Тоо теке. Архив

Тоо-таштагы аркар-кулжаны кимдер аттырат? Аңчылык чарбалардын ээлери

632
(жаңыланган 15:27 13.12.2019)
Жогорку Кеңештин 40 депутаты буга чейин 2020-2030-жылдары Кыргызстандын аймагында аркар-кулжа, эчки-теке, элик, марал-бугу, доӊуз сыяктуу төрт жапайы жаныбарга аңчылык кылууга мораторий киргизүүнү сунуштаган.

Өкмөт ага каршы чыгып, мындай өзгөртүүлөргө мамлекеттик органдар каржылык маселелерден улам даяр эместигин жүйө келтирген.

Sputnik Кыргызстан агенттиги өлкө аймагындагы аңчылык чарбаларды тизмектеп, ага кимдер ээлик кыларын тактап көрдү. Себеби алар чет элдиктердин аңчылык кылуусуна түзмө-түз көмөктөшүп акча табат.

Үстүбүздөгү жылдын 1-ноябрына чейин өлкө аймагындагы аңчылык чарбалар чет элдиктерге 31 аркар-кулжа, 262 тоо теке, беш элик жана үч карышкыр аттыруга жардамдашкан.

Айлана-чөйрөнү коргоо жана токой чарба мамлекеттик агенттигинин маалыматына ылайык, учурда өлкө аймагында 41 чарба аңчылык менен алектенет. Алардын ишмердүүлүгүн аталган мекеменин Биотүрдүүлүктү сактоо жана өзгөчө корголуучу жаратылыш аймактары департаменти көзөмөлдөйт.

Аңчылык кылуу тартиби боюнча жыл сайын мамлекет тарабынан квота бөлүнөт. Анын негизинде жеке чарбалар кайсы жаныбарды каяктан канчасын атууга уруксат берилгени белгиленет. Ошондо гана лицензиясы бар ЖЧК аркар-кулжа, тоо теке, элик жана карышкыр атууга кызыккан чет элдиктерди өздөрү таап, коштоп аңчылык кылдыртат.

Өкмөт саткан лицензиянын акчасынын 25 пайызы жаныбар олжолонгон аймактын жергиликтүү бюджетине, 40 пайызы Айлана-чөйрөнү коргоо жана токой чарба агенттигине жана калган 35 пайызы аңчылык чарбасына түшөт.

"Арпа-Марко-Поло"

ЖЧКны Жандаралиев Темирбек Капарович жетектеп, негиздөөчүлөрү катары Алымкулова Мира Абдумаликовна, Субанов Ринат Жолдошбекович, Акаев Рысбек Чилтенович аттуу жарандар көргөзүлгөн. Аңчылык чарба 2019-жылдын 1-ноябрына чейин сегиз тоо теке атканга үлгүргөн.

"Спорттук аӊчылыкты сүйүүчүлөрдүн коому"

Коомдук бирикмени Ашымова Элиза Жумабекова ачып жетектеп келет. Чарба 2018-жылы өкмөткө  эки миллион 46 миң сомдой акча төгүп, быйыл чет өлкөдөн келгендерге бир аркар, сегиз тоо теке атууга көмөктөшкөн.

"Тур-Хан-Тенгри"

Юстиция министрлигинин расмий сайтында Бишкекте катталган чарбаны Усенов Нурдин Туратбекович ачып иштетип келгендиги жазылган. ЖЧК 2019-жылы эки тоо текени чет элдиктерге аттырган. Бул чарбада үстүбүздөгү жылдын жай мезгилинде каргаша болуп, 29 жаштагы кароолчу эки адамды атып өлтүрүп, бир аялды барымтага алып качып кеткен.

"СЕВИАН"

Жоопкерчилиги чектелген коом 2010-жылдан бери иштеп келет. Аны Шестаев Сергей Вениаминович, Матвеев Виталий Николаевич аттуу жарандар ачкан. Бул жылы аталган чарба эки аркар-кулжа, беш тоо теке атууга уруксат кагазын алып, эки тоо теке атууга жетишкен.

