Улуу Ата Мекендик согуш жылдары

Өлбөстүккө кадам шилтей: Улуу Ата Мекендик согуштун биз билбеген баатырлары

(жаңыланган 16:54 06.05.2020)
Улуу Ата Мекендик согуш жылдары жогорку советтик наамды — Советтер Союзунун Баатыры "Алтын Жылдызын" Кызыл армиянын 11 657 жоокери жана офицери алган, ал эми 3051 жоокер өлгөндөн кийин сыйланган.

Алар кургакта, деңизде жана абада эрдик көрсөткөн. Баатырлардын баары эле элге кеңири белгилүү эмес. Биздин өнөктөш РИА Новости агенттиги алардын айрымдарын эскерди.

Танкист

Гвардиянын капитаны Владимир Бочковский — танк боюнча чыныгы чебер. Согуш убагында душмандын 36 сооттолгон техникасын жок кылган. Канча жолу ажал менен бет келишкен, төрт ирет оор жарадар болгон, беш жолу жалын ичинде калган.

1944-жылы 21-мартта №1 гвардиялык бригадасынын батальон командиринин орун басары капитан Бочковский чабуулга жоокерлерди жетектеп чыгат. Требен дайрасын кечип өтүп, душман тараптагы плацдармды басып алган.

Анын танктары душмандын 16 замбирегин, төрт чабуулдук курал-жарагын жана 200дөй автоунаасын жарактан чыгарган. Эртеси күнү немистер кайра чабуул коюп, советтик машиналар алардын мизин кайтарып, үч танкын, беш миномётун, 50 чакты сооттолгон автоунаасын жана аскер бөлүгүн жок кылат. Бул өңдүү кармаштары үчүн Владимир Бочковскийге баатыр наамы ыйгарылган.

1945-жылдын 15-январындагы Висло-Одер чабуулдук операциясынын маалында Бочковскийдин танкы немис "жолборстору" жүктөлгөн (экинчи дүйнөлүк согуш маалындагы Германиянын танктары) темир жол эшелонун талкалаган. Т-34 борту менен жүрүп бараткан паровозду темир жолдун кырдалган топурагынан түртүп, ал бронетехника жүктөлгөн платформаны кошо сүйрөй талкалаган. Бул эрдиги үчүн баатыр танкистти экинчи "Алтын Жылдызга" сунушташкан, бирок жыйынтыгында III даражадагы Суворов ордени ыйгарылган.

Учкуч

Анатолий Недбайло аскердик авиациядагы мыкты чабуулчулардан эле. Ил-2 учагы менен 220 жолу учкан.

Недбайло жалгыз өзү согуш талаасында ондогон танкты, душмандын жакынкы тылындагы жүздөгөн объектисин жана сан жеткис гитлерчилерди жок кылган. Миус, Донбасс, Мелитополь, Никопол-Криворож, Крым, Витебск-Орша, Минск, Вильнюс, Каунас, Мемель, Чыгыш Пруссия, Кенигсберг жана Земланд операцияларына катышкан.

Капитанга эки ирет — 1945-жылдын апрель жана июнь айларында Советтер Союзунун Баатыры наамын беришкен. Анын "Ил-2" учагын үч жолу атышкан, бир жолкусунда туманда коштогон учак менен кагышып, ажалдан калган. Чабуулчу учак жерге кулап, учкуч оор жаракат алып, эс-учунан танат. Учак кулаган жерге жетип келген жөө аскерлер аны учак өрттөнүп кеткенче чыгарып калууга үлгүрүшөт. Недбайло бир жарым айдан кийин кайра катарга кошулат.

Моряк

Капитан-лейтенант Валентин Стариков Түндүк флотто кызмат өтөгөн, "Малютка" тибиндеги М-171 суу алдында жүрүүчү кайыгына командачылык кылган. Анын экипажы 23 аскердик тапшырманы аткарып, душмандын 13 кемесин чөктүргөн. Алардын ичинде жети транспорт, танкер, суу алдында сүзүүчү эки кайык, эки тральщик жана катер болгон. "Малютка" кригсмариндеги (Үчүнчү рейх доорундагы германиялык аскердик-деңиз күчтөрүнүн расмий аталышы) моряктар үчүн чоң коркунуч туудурган. Алар орустарды аңдышкан, бирок ар жолкусунда Стариков тереңдикте жарылчу бомбалардан буйтай качкан.

