Мектептеги окуучулар. Архив

Окуучуларды 11-класска чейин окууга милдеттендирген мыйзам кабыл алынды

16290
(жаңыланган 21:12 11.02.2020)
Өткөн жылдын аягында окуучуларды жалпы билим алууга милдеттендирген мыйзам кабыл алынганы белгилүү болду. Ага ылайык, 9-класстан кийин окуудан баш тартууга тыюу салынат. Демек, 11-классты бүтүрүп же кесиптик окуу жайларга сөзсүз тапшыруу керек болот.

Аталган мыйзам 2022-жылдын 1-сентябрынан тарта күчүнө кирет. Муну менен ар бир бала 11-класска чейинки программаны окууга милдеттүү болуп калат. Ал эми азыркы мыйзамдар боюнча 9-классты бүткөндөн кийин окубай койгондорго кийлигишүүгө эч кимдин укугу жок.

Sputnik Кыргызстан агенттиги жагдайдын күңгөй-тескейин карап чыкты.

Жалпы билим алууга милдеттендирген мыйзамды Жогорку Кеңештин депутаты Мирлан Жээнчороев демилгелеп чыккан.

Билим берүү жана илим министринин орун басары Надира Жусупбекова мунун эң негизги максаты - жаштардын билим деңгээлин жогорулатуу экенин билдирди.

 Заместитель министра образования КР Надира Жусупбекова во время беседы
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Билим берүү жана илим министринин орун басары Надира Жусупбекова
"Балдар 9-класстан кийин мектепти же колледжди, болбосо кесиптик-техникалык окуу жайларды тандашы керек. Орто билим алганы тууралуу күбөлүк берүү токтотулбайт. Мурда кесипке гана даярдаган колледж, лицейлер милдеттүү түрдө 10-11-класстын программасын киргизиши шарт. Ошон үчүн 2022-жылга чейин мөөнөт берилди", — деди Жусупбекова.

Кабыл алынган мыйзамдын максаты

Азыркы мыйзам боюнча мектеп 9-класска чейин гана окутууга милдеттүү. Мындан улам кээ бир мектептердин администрациясы жетишкендиги начар окуучуларды 10-класска албай, көчөгө чыгарып коюшууда.

Билим берүү жана илим министрлигинин 2010-2016-жылдарга карата статистикасына ылайык, жыл сайын 9-классты 98 миң окуучу бүтүрөт. Анын ичинен 64 миңи окуусун мектептен улантып, 21 миңи колледж жана кесиптик лицейлерге тапшырат. Муну менен өлкөдө бир жылда эле 13 миң бала жалпы же кесиптик билим алуудан баш тартарын билүүгө болот.

Жаш муунга татыктуу тарбия жана билим берүү, кылмыштуу чөйрөнүн таасиринен калкалоо бир эле адамдын эмес, мамлекеттин келечегине кам көрүү болуп саналат. Андыктан 10-11-классты милдеттүү түрдө окутуу мыйзамы кабыл алынды. Ушундай эле мыйзамдар кошуна Казакстан, Өзбекстан жана Россияда иштейт.

Азыркы мыйзамдын кесепети

Тиешелүү билим деңгээлинин жоктугу жаштарга социалдык жана экономикалык жактан терс таасирин тийгизет. Биринчи кезекте жогорку билимдүү адистердин тартыштыгына алып келет.

9-класстан кийин окубай койгондордун курагы 15-16 жашта болгондуктан бир жерде иштей албайт. Себеби Эмгек кодексинде 18 жашка чейинки балдарды жумушка алууга тыюу салынган.

Өспүрүм курак — өткөөл мезгил болуп саналат. Эгерде өспүрүм окуу, спорт жана башка пайдалуу иштер менен алектенбей, ошондой эле чоңдордун көзөмөлүсүз калса көчө жашоосуна аралашып, кылмыш жасашы ыктымал. Бекер жүргөн жаштар жаман иштерге азгырылып кетиши толук мүмкүн.

Ички иштер министрлигинин 2010-2016-жылдарга карата берген маалыматына ылайык, жыл сайын орто эсеп менен өспүрүмдөр жасаган 980 кылмыш катталат.

Мыйзам иштеши үчүн канча акча керек

Мыйзамды ишке ашыруу үчүн мамлекеттик жана муниципалдык окуу жайларга бюджеттен кошумча 757 миллион сом керектелет.

  • Жалпы билим берүү уюмдарына (мектеп) 182,5 миллион сом;
  • Башталгыч кесиптик билим берүү уюмдарына 277,3 миллион сом;
  • Орто кесиптик билим берүү уюмдарына (колледж) 297,2 миллион сом.

Окубай койгон балдарга кандай чара көрүлөт?

Билим берүү жана илим министринин орун басары Надира Жусупбекова 9-класстан кийин балдардын кайда жүргөнү тыкыр көзөмөлгө алынарын белгиледи.

