Открытый на смартфоне сайт электронного взаимодействия Түндүк.

"Түндүк" мамлекеттик порталы кандай кызмат көрсөтөт? 4 суроого жооп

532
(жаңыланган 16:12 19.02.2020)
"Түндүк" системасы толугу менен качан иштей баштайт, ага канча мамлекеттик орган кошулду, жарандарга кызмат көрсөтө баштадыбы? Ушул жана башка суроолорго жоопту Sputnik Кыргызстан агенттигинин материалынан таба аласыздар.

Өлкөдө үч жыл катары менен санариптештирүү жылы деп жарыяланды.

Президенттин аппараты, өкмөт баш болуп "Түндүк" системасын ишке ашырууга басым жасоодо. Бул ишти создуктуруп, кармаганы үчүн өлкө башчы Сооронбай Жээнбеков Коопсуздук кеңешинде бир катар мамлекеттик органдардын жетекчилерине эскертүү берген. Өлкөнү санариптештирүү — анын ишмердүүлүгүнүн негизги маңызы экенин да айтып келет.

Бирок "Түндүк" системасы тууралуу элде маалымат аздай. Анын максаты, кызматы эмне экенин билбегендер көп. Система толугу менен качан иштей баштайт, ага канча мамлекеттик орган кошулду, жарандарга кызмат көрсөтө баштадыбы? Sputnik Кыргызстан агенттигинин ушул жана башка суроолоруна "Түндүк" ишканасынын жетекчисинин орун басары Азамат Буржуев жооп берди.

"Түндүк" системасы деген эмне?

"Түндүк" системасы менен мамлекеттик порталды алмаштырып албоо керек. "Түндүк" тутуму аркылуу мамлекеттик жана муниципалдык органдар бири-бири менен автоматташтырылган түрдө маалымат алмашат. Алсак, Бажы кызматына Салык кызматынын маалыматтары керек болсо, системага кирип керектүүсүн ала алышат.

"Түндүк" мамлекеттик порталы тууралуу

Ал эми мамлекеттик порталды жарандар, коомчулук колдонот. Башкача айтканда, бул — электрондук кызматтардын порталы. "Түндүк" системасына мамлекеттик органдардын бардыгы кошулгандан кийин жарандарга да электрондук кызмат көрсөтүү жеңил болуп калат. Эң эле жөнөкөй мисал, элдин баарын түйшүккө салган маалым каттарды алуу жеңилдейт. Анда Эмгек жана социалдык өнүктүрүү башкармалыктары маалым кат сурап келген жарандын аты-жөнүн жазары менен ал тууралуу маалыматтын баары дароо чыгып калат. Соцфондго же Салык кызматына жиберип отурбай, бардык документти ошол жерден алып кетишет.

"Түндүк" системасына канча мамлекеттик мекеме кошулду?

Мамлекеттик органдарды бири-бирине кошуу иштери 2018-жылдан бери жүргүзүлүп келе жатат. Негизи жалпы 63 маморган катталган. Алардын ичинен 30дай мамлекеттик орган бул тутумга кошулуп, азыркы тапта бири-бири менен маалымат алмашып жатат. Калган 33ү маалыматтарын толук түзүп бүтө элек. Айрым министрликтер тутумга тез эле кошулат. Анткени аларда тутумга кошчу маалыматтар аз. Башкалары, мисалы, Билим берүү жана илим, Саламаттык сактоо министрликтеринде маалымат көп. Ошол себептен алар толугу менен системага кошула элек. Мисалы, Билим берүү жана илим министрлигин тутумга кошуу үчүн бардык окуучулардын базасын түзүү керек. Андан соң ал базаны Мамкаттоо кызматына байлоо зарыл. Ошондой эле ар бир мектеп, мугалимдин реестрин иштеп чыгуу керек. Азырынча бул боюнча иштер жүрүп жатат.

Электрондук кызматтар порталы качан иштеп баштайт?