Карматпаган моряк душмандардын жакшы сооттолгон аскердик-деңиз базасына эки жолу өтүп кирген. 1941-жылдын 2-октябрында М-171 тар булуң аркылуу жүк түшүрүүчү Линахамари жайына эки жолу жашырынып өткөн. Душмандардын аскерлерди кайтаруу жана жээктерди коргоо күчтөргө көз көрүнөө алардын эки транспортун торпеда менен соккон.

Тереңдикте жарылчу бомба менен жабдылган душмандардын катери жойлоп жүргөн кичинекей булуңдан чыга бериште "Малютка" сууда да, абада да кармашчу аскердик кеменин торуна түшүп калат. Стариков тузактан кутулуп, билинбей калкып, тоскоолдон өтүп чыгат. 1942-жылдын январына дейре М-171 душмандын жети транспортун талкалаган. Апрелде кайыктын экипажы согуштагы эрдиктери үчүн "гвардиялык" ардактуу наамына татыган. Командирге Советтер Союзунун Баатыры деген наам ыйгарылган.

Артиллерист

Улук сержант Геннадий Барыков согуштун ачуусун адеп аткычтар полкунда бронебойщик катары татып, кийин Борбордук, Брянск жана Түштүк-Батыш фронтторунда салгылашкан, танкка каршы мылтык менен Курск багытындагы немис танктарын өрттөгөн. 1941-жылдын декабрында аны оор жарадар кылышкан.

Жоокер сакайып чыгып, кайра даярдыктан өтүп, 1943-жылдын июль айынан тарта 753-аткычтар полкунун 76 миллиметрлик замбирек батареясындагы куралга командачылык кылып, Жеңишти Чыгыш Пруссияда тоскон. Барыков Кенигсберг операциясында айрыкча айырмаланган.

1945-жылдын апрелинде Варген айылындагы душмандардын коргонуу тобун жиреп киргенде анын түз чабуул эсеби үч зениттик куралын, беш пулемёт жана жыйырма чакты душман аскерин жок кылган.

Эртеси күнү Геннадий немистердин танкынын чабуулуна каршы турат. Мээлөөчү артиллерист жана октоочуга ок тиет. Аскердик жолдошторунун ордун ээлеген улук сержант панорамага туруп, жалгыз өзү эки оор танкты жана 76 миллиметрлик төрт куралды талкалаган. Оор артиллериянын ок-дарысы калбай калганда жеке куралын көтөрө жөө жоокерлер менен чабуулга жөнөйт.

1945-жылдын июнь айында улук сержант Геннадий Барыковго бул эрдиги үчүн Советтер Союзунун Баатыры наамы ыйгарылган.

Жөө жоокер (пехотинец)

Гвардияда улук лейтенант Михаил Кузнецов Улуу Ата Мекендик согуштун алгачкы күндөрүнөн бери согушкан. Брест чебинде курчоодо калган бир нече жоокер менен бирге аман кутулуп чыгышкан.

1941-жылдын августунан бери Батыш фронтунда 537-аткычтар полкунун миномёттук ротасынын политрук кызматын ээлеген. Ноябрда аны 622-СПдагы Түштүк-Батыш фронтуна которушат. Ал жакта Кузнецов чалгынчылык иште мыкты чеберчилигин көрсөткөн.

Душмандын тылдарына түнкү рейддерге чыккан, диверсия уюштурган туткундарды алган. Декабрда штабга алтынчы "тилди" алып келгенден кийин автоматчылар ротасынын командирлигине дайындалган.

Кузнецов 1942-жылды толук фронт чегинде өткөргөн. Анын автоматчылары 20-ноябрда Орто-Царицын хуторуна чабуул коюуда өзгөчөлөнүшкөн. Рота фашисттердин колоннасынын тылына байкатпай кирип, артиллериялык дивизиондун жеке курамын бүт кырган. Штабдык документтери менен бирге командирди туткунга алып, 16 бузугу жок замбиректи жана 96 жылкыны алышкан.

Бул менен эле рейд бүтүп калган эмес. Кузнецов эки автоматчыны "трофейлик" немис менен кошо өздөрүнүкүнө жөнөтүп, өзү хутордогу гитлерчилерди алардан тартып алынган артиллерияны пайдаланып талкалоону чечет.

Анын жоокерлери душмандын замбирек менен бекемделген чебин аткылап, каршылык көрсөткөнүнө карабай тез эле басышкан. Өз тылынан чабуул болорун немистер күтпөгөн, андайга даяр да болгон эмес. Автоматчылар Орто-Царицынды 15 мүнөттө алып коюшкан.