"Май жана август айларында окуучуларды каттоого алабыз. Ошондо 9-класстан кийин мектепте каларын же кесиптик окуу жайларга тапшырарын айтышат. Андан соң сентябрда текшерүүгө алынат. Бекер жүргөн балдар аныкталса ата-энесине барабыз. Бул жаатта айыл өкмөт, социалдык кызматкерлер жана милиционерлер да иш алып барат. Окубай койгондор мыйзам бузган адам катары саналат", — деди Жусупбекова.

Ошондой эле ал мыйзамда балдардын чет өлкөгө чыгып кетишин көзөмөл кылуу киргизилбей калганын кошумчалады. Мындан улам алардын чек арадан өтүшүнө бөгөт коюу мыйзам актысын иштеп чыгуу маселеси каралууда.

16290
Белгилер:
милдет, мыйзам, мектеп, окуучулар, билим берүү, Кыргызстан
Тема боюнча
Жаштарды жумушка алган ишкананы салыктардан бошотуу сунушталды. Жол-жобосу
Станбеков: "Мектеп медицинасы — IT-бейтапкана" долбоору ишке ашат
Ата-эне акча чогултпай калабы? Окуучуларга ысык тамак берүү мыйзамынын жол-жобосу
Генералдык штабтын аскер кызматкерлери. Архив

Генштабды Коргоо министрлигине айлантуунун эмне зарылдыгы бар эле. Адистердин пикири

8
(жаңыланган 22:55 27.01.2021)
Жаңы бийликтин келиши менен Кыргызстандын Куралдуу күчтөрүнүн Генералдык штабы кайрадан Коргоо министрлиги болуп өзгөрүшү ыктымал.

Бүгүн Генштабдын маалымат кызматы бул ведомствонун кайра өзгөрүшү боюнча кабарды Sputnik агенттигине тастыктаган.

Мекеменин Facebook баракчасында "Жарандар министрликти түзүүгө кандай карайт?" деген сурамжылоо жүргүзүлгөн. Андагы пикирлерге таянсак, оюн калтыргандардын көбү бул идеяны колдогон.

Эске салсак, Коргоо министрлиги 2014-жылы жоюлуп, КРдин Куралдуу күчтөрүнүн бардыгы Генералдык штабдын карамагына өткөн. Министрлик өкмөткө, штаб мамлекет жетекчисине баш ийерин белгилей кетели.

КРдин Куралдуу күчтөрүнүн Генералдык штабы — аскердик башкаруунун борбордук органы. Өлкөнүн куралдуу күчтөрүн жана башка аскердик түзүмдөрдү жетектеп, аларды даярдоо менен алектенет.

Бул эки органдын аталышына жараша министр же начальник башкарса, КРдин Куралдуу күчтөрүнүн башкы командачысы кандай гана өзгөрүү болбосун Баш мыйзам боюнча президент болот.

Sputnik Кыргызстан агенттиги аскер тармагында жогоруда белгиленгендей, күтүлүп жаткан өзгөрүү боюнча эксперттердин пикирин укту.

Алымкожоев: экөөнүн тең артыкчылыгы бар, бирок кийин Генштабга кайтабыз

Генералдык штабдын биринчи начальниги, запастагы генерал-майор Асанбек Алымкожоев КМШ мамлекеттеринин бардыгында жана Кытайда куралдуу күчтөр Коргоо министрлигине гана баш ийе турганын, бул жагдай Кыргызстанга аталган өлкөлөр менен кызматташууга таасирин тийгизип жатканын белгиледи.

Экс-начальник Генерального штаба Вооруженных сил Кыргызской Республики Асанбек Алымкожоев во время беседы
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Генералдык штабдын биринчи начальниги, запастагы генерал-майор Асанбек Алымкожоев
"Мурдагы Советтер Союзунун Коргоо министрликтери аскердик-техникалык жактан өз ара кызматташат. Кыргызстандыкы Генералдык штаб деп аталганы үчүн иштешүүдө кыйынчылыктар жаралып жатканы айтылат. Себеби айрым мамлекеттерде Генштаб Коргоо министрлигине баш ийип, өзгөчө кырдаалдарды жөнгө сала турган орган катары иш алып барат. Биздикилер ушул максатта, тагыраагы, карым-катнаш үчүн министрлик рангына ээ болууга аракет кылып жаткан болушу мүмкүн", — деди Алымкожоев.

Ал Генералдык штабды Кыргызстан өзү ойлоп таппаганын, армиясы чоң батыш өлкөлөр ушундай аталышты алып жүрөрүн белгиледи. Ошондой эле анын министрликтен артыкчылыктары дагы бар экенин айтат.

"Убагында Генштаб бардык күч структуралары бир колдо болсун деген максатта түзүлгөн. НАТО өлкөлөрүнүн куралдуу күчтөрү Генералдык штабдын башкаруусунда. Мындай орган аскерлердин күжүрмөн даярдыгына өзгөчө көңүл бурат. Негизи, Коргоо министрлиги бюджет саясатын чечет. Бизде да Генштаб жоокерлерди даярдоо менен көбүрөөк алектенип, акча каражатын Коргоо иштери боюнча комитет караштырчу. Менимче, азыркы жол менен кете бергенибиз туура болмок. Бирок кандай болгон күндө да азыркы бийликтин чечимин сыйлайбыз", — деди генерал.