"Аскер аңчылык коому"

Аңчылык менен алектенгендердин башын бириктирген коомдук уюмду он жаран негиздеп, аны Джангазиев Алмаз Джангазиевич жетектейт. Чарба өткөн жылы мамлекетке 1 миллион 368 миң сомдук төлөм аткарып, быйыл алты тоо теке, 200 кекилик, 30 көгүчкөн аткан.

"Юг-Эко-Хант"

Аталган жоопкерчилиги чектелген коом жаныбарлардын териси менен иш алып барат. ЖЧКны Сыдыков Болотбек Султанович ачып, өзү жетектейт. Аңчылык чарба жыл башынан бери 50 суур, 10 тоо теке, эки аркар-кулжа аткан.

"Чатыр-Таш"

Бул аңчылык чарбаны Тойбаев Мирбек Айдарбекович негиздеген. Аталган ЖЧК 2019-жылы 700 миң сомдук эки аркар, 100 миң сомдук үч тоо теке аткан.

"Таамай"

Бул ЖЧКны Мурзаев Сүйүнбай, Осмонкул уулу Намазбек ачкан. Ат-Башы районундагы аңчылык чарба 2019-жылы эки аркар-кулжа, 14 тоо текени чет элдиктерге аттырган. 

"ТОО-ЧОЛПОНБЕК"

Жоопкерчилиги чектелген коом өткөн жылы өлкө казынасына үч миллион сомго чукул төлөмдөрдү аткарып, 2019-жылы эки аркар-кулжа, 18 тоо теке, бир карышкыр, сегиз суур атууга жетишкен. Аны Мияев Бердибек Мэлисович аттуу жаран негиздеген.

"КАБО"

Нарын облусундагы аңчылык чарбаны Нурмухамед кызы Алиман иштетип келет. Өткөн жылы ал ЖЧК 574 миң сомдой салык төлөп, быйыл чет элдиктер менен үч тоо текеге аңчылык кылган.

"БАЙГЕЛДИ"

Ал чарбага Иманбеков Мирланбек Дуйшенович ээлик кылып жетектеп келет. Жоопкерчилиги чектелген коом 2018-жылы мамлекетке бир миллион 300 миң сомдой төлөгөн. Үч аркар-кулжа, үч тоо теке атууга уруксат алып, эки тоо текени чет элдиктерге аттырууга жардамдашкан.

"ОКЧОНТОЙ"

Аңчылык чарба 2015-жылдан бери өз ишмердүүлүгүн жүргүзүп келет. Аны Ибраева Назира Темирбековна, Алиев Акылбек  Сагынович негиздеген. Чарба быйыл чет элдиктерге бир аркар, тогуз тоо теке, бир карышкыр атууга кол кабыш кылган.

"Муфлон"

Жоопкерчилиги чектелген коомду Абыканова Дилбара Камбарбековна ачкан, директору Омуралиев Жумабек Сатындыевич. Акыркы беш жыл чарба өкмөткө он миллион сомдон ашык каражат төгүп, үстүбүздөгү жылы эки аркар-кулжа, жети тоо теке аттырган.

"Аргали"

Юстиция министрлигинин расмий сайтында аталган токой чарбасынын негиздөөчүсү жана жетекчиси катары Субанов Жолдошбек Омурканович көрсөтүлгөн. ЖЧК быйыл бир да жапайы жаныбар аткан эмес.

632
Белгилер:
тизме, айыл чарба, аңчылык, мыйзам, Кыргызстан
Тема боюнча
Өкмөт аңчылыкка тыюу салган мыйзам долбооруна каршы чыкты
Темиркулов: жапайы жаныбарларга аңчылык кылуудан экосистема бузулууда
Кыргызстандагы аңчылык чарбаларга кимдер ээлик кылат? Тизме
Шайлоо участогу. Архив

Шайлоо-2020: талапкерлердин бир тобу партиясынан чыгып кетти. Соңку окуялар

70
(жаңыланган 22:06 29.09.2020)
Эки күндүн аралыгында бир партиядан 10 талапкер кетип калды. Шайлоонун чыгымдарына каралган каражат жетпей дагы 1,8 миллион сом бөлүндү.

