Өз үйүндө сабак окуп жаткан окуучу

Мажбурлайм дей көрбөңүз. Дистанттык окуу учурунда ата-энеге 5 кеңеш

452
(жаңыланган 16:06 21.04.2020)
Кыргызстандык окуучулар дистанттык билим алууга өтүп, окутуунун бул ыкмасында учурда көп кыйынчылыктар кездешүүдө.

Бул процесс ата-эне, бала, мугалим үчүн чоң сыноонун бири катары өтүп жатканы да жашыруун эмес. Мында биз жогорку класстын окуучуларына үйдөн ата-эне кантип көмөктөшө алат деген суроонун тегерегинде сөз кылабыз. Анын үстүнө чоңоюп келе жаткан балдардын мүнөзү, кыял-жоругу чыгып, бир топ түйшүккө салат эмеспи.

Sputnik Кыргызстан педагог жана психолог менен сүйлөшүп, үйдөн окутуу боюнча 5 кеңеш даярдады.

Бизге Бишкек шаарындагы Токтогул Сатылганов атындагы №69 окуу-тарбия комплекс-гимназиясынын мугалими Калипа Айдаралиева жана психологу Элиза Абдужапарова жардамга келди.

Уйку, тапшырма, көнүгүү. Үй-бүлөдө ата-эне эртең менентен тарта эле жагымдуу маанай түзө билип, эң манилүүсү баланы кыйкырбастан, акырын ойготуусу керек. Ата-эне балдар менен эртең мененки көнүгүүнү жасаганы жакшы. Себеби балдар сабакты уйкусурабай сергек окушу маанилүү. Күндүн режимин балдардын өзүнө түзүүнү сунуштоо зарыл. Андан соң ата-эне ага оюн таңуулабастан түзөтүү киргизер. Дагы бир нерсе — жогорку класстын окуучуларына сабакты даярдоону кечки убакка калтырбаш керек. Кечке чейин отурса, уйкусу канбай, эртеңки күнгө сөзсүз таасирин берет. Бала эмес, чоң киши деле уйкудан калса сергек болбой, көп нерсени кабыл алуусу жайлайт эмеспи.

Жок дегенде жарым саат... Телефон тиктебей, баарлашуу керек. Азыр бала менен көбүрөөк маектешип, убакыт бөлүү зарыл болуп турат. Себеби алар да карантинде, баягы тынч кездегидей эшикке, көчөгө басып келе албайт, курдаштары менен жолугуу тыйылган. Дагы бир учур бар. Бул көйгөй мурда да болуп келген, азыр да болуп жатса керек — ата өзүнчө, эне өзүнчө, бала өзүнчө телефонду тиктеп, аны менен алек. Ошондуктан, дагы айтарыбыз, жок дегенде бир же жарым саат сүйлөшкүлө, баланы кепке тарткыла. Маселе болсо, аны чечүүнүн жолдорун сурагыла. Мындай учурда алар өзүн чоң адам катары сезет. Ата-энеме мен деле таяныч турбаймынбы, мага ишенет экен да деп сиздерге карата жылуу сезими пайда болот.

Кыялын көтөрө билиңиз. Сабак окуп жатканда окуучуга өз алдынчалык берип, жардам керек болсо даярмын деп билдирип коюңуз. Чоң класстардын материалы татаал болсо, кээ бирлериңиз жардам бере албай калышыңыздар мүмкүн. Мындай учурда "өзүң окубайсыңбы, мен билбейм" деген туура эмес. Ата-эне да чогуу окуп, жообун издеп, бала менен бирге талкуулаганы жакшы. Сиздерге бул жерде абдан чыдамкайлык керек. Анын үстүнө жогорку класстагы куракта балдардын гормоналдык өзгөрүүсү болуп турган учуру. Бир нерсени тез кабыл алып, тез ачууланышат. Кыялы бузулуп, чарт-чурт болуп кетет. Жогоруда айткандай, бул курактагы балдар үйдө отуруп чоң стресске кабылышы мүмкүн. Мүмкүнчүлүк берүү менен кошо эле кайсы социалдык тармакка кирип жатат, эмнени карап жатканына өздөрүнө байкатпай көз салып туруңуз. Көзөмөл колдон чыгып кетпесин.