1-марттан тарта "Түндүк" мамлекеттик порталынын биринчи этабы ишке кирет. Анда жарандар 10 мамлекеттик мекеменин кызматын колдоно алышат.

Порталга кантип кирип, кызматтарды кандай колдонсо болот?

Порталга киргенден кийин кайсы кызматтарды колдонууга болору тууралуу маалымат берилет. Бирок порталга кириш үчүн алгач ар бир жаран идентификациялык карта менен каттоодон өтөт. Катталып жаткан жаран жаңы ID картасынын персоналдык маалыматтарын көрсөтүшү керек. Логин, пароль тергенден кийин гана порталга кире алат. Тутумга кошулгандардын коопсуздугу биринчи орунда.

Түндүк порталынын биринчи этабында жарандар кызматтарды сайт аркылуу колдонот. Экинчи этапта порталдын тиркемеси пайда болот.

"Түндүк" порталы аркылуу кийинчерээк жарандар коммуналдык кызматтарды да төлөй башташат. Башкалардан артыкчылыгы — айрым адамдарга, мисалы, көп балалуу энелерге коммуналдык кызматты төлөөдө жеңилдиктер каралган.

532
Белгилер:
мамлекеттик орган, санариптик берүү, портал, система
Тема боюнча
Кыргызстанда мамлекеттик органдын аталышы өзгөртүлдү
Маматов: "Акылдуу мектеп" долбоору төрт компоненттен турат
Догоев: жарандардын маалыматтык коопсуздугун коргогон мекеме түзүлөт
Парктагы бакта клен жалбырактары

Шейшембиге карата аба ырайы

17
27-октябрга караган түнү жаан-чачын күтүлбөйт. Батыштан соккон шамалдын ылдамдыгы секундасына 4-9 метрге жетет.

БИШКЕК, 26-окт. — Sputnik. 27-октябрь, шейшембиде, күндүз өлкө аймагында күн ачык болот. Бул тууралуу Кыргызгидромет билдирди.

Абанын температурасы Чүй өрөөнүндө +17…+22, Таласта +16…+21, Ош, Жалал-Абад, Баткен облустарында +18…+23, Ысык-Көл жана Нарын аймактарында +11…+16 градус болору айтылды.

Ош менен Баткенде бүгүн жер силкинди

Бишкек жана Ош шаарларында жаан-чачын күтүлбөйт. Күндүн табы Бишкекте +20…+22 градус, Ош шаарында +21…+23 градуска чейин жетет.

17
Белгилер:
Кыргызстан, октябрь, аба ырайы
Тема боюнча
Адаттагыдан суук болот. Ноябрга карата аба ырайы
Кыргызстандык окуучу Нурболот Исматиллаев

Көзүмө жаш келди. Россияда сынакта элди сыймыктанткан Нурболоттун апасы менен маек

300
(жаңыланган 20:54 26.10.2020)
Жекшемби күнү “Россия 1” телеканалынын “Удивительные люди” деп аталган таланттуу адамдардын сынагына кыргызстандык окуучу Нурболот Исматиллаев катышып, калыстарды таң калтырды.

Өспүрүм эки этаптан турган сынактын биринчи турунда стакандардан тездик менен пирамида куруп (спорт-стекинг) жатып берилген арифметикалык эсепти так аткарып койгон. Экинчи этабында 15 орундуу санды 15 орундуу санга көбөйтүү менен укмуш адам аталып, залды жаңырткан көрүүчүлөрдүн сүрөөнүнө, калыстардын суктануусуна ээ болду. Бирөөсүнүн "Кыргызстанда ушундай балдар бар экенине сыймыктанам" деген сөзү өлкөнүн абалына тынчсызданып турган ар бир мекендештин жүрөгүнө дары болду.