БИШКЕК, 29-сен. — Sputnik. Парламенттик шайлоого саналуу эле күндөр калды. Sputnik Кыргызстан агенттиги өнөктүк маалында болуп жаткан соңку окуяларды чогултуп окурмандарга сунуштайт.
Жогорку Кеңештин депутаттарын шайлоо 4-октябрда өтөт. Бул күнү 3 миллион 523 миң 532 шайлоочунун добушун алуу үчүн 16 саясий партия ат салышууда.

Соңку окуялар:

  • Бүгүн вице-премьер, Шайлоону уюштуруу жана өткөрүү боюнча республикалык штабдын жетекчиси Акрам Мадумаров маалымат жыйын өткөрдү. Анда суроого жооп берип жатып "шайлоодон беш-алты партия өтүшү мүмкүн" деген божомолун айтты;
  • Шайлоо өнөктүгү маалында 104 мыйзам бузуу катталып, соттук өндүрүш жүрүп жатат. Анын ичинен 64ү кылмыш, 40ы жорук деп бааланууда;
  • Парламенттик шайлоону өткөрүүгө эсептелген акча жетпей калып, дагы 1 миллион 857,2 миң сом кошулду. Ошону менен депутаттарды шайлоого бюджеттен 449,58 миллион сом сарпталат;
  • БШК дүйнөнүн 31 мамлекетинен келе турчу 24 эл аралык уюмдун өкүлдөрүнөн турган 219 адамды эл аралык байкоочу катары аккредитациядан өткөрдү;
  • "Кыргызстан" партиясынын квотасы менен дайындалган Нурбакыт Маматалиев Ош аймактык шайлоо комиссиясынын мүчөлүгүнөн алынып, ордуна Аида Сатыбалдиева келди. Маматалиев өз арызынын негизинде кеткен;
  • Кечээ "Кыргызстан” партиясынын тизмесинен сегиз талапкер чыгарылды. Алар — Азамат Дүйшеев, Алмазбек Дыйканбаев, Данишбек Курманбеков, Каныбек Кубатов, Улук Кыдырбаев, Кубан Мырзаканов, Абдумиталиб Тургунбаев, Космосбек Чыдынов. Шайлоого аз калганда эмнеге партияга кол шилтеп кеткени белгисиз. Өздөрү тизмеден чыгарууну сурап БШКга арыз жазганы айтылат;
  • Бүгүн ЖКнын учурдагы депутаты Алмазбек Токторов БШКга кат түрүндө кайрылып, “Кыргызстан” партиясынан чыгып кетти. Аны менен катар эле дагы бир талапкер, Кудрет Тайчабаров өзүнүн арызынын негизинде тизмеден чыгарылды;
  • “Бүтүн Кыргызстан” партиясынан үч талапкер — Люшер Мусаев, Нурлан Мамытов, Айтбек Абдысатаров жарыштан четтеди. Партия аларды тизмеден чыгарууну сурап БШКга билдирүү жиберген;
  • “Социал-демократтар” саясий партиясы БШКга кайрылып, тизмесинен төрт талапкерди чыгарды. Алар — Камилла Талиева, Бахадир Маматбуваев, Машхура Самиева, Мамир Заитов;
  • “Мекенчил” партиясынын талапкерлеринин тизмесинен үчөө — Сонунбу Кадырова, Азамат Аспек уулу, Айбек Озокеев четтетилди. Алар да партиянын сунушу менен кетип жатышат;
  • “Афганистан согушунун ардагерлери” партиясынын арызынын негизинде Зарипахон Насирдинова тизмеден чыкканы маалым болду.
70
Белгилер:
чыгым, БШК, чыгаруу, тизме, талапкер, шайлоо
Тема:
Шайлоо-2020
Тема боюнча
Жээнбеков парламентке канча партиянын келишин каалай турганын айтты
Кайсы облуста шайлоочулардын саны көп? Тизме
Бет кап бекер берилет. Шайлоодо COVID-19дан коргонуу алгоритми иштелип чыкты
Учак. Архив

Жээнбеков менен Орбан Бишкек Будапешт авиакаттамын ачууга макулдашты

31
(жаңыланган 21:16 29.09.2020)
Венгриянын премьери эки өлкөнүн байланышы жана достугу туруктуу болушу үчүн түз аба каттамын ачуу зарылдыгын айтты.

