Кыргыз Республикасынын Эл артисти Алтынбек Сапаралиев

Кызды өбө коём деп иштен айдалып кете жаздагам. Алтынбек Сапаралиев менен маек

798
(жаңыланган 14:46 14.03.2020)
Алтынбек Сапаралиев чыгармачылыгынын аркасы менен өз учурунда катуу таанылып, ошол кезде өлкөдө жарык дүйнөгө келген ымыркайлардын көпчүлүгүнө анын ысымы ыйгарылган. Азыр КРдин Эл артисти пенсияга чыгып, бакубат карылыкты башынан өткөрүүдө.

Sputnik Кыргызстан маалымат агенттигинин кабарчысы республикада эстрада жанрынын түптөөчүлөрүнүн бири менен маек курду.

— Айылда өскөн 14 жаштагы өспүрүм борбор калаага билим алганы келип, кийин айдоочу, зоотехник болуп иштеп жүрүп ырчылык өнөрдү аркалап калганын билебиз. Сахнага чыкпай калсаңыз кайсы кесипти тандамаксыз?

— Кээде чыгармачылыкта ойлогонум ишке ашпай калса, эмне менен алектенем деп ойлонуп калчумун. 1961-жылы 7-классты аяктаган соң күбөлүк колубузга тийип, классташ беш бала Фрунзеге окууга тапшырганы келдик. Ал окуу жайга мен өтпөй калып, Кантка жакын жердеги Фрунзе айыл чарба техникумуна эптеп киргем. Музыкага шыгым бар экенин, ырдай ала турганымды 16 жашымда байкадым. Жатаканада татар жигит баян чертип ырдап калчу, мен аны менен ырдап, өз алдынча алектенип окуу жайдын өздүк көркөм чыгармачылык тобунун репетицияларына катыша баштадым. Кийин айылга практикага жөнөткөндө айдоочу, зоотехник болуп иштеп жүрүп клубдагы иштерге аралашып, райондук, облустук, республикалык кароо-сынактарга катышып, байгелүү орундарды алып жүрдүм. Азыркы ырчылардай болуп төрөлгөндө эле ырдап баштагам деп айта албайм. Эгер ырчы болбой калсам, айылда жөнөкөй эле айдоочу болмокмун.

Народный артист Кыргызской Республики на пенсии Алтынбек Сапаралиев в редакции Sputnik Кыргызстан
© Sputnik / Мирбек Сакенов
"Азыркылардай болуп төрөлгөндө эле ырдап баштагам деп айта албайм. Эгер ырчы болбой калсам, айылда жөнөкөй эле айдоочу болмокмун", — дейт Алтынбек Сапаралиев.

— Анан айдоочу болчу элеттик жигиттин чыгармачылыкка аралашып калуусуна эмне себеп болду?

— Биздин айылга Опера жана балет театрынан артисттер спектакль коюп барып калды. Афишаларын орус тилинде жазып чаптап чыгышыптыр. Анан элет жеринде жашагандар орусча экен деп келбей коюптур. Мен эртеси күнү досумдун автоунаасын айдап чыгып, афишанын ар бирине кыргыз тилинде деп жазып борбордон келген чыгармачыл топ менен отуруп калдык. Көркөм жетекчим конокторго ырдап берчи деди. Ал фортепианодо ойноп берип, мен бир-эки чыгарма аткардым. Артисттердин бири "сен айылда эмне кылып жүрөсүң, жакшы үнүң бар экен, филармониянын эстрадалык студиясы ачылды, ошол жакта окубайсыңбы" деп калды. Ошентип ал чакыруу кагазын жиберип, мен ата-энемдин каршылыгына карабай айлыктан чогултуп жүргөн 50 рубль акчамды столдун үстүнө коюп, кат жазып, айылдагы жумушумду таштап борборго кетип калгам. Бул жактан сынакка катышып филармониянын алдындагы студияга өтүп кеттим. Бир жылдан кийин кыргыз эстрадасы чогула баштады, ага чейин бизде андай топ жок болчу. Репетициясын калтырбай көрүп, аспап, техникаларын кармалашып жүрүп, раматылык Чоро Кожомжаров менен жакын болуп аралашып кеттим.

— Башыңыздан көп эле нерсе өтсө керек?