Ошентип, алар душмандын жөө аскерлер батальонуна чейин кыйратып, 227 замбирек, 196 жылкы, 27 кол пулемёт, төрт миномёт, 17 автомат, алты автомашина жана ок-дары кампасын алган. Ал эми рота өзү жоготууга учураган эмес.

Бул кармашта улук лейтенант Михаил Кузнецовдун гвардиялары 1943-жылдын февралында Советтер Союзунун Баатыры "Алтын Жылдызы" менен сыйланган. Сыйлоо баракчасында жазылгандай, ошол маалда офицер жеке өзү 88 гитлерчини жок кылып, фронттун чегинен 64 "тил" кармап келген, беш ирет жарадар болгон.

Белгилер:
учак, суу, танк, курал-жарак, эрдик, Улуу Ата Мекендик согуш, баатыр
Тема:
Улуу Ата Мекендик согуштагы Жеңиштин 75 жылдыгы (107)
Жамгырдуу аба ырайы. Архивдик сүрөт

Жекшембиге карата аба ырайы

Жекшембиге караган түнү Ош, Жалал-Абад жана Баткен облустарынын кээ бир райондорунда жамгыр, тоолуу жерлеринде кар жаайт.

БИШКЕК, 17-апр. — Sputnik. 18-апрель күнү күндүз өлкөнүн көпчүлүк аймактарында мезгил-мезгили менен жаан, тоолуу райондордо кар жаашы күтүлөт. Бул тууралуу Кыргызгидромет билдирди.

Батыштан соккон шамалдын ылдамдыгы секундасына 4-9 метрден айрым жерлерде 15-20 метрге жетет.

Абанын температурасы Чүй менен Таласта +16...+21, Ош, Жалал-Абад жана Баткен облустарында +17..+22, ал эми Ысык-Көл, Нарын жергесинде +11...+16 градус болору айтылды.

Бул күнү Бишкек, Ош шаарларында жамгыр жаашы мүмкүн. Күндүн табы Бишкекте +19...+21, Ошто +20...+22 градуска көтөрүлөт.

Белгилер:
Кыргызстан, апрель, аба ырайы
Тема боюнча
Жайдагыдай ысыйт! Май айына карата аба ырайы
Заслуженная артистка КР Алина Жетигенова во время фотосета

Беш неберем бар, алтынчысын күтүүдөбүз. Ырчы Алина Жетигенова менен маек

(жаңыланган 19:50 17.04.2021)
Кыргыз эстрадасында өзүнүн назиктиги, өзгөчө имиджи жана ЖМКга көп чыкпаганы менен айырмаланган ырчы Алина Жетигенованын ысымы жумурай-журтка маалым.

Сахнада ырдап жүргөнүнө кырк жылга аяк баскан ырчы айым бүгүн да кырктын кырындагыдай кулпуруп турат.

КРдин эмгек сиңирген артисти Алина Жетигенованын Sputnik Кыргызстан агенттигине берген маегин окуп отуруп, бул инсандын ар ишке өтө жоопкерчилик менен мамиле жасай турганына күбө болосуздар.

— Биз сизди сырдуу, экинчи жагынан бир калыпта жүргөн сахна адамы катары тааныйбыз. Анан дагы массалык маалымат каражаттарына өтө эле аз чыгасыз. Бул сиздин имиджиңизби же жөн гана ушундай учур болуп калып жатабы?

— Менин сахнада жүргөнүмө быйыл 40 жылдын жүзү болот. Байкаган адам болгон мүнөзүм ушундай экенин айтар. Башында такыр интервью берүүнү билчү эмесмин. Оюмду чогулта албай, тартынып, маек берүүдөн качып турчумун. Буга кээ бирлер китепти көп окуу керек деген кеңештерин беришти. Бирок мен башынан эле китеп сүйгөн адаммын. Азыр да тынбай окуйм. Ошентсе да негедир оюмду билдирүүдө, жан дүйнөмдөгү нерсени түшүндүрүүгө сөз байлыгым аз. Сөзгө чоркокмун. Азыркы маалда өзүңө жарнама болбосо, артта калып кете бересиң. Кудайга миң мертебе ыраазымын, журналисттердин, коомчулуктун арасында мени унутпай, сыйлап, чакырып турган адамдар бар. Негизи башынан эле элдик ырларга жакынмын, анткени джаз, блюз ыргактары ушул ырларда камтылгандай сезилет. Учурда ушул жагын колго алып иштеп чыгууну пландап жатам. 