Эзели зордоп сабак окутам дебеңиз. Өспүрүм курактагылардын мүнөзү учурда абдан оор. Кээ бирлеринин агрессиясы күчтүү болушу мүмкүн. Бул жерде ата-эне чыдамкай, көтөрүмдүү болуп, алар менен мамиле түзө билгени жакшы. Ушундай учур гана алардын окууга кызыгуусун арттырат. Бирок урушуп, мажбурлап окутам десеңиз, жаңылышасыз. Эч качан зордобош керек. Алдоо, сөзгө тартуу бирден-бир туура жана оптималдуу вариант. Ал эми сабагынан жетишпей жатса, жемелеп мыкты окута албайсыз. Ороңдоп бир тийбеңиз. Урушуп, кыйкырып, тилдеп жибербей, "бүгүн болбой жатса, кел, анда чогуу аракет кылалы, балким эртең жакшы түшүнүп каларсың" деш керек.

Өчөшкөнгө жеткирбеңиз. Эгерде өспүрүм жаштагы же андан чоңураак балдардын ар бир кылган нерсесине эскертүү бере берсеңиз өчөшүп, баарын сизге тескери кылышы толук ыктымал. Балаңызды жакшы көрөрүңүздү, кучактап же жөн эле сөз, көз менен билдирип, айтып туруңуз. Сизге уулуңуздун же кызыңыздын керек экендигин сезип турганы ал үчүн чоң жөлөк болот.

Ал эми 9-10-11-класстын окуучуларына кадимки эле курдашыңыздай, сырдашыңыздай, чоң адамдай мамиле кылыңыз. Карантин учурунда уулуңуздан же кызыңыздан бир нерсе үйрөнүп жатканыңызды тамаша-чынга салып айтып да туруңуз. Кээде "сага рахмат, мен буларды үйрөнүп алдым" деп айтып коюңуз. Бул курактагылар үчүн өзүн кадыресе чоң адамдай сезүү, айланасындагылардын ага дал ушундай мамиле жасаганы абдан жагат жана канааттануу жаратат. Андыктан сабырдуулук жана чыдамдуулук менен мамиле кылсак, бул абалдан оңой чыгып кетебиз деп ишенебиз.

452
Белгилер:
кеңеш, ата-эне, окуучулар, билим берүү, окуу, мектеп, Кыргызстан
Тема боюнча
Эртең дистанттык окуу башталат. Сабактар канча мүнөткө созулат? 10 суроого жооп
Кошо ырдагыла. Дистанттык окуу учурунда кенже класстагылардын ата-энесине 5 кеңеш
Шамалга учкан чатыр. Архивдик сүрөт

Бакты омкоруп, чатырды кагаздай учуруп... Екатеринбургдагы шамалдын видеосу

35
(жаңыланган 22:09 25.05.2020)
РИА Новости агенттигинин ИИМ жана жергиликтүү саламаттык сактоо органына таянып жазганына караганда, жаратылыш кырсыгынан эки киши көз жумду.

БИШКЕК, 25-май — Sputnik. Урал жана анын борбору Екатеринбург шаарында (Россия) дүйшөмбү күнү кечинде катуу бороон-чапкын болду. Ал учурда тартылган видеолорду интернет колдонуучулар социалдык тармактарга жүктөдү.


Кадрларда көрүнүп тургандай, шамал темир такталарды, курулуш таштандыларын асманга сапырып жатат.

Башка видеодо жерге түшүп калган темир чатырдын үстүндө турган кишини шамал алып ыргытып, темирди кагаздай желбиретип учуруп кеткенин көрүүгө болот.