— Мен жаштарга "чыгармачыл жол түптүз болбойт, кээде кулап, кээде чуңкурга түшүп кетесиңер" деп айтып калам. Мисалы, 1969-жылы айылда жүрсөм Чоро Кожомжаров "тез кел, Өзбекстанга, Прибалтика өлкөлөрүнө адабият жана маданият жумалыгын өткөргөнү барабыз" деп калды. Сүйүнүп Таластан келип үч кыргызча, үч орусча ыр даярдадык. Делегациянын көркөм жетекчиси менин аткаруумду угуп жаратпай, башка ырчыны кошуп коюптур. Бир маалда мага "сен барбай калдың" деп айтышты. Ошондо азыркы "Тунгуч" театрынын фойесине чыгып алып "жарабагандан кийин бул жакта эмне кылып жүрөм, эмнеге келдим" деп ызаланып кадимкидей ыйлагам. Окен Усубалиев менен Сардарбек Жумалиев келип акыл-насаатын айтып, кайра айылга кеткем. 1970-жылы Нарынга гастролдоп барып толкунданганымдан сахнага чыкканда ырымдын сөздөрүн унутуп, Нарын шаарындагы эски театрда профессионалдык тушоом кесилген. Мен Кыргызстандагы биринчи эстрадалык топтун курамына кирип, ал жанрдын түптөлүшүнө катышып калганыма сүйүнөм.

— Сиздердин муун кыркын, сакмал деп эле талаа-түз, кокту-колотту аралап жүрдүңүздөр да. Өмүрүңүздүн басымдуу бөлүгү ошол жакта өткөнүнө өкүнбөйсүзбү?

— Биздин учурдагы артисттер деле жакшы учурда иштеп калыптырбыз. Бизге чейинкилер колуна комузун алып, көйнөктөрүн көтөрүп бир айылдан экинчи айылга чейин жөө же ат менен барышчу экен. Биз аларга караганда автобус, жүк ташуучу унаа менен жүрүп, мейманканаларда жатып жүрдүк. Кыркын, сакмал, малчылардын майрамы деп талаа-түз, кокту-колотто жүрдүк. Такыр өкүнбөйм, кыргыз элиме чоң рахмат, бир жолу дагы ачка калган жокпуз.

Народный артист Кыргызской Республики на пенсии Алтынбек Сапаралиев в компании людей
© Фото / из личного архива Алтынбека Сапаралиева
"Бир жолу тааныштардын чакыруусу менен ресторанга барып майрамдап, суранып жатып ырдатышкан. Эртеси жетекчиден тил уккам. Ал кезде тойдо ырдасан балээге калчусуң", — дейт Алтынбек Сапаралиев.

— Кезинде сиз өтө популярдуу болуп, эл арасында жакшы таанылганыңызды көпчүлүк унута элек. Анын сыры "Кантың бар" ырындабы?

— Чоро Кожомжаров мага обон, чыгарма тандаганды үйрөттү. Ал кезде концертте аткара турчу чыгармалар сөзсүз көркөм кеңештен өтчү. Биз элге жага турчу, элдин сүймөнчүлүгүнө ээ болчу ырларга басым жасачубуз. Мисалы, Кыргыз ССРинин 50 жылдыгы белгиленип, иш-чарага СССРдин министрлер кеңешинин төрагасы Алексей Косыгин жана биздин республиканын жетекчилери да катышкан. Мен Карамолдо Орозов атындагы эл аспаптар оркестри менен сөзү, обону Шаршен Термечиковго таандык "Кантың барын" ырдап чыкканда Косыгин, Усубалиев тура калып кол чапкан. Анын аркасы менен ыр элге тез жайылып, мен да бат эле таанылып кеткем. Ошол үчүн кыргыз элиме абдан ыраазымын. Бир жолу келинчегим Баткенге барып, эки кызым менен сыркоолоп ооруканага жатып калыптыр. Кайненем чалып тез келбесең болбойт калды деп калды. Мен самолет менен учуп барып ооруканага кирдим. Ошондо короодо жөрмөлөп жүргөнү деле, ыйлаганы деле, темтеңдеп басым жүргөнүнүн дагы аты Алтынбек экен. Ата-энелери аларды чакырганда мен элеңдеп эле тегерегимди карап калгам.