БИШКЕК, 29-сен. — Sputnik. Кыргызстан менен Венгриянын ортосунда Бишкек — Будапешт маршруту боюнча түз аба каттамын ачуу тууралуу макулдашылды. Бул туурасында Венгриянын премьер-министри Виктор Орбан билдирди.

Белгилей кетсек, учурда президент Сооронбай Жээнбеков аталган өлкөдө расмий сапар менен жүрөт.

“Эгерде байланыштарыбыздын жана достугубуздун туруктуу болушун кааласак, анда биз түз аба каттамын ачуубуз зарыл. Будапешт менен Бишкектин ортосунда сөзсүз түрдө аба каттамы болушу керектигин макулдаштык. Биз юридикалык жана каржылык шарттарды түзөбүз. Каттамдар жакынкы мезгилде ачыларына үмүт кылабыз, — деп айтты Орбан.

Кыргыз-венгер кызматташтыгы боюнча 12 документке кол коюлду. Тизме

Ошондой эле ал Кыргызстан менен Венгриянын ортосунда көптөгөн маанилүү макулдашууларга кол коюлганын баса белгилеп, мурда эки өлкө ортосундагы байланыштарга талаптагыдай көңүл бурулбаганын белгиледи.

31
Белгилер:
Венгрия, аба каттам, Сооронбай Жээнбеков
Тема боюнча
Европадагы биринчи стратегиялык өнөктөш. Жээнбеков Орбанды Кыргызстанга чакырды
Гимндер жаңырып... Жээнбеков Венгрияда премьер Орбан менен расмий жолукту
Тоолуу Карабахтагы Тертер шаары

Карабахтагы абалдын курчушу Кавказдагы чырга Россияны аралаштыруу аракетиндей...

20
(жаңыланган 22:30 29.09.2020)
Тоолуу Карабахтагы куралдуу тирештин курчушу, Баку менен Еревандын ортосундагы көп жылдан берки саясий тиреш бүгүн үчүнчү күчтөр тарабынан кара ниеттерин ишке ашыруучу курал катары пайдаланылууда.

Беларусь, Сирия, "Түндүк агым – 2" долбоору жана геосаясий тирештердин башка жерлеринен күч жана каражаттарын алагды кылуу максатында Россияны Кавказдагы чоң согушка тартууга аракет жүрүп жаткандай. Карабахтагы абал жаатында аскерий баяндамачы Александр Хроленконун макаласынан окуңуздар.

Жаңжалдын түздөн-түз катышуучулары – Баку жана Ереван билип туруп же аргасыз Москваны ыңгайсыз абалда калтырып, КМШ жана ЖККУнун коопсуздук тутумун кыйратууда.

Тоолуу Карабах: Азербайжан менен Армения согушту токтотуп, кепке келеби. Видео

Кавказда жеке кызыкчылыктары бар бир катар батыш өлкөлөрүнүн "күчтөрүнүн тышкы проекциясына" байланышкан геосаясий тобокелдиктер да бар. Тоолуу Карабахтын көйгөйлөрү согуш жолу менен чечилбейт. Жөнгө салуунун бул постулатына жаңжалдашкан эки тарап тең – Азербайжан жана Армения (сүйлөшүүлөрдүн тарабы болуп саналбаган, жарыяланбаган Тоолуу Карабах Республикасынын кызыкчылыктарын коргогон жак) да макул. Ошондой эле ОБСЕнин үч өлкө – Россия, АКШ жана Франция тең төрагалык кылган Минск тобуна да бул белгилүү.

Сүйлөшүү процесси жай жана татаал өтүүдө, бирок 27-сентябрда оор артиллерия, танк, ракеталык комплекс жана сокку уруучу авиацияны колдонуу менен активдүү согуштук аракеттерге өтүү үчүн объективдүү себептер жок эле.