Заслуженная артистка Кыргызской Республики Алина Жетигенова во время интервью на радио Sputnik Кыргызстан
© Sputnik / Асель Сыдыкова
Сахнада ырдап жүргөнүнө кырк жылга аяк баскан ырчы айым бүгүн да кырктын кырындагыдай кулпуруп турат. КРдин эмгек сиңирген артисти Алина Жетигенова

— Ушул 40 жыл аралыгында кыргыз эстрадасында кандай өзгөрүүлөр болду деп ойлойсуз? Кайсы жагы көңүлгө толбойт же мактаныч дегендей?

— Мен алгач ирет сахнага 1982-жылы чыккам. Ушул аралыктан бери башка эч бир тармакта иштебей, бир гана чыгармачылык менен алектенип келем. Негизинен сахнада эки доорду басыптырмын. Биринчиси — Советтер Союзу учурунда жандуу үн менен, музыкалык аспаптардын коштоосунда ырдап, чоң сыноодон өтүп сабак алдык. "Ариет" тобу менен биргеликте Борбордук Азияны, союздун 15 өлкөсүн кыдырып байгелүү, жемиштүү кайтканбыз. 1989-жылы Юрмалага, 1986-жылы Ташкентке, 1987-1989 -жылдары Москвада өткөн коңкурстарга катышып, алдыңкы орундарды багындырган элек.

Ал эми эгемендик алгандан кийин эстрада жааты фонограммага өттү. Фонограмма — бул тазаланган, жасалган, таптаза үн. Буга азыр элдин кулагын көндүрүп койдук. Анан жандуу ырдаганда аппаратурага жараша кээде туура эмес созуп алуу же кайсы бир сөздү адашып ката айтып алуу мүмкүн. Баары бир фонограммадай идеалдуу ырдай албайсың да. Жаңылып калсаң "ырдай албай калды" деген негатив сөздөр айтылат. Фонограмманы клипте же телевидениеге гана колдонсо болор эле. Бирок жандуу ырдоо үчүн ырчылардын баары эле атайын аппаратура, музыкалык аспаптарды сатып ала албайт.

— Жасалмалуулукка көнө түштүк. Мындан чыгууга болобу?

— Мамлекетибиз байыса, мурдагыдай мыкты аппаратураларды алып келсе, акырындап мындан да кутулсак керек. Мурда керектүү сонун аппаратуралар бар болгондуктан жандуу ырдоого да шарт бар болчу. Жандуу ырдоо да өзү керемет. Фонограмманы жоюу керек деген да сөздөр айтылбадыбы, бирок мурда мамлекеттик ырчыларга цензура бар болчу. Азыр эми мамлекеттик ырчылар аз. Экинчиден, алгач шарт түзүп, анан талап коюу керек да. Акырындап мамлекет өнүгүп, аппаратура жаңырып, каржылоо жакшырса, ырчылар да иргелет эле. Азыр техниканын күчү менен үндү тазалап коюп жатышат, негизи чыныгы ырчы болуу өтө кыйын. 

— Репертуарыңызда канча ырыңыз бар?

— Жазылган, жазылбаган болуп отуруп 300дөй ырым бар. 1991-жылдан 2005-жылга чейин чыккан ырлар элге абдан тараптыр. Мурда атайын комиссия ырлардын сөзүнө, обонуна, ырчылардын сахнага чыкчу кийимине чейин көңүл бурчу. Азыр андай эмес. Элдин табити да өзгөрүп калды. Кээ бир ырларды 1000 долларга жаздырып келсең, эл кабыл албай коёт. Тескерисинче, 200 долларга эле жазылган ырлар жакшы тарап кетет эмеспи. Эми бул жерде кеп акчада эмес, бирок сапат акчаны талап кылат да. Баары бир эле эл деген элек. Ушул 40 жылдан бери эл баалаганы үчүн келе жатам деп ойлойм. 

Заслуженная артистка КР Алина Жетигенова во время фотосета
© Фото / предоставлено Алиной Жетигеновой
Алина Жетигенова: мен алгач ирет сахнага 1982-жылы чыккам. Ушул аралыктан бери башка эч бир тармакта иштебей, бир гана чыгармачылык менен алектенип келем

— Чыгармачыл адам болуу өтө кыйын. Жасаган эмгектен тышкары таанымал адам өзүн дайыма көзөмөлдөп, адаттан тыш окуялардан оолак болуусу кажет. Себеби эл көзүндө. Сизде артка карап бир өкүнгөн учурлар болобу?

