Афган согушунун ардагери Жаныбек Бакиров (оңдо)

Бутумду кучактап "кыргызга салам айт" деп ыйлаган кандаш. Афганчылардын баяны

12848
(жаңыланган 16:54 15.02.2020)
Мындан туура 31 жыл мурун советтик жоокерлер Афганистандан толугу менен чыгып кеткен. 9 жыл бир ай 18 күнгө созулган согушта 7 миңден ашуун кыргызстандык жоокер кан кечип салгылашкан.

15-февраль — афганчылар үчүн кайгы менен кубаныч аралашкан күн. Бул күнү алар жоокерлерге, согушта курман болгондорго арналган эстеликке таазим кылган соң бири-бири менен кучакташып, аманчылыгына сүйүнүшөт. Согушка кеткен 7000ден ашуун кыргызстандык жоокердин 254ү курман болуп, бир жарым миңдейи ар түрдүү жаракат алган. 600гө жакыны майып болуп кайткан. Эки кыргызстандык аскерге "Советтер Союзунун баатыры" наамы берилген. Кайтып келгендери Афган согушунда алган психологиялык стресстен ("афган синдрому") улам эч жерде иштей албай, көпчүлүгү оорукчан болуп калды.

Биз бул күндү согуш отун кечип келген жоокерлердин башынан өткөргөн, жүрөк титиреткен түркүн окуялары менен эстөөнү туура көрдүк.

Өмүрбек Раимбабаев: "Афгандык кыргыздар бизди пир тутчу"

Ветеран афганской войны Омурбек Раимбабаев (справа)
© Фото / из личного архива Омурбека Раимбабаева
Өмүрбек Раимбабаев (оңдо). Баглан аймагы.1983-жыл

— 1982-жылы Баглан шаарында, жергиликтүү элден сураштырып отуруп, 50 жаштан өтүп калган бир кыргызды таптым. Ал калаанын ичинде бир кичинекей дүкөндүн ээси экен. Тилекке каршы, атын унутуп калдым.

860-полктун ага сержанты Майрамбек Бектемиров. Архив
© Фото / из личного архива Майрамбека Бектемирова
1920-жылдары анын үй-бүлөсү Фергана өрөөнүнөн Баглан чөлкөмүнө качып барып отурукташып калыптыр. Атасы Ата Журттан кетип жатканда бир баштык топурак ала кеткен экен, өлөр алдында баштыктагы топуракты жети баласына бөлүп бериптир. Мен издеп таап жолуккан киши топуракты мойнуна тумар кылып тагынып жүргөнүн көрдүм. "Убагы келгенде мен дагы тогуз балама бөлүп берем" деп айтканын угуп, абдан жаман болдум. "Ар бир адамга туулган жери — Мисир" деген макал эсиме түштү. Алар бизди пириндей эле көрчү, "чоң кыргыз" дегенин угуп, аябай ыраазы болдум. Болгону 15-20 мүнөттөй баарлаштык.

1983-жылы кеч күздө аскердик кызматымды өтөп бүтүп, кетер алдында кайра жолуктум. Ал ата-энем, бир туугандарыма белек даярдап коюптур. Ошол маалда Союзда дефицит болгон бир нече япон жоолук, бир көйнөк, эки жинсы шым берди. Коштошуп жаткан учурда чөгөлөп тиземди кучактап, "Ата Мекенге салам айта бар" деп аябай ыйлады. Мен да аны кучактап шолоктоп ыйладым. Канча жыл өтсө да ошол афгандык боордошумду эстеген сайын зээним кейийт...

Александр Дмитриев: "Афганистандан алып келген байлыгым он чакты сүрөт"

Ветеран афганской войны Александр Дмитриев
© Фото / из личного архива Александра Дмитриева
Александр Дмитриев Панджшер капчыгайында.1982-жыл

— Согушта ар бир мүнөт менен күндү аябай баалайсың. Себеби ал жерде бир мүнөттөн кийин эмне болоруңду билбейсиң. Ошон үчүн Афганистанда аскердик кызматыбызды өтөп жүргөн учурда бири-бирибиздин көңүлүбүздү көтөргөнгө аракет кылчубуз. Эки ирет жаңы жыл тосконубуз жана башка майрамдарды белгилегенибиз эсимде калды. 1982-жылды Меймене шаарында жана 1983-жылды Панджшер капчыгайында бүт рота чогулуп дасторкон жайып тосуп алганбыз. Ашпозчуларыбыз түрлөп тамак жасашкан. Чала жан гитарабыз бар эле, аны менен ырдай ала тургандар ырдадык. Бишкектик полчаныбыз Сергей Якиманский жарадар болуп, эмгек өргүүгө Кыргызстанга барып фотоапппарат алып келген. Анын фотоаппараты менен Панджшер капчыгайында сүрөткө түшкөнбүз. Андан башка жерде түшкөн сүрөтүбүз жок. Афганистандан алып келген байлыгым ошол он чакты сүрөт болду.