Душмандын талкаланган танктарынын тасмасын чагылдыруу жаатындагы Армения менен Азербайжандын аскердик мекемелеринин "мелдеши", эки тараптын жоготуулары туурасындагы коркунучтуу статистикага Россия катуу кейип, армениялык жана азербайжандык элге чын дилден көңүл айтат.

Согуштук аракеттер объективдүү түрдө жаңдалдашкан тараптардын эч бирине пайдасыз. Дагы күчөй бере турган болсо, аягы эч күтүлбөгөндөй кесепеттерге алып келиши ыктымал. Чет өлкөлүк тынчтык орнотуучулар киргизилип (коопсуз аймактар түзүлүп) же абал кескин курчуп кетсе, Түштүк Кавказда ЖККУ өлкөлөрүнүн (эң оболу Россиянын) жана НАТОнун (Түркия кыйытып жаткандай) катышуусунда кеңири масштабдагы согуш тутанып кетиши мүмкүн. Эске салсак, азербайжан-армяндар аралаш жайгашкан калктуу аймакта жаңжал 1988-жылы чыккан. Ошол убакта Тоолуу Карабах автономдук облусу Азербайжан ССРинин курамынан чыкканын жарыялаган.

Биринчи баскычта тынчтык орнотуучулардын ролун СССР ИИМ Ички күчтөрү аткарган. Алар үч жыл аралыгында активдүү куралдуу тирешти басып тура алган.

Советтер Союзу ыдыраган соң жана Ички күчтөр чыгарылгандан кийин салгылаш дагы күч алып, 1994-жылы Азербайжан Тоолуу Карабахтын басымдуу бөлүгүн жана ага чектеш жети райондун көзөмөлүн колдон чыгарган.

Жаңжалды тынч жөнгө салуу боюнча сүйлөшүүлөр 1992-жылдан тарта ОБСЕнин Минск тобунун алкагында жүрүп, ал эми аймакта куралдуу тиреш улам тутанып, кайра басылып келген.

Кыргызстан Азербайжан менен Армениянын жаңжалы боюнча позициясын билдирди

Координаттардын жаңы тутуму

Тоолуу Карабахтагы согуштук аракеттердин жүрүшүнөн бири-бирине коошпогон маалыматтар түшүүдө. Азербайжан менен Армения жаңжалдын ырбап кетишине бири-бирин айыптап, куралдуу чагымчылыктарга гана жооп берип жатышканын айтышат. Мындан улам Азербайжанда дүйшөмбү күнү жарым-жартылай мобилизация жарыяланды. Президент Ильхам Алиев республиканын бир катар калааларында жана аймактарына аскердик абал киргизген. Арменияда андан бир күн оболу жалпы мобилизация жана аскердик абал жарыяланган.

Азербайжан бийлигинин маалыматы боюнча, 27-сентябрда армениялык күчтөр "коопсуздук кемери" деп аталган жети айылды калтырышкан (совет убагында Азербайжан ССРинин бул аймагы Тоолуу Карабах автономдук облусуна караган эмес. 1990-жылдардын башында армениялык күчтөрдүн көзөмөлүндө калган).

28-сентябрдын таңында таанылбаган Тоолуу Карабахтын президенти Араик Арутюнян: "Биз позициябызды жоготтук, дагы жоготушубуз мүмкүн, бирок биз кайрадан позициябызга ээ болобуз" деди. Позициялык салгылаштар уланууда. Тараптардын эч биринин жапырт артыкчылыгы байкалбайт.

БУУнун Коопсуздук кеңеши Карабахтагы абалды талкуулай турганы айтылды

Согуштук кубаттуулуктагы залптык октун реактивдүү тутумун жана "Искендерлерди", сокку уруучу авиация жана учкучсуздарды пайдалануу менен Баку да, Ереван да бирдей даражада "тарыхий акыйкаттыкты калыбына келтирүүгө" даяр. Согуштук аракеттердин ар күнү жаңы курмандыктарга жана кыйроолорго алып келет.

