Курманжан датканын Алайдагы айкели. Архив

Тоолук бир жөнөкөй кыргыз аял. "Курманжан датка" романы тууралуу 12 факты

4054
(жаңыланган 15:04 07.10.2019)
Сооронбай Жусуевдин "Курманжан датка" романы — акындын өмүр жолундагы гана эмес, жалпы кыргыз адабиятындагы көрүнүктүү чыгармалардын бири.

Автор бул романы аркылуу кыргыз тилинин ченемсиз байлыгын, тарыхый каармандын көркөм образын жаңыча көрсөтүүнүн мүмкүнчүлүктөрү чексиз экендигин тастыктады.

Биз бүгүн ошол чыгарма тууралуу 12 факты сунуштайбыз.

Романдын эки тараптуу наркы. Бул чыгарма эки тарабы менен өзгөчө бааланат: биринчиси — тарыхый инсан тууралуу жазылгандыгы, тарыхка кайрылгандыгы менен; экинчиси — адабиятта сейрек кездешүүчү ыр менен жазылган роман формасы аркылуу. Мындай эмгек, албетте, өлчөөсүз чоң мээнеттин акыбети.

Чыгарма жазылбай калышы мүмкүн эле. Автор жаш чагында жердештеринен Алайдан чыккан атактуу аял Курманжан датка жөнүндө көп уккан, бирок басма сөздөн материалдарды кезиктирген эмес. Себеби совет учурунда ал эзүүчү таптын өкүлү, бай болгон деп эсептелчү. Бул тема адабиятта жана көркөм өнөрдө гана эмес, тарыхый эмгектерде да жабык тема болчу. Бактыга жараша, Жусуев кийинки эркин, эгемендүү учурда, чыгармачылыгы гүлдөп турган кезде бул темага кайрылды.

Акынга академик үмүт байлаткан. Жусуевге бир нече жолу атактуу геолог, академик Муса Мырзапаязович Адышев чоң энеси Курманжан датка тууралуу жазуу керектигин сөз кылчу экен. Бирок азыр убагы эместигин айтып, кези келгенде жазыңыз деп шык берип турган. Ал киши Кыргыз ССРинин Илимдер академиясына президент болуп шайланган соң көп өтпөй, 1979-жылы 1-январда кокус өлүмгө кабылып, ыр менен жазылган романдын кийинки тагдырын билбей калды.

Переделкино эс алуу жайында жазыла баштаган. 1985-жылдан кайра куруу, ачык айтуу башталган соң Курманжан датка тууралуу кеңири сөз жүрдү. 1989-жылы Муса Адышев каза болгондон он жылдан соң Жусуев Москвадан анча алыс эмес жайгашкан жазуучулардын Переделкино чыгармачылык үйүндө "Курманжан датка" ыр-романын жазууну баштаган. Кийин жазуу иши Фрунзе шаарынын Москва көчөсүндөгү үйүндө, Чолпон-Атада, жазуучулардын "Арашан" чыгармачылык үйүндө улантылды. Беш жылдай жазылып, редакцияланып, 1994-жылы өзүнчө китеп болуп чыкты.

Романды жазууга Курманжандын небереси кол кабыш кылган. Мындай чоң чыгарманы жазуу үчүн материал топтоого, окуп пикир айтып турууга автордун эскерүүсү боюнча алайлык драмачы, режиссёр Мамат Жакыпов, Курманжандын Кара-Суу районунда жашаган небереси Кадырбектин уулу Инаят аке көп маалыматтарды берсе, "Арашан" чыгармачылык үйүндө жазуучу Жунай Мавлянов эң биринчи окурманы болуп, кеңештерин айтып турган. Жусуев Курманжан датканын адамдык укмуштай сапаттары, жасаган иштери, эл арасындагы чоң кадыры, жалпы эле жашаган өмүрү жөнүндө ыр-романга керектүү ар кыл маалыматтарды көбүрөөк жыйноо үчүн анын өмүрүнүн негизги бөлүгү өткөн Алай районуна бир нече жолу барып, материал топтоп келген.