— Көбүнчө кайра жаралсаңыз ким болмок элеңиз деп суроо узатып калышат. Анда деле ырчы болмокмун. Жолдошум да чыгармачылыгымды колдогондуктан бул жагынан мага жакшы болду. Демөөрчүм да ошол киши. Анан кайын-журтумдан да бут тосуулар болгон жок. Эми жашоомдо кетирген катачылыктар болгондур, бирок арман кылган учурум болгон эмес. 

— Үй-бүлөңүз да коомчулукка көп ачыкка чыкпайт. Уулуңуз Азизди билебиз, жакындарыңыз тууралуу айтып берсеңиз...

— Азиз мага караганда чыгармачылыкта, ыр тандоодо майын чыгара иштейт. Өзү Мукаш Абдраев атындагы музыкалык мектепте саксофон классын бүткөн. Кызым да фортепиано классын аяктаган. Азиз жалаң классикалык музыкаларды угат, жөн эле барып бир жерде ырдай бергенди жактырбайт. Үйдө, бөлмөсүндө музыкалык аппаратурасы бар. Көбүнчө ошол жакта болуп, дайыма машыгат. Ушул убакка чейин Жамилия Муратовага барып, үнүн койдуруп келет. Ушул жагынан өзүнө өтө эле сын көз менен карайт. Мындан улам мага уулумдун ушул сапаты аны артка тартып жаткандай сезилет. Өзүнө да бушайман болуп айтам. Убакыт болсо минтип зымырап уча берет экен. Өзү да намаз окугандыктан текстти дагы кылдат карап, көз карашына туура келбеген жерлери болсо ырдабай коёт.

Ал эми кызым азыр үчүнчү баласын төрөп үйдө. Убагында Казакстандан мыкты хореографтардын бий мектебин бүтүп келген, музыкалык билими да бар. Азыр да бийден сабак берет. Өзүнө талапты катуу койгон сапаты бар. Балдарыма "убактыңар өтүп жатат" деп көп айтам, экөөнөн үмүтүм чоң.

Эң кичүү уулум Алтынбек музыкадан алыс адам. Ал чоң аталарынын колунда өстү. Кайната, кайненемдер кесиби боюнча дарыгер жана мугалим болгондуктан уулум да университетти бүтүп, мамлекеттик кызматта иштейт. Менин эмес, атасынын жолун жолдоду. Ишин абдан жакшы көрөт. Үйлөнткөнбүз, эми кудай буюрса небере күтүп жатабыз. 

Заслуженная артистка Кыргызской Республики Алина Жетигенова в офисе Sputnik
© Sputnik / Асель Сыдыкова
Алина Жетигенова: жазылган, жазылбаган болуп отуруп 300дөй ырым бар. 1991-жылдан 2005-жылга чейин чыккан ырлар элге абдан тараптыр. Мурда атайын комиссия ырлардын сөзүнө, обонуна, ырчылардын сахнага чыкчу кийимине чейин көңүл бурчу. Азыр андай эмес

— Жалпы канча небереңиз бар?

— Беш неберем бар. Алтынчысын күтүп жатабыз.

— Өмүрлөрү узун болсун! Ырчылардын арасында кыргыз кинолоруна тартылуу модага айланды. Сиз тартылууга чакырса барат белеңиз?

— Режиссёр Геннадий Базаров мени киного тартылууга эки жолу чакырганда рахматымды билдирип, актрисалык шыгым жок экенин айткам. Бирок болбой эле "Метаморфоза шоу самоубийц" фильмине катышып калдым. Ал жерде деле ырчынын ролун ойногондуктан мага жеңил болду. Кийин Ырыс Жоомартова "Шаардык келин Шарапат" фильминде шаардык кыздын апасынын ролун аткарууга чакырып, тартылдым. Кечирим сурайм, бирок кино тармагы меники эмес экенин түшүндүм. Кийин барбай эле койбой деп да өкүнгөн учурлар болду. Анткени кино да чоң жоопкерчиликти талап кылат да. Андан соң да чакыруулар болду, бирок мен жөн эле коёюнчу дедим. Өзүмдүн ойногонум өзүмө жаккан жок. Советтер Союзу убагында "Экран" деген журнал бар болчу. Ошондо не деген залкарлардын тасмадагы эмгектери чагылдырылган. Өзүмдү салыштырып, уялдым. Ал кишилер кандай гана чеберлер эле, ушул убакка чейин суктанып көрөм. Мен өзүмдү кинодон көрүп суктанган жокмун. 