Туратбек Жумабеков: "Командирим мен үчүн периште болду"

Ветеран афганской войны Туратбек Жумабеков (крайний справа)
© Фото / из личного архива Туратбека Жумабекова
Туратбек Жумабеков (оң жакта) жана полчандары.Кабул шаары. 1982-жыл

— 1981-жылы ноябрь айында Пули-Хумри шаарынын жанында автоколоннаны коштоп бара жаткан учурда моджахеддер кол салып, жолдун эки жагынан аткылап жатышты. Автоколоннаны коргош үчүн машинанын үстүнө орнотулган зениткадан улуту орус жолдошубуз Ефимов моджахеддерди көздөй ок чыгара баштады. Аты эсимде жок, Ефим деп койчубуз. Бул зенитканы Советтик Армияда эркелетип зушка дешээр эле. Салгылаш күчөдү. Бир убакта Ефим огу түгөнгөнүн айтты. Теги украин командирибиз, ага лейтенант Александр Седун машинадагы замбиректи октоп көмөк көрсөткүлө деп мага жана литвалык аскерге (анын да аты эсимде жок, Рыжий деп койчубуз) команда берди. Зушканы октоп берип, машинага кайра секирейин деп жатканда бутума ок тийди. Баса албай, жыгылып, түшкөнгө аракет кылдым., бирок күчүм жетпей койду. Боортоктоп жылып машинанын кузовунун бурчуна жашына баштадым. Айлам кеткенде "жардам бергиле!" деп кыйкырдым. Согушкерлер окту мөндүрдөй жаадыргандыктан, эч кимиси жакындай албай койду. Буга карабастан командирим Седун машинанын бир бурчуна жүгүрүп келип, өзү жакка жылып келишимди айтты. Эптеп боортоктоп бардым, Александр мени артына көтөргөн бойдон жүгүрүп, коопсуз жерге жеткизип, ооруну басчу укол сайды. Ошондо Улуу Ата Мекендик согуш учурунда офицерлер салгылаш жүрүп жаткан талаадан оор жарадар болгон жоокерлерин алып чыкканын көрсөткөн көркөм тасмалар эсиме келди. Чынында эле командирим мен үчүн периште болду.

Кубатбек Доолокеев: "Досум Бактыбек баласын Кунар деп атады"

Ветеран афганской войны Кубатбек Доолокеев
© Фото / из личного архива Кубатбека Доолокеева
Кубатбек Доолокеев студентттик курагы.Фрунзе шаары.1985.-жыл

— 1982-жылы май айынын башында Кунар аймагындагы капчыгайда ротабыз моджахеддердин буктурмасына кабылды. Үч күн курчоодо согуштук. Күндүзү бир аз тынч болот. Ал эми түн ичинде булардын чабуулу күчөйт. Үчүнчү күнү ичиме ок тийип, оор жарадар болдум. Мен жардам сурап кыйкырганда, мага көмөк көрсөткөнү жүгүрүп келе жаткан кыргызстандык Бактыбек Абдыкадыров досума да ок тийип кулады. Бир аз убакыттан кийин полчандарыбыз экөөбүздү алып чыгып кетишти. Түн киргенде алар бизди бушлатка салып, бир сааттын ичинде араң ылдый жакка түшүрдү.

Абдыкадыров экөөбүздү Жалал-Абад шаарындагы аскер госпиталына вертолётко салып жөнөтүштү. Андан кийин мени Кабулдагы госпиталда бир аз дарылаган соң Ташкент госпиталына жиберишти. Ошол жерден кокусунан жердешибиз Базаркул Балапанов менен таанышып калдым. Ал ооруканадагы башка кыргызстандыктарды чогултуп келип тааныштыра баштаганда, алардын арасында Бактыбек досум жүрөт. Ошол жерден экөөбүз кучакташып, бири-бирибизди көрүп, сүйүнгөнүбүздөн ыйладык. Бактыбек Афганистандан келгенден кийин уулдуу болуп, атын Кунар деп койду.

