Балкондо турган аял жана эркек. Архив

Карантин маалында үй-бүлөлүк көйгөйлөр көбөйүп жатат. Психолог менен маек

1610
(жаңыланган 15:43 02.04.2020)
Учурда Кыргызстан үчүн эле эмес, дүйнө эли үчүн да оор кырдаал болуп турат. Ушундай шартта жарандар психологдун кеңешине жай убакка караганда көбүрөөк муктаж.

Карантиндин адамдарга тийгизген таасиринин оң жана терс жагы туурасында Sputnik Кыргызстан маалымат агенттиги психолог, Европалык транзактылык анализдөө ассоциациясынын мүчөсү Ильдар Акбутин менен маек даярдаган.

Психолог и инструктор по личной безопасности Ильдар Акбутин во время интервью на радио Sputnik Кыргызстан
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Психолог Ильдар Акбутин

— Карантин адамдын психологиясына кандай таасир этет?

— Үй-бүлөдөгү келишпестиктердин өскөнү билинүүдө. Мага кайрылгандардан улам да байкап жатам. Буга чейин шаардык үй-бүлөлөр узак убакытка чогуу болуп көрүшкөн эмес. Кээ бир жубайлардын ортосунда кайсы бир үй-бүлөлүк көйгөйлөр, келишпестиктер жымсалданып, өздөрү да аны сөз кылуудан качып келген учурлар бар. Ал эми карантинде кааласа да, каалабаса да ошол көйгөйлөр калкып чыкты. Ортодогу чыр-чатактар айрым учурда ажырашууга да алып келет.

Ата-энелер менен балдардын ортосунда да келишпестиктер жаралууда. Мурда бири жумушта, бири сабакта же сыртта болуп келген. Адамдар банктагы насыясын, жеке бизнесин же жумушун ойлоп кабатырланганы да үй-бүлөдөгү мамилелерге терс таасирин тийгизет. Ошондой эле карантиндин канчага созуларын билбегендик да адамдарды депрессияга түртөт. Башкача айтканда, адам айлана-чөйрө менен алакасын үзүп, өзүнчө түнт тартып, ойго бата баштайт.

— Оң таасиричи?

— Жакшы жагы да бар. Буга чейин жеке маселелерин чечүүгө убакыт таппай, пландарын ишке ашыра албай жүргөндөр үчүн баарын кайрадан карап чыгууга мүмкүнчүлүк түзүлөт. Жашоодогу багытын анализдеп чыгууга кенен убакыт бар. Карантинди мына ушул багытта пайдалана билген адам утушка ээ болот. Кийин жашоосу түп-тамырынан бери жакшы жакка өзгөрүп, жаңы максаттар пайда болушу толук мүмкүн. Ошондой эле интернеттеги курстар аркылуу жаңы нерселерди өздөштүрүп алууга да шарт түзүлдү.

— Балдарга эпидемия же карантин туурасында айтып берүү абзелби?

— Бул боюнча психологияда бир жактуу жооп жок. Өзгөчө кырдаал жаралганда ата-эненин жүргөн-турганы бала үчүн маанилүү. Экинчиден, баланын жаш курагы да каралат. Төрт жаштагы балага коронавирус тууралуу айтканда деле майнап чыкпайт. Болгону коркутуп алышыңыз мүмкүн. Ал эми беш-алты жаштан өткөн балдар аркы-беркини түшүнө баштайт. Мисалы, мен беш жаштагы кызыма бактерияларды интернеттен көргөзүп, алардын ичинде пайдалуусу жана зыяндуусу бар экенин айтып берем. Ушундай мультфильмдер да бар. Балдарга туура багытта, коркутпай абалды түшүндүрүүгө болот.

— Ар кандай маалыматтардан чочулап, дүрбөлөңгө түшпөө үчүн кандай кеңеш берет элеңиз?

— Паникага алдыруу качандыр бир кездеги жаныбарлар инстинктинин натыйжасы. Башкача айтканда, мурунку заманда адамдар дүрбөлөңгө түшүү менен ар кандай жаратылыш кырсыктарынан өзүн куткарып, жашап кетүүгө мүмкүнчүлүк алган. Азыр андай паникада болуу адекваттуулукка жатпайт. Себеби андай жашоо образынан өткөнбүз.

Өзгөчө абал киргизилген шартта адамда тынчсыздануу болот. Негизинен дүрбөлөңгө түшкөн адамдардын таасиринен кутулуу үчүн убактылуу ошол чынжырчадан чыга туруу керек. Ар кандай жаңылыктар, маалыматтар жүктөлүүчү социалдык тармактарга кирбей туруу менен паникага алдырган жарандардын агымынан бөлүнүүгө болот. Өтө эле тынчсызданып, корккон адамдар өзүндөгү коркуу сезимин башкаларга берүү менен аны андан ары өрчүтүп жиберишет. Бул агым сизди да тең салмактуулуктан чыгарышы мүмкүн.

— Ошондо коомдук пикирге аралашпоо керекпи?

— Ишенимдүү бир маалымат булагын гана кароо керек. Ал телевизиондук эмес, басылма түрүндөгү массалык маалымат каражаты болгону оң. Күнүнө болуп жаткан жаңылыктарды билүү менен гана чектелип турсаңыз, такталбаган, тынчыңызды алган маалыматтардын селдей каптаган агымынан жабыркабайсыз. Мындайча айтканда, адам өзүн-өзү изоляцияга алуусу шарт.