Автордун максаты жана сынчыларга жообу. Жусуев "Курманжан датка" романы туруш-турпаты менен көркөм чыгарма экендигин, анда датканын өмүрүндөгү майда-чүйдө нерселерди ийне-жибине чейин калтырбай сүрөттөө милдетине кирбегенин, максаты башка болгонун айтат. Ал негизги милдети — феодалдык заманда Орто Азия аялдарынын ичинен биринчи болуп өзүнүн акылмандыгы менен бийикке көтөрүлүп, элдин келечек тагдырын ойлоп, баскынчылардын кыйратуусунан сактап калууга өмүрүн арнаган кеменгер аялдын образын түзүү болгонун белгилеген.

Композициялык түзүлүшү адаттан тышкары чыгарма. Чыгарма прологунда аппак карда Алайдан чыккан Курманжан датканын жолун сүрөттөө менен башталат. Дал ошол кышкы жолдо бараткан токсон алты жаштагы аял бүт өмүрүн ретроспекция ыкмасында бир сыйра көз алдынан өткөрүп чыгат. Мына ушул кышкы кардан башталган чыгармадагы жолду, жолдун башталышын сүрөттөө ар бир главада кайталанып, Курманжандын балалыгынан тартып эл башчылыкка, дипломаттыкка жеткен азаптуу да, кубанычтуу да күндөрүн баяндоо менен адамдын калыптануусун, жетилүүсүн, андан кийинки коомдогу жеке адамдын ордун көрсөтүүгө басым жасалат. Датка өз өмүрүндө "токсон алты алгач жааган кар көрдү, отуз алты миңден ашуун таң көрдү".

Датканын айланасындагы адамдар. Романда бир эле Курманжан датканын образы ачылбастан, анын тегерегиндеги толгон-токой адамдардын тагдырын көрөбүз. Алар — атасы Маматбай, жолдошу Алымбек датка, уулдары Абдылдабек, Оморбек, Мамытбек, Асанбек, Баатырбек, Камчыбек, келини Асел айым, Кокон ханы Кудаяр, Бухар эмири Музаффар Эддин, Фергана генерал-губернатору Скобелев, Ош уездинин начальниги Ионов жана башка тарыхта жашап өткөн инсандар жана булардан башка дагы ойдон чыгарылган каармандар.

Чыгарманын негизги сюжеттик сызыгы. Романда Курманжандын турмушка жаңы эле өзү сүйбөгөн жигитке чыгып, андан качып келиши, Алымбек даткага жолугушуусу, экөөнүн тунук сүйүүсү, аял катары күйөөсүн өлүмдөн сактап калган эпизоду, уулу Камчыбектин ак жерден дарга асылышы, ошондогу эненин күйүтү жана сабыры, элдин келечегин, кыргыздардын тагдырын ойлогон көрөсөндүгү менен Скобелев экөө аргасыз келишим түзүп, шартнаамага кол коюшу, өмүр соңундагы арманы, өкүнүчү поэтикалык чебер тил менен жазылган. Ушулардын баарында борбордук орунда тоолук бир жөнөкөй кыргыз аялы турат.