Жаныбек Бакиров:  "Баатырга таяк да жарак"

Ветеран афганской войны Жаныбек Бакиров
© Фото / из личного архива Жаныбека Бакирова
Жаныбек Бакиров. Түндүк Афганистан.1981-жыл

— 1982-жылы 10-декабрда биздин рота Саланг ашуусунун жанындагы Саядан кыштагына кирип, моджахеддердин курчоосунда калдык. Ал эми артыбызда келе жаткан минометчиктердин ротасын дагы согушкерлер аткылап жатып токтотушту. Алар бизге жардам бере албай калып, беш жолдошубуз окко учту. Кыргызстандык минометчик Сабыр Анарбаев минометтун астына салына турчу калканга окшош калың темирди аркасына тагынып алып, жааган октон коргонот. Бул темирден ок өтпөгөнүн башка жердешибиз минометчик Сагын Тешебаев байкайт. Ал Сабырга калканың менен октон далдоо болуп бер, ушундан пайдаланып минометту орнотуп, моджахеддерди аткылап полчандарыбызды курчоодон алып чыгалы дейт. Ошентип Анарбаев калканы менен октон калкалап жаткан учурда Тешебаев менен теги тажикстандык өзбек Аваниязов Тукташ соймолоп, боортоктоп, тизелеп жүрүп минометту орнотушат да тура калып согушкерлерди аткылай баштайт. Булардын мындай аракетин көргөн моджахеддер аларга ок чыгара баштаганда эле кайрадан Сабыр калканы менен жардамга келет. Ошол учурда кыштактан биздин ротанын жоокерлери рация боюнча Сагынга снарядды кайсы жерге мээлөө керектигин айтып, багыт берип турушат. Аваниязов менен Тешебаев минометтон аткылап, моджахеддерди бизден алагды кылат. Мындан сырткары, алар минометтон согушкерлерди түтүн чыгарчу бир нече снаряддар менен атат. Ушул түтүндөн пайдаланып ротабыз курчоодон чыгып кетти. Сабыр, Сагын жана Тукташтын жасаган эрдигин көрүп, элибиздин "баатырга таяк да жарак" деген макалы эсиме түштү.

Аскарбек Үмөтбаев: "Кандуу майдандан Союзга “Кара жоогазын” алып келгенимди эч качан унутпайм"

Ветеран афганской войны Аскарбек Уметбаев
© Фото / из личного архива Аскарбека Уметбаева
Прапорщик Аскарбек Үметбаев.Түндүк Афганистан.1986-жыл

— Афганистандагы кан майданга үч ирет катыштым. Адегенде катардагы жоокер, андан кийин прапорщик болуп бардым. Бул согушта каза болгон жолдошторубуздун сөөгү цинк табытка салынып СССРге жөнөтүлчү. Аны “Кара жоогазын” деп атачубуз. Мен үчүн эң оор нерсе “Кара жоогазынды” коштоп үйүнө алып баруу болду. Баш-аягы Афганистанда курман болгон жолдошторумду СССРге сегиз жолу алып келдим. Алардын ата-энеси менен бир туугандарынын сөөктү тосуп алгандагы ыйын укканда жүрөгүм жарылып кете жаздачу.

Такыр эсимен кетпеген бир окуя бар. 1981-жылы полчаным Володя Пономаревдун сөөгүн Чыгыш Украинага үйүнө коштоп бардым. Володянын карындашы "агамды сен өлтүрдүң" деп бетимди канжалатып тытып салды. Ага каршылык көрсөтпөстөн, аскердик тартип боюнча какайып турдум. Понамарев жалгыз уул экен. Сөөгүн койгондон кийин ата-энеси, карындашы жана туугандары менден кечирим сурашты. Володянын жакындары менен бир жума болдум, анын Афганистанда кандай кызмат өтөгөнү жөнүндө айтып бердим. Союз ураганга чейин каза болгон жолдошторумдун ата-энеси жана бир туугандары менен кат жазышып жүрдүм. 1992-жылы Түркмөнстандан Кыргызстанга көчүп келгенимде чөнтөгүмөн алардын адреси жазылган блокнотумду уурдатып жибердим. Тилекке каршы, ошону менен байланыш үзүлүп калды.