Түзүлгөн кырдаалда 27-сентябрда ким биринчи болуп оор артиллерия жана танктан ок атканы, согуш талаасындагы ыкчам искусство жаатында ким үстөмдүк кылары эми принципиалдуу маселе эмес. Башкысы – Тоолуу Карабахтын чек арасындагы тирешти токтотуу, сүйлөшүүлөргө кайтуу, адамдардын өмүрлөрүн сактоо. Союздук милдеттенмелер жөнүндө да унуткарбоо абзел.

Эгер Баку жана Ереван өздөрүн Москванын союздашы катары эсептешет. Алар россиялык позицияны эске алып, өз ара мамиленин азыркы тутумун жана регионалдык коопсуздук системасын кыйратуунун кесепеттерин боолголоого тийиш.

Карама-каршылыктардын татаал комплексин, куралдуу тирештин тараптарынын салмактуу аргументтери жана себептерин эске алган күндө да Россияга Кавказдагы согуштун зарылдыгы жок. РФ Тышкы иштер министрлиги Тоолуу Карабах жаңжалынын тараптары "атышууну тезинен токтотууга" чакырды. Эки жак тең эстерине келип, аймакта коалициялык топтун катышуусундагы кеңири масштабдуу согуштук эскалацияга жеткиришпейт деп үмүттөнөм. Анан калса, Карабах жагдайына эл аралык реакция жалпысынан конструктивдүү. Европа биримдигинин өлкөлөрү, АКШ, Иран тынчсызданып, ортомчулук кызматтарын сунушташат. Күч колдонулган сценарийдин өнүгүшүн Түркия президенти Режеп Тайип Эрдоган гана, бирок сөз жүзүндө гана колдоодо.

Ал түгүл согушчул Анкара да Түштүк Кавказдагы кооптуу оюнда жогото турганы бар. Арменияга чабуул жасалса, ЖККУнун жообунан, башкача айтканда, Россия менен согуштан кача алышпайт (бул Кипр менен Греция эмес). Дегеле, кан күйгөн оттун негизги буюртмачысы жана демилгечиси ким?

ЖККУ Карабахтагы абал боюнча тынчсыздануусун айтты. Башкы катчынын билдирүүсү

Таң каларлык кыраакылык

Окуяларды жана Вашингтондун аларга расмий реакциясына алдын ала көрөгөчтүк кылуу менен АКШнын Азербайжан жана Армениядагы дипломатиялык өкүлчүлүктөрү 25-сентябрда өз жарандарын жагдайдын курчуп баратканы тууралуу эскерткен.

Армениядагы АКШ элчилиги Тоолуу Карабахты, Дилижан улуттук паркынан түндүккө карай аймактарга, Тавуш облусундагы Грузия чек арасына чейин барбоону өтүнгөн.

Ошол эле күнү Азербайжандагы АКШ элчилиги өз жарандарын Абшерон жарым аралынан тышка чыкпоого чакырып, армян-азербайжан чек араларындагы тилкелердеги абалдын курчушуна байланыштырган. Балким, бул – жөн гана дал келүү эмес, татаал саясий-аскердик комбинациясынын кесепети.

Карабах чыры: Түркия Азербайжанга жан үрөсө, РФ эч кимди кийлигишпөөгө чакырды

Кошмо Штаттардын Россия чек араларындагы экономикалык жана аскердик чөйрөдө үстөмдүк кылуу далалатына Кавказ жана башка аймактардагы орто интенсивдүүлүктөгү пландалган куралдуу жаңжалдардын түрмөгү кыйла шайкеш келет.

КМШ өлкөлөрүнүн тургундарына алар жан тартпайт, ал эми россиялык ресурстар кепилденген түрдө согуш коркунучун жоюуга багытталган. Башкача айтканда, Москванын дүйнөнүн бөлөк бөлүктөрүндө Вашингтон менен атаандашууга күчү жана каражаты азая түшөт. Тоолуу Карабах жаңжалынын күчөшү Россияга көйгөй жаратып, ал эми АКШнын улуттук кызыкчылыктарына толук төп келүүдө.

20
Белгилер:
Чыр-чатак, согуш, Россия, Азербайжан, Армения, Тоолуу Карабах
Тема боюнча
Арменияда эркектерге өлкөдөн чыгууга чектөө коюлду