Заслуженная артистка КР Алина Жетигенова во время фотосета
© Фото / предоставлено Алиной Жетигеновой
Алина Жетигенова: режиссёр Геннадий Базаров мени киного тартылууга эки жолу чакырганда рахматымды билдирип, актрисалык шыгым жок экенин айткам. Бирок болбой эле "Метамарфоза шоу самоубийц" фильмине катышып калдым

— Чыгармачылык адамдардын арасында акыркы убакта саясатка аралашуу күч алды. Мурда журналисттер саясатка аралашса таң калчубуз. Азыр шоу-бизнес өкүлдөрү Жогорку Кеңешке чейин баш багышууда. Буга кандай көз караштасыз?

— Саясатка аралашпасаң, ал сага аралашат деген сөз бар. Мурда саясатка аттанган чыгармачыл адамдарга такыр түшүнө алчу эмесмин. Көрсө мында да кызыкчылыктар бар өңдүү. Бирок менде саясатка баруу тууралуу ой жок. Анткени бул чоң жоопкерчилик. Буга чейин президентке, депутаттарга "мойнунда кандай жоопкерчиликтүү милдет турат" деп аячумун. Азыр, тескерисинче, ачуум келет. Бийлик эл алдында сыйын жоготуп алган өңдүү. Отуз жыл мурда кыйналып жашаган эл дагы эле ошол, өз түйшүгү менен өзү. Саясатка баргым келбейт, өзүмдүн чыгармачылыгым, сүйүктүү кесибим менен эле жүрө берейин.

— Обонун да, сөзүн да өзүңүз жазган сүйүктүү ырыңыз барбы?

— Жок, обон жазуу — бул да чоң жоопкерчилик. Өзүмдү кыйнап жаза албайм. Ар ким колунан келген ишин кылышы керек. Мага караганда уулум Азиз жакшы обондорду жазат. Мен эмнеге шыктуумун? Мен балдарыма, үй-бүлөмө кам көрүп, түрдүү тамактарды жасап алардын курсагын тойгузуп, камкор болууга жарайм. Анан да түймөнү мыкты түйөм. Ар кандай кийимдердин түрүн токуй алам. Ошондой эле дизайнердик шыгым бар. Креативдүү, башкача стилдеги сүрөттөрдү жакшы көрөм. Ушул нерселерден жаңыча ачылыштарды жасап, изденип, алардан жаңы нерселерди көрө алам. 

Заслуженная артистка Кыргызской Республики Алина Жетигенова в офисе Sputnik
© Sputnik / Асель Сыдыкова
Алина Жетигенова: обон жазуу — бул да чоң жоопкерчилик. Өзүмдү кыйнап жаза албайм. Ар ким колунан келген ишин кылышы керек

— Демек, сахнага чыккан имиджиңизди өзүңүз эле жасап коёт экенсиз да...

— Ооба, көбүнчөсүн өзүм эле даярдайм. Бирок профессионалдарга да кайрылып турам.

— Стилисттин таңуулаган имиджи сизге жакпасачы?

— Менин көңүлүм жумшак. Көпчүлүк учурда стилисттин сунуштаган көйнөгү жакпай калса деле көңүлүн калтырбай кием. Анан жакындарымдан тил угам (күлүп). Сиңдилерим да профессионал стилист болгондуктан көбүнчө аларга кайрылам. Алар мени оңдоп-түзөп турушат.

— Канча бир туугансыз?

— Биз төрт кызбыз. Мен эң улуусумун. Сиңдим Назира мага караганда сөзгө чечен. Кичинесинен эле куудулдук жагы бар. "Чоңойгондо клоун болом" дей берчү. Назираны (Жетигенова — ред.) россиялык куудул айым Елена Воробейге окшоштура берем. Анан ага "сен ушуларды көрүп, классикага басым жаса" деп айтам. Мен, тескерисинче, айылда кемпир-чалдын колунда чоңойгом. Ал шаарда өстү. Бирок Назира айылдык кыздардын образын чагылдырганды жакшы көрөт. Мен кичинемден эле пластинкаларды коюп, орустун классик ырчыларын угууну каалачу элем. Кийинчерээк европалык ырчыларды, француз ырчыларын да көп угуп калдым. Эдит Пиафты ушуга чейин жакшы көрөм. Азыр да анын тагдырына таң калам. Андан кийин Мирей Мотьенин ырларына ашык болдум. Мотьенин бир ырын сөзсүз ырдап чыгам деп атайын даярданып, француз тилинен сабак алып жүрүп ырдап чыккам. Көрсө француз тили биздин тилге окшош, аларда да ү, ө, ң тыбыштары бар экен. Көп кыйналган жокмун. Бул ырга он беш жылдан ашып калды. Анан, албетте, россиялык Лариса Долина, Алла Пугачёва, Софья Ротаруну жакшы көрүп угам. Алла Пугачёванын ар бир ырында өзүнүн тагдырын ачып берген сапаты жагат. Бир ырын укканча кино көргөндөй болосуң. Анан Мыскал Өмүрканованын үнүнө суктанам. Негизи дүйнөлүк нукура таланттарды баалайм. 

