Ишекр айым Нургүл Кадырова

Аялмын деп үйдө отура бербеш керек. Шаардык дыйкан келин  менен маек

2855
(жаңыланган 21:57 09.02.2020)
Нургүл Кадырова дыйканчылык менен алектенүүнү чечкенде жакын туугандары да күмөн саноо менен мамиле кылышкан. Анткени шаарда чоңоюп, ага чейин жада калса колуна кетмен кармап көрбөптүр.

39 жаштагы Нургүл Кадырова Кыргызстандагы айыл чарба тармагына жаңылык алып келген фермерлердин бири. Ал өстүргөн сафлор өсүмдүгү керек болсо тажрыйбалуу дыйкандарга да тааныш эмес. Sputnik Кыргызстан агенттиги Ош шаарында турган фермер менен жолугуп жаңы иш баштоонун оош-кыйышы, дыйканчылык кылган кыз-келиндер туш келген кыйынчылыктар тууралуу баарлашты.

— Фермерликке бел байлоого чейин Россияда көп жыл жашаган экенсиз. Алгач ошол тууралуу айта кетсеңиз?

— Ооба, биз да көпчүлүктөй эле 2002-жылы үй-бүлөбүз менен Москва шаарына кеткенбиз. Ал жакта кадимки мигрант катары мен дүкөндө, жолдошум маршруттук унаанын айдоочусу болуп иштедик. Россияда жалпысынан 15 жыл жашадык. Төрт балабыздын баары ошол жакта төрөлдү. Кыргызстанга 2016-жылы күзүндө келгенбиз.

— Он беш жылдан кийин Кыргызстанга кайтып келүүңүздөргө эмне себеп болду?

— Балдарыбыз бой жете баштады. Биздин өзүбүзгө таандык менталитет бар да. Бөтөн мамлекетте жүрүп балдарыбыздын көз карашы, мамилеси башкача боло баштады. Мындан улам өз жерибизде өзүбүздүн турмуш-шартка ылайыкташкан тарбия берели деген ой менен өлкөбүзгө кайтып келдик. Жаңы келгенде колумдагы эң кичинекей кызым бирге толо элек болчу. Алгач аябай эле кыйналдык. Жаш баласы бар аялга жумуш табуу өтө оор экен. Ошентип эки жылдай үйдө отуруп калдым. Жолдошум КамАЗ сатып алган эле. Тиричилигибиз ошону менен өтүп жатты.

— Анан фермерликке кантип аралашып калдыңыз?

— Чогуу окуган курбу кыздарым менен мектепти бүтүргөндүгүбүздүн 20 жылдыгына чогулуп калдык. Анан ал жерде ар биринен кеңеш сурадым. Кантип иштейм, эмне жумуш баштасам болот дегендей. Себеби Москвада жүргөн 15 жыл ичинде Кыргызстанда көптөгөн өзгөрүүлөр болуп, турмуш-шарт башкача болуп кетиптир. Мен кээ бир нерселерди жакшы түшүнө албай, кыйла эле артта калганымы сездим. Ал эми курбуларымдын бири эл аралык долбоорлор менен кызматташып иш алып барат экен. Дыйканчылык боюнча алгач ошондон уктум. Эгер иштете турган жериң болсо, аракет кылып көр деди. Кооптондум. Өмүрүмдө кылып көрбөгөн нерсе эле. Өзүм шаарда өсүп-чоңойгон кызмын. Анын үстүнө сафлор өсүмдүгү тууралуу мурда уккан да эмесмин. Жада калса анын даракта же жерде өсөрүн да билбейт экемин. Бирок болгон аракетим менен ишти баштадым.

Кыргызстанкий фермер Нургуль Кадырова, которая занимается выращиванием сафлора
© Фото / Азат Акаев
Ишкер Нургүл Кадырова: Бөтөн мамлекетте балдарыбыздын көз карашы башкача боло баштады. Өз жерибизде өзүбүздүн турмуш-шартка ылайыкташкан тарбия берели деген ой менен өлкөбүзгө кайтып келдик. Жаңы келгенде колумдагы эң кичинекей кызым бирге толо элек болчу. Алгач абай эле кыйналдык.

— Бизде фермер десе көбүнчө эркек киши ойго келет да. Анан өзүңүз да бул тармактан алыс инсан болсоңуз башында коркуу сезимдери пайда болсо керек?

– Чынын айтсам, эч качан жаңы нерседен корккон жан эмесмин. Эркек кыла турган ишти менин да аткара аларыма ар дайым көзүм жетчү. Башында күйөөм да "кой, каяктагыны баштаба" деп ишенген эмес. Кийинчерээк менин аракетимди көрүп колдой баштады. Бирок ошентсе да негизги иштин баарын өзүм кылып жаттым. Дыйканчылыктагы биринчи кадамым 7,5 гектар жерге урук эгүү менен башталды.  Мээнетим акталып, түшүм жакшы болду. Экинчи жолу айдоо талаасын 52 гектарга көбөйттүм.  