Акын Сооронбай Жусуевдин архивдик сүрөтү
© Пресс-служба правительства / Сабыр Аильчиев
Курманжандын саясатчы жана эне катары образы терең ачылган. Датканын жаркыраган образы романда алтын сыяктуу өзүнчө бөлүнүп көрүнөт. Автор Кокон ордосундагы кутумчулукту, бийлик талашты, ошол хандыктагы Алымбек датка менен Курманжан датканын өзгөчө ордун белгилейт. Эгерде кыргыз адабиятындагы көптөгөн чыгармаларда аялдын орду очокто, ал теңсиз, эркектердин алдында алсыз адам катары көрсөтүлсө, бул чыгармада Курманжан күйөөсү, мамлекеттик ишмер, аскер жетекчиси Алымбектин кемчилдиктерин бетке айтып, аны сындаганын да көрөбүз. Мисалы, Алымбек Кашкар козголоңуна катышып, ал жерде көп адамды набыт кылып алып, күткөн жыйынтык чыкпай калганда ага Курманжан мындай дейт: "Жалаңга!" – деп айтсам, кирип жаңгелге, "Тегизге!" – деп айтсам, түшүп аңгелге, "Бурулбаңыз!" – десем, түшүп терс жолго, түшпөдүңүз түз кетүүчү даңгелге, ушул жолду атаандаштан талашып, ушул жолду көп байкабай баратып, урунбаңыз өткүр миздүү маңгелге!". Мындай учурлар романда дагы кездешип, Алымбек датканын артында акылдуу аял, даанышман кеңешчи, күйөөсү терс жолго түшүп жатканда оң жолго салуучу ургаачы турганын көрөбүз. Ошон үчүн Алымбек кутумчулар тарабынан өлтүрүлгөндө элдин тагдырын өзү колго алып, эл башкаруу ишине тартылат. Романды ыр түрүндө жазуу үчүн татаал болгон хан ордодогу жыйындар да, согуш учурун көрсөткөн баталдык сценалар да чагылдырылып, алардан да акын буйдалбай чыгат, өз оюн айтып берет. Анын сүрөттөөсүндө датка эне жалаң эле эл башкарып, сый үстүндө жүргөн каарман эмес, ал терең трагедиялуу инсан, автор мына ошол трагедиялардын себептерин, көрүнүшүн психологиялык кырдаалдарда ачып берет.

Кыргыз ыр өнөрүнүн классикалык үлгүсүн көрсөтөт. Чыгарма баштан-аяк ыр менен жазылган роман болуу менен ыр саптарындагы уйкаштыктар бир иретке келтирилген. А-а-б-а-в-в-а формасында уйкаштырылышы, жалпы чыгарманын жоргонун жүрүшүндөй темпи акындын өзгөчө чеберчилигин тастыктайт. Ыр жазуунун ушул техникасы — куплеттери, кыналган уйкаштыгы, сөз гүлүн терүүчүлүгү романдын эч бир жеринде бузулбайт. Тилдеги архаизмдер, тарыхый лексика, диалектилик өзгөчөлүктөр абдан кеңири пайдаланылат жана ал жагынан да романдын мааниси кийинки муун үчүн да жогору болору күмөнсүз.

Роман жогорку сыйлыкка арзыган. Чыгарма Токтогул атындагы мамлекеттик сыйлыкка көрсөтүлгөн учурда талкууга мурда бир да учурда болбогондой көп адабиятчылар, жазуучулар, жөнөкөй окурмандар оң пикирлерин айткан, колдоп чыккан. Натыйжада 1998-жылы Токтогул атындагы мамлекеттик сыйлык ыйгарылган. Орус тилине Светлана Суслова (Токомбаева) которгон.

4054
Белгилер:
чыгарма, адабият, факты, Курманжан датка, Сооронбай Жусуев, Кыргызстан
Тема:
Кыргыздын көркөм өнөрү, белгилүү инсандары жөнүндө фактылар (365)
Тема боюнча
Бу тар дүйнөнүн талашы көп!.. Курманжан датканын кеп казынасы
Шайлоо участогу. Архив

Шайлоо-2020: талапкерлердин бир тобу партиясынан чыгып кетти. Соңку окуялар

81
(жаңыланган 22:06 29.09.2020)
Эки күндүн аралыгында бир партиядан 10 талапкер кетип калды. Шайлоонун чыгымдарына каралган каражат жетпей дагы 1,8 миллион сом бөлүндү.

БИШКЕК, 29-сен. — Sputnik. Парламенттик шайлоого саналуу эле күндөр калды. Sputnik Кыргызстан агенттиги өнөктүк маалында болуп жаткан соңку окуяларды чогултуп окурмандарга сунуштайт.
Жогорку Кеңештин депутаттарын шайлоо 4-октябрда өтөт. Бул күнү 3 миллион 523 миң 532 шайлоочунун добушун алуу үчүн 16 саясий партия ат салышууда.

