Белгилүү кинорежиссёр, СССРдин эл артисти Болот Шамшиев. Архивдик сүрөт

Үйү, автоунаасы өрттөнүп кеткен. Болот Шамшиев тууралуу 7 факты

9980
(жаңыланган 13:37 23.12.2019)
21-декабрь күнү белгилүү кинорежиссёр, СССРдин эл артисти Болот Шамшиев 78 жаш курагында оорудан улам каза тапты.

"Ак кеме", "Караш-Караш окуясы", "Сүйүү закымдары", "Адамдардын арасында", "Эрте келген турналар", "Бөрү зындан", "Снайперлер", "Фудзиямадагы кадыр түн" сыяктуу бүтүндөй бир муунду тарбиялаган тасмалардын режиссёру тууралуу кызыктуу фактыларды сунуштайбыз.

Туулган жери жана ата-энеси

Шамшиев 1941-жылы 12-январда Фрунзеде (азыркы Бишкек шаарында) жарык дүйнөгө келген. Атасы Төлөн Шамшиев белгилүү акын, ал эми апасы Авина Мурзаходжаева акушер-гинеколог болгон. Өзү 1964-жылы Москвадагы Бүткүл союздук кинематография институтунун режиссёрдук факультетин аяктаган. 

С Даркуль Куюковой. Кадр из фильма Зной
© Фото / Александр Федоров
21-декабрь күнү белгилүү кинорежиссёр, СССРдин эл артисти Болот Шамшиев 1964-жылы Москвадагы Бүткүл союздук кинематография институтунун аяктаган

Үч ирет үйлөнгөн

Залкар режиссёрдун алгачкы жубайы актриса Айтурган Темирова эле. Экөөнүн ажырашып кетишине Шамшиевдин маектеринин биринде өзү айткандай, "мүнөздөрү келишпей калышы" себеп болгон. Азыр актриса Чехия мамлекетинде жашайт, үй-бүлөлүү. Экөөнүн бир уул, бир кызы бар. Уулу Чыңгыз Шамшиев мурда КР президентинин алдындагы башкаруу академиясынын ректору болгон. Учурда Борбордук Азиядагы Америка университетинин вице-президенти.

Режиссёр экинчи жубайы менен чыр-чатактуу ажырашкан. Шамшиевдин үйү өрттөлгөндүгү тууралуу окуя эсиңерде болсо керек. Кийин Шамшиев өзү "10 жыл бою курган үч кабаттуу үйү менен бирге ондогон жылдар бою чогулткан архивдик документтер, сүрөттөр күйүп кеткенин" айтып жүрдү.

Кийинки жубайы Ая-София Шамшиева. Ачык булактагы маалыматтарга караганда, жубайлардын Аяна, Алинур жана Эрназар аттуу эки уулу жана бир кызы бар. 

Известный режиссер Болот Шамшиев с актрисой Айтурган Темировой и ее родственниками. Фрунзе 1984 года
© Фото / Александр Федоров
Оңдон солду көздөй биринчи отурган Шамшиевдин уулу Чыңгыз, анын жанында отурган Болот Шамшиевдин жээни Жамила, апасы Авина Мурзаходжаева жана четте - кызы Сүйүүтай

Уурдалып кеткен автоунаа

Тилекке каршы, үй Шамшиев үчүн жоготкон жалгыз мүлк болгон жок. 2018-жылы 9-ноябрь күнү Бишкек шаарында токтоп турган жеринен анын Мercedes-Benz Е230 унаасын айдай качышкан. Бир нече күндөн кийин автокөлүк Чүй облусунун Милянфан айылынан табылган. Уурулар машинанын баалуу бөлүктөрүн чыгарып, калганын өрттөп ийишкен экен. Аталган факты боюнча кылмыш иши козголуп, эки адам кармалган. Ал эми ушул жылдын июль айында шектүүлөрдүн бири 25 жаштагы Юрий Ликов үй камагына чыгарылып, өз үйүндө көз жумган. Бул иш аягына чыктыбы, чыга элекпи, азырынча белгисиз. 

© Sputnik / Фред Гринберг
Шамшиев көп тасмага сценарист болгон

Депутат, элчи...

Режиссёр өзүн саясий айдыңда дагы сынап көргөн. 1989-1995-жылдар аралыгында Кыргыз ССРинин Жогорку Советинин, андан кийин Жогорку Кеңештин депутаты болгон.  Кийинчерээк, 1998-1999-жылдары, Туризм жана спорт мамлекеттик агенттигин жетектеп, 2000-2002-жылдары — Кыргызстандын Бириккен Араб Эмирлигиндеги консулу болгон. 

© Sputnik / Мамадалиев
1989-1995-жылдар аралыгында Кыргыз ССРинин Жогорку Советинин, андан кийин Жогорку Кеңештин депутаты болгон

Искусство үчүн...

"Ак кемеде" бешикте сууга аккан баланын тарыхын көпчүлүк жакшы билсе керек. Ооба, ал Шамшиевдин ошол кездеги алты айлык кызы Сүйүтай болгон. "Кимдин бешиктеги баласын сууга агызам деп издеп жүрөт элем? Өзүмдүн эле алты айлык кызымды салган болчумун" деген кийин. Бул тууралуу кыздын апасы Айтурган Темированын эскерүүсүндө дал ушул сценаны тартыш үчүн аны алдап түшкү тамакка жиберип коюшканы айтылат. Ошол түнү наристенин дене табы көтөрүлүп, эне-бала бир нече күн ооруканага жатып чыгышкан экен. 