— Союз учурунда маданият кызматкерлерин мамлекет катуу көзөмөлдөчү да. Той-топурда ырдап калдыңызбы?

— Тойго барып ырдасаң балээге калчусуң. Мен бир жолу тааныштардын чакыруусу менен ресторанга барып майрамдап калдык. Ал жактан ырдап берчи деп суранып калышты, мен бир-эки чыгарма аткарып берип койгом. Ал филармониянын жетекчисине чейин жетиптир. Эртеси күнү таң атпай кабинетине чыкыртты. Жарым сааттай тил угуп, акчалай сыйлыктан ажырап, катуу сөгүш жана акыркы эскертүү алгам. Андан сырткары, эстрадада ырдаганыбызга карабай бизди сахнада кыйшаңдатчу эмес. Бир жолу гүл көтөрүп сахнага чыккан күйөрман кызды бетинен өбө коюп сөгүш алып, жумуштан да айдалып кете жаздагам. Жада калса, биздин сахнага чыгаар алдында багалегибизди көтөртүп байпагыбыздын өңүн текшерчү. Ак, кызыл түстөгү байпакты такыр кийчү эмеспиз, көк, күрөң же кара түскө гана уруксат берчү. Ушундай кызыктуу окуялар көп болду.

— Бир маегиңизде "мен аялыма 100 эмес, 150 пайыз ишенем" деген жайыңыз бар. Үй-бүлөнү бекем ишеним гана кармап турат деген пикирге кошуласызбы?

— Мен 24 жашымда үйлөндүм. Жашоодо жубайлар бири-бирине толук ишенбесе турмуш болбойт. Филармонияда иштеп жүргөндө гастролго чыгуу зарыл болсо, кабагым-кашым дебей аялым кийим-кечемди даярдап узатып жиберчү. Кудай бизге эки кыз, бир уул берди, аларды унчукпай эле өзү тарбиялап чоңойтту. Мен чыгармачылык менен алектенип, бир жылда алты айга жакын талаада жүрчүмүн. Ал жылдары бир да жолу кайдасың, эмне кылып жатасың деп сурап койгон жок. Таанылып, эл оозуна алынып калганда азгыруулар өтө көп болот. Кийин филармонияда административдик жумушка орношуп, бир жаштагы кичүү баламдын тарбиясына аралашып калдым. Байбичеме миң мертебе ыразымын.

Народный артист Кыргызской Республики на пенсии Алтынбек Сапаралиев в редакции Sputnik Кыргызстан
© Sputnik / Мирбек Сакенов
Сапаралиев небере таттуу болорун, ал эми чебере андан да таттуу болорун интервью учурунда айтып берди.

— Быйыл 74 жашка чыгат экенсиз. Небере, чөбөрөлүү болуп турган кезиңиз. Ушул учур кандай курак экен?

— Жаш кезде үй-бүлөнү багам деп жанталашып жүрүп өз балаңа сүйүү бере албай калат экенсиң. Андан кийин неберелер пайда болгондо бүт сүйүүңдү берсең, чөбөрөлөр төрөлгөндө коргошундай болуп эрип эле жатып калат экенсиң. Кудайга шүгүр, төрт уул, төрт кыз небере, эки чөбөрөлүү болдук. Жараткан ден соолук берсе, кыбыра көрсөк деген тилек бар. Кээде бир жериң ооруп калат, бирок ага көңүл бурбай жүрөбүз. Дайым кыймылда болуп, ооруга моюн бербеш керек экен.

798
Белгилер:
маек, Алтынбек Сапаралиев, эстрада, Кыргызстан
Тема боюнча
Топудай кыргыздын башына тоодой кайгы үйүлбөсө дейм. Сейдакматова менен дил маек
Эки миң долларлык эмгегим Европада 38 миң еврого сатылыптыр. Сүрөтчү менен маек
Аялмын деп үйдө отура бербеш керек. Шаардык дыйкан келин  менен маек
Өнөр жай, энергетика жана жер казынасын пайдалануу мамлекеттик комитетинин төрагасы Жыргалбек Сагынбаев Россиянын өнөр жай жана соода министри Денис Мантуров менен жолугушкан.