— Башында канча каражат менен кириштиңиз?

— Чынын айтсам көп деле каражат короткон жокмун. Алгач атама таандык көп жылдан бери иштетилбей турган жерди агамдын трактору менен эле айдаттым. Акчам жок болгонуна байланыштуу жада калса кызмат акысын да берген эмесмин. Болгону трактордун майын куюп бергем. Андан соң экинчи кадам катары сафлордон тамак-аш майын өндүргөн Өзгөн шаарындагы завод менен келишим түздүм. Анын негизинде мага берилген уруктун элүү пайызын бөлүп төлөөгө макулдашканбыз. Түшүмдү жыйнап бүткөндөн кийин баарын кайтарып бергем.

— Ошентсе да жаңы тармакка киришип жатканда кыйынчылыктар болбой койбосо керек?

— Өтө чоң деп айтууга болбойт. Башында мага эч ким ишенген жок. Завод менен түзгөн келишимдин негизинде 15 адам чогултуш керек болчу. Алгач алардын баары тааныштар, тууган, достордон түзгөм. Мени бир карап эле ишти кантип алдыга жылдыра алмак эле деп ойлошту окшойт. Анткени колумда маникюр жасалган, чачтарым кыска, орусча сүйлөгөн келинмин да. Өмүрүмдө кетмен кармап көргөн эмесмин. Негизги кыйынчылык сафлорду оро ала турган техника табууда болду. Биринчи жылы завод өз комбайнын берген болчу. Экинчи жылы ал да бузулуп калып, өзүм табышым керек болду. Бул өсүмдүк кадимки эле тикенек болгондуктан айылдагы жөнөкөй комбайндар оро албайт. Орууга макул болсо да буудай менен арпага караганда акысын кымбат алышат. Ал аз келгенсип, качан гана өздөрүнүн иштери бүтүп, кылганга башка жумушу калбай калганда аргасыз макул болушат. Буга байланыштуу ушул жылы түшүмдү жыйноодо өз убактысынан бир аз кечигип калдым. Андыктан жыйынтык канааттандырарлык болбой калды. Ага кошумча, узак убакытка күтүп калганыбыз үчүн түшүмүбүз суусун жоготуп, салмагы да азайып кетти.   

— Иштин натыйжасын көргөндөн кийин элдин ою өзгөрө баштаса керек?

— Жаңы баштаганда алгачкы жыйынтык алты айда эле чыккан. Түшүмдү заводго жеткирип бердим. Алар да бир көрүп эле жактырышты. Ал тургай ошол эле жерден кийинки жылга да келишим түзүүнү сунушташкан. Андан соң айланамдагылар ишене башташты. Чындыгында таң калышты. Азамат деп мактагандар, кызыккандар болду. Ошол эле учурда мага баа берип дыйканчылык боюнча кеңеш сурап келгендердин да саны өсө баштады.

— Эми ишиңиз тууралуу жалпы маалымат бере кетсеңиз? Чындыгында эле көпчүлүккө тааныш эмес нерсе экен?

— Жада калса кыргыз тилинде түшүндүрүп берүүгө кыйын нерсе. Сафлордон май чыгаруу тууралуу маалымат өтө аз. Бул иш менен алектенген Бишкекте бир эле жер бар экен. Биринчи жылы өз колубуз менен чөбүн оруп, дарысын сээп, суусун ташыганбыз. Экинчи жылы жерибиз көбөйгөнү үчүн бир аз техника жалдай баштадык. Өзүм да жумушчуларга кошулуп талаага чыгам. Кошуналардын аттарын минип эгинге көз салып, балдарым сыяктуу эле карайм десем болот. Кайрак жерге эккенибиз үчүн көп деле сугарбайбыз. Бирок ачык жер болгондуктан мал кирип тебелеп кеткен учурлар болот. Алты ай ичинде бир жолу барып түшүмдү жыйнап алдым деген нерсе жок. Мен шаарда жашаганым үчүн жумасына бир-эки жолу барып турам. Калган күндөрү кошуналарга акчасын берип көз салып тургула дейм.

Кыргызстанкий фермер Нургуль Кадырова, которая занимается выращиванием сафлора
© Фото / Азат Акаев
Ишкер: Сафлордон май чыгаруу тууралуу маалымат өтө аз. Бул иш менен алектенген Бишкекте бир эле жер бар экен. Биринчи жылы өз колубуз менен чөбүн оруп, дарысын сээп, суусун ташыганбыз. Экинчи жылы жерибиз көбөйгөнү үчүн бир аз техника жалдадык. Талаага чыгам. Кайрак жер болгону үчүн көп сугарбайбыз. Бирок ачык жер болгондуктан мал кирип тебелеп кеткен учурлар болот.