Заслуженная артистка КР Алина Жетигенова во время фотосета
© Фото / предоставлено Алиной Жетигеновой
Алина Жетигенова: көпчүлүк биле бербегени менен мен комуз күүлөрүн ушунчалык жакшы көрүп угам жана чоң-чоң күүлөрдү чертем

— Эң алгач ирет чоң сахнага чыккан күн эсиңиздеби?

— Эсимде, 1982-жылы "Жетиген" ансамбли менен филармонияга барганбыз. Анда бизде күнүнө репетиция болчу да. Абдан такшалып калганда гана сахнага чыгарчу. Жалил Сыдыковдун "Бозойго" деген ырын ырдап абдан толкундангам. Анан 1989-жылы Юрмалага барганда аябай толкунданганым эсимде. Микрофонду таштап эле качып кетким келди. Бирок артыңдагы "Кыргызстан" деген чоң намысты ташташ өтө оор экен. Коркконуман тизелерим калчылдап, ошонун баары үнүмө берилбесе экен деп кооптонгом. Болгондо да абдан оор джаз ырды тандап алыпмын. Бирок ошону татыктуу ырдап, ортосундагы импровизациясын аткарып чыктым. Экинчисинде Жылдыз Малдыбаеванын "Сезим ойлору" деген ырын ырдадым. Мени жалгыз бир эле адам коштоп барган. Негизи мындай коңкурска көп жандооч менен барган дем-күч болот. Сосо Павлиашвили менден кийин чыкмак, аны 20дай адам жандап жүрдү. Жанында жандоочтор көп болсо адам ишенимдүү да болот экен. Павлиашвилини "чёрный ворон" десем, ал мени "кролик" деп койчу (күлүп). Анткени сахнага чыгардын алдында коркуп турчумун. Бирок ошол Юрмалага барганыма абдан сыймыктанам. Анткени Прибалтика, Өзбекстан, Казакстан, Россиядан келген бир топ ырчы досторду тапканбыз. Көпкө чейин байланышта болдук. Павлиашвили менен бир топ мезгилге чейин телефон аркылуу сүйлөшүп турчубуз. Кийин эле номерлерибиз алмашып, адашып калдык.

— Алдыда кандай пландарыңыз бар, шакирт таптап жатасызбы?

— Биздики үй-бүлөлүк топко айланып кетти. Өзүмдүн тобума 30 жыл болуп калыптыр. Керек болгон учурда чогула коёбуз. Нурлан Намазалиев хореограф, Назира Жетигенова куудул, Мирлан Жетигенов алып баруучу жана окуучум Фарида Карбозова болуп байланыш бекем. Булар менен тартынбай туруп "чыгармачылык тобубуз бар" деп айта алам. Бирок атайын бирөөнү шакирттикке алып, ага продюсерлик кылуудан корком. Анткени ал абдан таланттуу адам болуп калса, жакшы чыгара албай каламбы же таланты жок болсо деле убара боломбу деген түйшүктөрү болот. Бул да болсо чоң милдет. 

Заслуженные артистки Айчурек Иманалиева, Алина Жетигенова и Асель Турдалиева исполняют хит Кыргызстан,алга,алга!
© Фото / предоставлено Айчурек Иманалиевой
Алина Жетигенова: биздики үй-бүлөлүк топко айланып кетти. Өзүмдүн тобума 30 жыл болуп калыптыр. Керек болгон учурда чогула коёбуз. Нурлан Намазалиев хореограф, Назира Жетигенова куудул, Мирлан Жетигенов алып баруучу жана окуучум Фарида Карбозова болуп байланыш бекем. Булар менен тартынбай туруп "чыгармачылык тобубуз бар" деп айта алам

— Биздеги музыкалык билим берүү деңгээлин кандай баалайсыз. Ошол эле медицина же аскер жаатында билим берүүнүн сапаты түшүп кеткендигин айтышат?