Алымкожоев Кыргызстандын Куралдуу күчтөрү 5-10 жылдан кийин кайра Генералдык штабга кайтууну ойлонушу мүмкүндүгүн кошумчалады.

Бейшенов: Коргоо министрлигинин жоюлушуна каршы чыкканбыз

КРдин мурдагы коргоо министринин экс-орун басары Мурат Бейшенов 2014-жылы Генералдык штабга өтөбүз деген демилге көтөрүлгөндө Коопсуздук кеңешине эксперт катары чакырылган экен. Ал ошондо эле кээ бир кесиптештери буга каршы чыкканын айтат.

Экс-заместитель министра обороны КР, член Совета ветеранов ВОВ, тружеников тыла и участников военных действий КР Мурат Бейшенов
© Фото / Клуб региональных экспертов "Пикир"
КРдин мурдагы коргоо министринин экс-орун басары Мурат Бейшенов
"Генералдык штаб конституциялык орган эмес, начальниги өкмөттүн мүчөсү эмес. Чоң мамлекет эмеспиз, армиябыз эбегейсиз болбогондон кийин штабдын эмне кереги бар дегенбиз. Бийлик ондогон миллион сом каражатты кетирип түзүмдү бул органга өткөргөн. Алты жыл болду, эмне өзгөрдү? Эми кайра Коргоо министрлиги болот деп жатат. Ички жана эл аралык документтерди алмаштырууга кайрадан ондогон миллион каражат кетет, бул чоң убаракерчилик да", — деди Бейшенов.

Ал убагында Коргоо министрлигин жоюп, Куралдуу күчтөрдү Генштабга өткөргөндөр жоопко тартылышы керек деген оюн кошумчалады.

Чотбаев: мурдагыдай эле Коргоо министрлиги болушу керек

Улуттук гвардиянын мурдагы генералы, афган согушунун ардагери, генерал-полковник Абдыгул Чотбаев Коргоо министрлиги менен Генералдык штабдын ишинде көп деле айырмачылык жоктугун, кеп аларды ким жетектей турганында болуп жатканын айтты.

Экс-глава Национальной гвардии КР, генерал-полковник Абдыгул Чотбаев
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Улуттук гвардиянын мурдагы генералы, афган согушунун ардагери, генерал-полковник Абдыгул Чотбаев
"Менимче, мурдагыдай эле Коргоо министрлиги болушу керек. Коңшу мамлекеттердин ичинен бизде эле Генштаб болгондуктан алардын жанында толук кандуу орган боло албай жатабыз. Биздики АКШ менен Түркиянын Генералдык штабынын чала варианты болуп калган", — деди генерал-подполковник.

Чотбаев Коргоо министрлигин жоюуга запастагы генералдар башында эле каршы болгонун белгиледи.

8
Белгилер:
өзгөртүүлөр, министрлик, Генералдык штаб, Куралдуу күчтөр, Кыргызстан
Тема боюнча
Курал кармаган аскерлер, тизилген техника. Кыргыз армиясынын даярдыгы видеодо
Ырчы Анжелика Кайратова. Архив

"Айламды таппай калдым". Ырчы Анжелика улуу кызынын да моюну сынганын билдирди

70
(жаңыланган 22:39 27.01.2021)
Ырчы 23-январдын таңында Ысык-Көл облусунда жол кырсыгына кабылган. Автоунаасында өзү менен кошо үч кызы болгон.

БИШКЕК, 27-янв. — Sputnik. Жол кырсыгына кабылган ырчы Анжелика Кайратованын чоң кызы Айыманын да мойнунун омуртка сөөктөрү сынганы аныкталды. Бул тууралуу ырчы өзү Instagram баракчасына жазды.

Посмотреть эту публикацию в Instagram

Публикация от Кайратова Анжелика (@anjelika_kairatovna_official)

Ал кыргызстандыктардан кызынын батыраак айыгып кетишин тилеп, дуба кылып коюуну сурап кайрылган.

"Айламды таппай турган кезим. Кызым белим дей берип, моюндун омуртка сөөктөрү сынганын эми көрүп жатабыз. Бир капталы кыймылдабай жатат. Элим, дуба кылалы. Аллахтан жардам, сиздерден жардам сурайм! Ушундай колдоо керекте жалгызсыратпаңыздар, суранам!" — деп кайрылды ырчы.

Эске салсак, Анжелика Кайратова 23-январдын таңында Ысык-Көл облусунда жол кырсыгына кабылган. Автоунаасында өзү менен кошо үч кызы болгон. Дарыгерлер беш жаштагы кызынын эки бутунун тең кашка жиликтери сынып, ырчынын өзүнүн омурткалары жабыркаганын айткан. Экөөнө тең операция жасалган. Ал эми эки кызынын абалы туруктуу экени кабарланган болчу.

70
Белгилер:
операция, кыз, ырчы, Анжелика Кайратова, жол кырсык
Тема боюнча
Жол кырсыгына кабылган Анжелика Кайратовага шашылыш операция жасалды
Анжелика менен кызы реанимацияда. Кичүү кызына бүгүн операция жасалат