РИА Новости агенттигинин ИИМ жана жергиликтүү саламаттык сактоо органына таянып жазганына караганда, жаратылыш кырсыгынан эки киши көз жумду.
Материалдык чыгым эсептелип жатат.

35
Белгилер:
Россия, Екатеринбург, шамал, кырсык, аба ырайы
Тема боюнча
Автобусту алып бараткан катуу шамалдын видеосу. Индиядагы окуя
Суу каптаганы аз келгенсип, эми куюн кууратты. Казакстандагы окуянын видеосу
Стив Джобстун граффитисине тагылган бет кап. Архивдик сүрөт

Адистер коронавирустун экинчи толкуну кандай болорун божомолдошту

98
Буга чейин Дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюму коронавирус пандемиясынан жаралган коркунуч дагы деле бар, жакында COVID-19дун экинчи толкуну болушу мүмкүн деген пикирин айткан.

БИШКЕК, 25-май — Sputnik. Эгер коронавирустун экинчи толкуну келе турган болсо, обочолонууга азыркыдай элдин баарын эмес, аялуу топту гана чыгаруу керек. Адистердин мындай пикирин РИА Новости жазды.

Россиялык вирусолог, медицина илимдеринин доктору Анатолий Альтштейн вирустун кийинки толкунунда эл жалпы изоляцияга чыгып кетсе, экономика мындан дагы катуу жабыркайт деп эсептейт.

"Албетте, коронавирустун экинчи толкуну болуп кала турган болсо, абалга жараша иш кылабыз. Бирок азыркыдай массалык түрдө иштебей койсок, экономика оңбой калышы мүмкүн. Анын үстүнө эмки толкунда бет кап кийип, аралыкты сактоо эле жетиштүү болот деп божомолдоп жатабыз", — деди Альтштейн.

Ал эми Эпидемиология жана микробиология илимий борборунун кызматкери Виктор Зуев вирустун кийинки толкунуна чейин вакцина табылып каларына ишенүүдө.

"Экинчи толкун жакынкы айларда болбойт деп ойлойм, анткени алдыда жай, ысык. Менимче, ал кадимки күзгү сасык тумоо менен келет болушу керек. Ага чейин вакцина табылып калар. Бирок мен адис катары кийинки толкунга ишене бербейм", — деди Зуев.

Буга чейин Дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюму коронавирус пандемиясынан жаралган коркунуч дагы деле бар, жакында COVID-19дун экинчи толкуну болушу мүмкүн деген пикирин айткан

Коронавирус тууралуу

Вирустарды көзөмөлдөө боюнча республикалык илимий борбордун жетекчиси Зуридин Нурматов
© Фото / Республиканский штаб КР по борьбе с COVID-19
2019-жылдын декабрь айынын аягында Ухань шаарында белгисиз өпкө оорусу жайылып баратканы байкалган. Оору деңиз азыктарын саткан базардан тараган. Адистер дарттын козгогучу коронавирустун 2019-nCoV деп аталган жаңы тиби экендигин боолголошкон. 11-март күнү Дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюму коронавирус боюнча дүйнөдө пандемия жарыялаган. Учурда вирус 200дөй өлкөгө жайылды, ага каршы вакцина табыла элек.

Жон Хопкинс атындагы университеттин Системалуу изилдөө жана инжиниринг борборунун сайтындагы маалыматка ылайык, 25-майга карата дүйнө жүзү боюнча коронавирус жуктургандардын саны 5 424 718ге жетти.

98
Белгилер:
божомол, толкун, коронавирус
Тема:
Кытайдагы жаңы типтеги коронавирус
Тема боюнча
БУУ коронавирус пандемиясын көтөрө албай бүк түшчү өлкөнү атады
Россияда эки жарым миңден ашык кош бойлуу аял COVID-19 жуктуруп алган