— Эгер адам психологиялык жактан эмоциясын башкара албай калган абалга кептелип калсачы?

— Коркуп, кооптонуп, оюн топтой албай жаткан адамдарга психологдун жардамы керек. Ушул тапта бардык психологдор онлайн түрүндө кызмат көрсөтүүдө. Телефондон же интернеттен кат алышып да иштеп жатышат. Өзүңүз каалаган психологду тандап алыңыз да, сүйлөшүңүз. Андан тышкары, азыр дарыканалар иштөөдө. Ал жактан адамды тынчтандыруучу чөптөн жасалган жеңил каражаттарды алып ичсеңиз да болот.

1610
Тема:
Коронавируска байланыштуу Кыргызстандагы кырдаал (1730)
Тема боюнча
Психологдор иштеп жаткан дарыгер, милиционерлерге жардам берүүгө даяр
Үйдө отура берип чөгүп кетпеш үчүн эмне кылуу керек? Психологдун кеңеши
UFC чемпиону Хабиб Нурмагомедовдун атасы, машыктыруучусу Абдулманап Нурмагомедов. Архив

Хабибдин атасы Абдулманап Нурмагомедовдун сөөгү Дагестанда жерге берилди

9
(жаңыланган 20:07 04.07.2020)
Маалыматта машыктыруучуну акыркы сапарга узатуу зыйнатына Чеченстандын башчысы Рамзан Кадыровдун дагы катышканы айтылат.

БИШКЕК, 4-июл. — Sputnik. UFC чемпиону Хабиб Нурмагомедовдун атасы, машыктыруучусу Абдулманап Нурмагомедовдун сөөгү кичи мекенинде жерге берилди. Бул туурасында РИА Новости билдирди.

Маалыматка ылайык, коштошуу зыйнатына Чеченстандын башчысы Рамзан Кадыров дагы катышкан.

Россиянын эмгек сиңирген машыктыруучусу Нурмагомедовдун сөөгү Дагестандын Кизилюртов районунун Кироваул айылына коюлган.

UFC чемпионунун атасы коронавирустун оор түрү менен жабыркап Москвадагы клиникалардын бирине жаткырылган. Ага эки тараптуу пневмония деген диагноз коюлуп, андан кийин инсульт алган. Бул дарттан айыга албай 3-июль күнү 58 жаш курагында каза тапты.

"Аны акыркы сапарга узатууга көп адам катышкан жок. Туугандары жана Москвадан спортчулар келди", — деп айткан Кироваул айылынын башчысы Ильяс.

Мушкер Хабиб Нурмагомедовго UFC уюмунун президенти Дана Уайт көңүл айтып, спортчунун атасынын жашоодогу орду тууралуу айтып берген видеосун жарыялады.

​Ошондой эле Хабибдин октагондогу атаандаштары Конор Макгрегор жана Тони Фергюсон сыяктуу бир катар спортчулар көңүл айткан.

9
Белгилер:
жерге берүү, сөөк, машыктыруучу, Дагестан, Абдулманап Нурмагомедов
Тема боюнча
Белгилүү ырчы-обончу Тургуналы Нурматовдун жерге качан берилери айтылды
Коомдук ишмер, экс-депутат Болот Шердин сөөгү кичи мекенинде жерге берилди
Үйлөнүү-үлпөтү. Архив

Ош: кыз узатуу тою өткөн ресторан жабылып, 13 миң сом айып салынды

13
(жаңыланган 19:47 04.07.2020)
Кыргызстанда учурда бир нече аймактарда, анын ичинен Ош облусунда да тойканалардын иштешине тыюу салынган. Ага коронавирустун жайылып кетиши себеп болууда.

БИШКЕК, 4-июл. — Sputnik. Бүгүн Ош облусунун Кара-Суу районундагы "Баястан" ресторанында кыз узатуу тою болуп, ээсине 13 миң сом айып салынды деп билдирди Ош облусунун ИИБинин маалымат катчысы Жеңиш Аширбаев.

Эске салсак, учурдагы коронавирус пандемиясынан улам тойканалардын иштешине да тыюу салынган.

"Ресторанда өткөрүлүп жаткан кыз узатуу аземинде 60 адам бар экени аныкталган. Кара-Суу райондук ички иштер бөлүмүнүн жана райондук санэпидемстанциянын өкүлү тарабынан "Баястан" ресторанынын администрациясына 13 000 сом айып пул салынып, ресторандын иши 15 күнгө карантинге жабылды", — деп билдирди Аширбаев.

Жээнбеков: бул кыянатчылык, тойлорго расмий тыюу салууга убакыт келди

Өлкө боюнча COVID илештирип алгандардын жалпы саны 7094. Анын 2714ү айыгып, тилекке каршы, 78 киши көз жумду.

Коронавирустун кесепетинен келип чыккан пневмония оорусуна март айынан бери 3009 адам чалдыкты. Бүгүнкү күндө анын 736сы айыгып чыкты. Ал эми 496 адамдын абалы оор, 153 бейтап жандандыруу бөлүмүндө жатат.

Өлкө аймагындагы соңку кабарлар менен биздин Telegram-каналдан таанышып туруңуз.

13
Белгилер:
милиция, пандемия, айып пул, той, Кара-Суу району, Ош облусу
Тема:
Коронавируска байланыштуу Кыргызстандагы кырдаал (1730)
Тема боюнча
Батыралиев: учурда элди пандемияга каршы мобилизациялоо зарыл