Бир жолу колдонулган маскаларды таштанды контейнерден ташуучу унаага түшүрүү. Архив

Кыргызстанда пандемия маалында медициналык калдыктарды эмне кылышат?

151
(жаңыланган 16:33 19.05.2020)
Коронавирус каптап турганда өлкөдө медициналык калдыктарды эмне кылышарына Sputnik Кыргызстандын кабарчысы кызыгып көрдү. Көрсө, көп бөлүгү таштандыга ташталат экен.

Жакында эле Ноокаттын тургундары саламаттык сактоо министринин орун басары Мадамин Каратаевдин жана Ош коменданты Малик Нурдиновдун онлайн-брифинги учурунда Ноокат райондук ооруканасында он күн бою медициналык калдыктар өрттөлүп, аймак күйүк жыттанып турганын айтып даттанышкан.

Каратаев мындан кабардар экенин, аталган медициналык мекеменин директору менен бул туурасында сүйлөшкөнүн билдирди.

Sputnik Кыргызстандын кабарчысы коронавирус пандемиясынын тушунда өлкөдө бет кап, жеке коргонуу каражаттарын жана башка медициналык калдыктарды эмне кылышарын билип көрдү.

Бул эмне үчүн маанилүү?

Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмунун маалыматы боюнча, медициналык калдыктардын 15 пайызы кооптуу материал болуп саналат, ооруканалардын бейтаптарына, медицина кызматкерлерине жана башкаларга оору жуктурушу мүмкүн. Айлана-чөйрөгө патоген жана уулуу заттарды чыгаргандыктан, ден соолукка коркунуч туудурат.

"Айрым жагдайларда медициналык калдыктарды ачык өрттөөдө абага диоксин, фуран жана башка уулуу заттар тарайт. Алар адамдын организми үчүн ракты пайда кылуучулардан болуп саналып, ден соолукка бир катар зыяндуу кесепетине байланыштуу" — деп айтылат аталган уюмдун сайтында.

Медициналык калдыктардын негизги булактары төмөнкүлөр:

  • ооруканалар жана башка медициналык мекемелер;
  • лабораториялар жана изилдөө борборлору;
  • өлүккана жана патологоанатомиялык мекемелер;
  • изилдөө жана тестирлөө жүргүзүлгөн лабораториялар;
  • кан куюу станциялары жана кан топтоо жүргүзгөн кызматтар;
  • карылар үйлөрү.

Медициналык калдыктарды жок кылуу боюнча өкмөттүн токтому менен бекитилген инструкцияга ылайык, КР территориясында медициналык калдыктар көмүлүп же жок кылынышы шарт.

Бирок бул жааттагы мыйзамдар тийиштүү деңгээлде аткарылбагандыгы аныкталды, ал эми медициналык калдыктарды туура жок кылуу үчүн Кыргызстанда тек гана мекеме бар. Ошол жалгыз компаниянын директору Нурлан Жумалиев ал жетектеген ишканада Бишкектеги медициналык мекемелердин калдыктарынын жалпы көлөмүнүн беш пайызы гана жок кылынарын айтты.

"Эгер шприцти жөн эле көчөгө ыргытсаңыз, ал 200 жыл жата берет. Ал эми биз аны 4-5 саатта чиритебиз. Мында атмосферага зыяндуу заттар бөлүнбөйт, таштанды чыкпайт. Бул термикалык чиритүү ыкмасы болуп саналат. Биз азыр медициналык калдыктарды кайра иштетүү эмес, борборлоштурулган толук жок кылууну демилгелеп турабыз. Биз алардан кийин эл пайдаланган оюнчук, тазик, чака жасабайбыз. Алар кантип зыянсыздандырылганын бир кудай билет", — дейт мекеменин директору.

Анын айтымында, көптөгөн жеке медициналык жайлар медициналык калдыктарын желим шприцтерди тандап алып, калганын таштандыга ыргыткан компанияларга өткөрүп берет. Аларда медициналык калдыктарды жок кылуучу лицензия жана жабдуу жок.

"Ошол эле гемодиализдик борборлор алардан медициналык калдыктарды алып кетчү жеке компаниялар менен келишим түзүшөт. Алардын баары, анын ичинде кан үчүн пайдаланылчу фильтр, ампула жана башкалар таштандыда калат", — деп кошумчалайт Жумалиев.