— Бизде жакшы мугалимдер бар. Бирок жалпы музыкалык билим берүү жаатында да ошол сапаттын төмөндөө тенденциясы байкалат. Ошол эле Мукаш Абдраев атындагы музыкалык мектепти алалы. Мурда еврейлер, немецтер күчтүү билим берчү, алардан билим алып калган мыкты кыргыз мугалимдер деле бар. Бирок билимдин сапаты жалпысынан төмөндөп бара жаткандыгы сезилет.

Кубандырганы, эл арасынан чыгып жаткан нукура таланттар көп. Мисалы, төкмө акындар менен сыймыктанам. Айтыштарын калтырбай көрөм. Казактар менен айтышып жеңгенде абдан ыраазы болуп, сыймыктанып калам. Кичинемде атамдын алдына отуруп алып Саякбай Каралаевдин манас айтканын теле аркылуу оозумду ачып көрчүмүн. Манасчыларды да баалайм. Көпчүлүк биле бербегени менен мен комуз күүлөрүн ушунчалык жакшы көрүп угам жана чоң-чоң күүлөрдү чертем. Сахнага мурдараак комуз менен чыксам болот эле, бирок азыр укмуштай мыкты ойногон жаштар бар. Көрүп көз сүйүнөт. Элдик аспаптарда ойногон адамдарга таазим кылам.

Белгилер:
билим, мугалим, Манас, комуз, обончу, үй-бүлө, чыгармачылык, ыр, Алина Жетигенова
Тема боюнча
Укук коргоочулардын үйүндө чоңойгом. Ырчы НурЧолпондун маеги
Беларустун ички иштер министрлигинин кызматкерлери.Архивдик сүрөт

ФСБ: Лукашенкону өлтүрүүгө камданып, Беларуста төңкөрүш даярдагандар кармалды

(жаңыланган 03:18 18.04.2021)
Зенкович АКШ менен Польшада жүрүп келгенден кийин Москвадагы ресторандардын биринде беларустук генералдар менен жолугуп, пландалган аракеттердин ишке ашышы үчүн өлкө башында тургандардын көзүн тазалоо керектигин айткан.

БИШКЕК, 18-апр. — Sputnik. Москвадан 9-май күнү Беларусь президенти Александр Лукашенкону жок кылып, өлкөдө аскердик төңкөрүш жасоого камданып жүргөндөр кармалды. Бул тууралуу ФСБнын коомдук байланыш борборуна таянуу менен РИА Новости жазды.

Маалыматта колго түшүрүлгөндөр Беларусь менен Россиянын жарандыгын алган Юрий Зенкович менен беларусиялык Флександр Федута аттуу адамдар экени айтылат.

Россиянын атайын кызматы коңшу өлкөнүн Мамлекеттик коопсуздук комитети менен биргеликте иш алып барган.

"Беларустук кесиптештердин берген маалыматы боюнча, Зенкович менен Федута мессенжерлердин биринде аскердик төңкөрүштүн планын талкуулап, Москвада оппозициялык маанайдагы генералдар менен жолугууну көздөгөн", — деп айтылат кабарда.

Зенкович АКШ менен Польшада жүрүп келгенден кийин Москвадагы ресторандардын биринде беларустук генералдар менен жолугуп, пландалган аракеттердин ишке ашышы үчүн өлкө башында тургандардын көзүн тазалоо керектигин айткан. Түзүлгөн план боюнча радио жана теле борборлорду басып алып, ички аскер бөлүктөрүнүн жолун тосуу каралган. Күч структураларынын ишин токтотуу үчүн электр энергияны өчүрүү даярдалганы маалым болду.

Натыйжада конституциялык түзүлүш өзгөрүп, бийлик "Улуттук элдешүү комитетине" өтмөк.

Зенкович менен Федутага карата Беларустун тергөө органдары 357-беренесинин ("Мамлекеттик бийликти басып алууга аракет кылуу") негизинде иш алып барууда.

Белгилер:
бийлик, мамлекеттик төңкөрүш, Өлтүрүү, ФСБ, Александр Лукашенко, Россия, Беларусь
Тема боюнча
Лукашенконун уулуна генерал наамы берилди
Лукашенко Беларустагы митингдердин көпкө созулушуна пандемияны айыптады