Соңку окуялар:

  • Бүгүн вице-премьер, Шайлоону уюштуруу жана өткөрүү боюнча республикалык штабдын жетекчиси Акрам Мадумаров маалымат жыйын өткөрдү. Анда суроого жооп берип жатып "шайлоодон беш-алты партия өтүшү мүмкүн" деген божомолун айтты;
  • Шайлоо өнөктүгү маалында 104 мыйзам бузуу катталып, соттук өндүрүш жүрүп жатат. Анын ичинен 64ү кылмыш, 40ы жорук деп бааланууда;
  • Парламенттик шайлоону өткөрүүгө эсептелген акча жетпей калып, дагы 1 миллион 857,2 миң сом кошулду. Ошону менен депутаттарды шайлоого бюджеттен 449,58 миллион сом сарпталат;
  • БШК дүйнөнүн 31 мамлекетинен келе турчу 24 эл аралык уюмдун өкүлдөрүнөн турган 219 адамды эл аралык байкоочу катары аккредитациядан өткөрдү;
  • "Кыргызстан" партиясынын квотасы менен дайындалган Нурбакыт Маматалиев Ош аймактык шайлоо комиссиясынын мүчөлүгүнөн алынып, ордуна Аида Сатыбалдиева келди. Маматалиев өз арызынын негизинде кеткен;
  • Кечээ "Кыргызстан” партиясынын тизмесинен сегиз талапкер чыгарылды. Алар — Азамат Дүйшеев, Алмазбек Дыйканбаев, Данишбек Курманбеков, Каныбек Кубатов, Улук Кыдырбаев, Кубан Мырзаканов, Абдумиталиб Тургунбаев, Космосбек Чыдынов. Шайлоого аз калганда эмнеге партияга кол шилтеп кеткени белгисиз. Өздөрү тизмеден чыгарууну сурап БШКга арыз жазганы айтылат;
  • Бүгүн ЖКнын учурдагы депутаты Алмазбек Токторов БШКга кат түрүндө кайрылып, “Кыргызстан” партиясынан чыгып кетти. Аны менен катар эле дагы бир талапкер, Кудрет Тайчабаров өзүнүн арызынын негизинде тизмеден чыгарылды;
  • “Бүтүн Кыргызстан” партиясынан үч талапкер — Люшер Мусаев, Нурлан Мамытов, Айтбек Абдысатаров жарыштан четтеди. Партия аларды тизмеден чыгарууну сурап БШКга билдирүү жиберген;
  • “Социал-демократтар” саясий партиясы БШКга кайрылып, тизмесинен төрт талапкерди чыгарды. Алар — Камилла Талиева, Бахадир Маматбуваев, Машхура Самиева, Мамир Заитов;
  • “Мекенчил” партиясынын талапкерлеринин тизмесинен үчөө — Сонунбу Кадырова, Азамат Аспек уулу, Айбек Озокеев четтетилди. Алар да партиянын сунушу менен кетип жатышат;
  • “Афганистан согушунун ардагерлери” партиясынын арызынын негизинде Зарипахон Насирдинова тизмеден чыкканы маалым болду.
81
Белгилер:
чыгым, БШК, чыгаруу, тизме, талапкер, шайлоо
Тема:
Шайлоо-2020
Тема боюнча
Жээнбеков парламентке канча партиянын келишин каалай турганын айтты
Кайсы облуста шайлоочулардын саны көп? Тизме
Бет кап бекер берилет. Шайлоодо COVID-19дан коргонуу алгоритми иштелип чыкты
Учак. Архив

Жээнбеков менен Орбан Бишкек Будапешт авиакаттамын ачууга макулдашты

33
(жаңыланган 21:16 29.09.2020)
Венгриянын премьери эки өлкөнүн байланышы жана достугу туруктуу болушу үчүн түз аба каттамын ачуу зарылдыгын айтты.