Кыргыз тарап Россияга "Спутник V" вакцинасын өлкө аймагында өндүрүүнү сунуштады

91
(жаңыланган 22:31 23.01.2021)
КРдин Өнөр жай, энергетика жана жер казынасын пайдалануу мамлекеттик комитетинин төрагасы Жыргалбек Сагынбаев Россиянын өнөр жай жана соода министри Денис Мантуров менен жолугушкан.

БИШКЕК, 23-янв. — Sputnik. Кыргызстан Россияга коронавируска каршы "Спутник V" вакцинасын өлкө аймагында өндүрүүнү сунуш кылды. Бул тууралуу РФтеги элчилик кабарлады.

Кечээ Өнөр жай, энергетика жана жер казынасын пайдалануу мамлекеттик комитетинин төрагасы Жыргалбек Сагынбаев Россиянын өнөр жай жана соода министри Денис Мантуров менен жолугушкан.

"Сүйлөшүүлөрдүн жүрүшүндө Сагынбаев коронавирустан коргогон "Спутник V" вакцинасын Кыргызстандын аймагында өндүрүүнү уюштуруу мүмкүнчүлүгүн караштырууну сунуштады", — деп айтылат маалыматта.

Мындан тышкары, жеңил өнөр жай ишканаларын өнүктүрүүдө жана өлкөдө өндүрүлгөн чийки заттарды экспорттоодо кызматташтыкты чыңдоо маселелери талкууланган. Тараптар жакынкы жылдары "өнөр жай картасын" иштеп чыгуу келишимине кол коюшкан.

Россия тарап өнөр жай тармагында инвестициялык долбоорлорду ишке ашыруу үчүн Россия-Кыргыз өнүктүрүү фондунун жеңилдетилген насыяларын пайдаланууну сунуштаган.

Мындан сырткары, Россиянын өнөр жай жана соода министри кыргыз тарапты апрель айында Өзбекстанда өтө турган "ИННОПРОМ" эл аралык көргөзмөсүнө катышууга чакырган.

91
Белгилер:
жолугушуу, сунуш, өндүрүүчү, вакцина, коронавирус, Спутник V, Россия, Кыргызстан
Тема:
"Спутник V" вакцинасы
Тема боюнча
"ЭпиВакКоронадан" эмне күтүүгө болот? COVID-19га каршы вакцина тууралуу кеп
Венгрия Россиядан 2 миллион доза "Спутник V" вакцинасын алып жатат. Видео
Карды тартып аткан адамдар. Архивдик сүрөт

Жекшембиге карата аба ырайы

70
24-январга караган түнү туруксуз аба ырайы күтүлүп, көпчүлүк аймактарда мезгил-мезгили менен кар жаайт. Жаан-чачынга байланыштуу өлкөнүн тоолуу райондорунда кар көчкү түшүү коркунучу бар. Бул тууралуу Кыргызгидромет билдирди.

БИШКЕК, 23-янв. — Sputnik. Жекшембиде күндүз республика боюнча жаан-чачын күтүлөт. Жолдорго муз тоңуп, тайгак болот. Батыштан соккон шамалдын ылдамдыгы секундасына 4-9 метрге жетет.

Абанын температурасы Чүй, Талас, Ысык-Көл облустарында -1…-6, Ош, Жалал-Абад, Баткен аймактарында -4…+1, Нарын өрөөнүндө -7…-12 градусту көрсөтөт.

Бишкекте жана Ошто кар жаайт. Термометрдин көрсөткүчү борбордо -2…-4, Ош шаарында 0…-2 градуска жетет.

70
Белгилер:
Кыргызстан, январь, аба ырайы
Тема боюнча
Абайлагыла, сак болгула! Айдоочуларга эскертүү берилди
Санкт-Петербургдагы макулдашылбаган акциялар

Россиядагы макулдашылбаган акциялардын урунттуу учурлары

0
(жаңыланган 23:14 23.01.2021)
Россиянын Ички иштер министрлиги менен Башкы прокуратурасы 23-январдагы макулдашылбаган митингдин уюштуруучулары жана катышуучулары жоопко тартыларын бир нече ирет эскерткен.