Баарыбызды сыймыкка бөлөгөн Нурболот Бишкектеги №68 гимназияда 6-класста окуйт. Ал “Интеллект” билим берүү борборунда менталдык арифметика боюнча эки жыл билим алган. Ушул эле борбордон спорт-стекинг (стакандардан тездик менен пирамида куруу) менен да алектенип, жакшы ийгиликтерди жараткан. Аталган борбордун жетекчиси Жакшылык Матановдун айтымында, менталдык арифметика жана спорт-стекинг баланын акыл-эсинин өсүшүнө, мээдеги майда моторикалардын өрчүшүнө чоң өбөлгө түзөт. Менталдык арифметикага беш жаштан он эки жашка чейинки гана балдар кабыл алынат. Андан кийин кеч болуп калат.

Sputnik Кыргызстан агенттиги Нурболоттун апасы Минура Токторова менен байланышып маек даярдады.

Минура Токторова уулу Нурболот учурда IT тармагына да кызыгып, келечекте IT адиси болууну жана дүйнөнү кыдырууну кыялданат.

Юный кыргызстанец Нурболот Исматиллаев во время выступления. Архивное фото
© Фото / из личного архива Минуры Токторовой
Башкалардан 15 орундуу санды 15 орундуу санга көбөйтө алгандыгы менен айырмаланды. Негизи жыйырма орундуу санды көбөйтүүгө жетишкенбиз. Бирок ал кээде туура, кээде туура эмес чыгып калып жаткандыктан 15 орундуу сан менен бардык

— Нурболотту кандайча менталдык арифметикага катыштырып калдыңыз?

— Мен башынан эле Нурболоттун математикага жөндөмдүүлүгүн байкачумун. Кыргызстанга менталдык арифметика алгач келгенде эл арасында аябай талкуу жараткандыктан жакшы көрсөткүчтөр болуп жатканын угуп кызыгып калдык. Ошондон тарта окуу борборлорду тандап, Жал кичи районунда жайгашкан "Интеллект" билим берүү борборуна барып, алгачкы сабагына катыштык. Бирок өзүбүз Кызыл-Аскерде тургандыктан аябай алыс болуп каларын ойлогондо айный баштадым. Жолдошум экөөбүз үйгө жакыныраак жерден окуталы дедик. Аны балама айтсак "бул жакка бир келгенден кийин аягына чыгам" деп болбой койгон. Акыры жаман болгон жок. Бир жыл алты ай окуп, жакшы жыйынтыктарды көргөздү. Кышында эшик ызгаар болуп турганда боорум ооруп "бүгүн барбай эле койчу" деп айныткан күндөрүм да болду. Бирок көгөрүп "жок" деп болбой барчу.

Юный кыргызстанец Нурболот Исматиллаев с отцом и матерью. Архивное фото
© Фото / из личного архива Минуры Токторовой
Алгач Россияга видео жөнөттүк алар жактырып, кийин онлайн текшеришти. Андан өтүп кетти. Ошондон кийин гана келишим түздүк. Негизи жаздан бери эле даярдык көрүп жатканбыз

— "Удивительные люди" теледолбооруна кандайча барып калды?

— "Интеллект" билим берүү борборунун "Россия 1" телеканалынын таланттуу адамдар катышкан "Удивительные люди" сынагы менен келишими бар экен. Анын негизинде аталган долбоорго Кыргызстандан жылына онго чейин бала катышып турууга мүмкүнчүлүк бар. Былтыр да Кыргызстандын атынан бир эле бала катышкан. "Интеллект" окуу борборундагы окуган башка балдардан 15 орундуу санды 15 орундуу санга көбөйтө алгандыгы менен айырмаланып, быйыл Нурболот барды. Негизи жыйырма орундуу санды көбөйтүүгө жетишкенбиз. Бирок ал кээде туура, кээде туура эмес чыгып калып жаткандыктан 15 орундуу сан менен бардык. Алгач Россияга видео жөнөттүк, алар жактырып, кийин онлайн текшеришти. Андан өтүп кетти. Ошондон кийин гана келишим түздүк. Негизи жаздан бери эле даярдык көрүп жатканбыз.