Асанкул Куттубаев в роли деда Момуна и режиссер Болот Шамшиев репетируют очередную сцену.
Александр Федоров
“Ак кеме” тасмасы тартылып жаткан учур

Эмгектери

"Кыргыз кереметинин" негиздөөчүлөрүнүн бири Шамшиев "Караш-караш", "Ысык-Көлдүн кызгалдактары", "Сүйүү закымдары", "Ак кеме", "Эл арасында", "Эрте келген турналар", "Бөрү зындан", "Снайперлер" жана "Фудзиямадагы кадыр түн" фильмдерин жараткан. Ошондой эле бир топ тасмага сценарист болгон. 1963-жылы студент кезинде "Аптап" тасмасында сүрөтчү Кемелдин образын жараткан. 

В Бишкеке состоялась презентация книги Эсимде — Я помню известного кинорежиссера народного артиста СССР Болота Шамшиева.
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Болот Шамшиев эки кыз, үч уулдун атасы

Сыйлыктары

Шамшиев ондогон сыйлык жана мактоо баракчаларына ээ болгон. Алардын арасында Кыргыз ССРинин (1975) жана СССР эл артисти наамы да бар (1991). Бирок кийин мамлекеттик жогорку сыйлык, наам ыйгарылган эмес.

9980
Белгилер:
факты, Болот Шамшиев
Тема:
Болот Шамшиев дүйнө салды (12)
Тема боюнча
"Кыргыз кереметинин" жылдызы өчүп... Болот Шамшиевдин сүрөттө калган ирмемдери
СССРдин ат оюндары боюнча эмгек сиңирген спорт чебери, Кыргызстанда туулган Александр Блинов. Архив

Олимпиада-80 чемпиону, КРде туулган Александр Блинов көз жумду

40
(жаңыланган 21:54 05.03.2021)
Блинов 1980-жылы өткөн Олимпиада оюндарында командалык үч таймашта алтын жана жеке үч таймашта күмүш медалдын ээси болгон.

БИШКЕК, 5-мар. — Sputnik. 67 жаш курагында СССРдин ат оюндары боюнча эмгек сиңирген спорт чебери, Кыргызстанда туулган Александр Блинов каза болду. Бул тууралуу Жаштар иши, дене тарбия жана спорт агенттигинин маалымат кызматы кабарлады.

Муфтийдин милдетин аткаруучу, белгилүү дин аалымы Кадыр Маликов. Архив
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Блинов 1980-жылы өткөн Олимпиада оюндарында командалык үч таймашта алтын жана жеке үч таймашта күмүш медалдын ээси болгон.

Спортчуну акыркы сапарга узатуу зыйнаты 6-мартта Москвада өтөт. Блинов 1954-жылы 19-августта Фрунзе шаарында туулган.

Анын Москвадагы Олимпиада оюндарында жетишкен ийгиликтери боюнча Sputnik Кыргызстан агенттиги даярдаган материалдан окуй аласыздар.

40
Белгилер:
өлүм, спортчу, олимпиада
Тема боюнча
Эми башка Жамал жаралбайт. Элдин Сейдакматова менен коштошкон видеосу
Экс-министр Шайлообек Ниязов каза болду
Туман учурунда электр зымдары. Архив

Ишембиге карата аба ырайы

88
(жаңыланган 21:30 05.03.2021)
6-мартка караган түнү жаап өткөн жана күтүлүп жаткан жаан-чачынга байланыштуу өлкөнүн тоолуу райондорунда кар көчкү түшүү коркунучу бар.

БИШКЕК, 5-мар. — Sputnik. Ишембиде күндүз республика боюнча жаан-чачын күтүлбөйт. Кээ бир райондордо туман түшөт. Батыштан соккон шамалдын ылдамдыгы секундасына 4-9 метрге жетет. Бул тууралуу Кыргызгидромет билдирди.

Жолдорго муз тонуп, тайгак болот. Унаалардын ортосундагы 500 метр аралык кыймыл чектелиши зарыл.

Абанын температурасы Чүй, Талас облустарында +10…+15, Ош, Жалал-Абад, Баткен аймактарында +11…+16, Ысык-Көлдө +4…+9, Нарын өрөөнүндө +1…+6 градус болот.

Күндүн табы Бишкекте +13…+15, Ош шаарында +14…+16 градусту көрсөтөт.

88
Белгилер:
Кыргызстан, март, аба ырайы
Тема боюнча
Ысык-Көлдө кыйраган 37 млн. сомдук тик учак. Ми-8 кантип кырсыктаган
Өкмөттүн Талас облусундагы ыйгарым укуктуу өкүлү Айбек Бузурманкулов. Архив

Таласты 5 ай башкарды. Айбек Бузурманкулов кызматтан кетти

0
(жаңыланган 23:05 05.03.2021)
Бузурманкулов Таласка жетекчи болуп 2020-жылдын октябрь айында 5-6-октябрдагы окуялардан кийин келген.

БИШКЕК, 5-мар. — Sputnik. Айбек Бузурманкулов өкмөттүн Талас облусундагы ыйгарым укуктуу өкүлү кызматынан бошотулду. Бул тууралуу өкмөттүн маалымат кызматы кабарлады.

Ага ылайык, Бузурманкулов ээлеген ордунан башка ишке өткөндүгүнө байланыштуу кеткен.

Тиешелүү буйрукка премьер-министр Улукбек Марипов кол койгон.

Эске салсак, Бузурманкулов Таласка жетекчи болуп 2020-жылдын октябрь айында 5-6-октябрдагы окуялардан кийин келген

0
Белгилер:
Айбек Бузурманкулов, ыйгарым укуктуу өкүл, Талас, кызмат
Тема боюнча
Жапыкеев башында турган Финпол жоюлду
"Кыргыз алтынга" жаңы жетекчи дайындалды