БИШКЕК, 29-сен. — Sputnik. Кыргызстан менен Венгриянын ортосунда Бишкек — Будапешт маршруту боюнча түз аба каттамын ачуу тууралуу макулдашылды. Бул туурасында Венгриянын премьер-министри Виктор Орбан билдирди.

Белгилей кетсек, учурда президент Сооронбай Жээнбеков аталган өлкөдө расмий сапар менен жүрөт.

“Эгерде байланыштарыбыздын жана достугубуздун туруктуу болушун кааласак, анда биз түз аба каттамын ачуубуз зарыл. Будапешт менен Бишкектин ортосунда сөзсүз түрдө аба каттамы болушу керектигин макулдаштык. Биз юридикалык жана каржылык шарттарды түзөбүз. Каттамдар жакынкы мезгилде ачыларына үмүт кылабыз, — деп айтты Орбан.

Кыргыз-венгер кызматташтыгы боюнча 12 документке кол коюлду. Тизме

Ошондой эле ал Кыргызстан менен Венгриянын ортосунда көптөгөн маанилүү макулдашууларга кол коюлганын баса белгилеп, мурда эки өлкө ортосундагы байланыштарга талаптагыдай көңүл бурулбаганын белгиледи.

33
Белгилер:
Венгрия, аба каттам, Сооронбай Жээнбеков
Тема боюнча
Европадагы биринчи стратегиялык өнөктөш. Жээнбеков Орбанды Кыргызстанга чакырды
Гимндер жаңырып... Жээнбеков Венгрияда премьер Орбан менен расмий жолукту
Тоолуу Карабахтагы Тертер шаары

Карабахтагы абалдын курчушу Кавказдагы чырга Россияны аралаштыруу аракетиндей...

27
(жаңыланган 22:30 29.09.2020)
Тоолуу Карабахтагы куралдуу тирештин курчушу, Баку менен Еревандын ортосундагы көп жылдан берки саясий тиреш бүгүн үчүнчү күчтөр тарабынан кара ниеттерин ишке ашыруучу курал катары пайдаланылууда.

Беларусь, Сирия, "Түндүк агым – 2" долбоору жана геосаясий тирештердин башка жерлеринен күч жана каражаттарын алагды кылуу максатында Россияны Кавказдагы чоң согушка тартууга аракет жүрүп жаткандай. Карабахтагы абал жаатында аскерий баяндамачы Александр Хроленконун макаласынан окуңуздар.

Жаңжалдын түздөн-түз катышуучулары – Баку жана Ереван билип туруп же аргасыз Москваны ыңгайсыз абалда калтырып, КМШ жана ЖККУнун коопсуздук тутумун кыйратууда.

Тоолуу Карабах: Азербайжан менен Армения согушту токтотуп, кепке келеби. Видео

Кавказда жеке кызыкчылыктары бар бир катар батыш өлкөлөрүнүн "күчтөрүнүн тышкы проекциясына" байланышкан геосаясий тобокелдиктер да бар. Тоолуу Карабахтын көйгөйлөрү согуш жолу менен чечилбейт. Жөнгө салуунун бул постулатына жаңжалдашкан эки тарап тең – Азербайжан жана Армения (сүйлөшүүлөрдүн тарабы болуп саналбаган, жарыяланбаган Тоолуу Карабах Республикасынын кызыкчылыктарын коргогон жак) да макул. Ошондой эле ОБСЕнин үч өлкө – Россия, АКШ жана Франция тең төрагалык кылган Минск тобуна да бул белгилүү.

Сүйлөшүү процесси жай жана татаал өтүүдө, бирок 27-сентябрда оор артиллерия, танк, ракеталык комплекс жана сокку уруучу авиацияны колдонуу менен активдүү согуштук аракеттерге өтүү үчүн объективдүү себептер жок эле.

Душмандын талкаланган танктарынын тасмасын чагылдыруу жаатындагы Армения менен Азербайжандын аскердик мекемелеринин "мелдеши", эки тараптын жоготуулары туурасындагы коркунучтуу статистикага Россия катуу кейип, армениялык жана азербайжандык элге чын дилден көңүл айтат.