Юный кыргызстанец Нурболот Исматиллаев во время занятий по футболу. Архивное фото
© Фото / из личного архива Минуры Токторовой
Балам Кыргызстандын атынан катышып жатканына сыймыктанып отурдум. Башкача сезимдер коштоду. Бир чети санааркадым. Бирок Нурболотко ишендим

— Балаңыз "Россия 1" телеканалында эл алдына чыкканда кандай сезимде болдуңуз?

— Аябай толкунданат экенсиң. Балам Кыргызстандын атынан катышып жатканына сыймыктанып отурдум. Башкача болдум, айтор. Бир чети санааркадым, бирок Нурболотко ишендим. Себеби ага чейин элдин алдына чыгып көнүп калган. Анын үстүнө "Баластан" каналында да иштеп жатат. Ошентсе да сахнага жаркыраган жарыктар берилип, элдин көбүнөн балам деле бир аз сүрдөдү. Атасы да колу бошобой бара албай калган. Теледолбоорго Нурболот экөөбүздүн эле видеобуз чыгып, ал да интервьюсунда "менталдык арифметикага апам алып барган" деп мен жөнүндө эле айта бериптир. Кийин режиссёрлор "баланын атасы жокпу?" деп сураганын угуп, балам аягында атаң тууралуу да айт дегем. Бирок сүрдөп унутуп калыптыр (күлүп). Болбосо атабыз Нурболотту абдан колдойт. Бардык олимпиадаларга өзү алып барат.

Юный кыргызстанец Нурболот Исматиллаев во время участия в проекте Удивительные люди на телеканале Россия 1
© Фото / WeiT Media
Ташкентте өткөн эл аралык олимпиадада менталдык арифметика боюнча 3-орунду алып келди. Андан кийин Ысык-Көлдө жана Оштон 1-орунду багынтып, кийин онлайн турүндө өткөн дүйнөлүк олимпиадада 1-орунга ээ болду

— Нурболот берүүнүн жүрүшүндө орто жерден ыйлап жиберген экен...

— Кечээтен бери тааныштардын баары мага чалып, көрүп отуруп сүйүнгөндөн ыйлаганын айтып "кантип жөн эле отурдуң?" деп сурап жатышат. Мен балама ишенгем. Негизи баарын туура эле чыгарган. Бирок 15 орундуу санды көбөйткөндө компьютердин экранына толук батпай, алдына түшүп кеткендиктен кээ бир сандары көрүнбөй калган. Кайра текшерип жатканда ошондон жаңылып калды. Жөн гана "жооп" деген баскычты эле басып коюшу керек эле. Бала неме адашып кетти. Ошол жерде отуруп уулума "жоопту" эле басасың деп айта албай же баламдын оюн түшүндүрүп бере албай кызыктай абалда калдым. Режиссёрлор "ыйлаган жериңди кийин көрсөтпөй кесип коёбуз" деп кайра экинчи мүмкүнчүлүк бергенде дароо чыгып эле эсепти туура чыгарып кетти. Аталган долбоордо 600 киши иштейт экен. Репетиция учурунда бир эле Нурболот менен он чакты киши иштеди. Психологдору да күчтүү экен.

Юный кыргызстанец Нурболот Исматиллаев во время участия в проекте Удивительные люди на телеканале Россия 1
© Фото / WeiT Media
Менталдык арифметика жана спорт-стекинг боюнча Казакстанда өткөн Central Asia"s Got Talent сынагына катышып, финалга чыккан. Бирок добуш берүүдө Тажикстан биринчиликти алып кетти

— Канча күн жүрдүңөр?

— Россияга 20-сентябрда учуп кеткенбиз. Үч күн даярдандык, үчүнчү күнү кечинде сынакка тартылдык. Ага чейин бизди шаарга алып чыгышып, кошумча видеого тартып даярдашты. Кандай кийим кийип, кайсы жерден чыгуу керектигинен бери дайындалып туруп тартуу иштери башталды. Шоунун ортосунда Нурболот сүрдөп, ыйлап жибергенде да, залга дароо эле психологдор чуркап чыгып, балага психологиялык колдоо көрсөтүп кайра сахнага алып чыгышты. Кийин калыстар тобу да жылуу пикирин билдирип, "Кыргызстанда ушундай балдар бар экенине сыймыктандым" дегенде көзүмө жаш тегеренди.