— Канча кишини жумуш менен камсыз кыласыз?

— Туугандар жана тааныштардан сырткары жалпысынан 20дай адамга жумуш берем. Аларга кадимкидей эмгек акысын төлөйм. Кудай буюрса, эгин талаасынын аянтын көбөйтсөм дагы да көп адамды ишке чакырууну пландап жатам.

— Ишкерликке киришсем деген айымдарга кандай кеңеш бересиз?

— Эч качан башкалардын сөзүн укпагыла дейт элем. Максат-тилектериңерге бирөөлөрдүн жолтоо болуусуна уруксат бербегиле. Аларды ишке ашыруу үчүн алдыга гана умтулгула. Мен өзүм деле канчалаган жаман сөздөрдү уктум. Бирок эрк болсо эч ким токтото албайт. Ошондой эле аялмын деп үйдө олтура берүү да туура эмес. Менин жолдошум, төрт балам бар. Аялдык милдеттеримди таштап койгон жокмун. Кадимкидей үй жумуштарын аткарып, тамак жасайм. Жеке жашоом жумушума тоскоол болбойт.

— Алдыга койгон пландарыңыз менен бөлүшө кетсеңиз?

— Сафлор суукка чыдаган өсүмдүк болгондуктан эки жумадан кийин эгүү иштерин баштайын деп турам. Айдоо аянтын дагы да көбөйтүп, бул жолу 200 гектар жерге түшүм себүүнү пландап турам. Ага кошумча, инвестор тартуу боюнча долбоор жаздыруудамын. Анын алкагында АКШдагы бир жеке ишкер менен келишим түздүм. Буюрса иштерим дагы да алдыга жылат деген ишеним бар.

2855
Белгилер:
түшүм, дыйкан, фермер, маек, айым, ишкердик
Тема боюнча
Күйөөм таштап кеткенде күчтөндүм. Кир самындан айна жасап саткан Назиранын баяны
Токуган килемибиз 200 миң сомго сатылып, эмирге тартууланган. Ишкер Бекова менен маек
АКШнын Чикагосундагы Trump Tower имараты. Архив

АКШ: "Трамп" имаратында салаңдап турган кишинин Кыргызстандан экени айтылды

258
(жаңыланган 23:52 19.10.2020)
Окуя 13 саатка чукул созулган. Социалдык тармактын бир катар колдонуучулары акциянын демилгечиси Black Lives Matter кыймылынын активисти Эдил Элиев аттуу жигит экендигин айтышты.

БИШКЕК, 19-окт. — Sputnik. АКШнын Чикагосундагы Trump Tower деп аталган көз жеткис бийик имаратта 13 саат бою аркан менен байланып, салаңдап турган адамдын полицияга багынып бергенин Chicago Tribune жазды.

Буга чейин коомдук тартипти бузган киши асман тиреген имараттын 16 кабатынан белине аркан байланып алып, жекшембиден тарта, болжол менен саат 17:30дан бери илинип тургандыгын жазган. Ал АКШ президенти Дональд Трамптын өзү менен жолугууну ниет кыларын, болбосо өзүн бийиктен таштап жибере тургандыгын айтып коркуткан.

Буту тайып... Бийик имараттын кырында туруп кулап кеткен жигиттин видеосу

"Абал сүйлөшүүлөрдөн улам жакшы жагына чечилди. Шектүү кармалды. Эч ким жабыркаган жок", — деген Чикаго полициясынын кызматкери Том Ахерн.

​Басылманын маалыматына таясак, окуя 13 саатка чукул созулган. Социалдык тармактын бир катар колдонуучулары акциянын демилгечиси Black Lives Matter кыймылынын активисти Эдил Элиев (Eddil Eliev) аттуу жигит экендигин билдиришкен.

Полиция кызматкерлери абалды жөнгө салгыча Trump Tower имаратынын айланасындагы кыймыл токтотулган. Басылма анын тегерек-четине кызыгып келгендердин тобу чогулуп, кээ бирлери "Бэтмен" киносу тартылып жаткан жокпу деген суроолорду да беришкен.

Буга чейин Pledge Times жигиттин курагы 20 жаштын тегерегинде жана ал болжол менен Кыргызстандан экендигин билдирген.

258
Белгилер:
полиция, кыргызстандыктар, Дональд Трамп, АКШ
Тема боюнча
Карантинде Москвадагы мигранттар арасында кылмыштуулук күчөдүбү? Мэрдин жообу
Милиция кызматкерлери. Архив

Оштогу окуя: шектүүнүн өлүмүнөн соң подполковник менен үч капитан иштен кетти

332
(жаңыланган 00:03 20.10.2020)
Иштен кеткендер органга жаңы келген эмес, бир топ иштеп калган кызматкерлер экени айтылган. Алардын бири — полковник, бири — милициянын майору, калган үчөө милициянын капитаны экендиги маалым болду.