Владимир Славский: "Баатырдык билекте эмес, жүрөктө"

Ветеран афганской войны Владимир Славский
© Фото / из личного архива Владимира Славского
149-гвардиялык полкундагы батальондун командири майор Владимир Славский

— 1987-1988-жылдары Афганистанда батальондун командири болдум. Согушта адамдын жакшы-жаман сапаттары билинет. Бир ирет бир операцияда батальонумдун бир ротасы капчыгайдын ичинде моджахеддердин курчоосунда калды. Мен башка капчыгайда элем, алар менен байланыш үзүлүп, ротага артиллерия менен авиациялык жактан көмөк көрсөтө албай калдым. Салгылашта байланыш үзүлсө, бул өлүм деген сөз. Байланышты камсыздоо үчүн бир нече жоокерлерди тоонун чокусуна жибердим. Булардын арасында сержант Мальков бар болчу. Тилекке каршы, аты эсимде жок. Тоонун кыркасына чыгып мага курчоодо калган рота менен байланышты камсыздай баштады. Башкача айтканда, тирүү ретранслятор болду. Бирок согушкерлер аны байкап калып, ага окту мөндүрдөй жаадырышкан. Үч жолу жарадар болгонуна карабай Мальков байланышты камсыздап берди. Анын эрдиги менен рота аман калды. Мындай каармандыгы үчүн жоокеримди “Кызыл Туу” орденине сунуштагам. Ошондо маршал Георгий Жуковдун: “Ушундай сержанттар (аскерлер) менен бирдикте фашисттик Германияны жеңдим”, — деп айтканы эсиме түштү.

Болот Мамбеталиев: "Танкисттердин жарымы кыргызстандык болуп чыкты"

Ветеран афганской войны Болот Мамбеталиев
© Фото / из личного архива Болота Мамбеталиева
Подполковник Болот Мамбеталиев (оң жактан биринчи) ленинграддык экипаж менен. Февраль 1988-жыль

— Адистигим боюнча аскердик учкучмун. Афганистандагы кан майданда үч жыл салгылаштым. СССРдин коргоо министринин буйругу боюнча учкучтар бул согушта бир жыл гана кызмат өтөп, кайра Союзга кайтышчу. Аскердик учкучтардын жумушу абдан оор болгондуктан, жетекчилик ушундай чечим кабыл алган. Акыркы жолу Афганистанга барган учурда №33860 аскердик бөлүктүн командири болдум. Согушта эң кубанычтуу нерсе жердештериң менен жолугушуу эле. Бир ирет Кундуз аймагына фельдбайланыштын прапорщигин алып бараткам. Бул кызматкерлер мамлекеттик өтө жашыруун документтерди ташыйт. Самолеттон прапорщик экөөбүз кыргыз экенибизди билгенде, абдан сүйүндүк. Ал кандашым прапорщик Чолпонбек Беккелдиев экен. Экинчи жолу Кабул шаарына жыйынга бара жаткан учурда жолдун боюнда танктардан турган колоннаны көрүп калдым. Колоннанын жанына келип бир танкисттен кайсыл жерден экендигин сурасам, кыргызстандыкмын деди. Ошол эле маалда жогоруда айтылган жердешибиз "танкисттердин жарымы Кыргызстандан" деди. Анын бул сөзүн укканда абдан сүйүндүм. Убакыт тар болгондуктан, алар менен токтоп сүйлөшө алган жокмун. Ошондуктан колоннанын жанынан өтүп бара жаткан учурда Кыргызстан деп кыйкырсам, жердештерим да мени колдоп Кыргызстан деп кыйкырышты. Бири-бирибизге кол булгалаган бойдон кеттим. Эми сүйүнгөнүмдү айтпа, бул сезимди сөз менен жеткире албайм.

Таалайбек Садыров: "Памир, биз сени багындырдык!"