Согуштук аракеттер объективдүү түрдө жаңдалдашкан тараптардын эч бирине пайдасыз. Дагы күчөй бере турган болсо, аягы эч күтүлбөгөндөй кесепеттерге алып келиши ыктымал. Чет өлкөлүк тынчтык орнотуучулар киргизилип (коопсуз аймактар түзүлүп) же абал кескин курчуп кетсе, Түштүк Кавказда ЖККУ өлкөлөрүнүн (эң оболу Россиянын) жана НАТОнун (Түркия кыйытып жаткандай) катышуусунда кеңири масштабдагы согуш тутанып кетиши мүмкүн. Эске салсак, азербайжан-армяндар аралаш жайгашкан калктуу аймакта жаңжал 1988-жылы чыккан. Ошол убакта Тоолуу Карабах автономдук облусу Азербайжан ССРинин курамынан чыкканын жарыялаган.

Биринчи баскычта тынчтык орнотуучулардын ролун СССР ИИМ Ички күчтөрү аткарган. Алар үч жыл аралыгында активдүү куралдуу тирешти басып тура алган.

Советтер Союзу ыдыраган соң жана Ички күчтөр чыгарылгандан кийин салгылаш дагы күч алып, 1994-жылы Азербайжан Тоолуу Карабахтын басымдуу бөлүгүн жана ага чектеш жети райондун көзөмөлүн колдон чыгарган.

Жаңжалды тынч жөнгө салуу боюнча сүйлөшүүлөр 1992-жылдан тарта ОБСЕнин Минск тобунун алкагында жүрүп, ал эми аймакта куралдуу тиреш улам тутанып, кайра басылып келген.

Кыргызстан Азербайжан менен Армениянын жаңжалы боюнча позициясын билдирди

Координаттардын жаңы тутуму

Тоолуу Карабахтагы согуштук аракеттердин жүрүшүнөн бири-бирине коошпогон маалыматтар түшүүдө. Азербайжан менен Армения жаңжалдын ырбап кетишине бири-бирин айыптап, куралдуу чагымчылыктарга гана жооп берип жатышканын айтышат. Мындан улам Азербайжанда дүйшөмбү күнү жарым-жартылай мобилизация жарыяланды. Президент Ильхам Алиев республиканын бир катар калааларында жана аймактарына аскердик абал киргизген. Арменияда андан бир күн оболу жалпы мобилизация жана аскердик абал жарыяланган.

Азербайжан бийлигинин маалыматы боюнча, 27-сентябрда армениялык күчтөр "коопсуздук кемери" деп аталган жети айылды калтырышкан (совет убагында Азербайжан ССРинин бул аймагы Тоолуу Карабах автономдук облусуна караган эмес. 1990-жылдардын башында армениялык күчтөрдүн көзөмөлүндө калган).

28-сентябрдын таңында таанылбаган Тоолуу Карабахтын президенти Араик Арутюнян: "Биз позициябызды жоготтук, дагы жоготушубуз мүмкүн, бирок биз кайрадан позициябызга ээ болобуз" деди. Позициялык салгылаштар уланууда. Тараптардын эч биринин жапырт артыкчылыгы байкалбайт.

БУУнун Коопсуздук кеңеши Карабахтагы абалды талкуулай турганы айтылды

Согуштук кубаттуулуктагы залптык октун реактивдүү тутумун жана "Искендерлерди", сокку уруучу авиация жана учкучсуздарды пайдалануу менен Баку да, Ереван да бирдей даражада "тарыхий акыйкаттыкты калыбына келтирүүгө" даяр. Согуштук аракеттердин ар күнү жаңы курмандыктарга жана кыйроолорго алып келет.

Түзүлгөн кырдаалда 27-сентябрда ким биринчи болуп оор артиллерия жана танктан ок атканы, согуш талаасындагы ыкчам искусство жаатында ким үстөмдүк кылары эми принципиалдуу маселе эмес. Башкысы – Тоолуу Карабахтын чек арасындагы тирешти токтотуу, сүйлөшүүлөргө кайтуу, адамдардын өмүрлөрүн сактоо. Союздук милдеттенмелер жөнүндө да унуткарбоо абзел.