— Жыйынтыгы кандай болду?

— "Удивительные люди" телесынагынын 5-сезонундагы добуш берүүнүн жыйынтыгы менен Нурболот 3-орунду алды.

Юный кыргызстанец Нурболот Исматиллаев во время участия в проекте Удивительные люди на телеканале Россия 1
© Фото / WeiT Media
Нурболот көп орундуу сандарды көбөйтүүгө аябай кызыгып окуйт. Генден да көп нерсе көз каранды го деп калам, себеби атасы математикага абдан кызыгат. Тайларында да математиктер бар

— Азыр "Баластанда" да иштеп жатабы?

— "Баластан" балдар каналында "Билесиңби?" берүүсү жаңы ачылды. Аталган телеберүүнү алып баруучулукка кастинг жарыяланган. Нурболот сынактан өтүп, азыр ошол жакта иштеп жатат.

— Буга чейин да эл аралык олимпиадаларга катышкан экен?

— Аталган окуу борборунда окуп жатып эле олимпиадаларга бара баштады. Алгач Ташкентте өткөн эл аралык олимпиадада менталдык арифметика боюнча 3-орунду алып келди. Андан кийин Ысык-Көлдө жана Оштон 1-орунду багынтып, кийин онлайн түрүндө өткөн дүйнөлүк олимпиадада 1-орунга ээ болду. Нурболот көп орундуу сандарды көбөйтүүгө аябай кызыгып окуйт. Генден да көп нерсе көз каранды го деп калам, себеби атасы математикага абдан кызыгат. Тайларында да математиктер бар.

Юный кыргызстанец Нурболот Исматиллаев во время участия в проекте Удивительные люди на телеканале Россия 1
© Фото / WeiT Media
Кийин калыстар тобу да жылуу пикирин билдирип, "Кыргызстанда ушундай балдар бар экенине сыймыктандым" дегенде көзүмө жаш тегеренди

— Спорт-стекингден да ийгиликтерди жаратканын уктук?

— Ооба, "Интеллект" борборунан спорт-стекинг курсуна да катышты. Аталган спорттун түрү боюнча былтыр эл аралык олимпиада өтүп, ага катышуу үчүн Кыргызстанга бир орун берилген. Нурболот Кыргызстан боюнча 1-орунду камсыздап, 2020-жылдын апрель айында Сингапурда өтүүчү олимпиадага жолдомо утуп алган. Бирок коронавирус пандемиясынан улам бара албай калды. Ошондой эле менталдык арифметика жана спорт-стекинг боюнча Казакстанда өткөн Central Asia's Got Talent сынагына катышып, финалга чыккан. Бирок добуш берүүдө Тажикстан биринчиликти алып кетти.

— Үй-бүлөңүздөр тууралуу айтып берсеңиз?

— Мен Улуттук университеттин кыргыз филологиясы факультетин бүтүргөнүм менен мугалим болуп иштеген жокмун. "Эркин Тоо" гезитинде корректор болуп иштеп, кийин балдарга тарбия берүү, окутуп эле үйдө отуруп калгам. Атасы "Дордойдо" соода кылат. Нурболот улуу балабыз. Мындан кийин тогуз жана беш жаштагы балдарыбыз бар.

300
Белгилер:
сынак, маек, менталдык арифметика
Тема боюнча
3D китебинин автору: оюн түрүндөгү "Ойнобук" баланын акылын өстүрөт
Баланы китепке кантип кызыктыруу керек. Култаеванын балдар адабияты тууралуу маеги
Facebook компаниясында иштеген Зияда: телегейи тегиз эч бир өлкө жок