Ветеран афганской войны Таалай Садыров
© Фото / из личного архива Таалая Садырова
860-полктун офицери Таалайбек Садыров Афганистандын Бадахшан аймагында.Январь айы.1980-жыл

— 1979-жылы декабрь айынын аягында биздин 860-полк советтик Памир аркылуу Афганистандын Бадахшан аймагына кирүү үчүн маршка чыктык. Бул жортуулдун учурунда ар түрдүү кыйынчылыктарга карабастан, эс алуу маалында саясий иштер боюнча кыргызстандык офицер,  досум Азамат Шамырканов, резервисттер Рыспаев жана Зулпукаров агитациялык маалыматтарды берип турушту. Тилекке каршы, бул резервисттердин ысымдары эсимде жок. Мисалы, айта кетсек, алар аскердик баракчалар менен дубал гезиттерди чыгарышчу. Ушул материалдарда кайсы жоокер кандай жакшы сапаттары менен айырмаланганын жазып, чыгарып турду. 1980-жылы январь айынын башында биздин бөлүк Түндүк Афганистандын Бадахшан чөлкөмүнө кирди. Бир аскердик рейддин учурунда Файзабад шаарынан Бахарак өрөөнүнө кетчү жолдо Азамат бир асканын боорун карап жактырат. Себеби, ал жогоруда айтылган аскага эки девиз жазууну чечет. Ал Рыспаев, Зулпукаров менен чогуу тоонун бооруна «Советтик жоокер үчүн эч кандай тоскоолдук бөгөт боло албайт» жана «Памир, биз сени багындырдык!» деген сөздөрдү ак  сыр менен жазган. 40 жыл өтсө да бул асканын боорундагы жазылган эки жазуу дагы эле сакталып турат деп Афганистандын Бадахшан аймагына барып келгендер айтып жүрүшөт.

Афган согушу кантип эмнеден улам башталганын Sputnik Кыргызстан агенттиги даярдаган материалдан окуп билсеңиз болот.

12848
Белгилер:
согуш, жоокер, Аскер, Афган согушу, Афганистан
Тема боюнча
Милдетти абийирдүү аткардыңар. Жээнбеков афган согушунун ардагерлерин куттуктады
Алышып жүрүп араң жеткен азаттыктын баяны. Афганистан эгемендигин белгилөөдө
Чолпонбайдын эрдигин кайталаган өспүрүм. Полктун унутулгус уул-кыздары
Кыргызстандык окуучу Нурболот Исматиллаев

Көзүмө жаш келди. Россияда сынакта элди сыймыктанткан Нурболоттун апасы менен маек

154
(жаңыланган 20:54 26.10.2020)
Жекшемби күнү “Россия 1” телеканалынын “Удивительные люди” деп аталган таланттуу адамдардын сынагына кыргызстандык окуучу Нурболот Исматиллаев катышып, калыстарды таң калтырды.

Өспүрүм эки этаптан турган сынактын биринчи турунда стакандардан тездик менен пирамида куруп (спорт-стекинг) жатып берилген арифметикалык эсепти так аткарып койгон. Экинчи этабында 15 орундуу санды 15 орундуу санга көбөйтүү менен укмуш адам аталып, залды жаңырткан көрүүчүлөрдүн сүрөөнүнө, калыстардын суктануусуна ээ болду. Бирөөсүнүн "Кыргызстанда ушундай балдар бар экенине сыймыктанам" деген сөзү өлкөнүн абалына тынчсызданып турган ар бир мекендештин жүрөгүнө дары болду.

Баарыбызды сыймыкка бөлөгөн Нурболот Бишкектеги №68 гимназияда 6-класста окуйт. Ал “Интеллект” билим берүү борборунда менталдык арифметика боюнча эки жыл билим алган. Ушул эле борбордон спорт-стекинг (стакандардан тездик менен пирамида куруу) менен да алектенип, жакшы ийгиликтерди жараткан. Аталган борбордун жетекчиси Жакшылык Матановдун айтымында, менталдык арифметика жана спорт-стекинг баланын акыл-эсинин өсүшүнө, мээдеги майда моторикалардын өрчүшүнө чоң өбөлгө түзөт. Менталдык арифметикага беш жаштан он эки жашка чейинки гана балдар кабыл алынат. Андан кийин кеч болуп калат.

Sputnik Кыргызстан агенттиги Нурболоттун апасы Минура Токторова менен байланышып маек даярдады.

Минура Токторова уулу Нурболот учурда IT тармагына да кызыгып, келечекте IT адиси болууну жана дүйнөнү кыдырууну кыялданат.

Юный кыргызстанец Нурболот Исматиллаев во время выступления. Архивное фото
© Фото / из личного архива Минуры Токторовой
Башкалардан 15 орундуу санды 15 орундуу санга көбөйтө алгандыгы менен айырмаланды. Негизи жыйырма орундуу санды көбөйтүүгө жетишкенбиз. Бирок ал кээде туура, кээде туура эмес чыгып калып жаткандыктан 15 орундуу сан менен бардык

— Нурболотту кандайча менталдык арифметикага катыштырып калдыңыз?