БИШКЕК, 23-янв. — Sputnik. Россиянын айрым шаарларында макулдашылбаган каршылык акциялары болуп өттү. Төмөндө окуянын урунттуу учурларын сунуштайбыз.

РИА Новости кабарлаганына караганда, Москвадагы Пушкинский аянтына чыккан митингчилер полицияны көздөй желим бөтөлкөлөрдү ыргытышкан. Укук коргоочулар аларды сүрүп чыгарууга аракет жасашты. Митингчилер ак сыр куюлган банканы ыргытып, ал тартип сакчыларына барып тийген.

Саламаттык сактоо департаменти "Социалдык мониторинг" тиркемесиндеги маалымат боюнча Пушкинский аянтындагы акцияда COVID-19 жуктурган 19 адам жүргөнүн кабарлаган.

Москвадагы макулдашылбаган акциянын айынан жол тыгын жаралганын Транспорт департаменти билдирди. Шаардык метрополитен митинг болуп жаткан аймактан 2,6 миң адам метро менен кеткенин кабарлаган. Аянттан 15 киши кармалып, кээ бирлери кайра коё берилген.

Москвадагы макулдашылбаган митинг учурунда полициянын 39 кызматкери жабыркаганын РИА Новостиге укук коргоо органдарындагы маалымат булагы билдирди. Кийинчерээк РФтин Тергөө комитети полицейлерге карата зомбулук фактысы боюнча тергөөгө чейинки текшерүүлөр жүрүп жатканын маалымдады

Екатеринбургда болсо полиция кызматкерлери үн күчөткүчтөр менен акция макулдашылбаганын эскертип, элди тарап кетүүгө чакырышкан. Бирок топтошкон адамдар тартип сакчыларын көздөй кар жана түтүн чыгарган каражаттарды ыргыта баштаганда аларды сүрүп чыгарууга аракет жасашты. Кийин 14 киши кармалганы маалым болду.

Иркутскиде болсо 2,5 миңге жакын адам макулдашылбаган акцияга чыкканын шаардык администрациядан билдиришкен.

Владивостокто бийлик өкүлүнө карата зомбулук көрсөтүү фактысы боюнча эки кылмыш иши козголду. Ыкчам-издөө аракеттеринин негизинде ОМОНдун кызматкерине күч колдонгон адам табылган. Ал 28 жаштагы Владивостоктун жашоочусу экени аныкталды.

Мурманскинин борбордук аянтындагы макулдашылбаган акцияга 550гө жакын адам чыккан. Алар бир аз туруп эле тынч тарап кеткен.

АКШ элчилигинин маалыматы жана Россия ТИМинин реакциясы

Жума күнү АКШнын Россиядагы элчилиги 23-январда өтө турган макулдашылбаган акциялардын убактысын жана даректеринин тизмесин жарыялап, америкалыктарды ал жактарга барбоого чакырган. РФтин Тышкы иштер мининстрлиги мындай аракеттер Россиянын ички ишине кийлигишүү катары бааланарын айтты.

РФ ТИМинин өкүлү Мария Захарова америкалык кесиптештери Смоленск аянтында (Анда Россия ТИМинин имараты жайгашкан) жасаган ишине түшүндүрмө бериши керек болорун белгиледи.

Бийликтин эскертүүсү

Россиянын Ички иштер министрлиги менен Башкы прокуратурасы 23-январдагы макулдашылбаган митингдин уюштуруучулары жана катышуучулары жоопко тартыларын бир нече ирет эскерткен. Иш-чара провокация катары бааланары белгиленген. Муну менен катар Башкы прокуратура интернетке тарап жаткан митингге катышуу чакырыктарын өчүрүү талабын койду (буга мыйзам менен дагы тыюу салынган). РФ президентинин маалымат катчысы Дмитрий Песков акцияга провокаторлор чакырып жатканын билдирип, алардын максаты баарына белгилүү экенин белгиледи.

Өзгөчө көңүл окуучуларга бөлүндү. Ата-энелерге балдарын акциядан "калкалоо" сунушталды.

0
Белгилер:
полиция, бийлик, акция, Россия
Тема боюнча
Москвада полиция макулдашылбаган акцияга чыккандарды кармай баштады
Токсиколог Александр Сабаев: Навальныйдын ууланганы такталган жок