Эгер Баку жана Ереван өздөрүн Москванын союздашы катары эсептешет. Алар россиялык позицияны эске алып, өз ара мамиленин азыркы тутумун жана регионалдык коопсуздук системасын кыйратуунун кесепеттерин боолголоого тийиш.

Карама-каршылыктардын татаал комплексин, куралдуу тирештин тараптарынын салмактуу аргументтери жана себептерин эске алган күндө да Россияга Кавказдагы согуштун зарылдыгы жок. РФ Тышкы иштер министрлиги Тоолуу Карабах жаңжалынын тараптары "атышууну тезинен токтотууга" чакырды. Эки жак тең эстерине келип, аймакта коалициялык топтун катышуусундагы кеңири масштабдуу согуштук эскалацияга жеткиришпейт деп үмүттөнөм. Анан калса, Карабах жагдайына эл аралык реакция жалпысынан конструктивдүү. Европа биримдигинин өлкөлөрү, АКШ, Иран тынчсызданып, ортомчулук кызматтарын сунушташат. Күч колдонулган сценарийдин өнүгүшүн Түркия президенти Режеп Тайип Эрдоган гана, бирок сөз жүзүндө гана колдоодо.

Ал түгүл согушчул Анкара да Түштүк Кавказдагы кооптуу оюнда жогото турганы бар. Арменияга чабуул жасалса, ЖККУнун жообунан, башкача айтканда, Россия менен согуштан кача алышпайт (бул Кипр менен Греция эмес). Дегеле, кан күйгөн оттун негизги буюртмачысы жана демилгечиси ким?

ЖККУ Карабахтагы абал боюнча тынчсыздануусун айтты. Башкы катчынын билдирүүсү

Таң каларлык кыраакылык

Окуяларды жана Вашингтондун аларга расмий реакциясына алдын ала көрөгөчтүк кылуу менен АКШнын Азербайжан жана Армениядагы дипломатиялык өкүлчүлүктөрү 25-сентябрда өз жарандарын жагдайдын курчуп баратканы тууралуу эскерткен.

Армениядагы АКШ элчилиги Тоолуу Карабахты, Дилижан улуттук паркынан түндүккө карай аймактарга, Тавуш облусундагы Грузия чек арасына чейин барбоону өтүнгөн.

Ошол эле күнү Азербайжандагы АКШ элчилиги өз жарандарын Абшерон жарым аралынан тышка чыкпоого чакырып, армян-азербайжан чек араларындагы тилкелердеги абалдын курчушуна байланыштырган. Балким, бул – жөн гана дал келүү эмес, татаал саясий-аскердик комбинациясынын кесепети.

Карабах чыры: Түркия Азербайжанга жан үрөсө, РФ эч кимди кийлигишпөөгө чакырды

Кошмо Штаттардын Россия чек араларындагы экономикалык жана аскердик чөйрөдө үстөмдүк кылуу далалатына Кавказ жана башка аймактардагы орто интенсивдүүлүктөгү пландалган куралдуу жаңжалдардын түрмөгү кыйла шайкеш келет.

КМШ өлкөлөрүнүн тургундарына алар жан тартпайт, ал эми россиялык ресурстар кепилденген түрдө согуш коркунучун жоюуга багытталган. Башкача айтканда, Москванын дүйнөнүн бөлөк бөлүктөрүндө Вашингтон менен атаандашууга күчү жана каражаты азая түшөт. Тоолуу Карабах жаңжалынын күчөшү Россияга көйгөй жаратып, ал эми АКШнын улуттук кызыкчылыктарына толук төп келүүдө.

27
Белгилер:
Чыр-чатак, согуш, Россия, Азербайжан, Армения, Тоолуу Карабах
Тема боюнча
Арменияда эркектерге өлкөдөн чыгууга чектөө коюлду