БИШКЕК, 19-окт. — Sputnik. Ош ОИИБдин Криминалдык милиция кызматынын подполковник баштаган төрт кызматкери, Кара-Суу РИИБдин бир капитаны ишине салкын мамиле жасап, шектүүнү Тергөө кызматына алып келгенде каза болуп калганы үчүн иштен бошотулду. Бул тууралуу Ош облустук милициясынын маалымат кызматынан кабарлашты.

Маалыматта ал беш кызматкердин бири — полковник, бири — милициянын майору, калган үчөө милициянын капитаны экендиги айтылган.

Эске салсак, Ош облустук ички иштер башкармалыгына алып келинген шектүү эс-учун жоготуп, милиция кызматкерлери Ош шаардык Тез жардам кызматына жеткирген. Бирок киши өзүнө келе албай, ооруканада каза болгон. Бул окуя коомчулукта нааразычылык жаратып, социалдык тармактарда маалыматтар тараган.

Бишкекте эки милиционерге бычак кезеген кишини ок чыгарып кармашты. Видео

Шектүүнү кармоо Кара-Суу районунун Кызыл-Кыштак айылында бейтааныш адамдар тапанча менен коркутуп, 4 миллион 230 миң сомун карактап кетти деген 21 жаштагы жарандын арызынан улам башталган.

Бирок тергөөгө алып келүү үчүн барышканда 26 жаштагы К. уулу М. күч кызматкерлерине куралдуу каршылык көрсөтүүгө аракет жасап, жанынан "Форт-12РМ" үлгүсүндөгү курал жана төрт ок табылган.

"Аталган жагдай боюнча ИИМдин Ички иликтөө кызматы тарабынан жүргүзүлгѳн иликтѳѳнүн жыйынтыгында органдын жогоруда айтылган өкүлдөрү кызматтык милдеттерин аткарууга кѳӊүл кош, салкын мамиле жасашканы анык болду. Тергѳѳчүнүн атайын тапшырмасынын негизинде ачылган сотко чейинки өндүрүштөгү жазык иши боюнча шектүү катарында кармалган К. уулу М. аттуу жаранды Ош облустук милициясынын 2-имаратына алып келерге чейин аны медициналык мекемелерден кароодон ѳткѳрүшкөн эмес. Аны алып келишкендигин атуулдарды каттоо журналына жаздыртпастан, ошол эле учурда Ош ОИИБдин жетекчилигине билдиришпестен иш алып барышкан. К. уулу М. эсин жоготкон учурда ага жеткиликтүү медициналык жардам кѳрсѳтѳ алышпай, мунун кесепетинен шектүүнүн Ош шаардык Тез жардам борборунда каза болушуна жол беришкен", — деп айтылган таратылган билдирүүдө.

Акыйкатчы: милиционерлер шектүүлөрдү кыйнаганын улантууда

Маалыматта мындай аракеттери менен алар коомчулукта жалпы ички иштер органдарынын кызматкерлеринин дарегине негиздүү сын-пикирлердин жаралышына шарт түздү деп айтылат.

"Ал беш кызматкер ээлеген кызматынан тѳмѳндѳтүү менен бошотулду. Андан ары Ички иштер органдарынын катарында калуу маселеси УКМКнын Ош шаары жана Ош облусу боюнча башкы башкармалыгы тарабынан тергелип жаткан сотко чейинки ѳндүрүш ишинин жыйынтыгы менен карала турган болду", — деп айтылган маалыматта.

Аны менен катар эле Криминалдык милиция кызматынын (КМК) начальнигинин орун басарынын милдетин аткарып жаткан учурда подполковник М.Ж.га "кызматка толук эмес ылайыктыгы жѳнүндѳ эскертүү" тартиптик жазасы жарыяланган. Ага ѳздүк курамынын ишмердүүлүгүн жеткиликтүү деңгээлде уюштурбастан, кол алдындагыларды тийиштүү деӊгээлде көзөмөлдөбөгөндүгү себепкер болгондугу айтылган.

Маркум кандай жагдайларда каза болгондугун аныктоо максатында соттук-медициналык экспертиза дайындалган. Маалыматка караганда, анын жакындары милицияга да, экспертизанын жыйынтыктарына да ишенбей, мыкаачылык менен өлтүрүлгөнүн айтышкан. Буга кошумча, тергөөдөн иштин калыс каралышын талап кылышууда. 

332
Белгилер:
жаза, милиция, өлүм, шектүү, Ош шаары, Кыргызстан
Тема боюнча
Ошто шектүү киши милициянын кыйноосунан каза таптыбы? ОИИББдин жообу
Кыз талашкан. Бир жигитти алтоолоп сабаган Оштогу окуянын чоо-жайы