— Мен башынан эле Нурболоттун математикага жөндөмдүүлүгүн байкачумун. Кыргызстанга менталдык арифметика алгач келгенде эл арасында аябай талкуу жараткандыктан жакшы көрсөткүчтөр болуп жатканын угуп кызыгып калдык. Ошондон тарта окуу борборлорду тандап, Жал кичи районунда жайгашкан "Интеллект" билим берүү борборуна барып, алгачкы сабагына катыштык. Бирок өзүбүз Кызыл-Аскерде тургандыктан аябай алыс болуп каларын ойлогондо айный баштадым. Жолдошум экөөбүз үйгө жакыныраак жерден окуталы дедик. Аны балама айтсак "бул жакка бир келгенден кийин аягына чыгам" деп болбой койгон. Акыры жаман болгон жок. Бир жыл алты ай окуп, жакшы жыйынтыктарды көргөздү. Кышында эшик ызгаар болуп турганда боорум ооруп "бүгүн барбай эле койчу" деп айныткан күндөрүм да болду. Бирок көгөрүп "жок" деп болбой барчу.

Юный кыргызстанец Нурболот Исматиллаев с отцом и матерью. Архивное фото
© Фото / из личного архива Минуры Токторовой
Алгач Россияга видео жөнөттүк алар жактырып, кийин онлайн текшеришти. Андан өтүп кетти. Ошондон кийин гана келишим түздүк. Негизи жаздан бери эле даярдык көрүп жатканбыз

— "Удивительные люди" теледолбооруна кандайча барып калды?

— "Интеллект" билим берүү борборунун "Россия 1" телеканалынын таланттуу адамдар катышкан "Удивительные люди" сынагы менен келишими бар экен. Анын негизинде аталган долбоорго Кыргызстандан жылына онго чейин бала катышып турууга мүмкүнчүлүк бар. Былтыр да Кыргызстандын атынан бир эле бала катышкан. "Интеллект" окуу борборундагы окуган башка балдардан 15 орундуу санды 15 орундуу санга көбөйтө алгандыгы менен айырмаланып, быйыл Нурболот барды. Негизи жыйырма орундуу санды көбөйтүүгө жетишкенбиз. Бирок ал кээде туура, кээде туура эмес чыгып калып жаткандыктан 15 орундуу сан менен бардык. Алгач Россияга видео жөнөттүк, алар жактырып, кийин онлайн текшеришти. Андан өтүп кетти. Ошондон кийин гана келишим түздүк. Негизи жаздан бери эле даярдык көрүп жатканбыз.

Юный кыргызстанец Нурболот Исматиллаев во время занятий по футболу. Архивное фото
© Фото / из личного архива Минуры Токторовой
Балам Кыргызстандын атынан катышып жатканына сыймыктанып отурдум. Башкача сезимдер коштоду. Бир чети санааркадым. Бирок Нурболотко ишендим

— Балаңыз "Россия 1" телеканалында эл алдына чыкканда кандай сезимде болдуңуз?

— Аябай толкунданат экенсиң. Балам Кыргызстандын атынан катышып жатканына сыймыктанып отурдум. Башкача болдум, айтор. Бир чети санааркадым, бирок Нурболотко ишендим. Себеби ага чейин элдин алдына чыгып көнүп калган. Анын үстүнө "Баластан" каналында да иштеп жатат. Ошентсе да сахнага жаркыраган жарыктар берилип, элдин көбүнөн балам деле бир аз сүрдөдү. Атасы да колу бошобой бара албай калган. Теледолбоорго Нурболот экөөбүздүн эле видеобуз чыгып, ал да интервьюсунда "менталдык арифметикага апам алып барган" деп мен жөнүндө эле айта бериптир. Кийин режиссёрлор "баланын атасы жокпу?" деп сураганын угуп, балам аягында атаң тууралуу да айт дегем. Бирок сүрдөп унутуп калыптыр (күлүп). Болбосо атабыз Нурболотту абдан колдойт. Бардык олимпиадаларга өзү алып барат.

Юный кыргызстанец Нурболот Исматиллаев во время участия в проекте Удивительные люди на телеканале Россия 1
© Фото / WeiT Media
Ташкентте өткөн эл аралык олимпиадада менталдык арифметика боюнча 3-орунду алып келди. Андан кийин Ысык-Көлдө жана Оштон 1-орунду багынтып, кийин онлайн турүндө өткөн дүйнөлүк олимпиадада 1-орунга ээ болду

— Нурболот берүүнүн жүрүшүндө орто жерден ыйлап жиберген экен...

— Кечээтен бери тааныштардын баары мага чалып, көрүп отуруп сүйүнгөндөн ыйлаганын айтып "кантип жөн эле отурдуң?" деп сурап жатышат. Мен балама ишенгем. Негизи баарын туура эле чыгарган. Бирок 15 орундуу санды көбөйткөндө компьютердин экранына толук батпай, алдына түшүп кеткендиктен кээ бир сандары көрүнбөй калган. Кайра текшерип жатканда ошондон жаңылып калды. Жөн гана "жооп" деген баскычты эле басып коюшу керек эле. Бала неме адашып кетти. Ошол жерде отуруп уулума "жоопту" эле басасың деп айта албай же баламдын оюн түшүндүрүп бере албай кызыктай абалда калдым. Режиссёрлор "ыйлаган жериңди кийин көрсөтпөй кесип коёбуз" деп кайра экинчи мүмкүнчүлүк бергенде дароо чыгып эле эсепти туура чыгарып кетти. Аталган долбоордо 600 киши иштейт экен. Репетиция учурунда бир эле Нурболот менен он чакты киши иштеди. Психологдору да күчтүү экен.

Юный кыргызстанец Нурболот Исматиллаев во время участия в проекте Удивительные люди на телеканале Россия 1
© Фото / WeiT Media
Менталдык арифметика жана спорт-стекинг боюнча Казакстанда өткөн Central Asia"s Got Talent сынагына катышып, финалга чыккан. Бирок добуш берүүдө Тажикстан биринчиликти алып кетти

— Канча күн жүрдүңөр?

— Россияга 20-сентябрда учуп кеткенбиз. Үч күн даярдандык, үчүнчү күнү кечинде сынакка тартылдык. Ага чейин бизди шаарга алып чыгышып, кошумча видеого тартып даярдашты. Кандай кийим кийип, кайсы жерден чыгуу керектигинен бери дайындалып туруп тартуу иштери башталды. Шоунун ортосунда Нурболот сүрдөп, ыйлап жибергенде да, залга дароо эле психологдор чуркап чыгып, балага психологиялык колдоо көрсөтүп кайра сахнага алып чыгышты. Кийин калыстар тобу да жылуу пикирин билдирип, "Кыргызстанда ушундай балдар бар экенине сыймыктандым" дегенде көзүмө жаш тегеренди.

— Жыйынтыгы кандай болду?

— "Удивительные люди" телесынагынын 5-сезонундагы добуш берүүнүн жыйынтыгы менен Нурболот 3-орунду алды.

Юный кыргызстанец Нурболот Исматиллаев во время участия в проекте Удивительные люди на телеканале Россия 1
© Фото / WeiT Media
Нурболот көп орундуу сандарды көбөйтүүгө аябай кызыгып окуйт. Генден да көп нерсе көз каранды го деп калам, себеби атасы математикага абдан кызыгат. Тайларында да математиктер бар

— Азыр "Баластанда" да иштеп жатабы?

— "Баластан" балдар каналында "Билесиңби?" берүүсү жаңы ачылды. Аталган телеберүүнү алып баруучулукка кастинг жарыяланган. Нурболот сынактан өтүп, азыр ошол жакта иштеп жатат.

— Буга чейин да эл аралык олимпиадаларга катышкан экен?

— Аталган окуу борборунда окуп жатып эле олимпиадаларга бара баштады. Алгач Ташкентте өткөн эл аралык олимпиадада менталдык арифметика боюнча 3-орунду алып келди. Андан кийин Ысык-Көлдө жана Оштон 1-орунду багынтып, кийин онлайн түрүндө өткөн дүйнөлүк олимпиадада 1-орунга ээ болду. Нурболот көп орундуу сандарды көбөйтүүгө аябай кызыгып окуйт. Генден да көп нерсе көз каранды го деп калам, себеби атасы математикага абдан кызыгат. Тайларында да математиктер бар.

Юный кыргызстанец Нурболот Исматиллаев во время участия в проекте Удивительные люди на телеканале Россия 1
© Фото / WeiT Media
Кийин калыстар тобу да жылуу пикирин билдирип, "Кыргызстанда ушундай балдар бар экенине сыймыктандым" дегенде көзүмө жаш тегеренди

— Спорт-стекингден да ийгиликтерди жаратканын уктук?

— Ооба, "Интеллект" борборунан спорт-стекинг курсуна да катышты. Аталган спорттун түрү боюнча былтыр эл аралык олимпиада өтүп, ага катышуу үчүн Кыргызстанга бир орун берилген. Нурболот Кыргызстан боюнча 1-орунду камсыздап, 2020-жылдын апрель айында Сингапурда өтүүчү олимпиадага жолдомо утуп алган. Бирок коронавирус пандемиясынан улам бара албай калды. Ошондой эле менталдык арифметика жана спорт-стекинг боюнча Казакстанда өткөн Central Asia's Got Talent сынагына катышып, финалга чыккан. Бирок добуш берүүдө Тажикстан биринчиликти алып кетти.

— Үй-бүлөңүздөр тууралуу айтып берсеңиз?

— Мен Улуттук университеттин кыргыз филологиясы факультетин бүтүргөнүм менен мугалим болуп иштеген жокмун. "Эркин Тоо" гезитинде корректор болуп иштеп, кийин балдарга тарбия берүү, окутуп эле үйдө отуруп калгам. Атасы "Дордойдо" соода кылат. Нурболот улуу балабыз. Мындан кийин тогуз жана беш жаштагы балдарыбыз бар.

154
Белгилер:
сынак, маек, менталдык арифметика
Тема боюнча
3D китебинин автору: оюн түрүндөгү "Ойнобук" баланын акылын өстүрөт
Баланы китепке кантип кызыктыруу керек. Култаеванын балдар адабияты тууралуу маеги
Facebook компаниясында иштеген Зияда: телегейи тегиз эч бир өлкө жок
Кыздын силуэти. Архив

Алайда энесин өлтүрүп алган окуучу кыз эркиндикке чыгарылды. Окуянын чоо-жайы

188
(жаңыланган 19:51 26.10.2020)
Өспүрүм кыздын атасы мындан 7-8 жыл мурда каза болгон. Ал эми энеси көп жылдан бери ичкиликке берилип жүргөн. Каза болгон күнү да мас абалында болгон.

БИШКЕК, 26-окт. — Sputnik. Алай районунда 52 жаштагы энесинин өлүмүнө шектелип кармалган 17 жаштагы окуучу кыз кылмыш жоопкерчилигинен бошотулду. Бул тууралуу Ош облустук сотунун маалымат кызматы кабарлады.

Каргашалуу окуя ушул жылдын 24-апрелинде Алай районунун Жошолу айыл өкмөтүндө болгон. Өспүрүм кыздын атасы мындан 7-8 жыл мурда каза болгон. Ал эми энеси көп жылдан бери ичкиликке берилип жүргөн. Каза болгон күнү да мас абалында болгон.

Кара-Көлдө май ташыган унаадан адамдын сөөгү табылып, шектүү аял кармалды

“Окуучу кыз менен энесинин ортосунда пикир келишпестик жаралып, кызы колуна кулпуну алып, апасынын башына 2-3 жолу чаап жиберген. Жабырлануучунун башынан кан агып, жаткан жеринде каза болгон. Үйдө экөө гана жашап жүрүшкөн. Бул иш боюнча иликтөө башталып, кыз эки айга камакка алынган болчу. Каза болгон аял төрт баланын энеси. Кылмышка шектүү С.А.нын ишин Алай райондук соту 14-октябрь күнү карап, сот залынан бошотту”, — дешти соттон.

Кыз Жазык кодексинин 131-беренесинин 1-бөлүмү ("Аффект абалында киши өлтүрүү") менен күнөөлүү деп табылып, Жазык кодексинин 60-беренесинин ("Кодекстин өзгөчө бөлүгүнүн жоболорунун негизинде жазык жоопкерчилигинен бошотуу") негизинде иши өндүрүштөн кыскартылып, жазык жоопкерчилигинен бошотулду.

188
Белгилер:
эне, ичимдик, кылмыш, Алай району, Ош
Тема боюнча
Араванда милиционерди себепсиз уруп жиберди делген киши кармалды