Медициналык калдыктарды жок кылууга лицензияны компанияларга КР Айлана-чөйрөнү коргоо жана токой чарбасы мамлекеттик агенттиги берет. Аталган агенттиктегилер медициналык калдыктар таштандыга чыгарыларын тастыкташты, бирок алар алдын ала автоклавирлөөдөн — жогорку басымдагы ысык буудан өткөрүлөт.

"Залалсыздандыруу процесси атайын аппаратта — автоклавда жүргүзүлөт. Ысытууда бактерия жана вирустардын баары өлөт, андан соң медициналык калдыктар кадимки таштандыга айланат да акыр-чикир ыргытылчу жайга чыгарылат. Медициналык калдыктар автоклавирлөөдөн кийин айлана-чөйрөгө кооптуулук жаратпайт", — дейт аталган мекеменин басма сөз катчысы Бактыбек Рысалиев.

Ал Ноокат районундагыдай медициналык калдыктарды жагууга тийиштүү органдар тарабынан катуу чара көрүлүшү керектигин кошумчалады.

"Профилактикалык медицина" илимий-өндүрүштүк бирикмесинин Инфекциялык көзөмөл боюнча республикалык борборунун эпидемиологу Алексей Кравцовдун айтымында, медициналык калдыктарды жок кылуу технологиясы медициналык мекемелерге кымбатка түшөт.

"Калдыктарды туура жок кылуу кымбат болгондуктан, Бишкектеги медициналык калдыктардын көпчүлүгү өзгөртүлбөгөн бойдон, залалсыздандырылган күндө да таштанды жайга жөнөтүлөт. Өкмөттүн токтомунда акыр-чикир ташталчу полигонго калдыктар өзгөртүлүп ташылып, алар аныкталбаган түрдө болууга же жок кылынууга тийиш экени так жазылган. Жок кылынышына артыкчылык берилет", — деди Кравцов.

Анын айтымында, медициналык калдыктар таштанды полигонуна чыгарылышы өзгөчө кооптуу. Анткени туура эмес иштелсе, химиялык, биологиялык жана радиоактивдүү тобокелдиктери бар.

Буга чейин Айлана-чөйрөнү коргоо жана токой чарбасы боюнча мамелкеттик агенттиктин башчысынын орун басары тегерек столдун биринде Кыргызстанда 500 чакты ишкана таштандыны иргөө жана кайра иштетүү менен мыйзамсыз алектенерин айткан. Мындан тышкары, жүздөгөн адамдар оокат табуу үчүн Бишкектеги полигондо акыр-чикир иргеп жүрөт.

Бирок Саламаттык сактоо министрлигинин алдындагы Санэпидемиологиялык көзөмөл департаменти бүгүнкү күндө коопуулук жок деп эсептейт, анткени бардык медициналык калдыктар залалсыздандырылат.

"Катуу калдыктар жок кылынат. Алардан тиричилик товарлар жасалат. Шприцтердин ийнелери кайра иштетилет. Калганы автоклавирлөө менен залалсыздандырылат да, ошондон кийин гана таштандыга чыгарылат. Мындан улам биологиялык кооптуулук жок. Биз калдыктарды жок кылууга умтулабыз, бирок азырынча бир эле фирманын тийиштүү жабдуусу бар. Ар бир ооруканада инфекциялык көзөмөл жүргүзүүчү атайын тобу болот, алар эпидемиологиялык абалга көз салып турушат. Андыктан коюлган талаптар менен баары кабардар", — деди Санэпидемиологиялык көзөмөл департаментинин санитардык дарыгери Бактыгүл Токталиева.

Ал эки жылдан бери ишкерлик субъектилерин текшерүүгө мораторий иштээрин, мындан улам жеке медициналык клиникаларды калдыктарды кантип жок кылып жатканын толук текшерүүгө мүмкүн эмес экенин кошумчалады.

151
Белгилер:
кооптуулук, таштанды, ийне, калдык, медицина
Тема боюнча
Эне жана баланы коргоо борборунда ЛОР менен акушерден коронавирус табылды
Кыргызстандын желеги жана акча. Архивдик сүрөт

Тышкы карыз көйгөйү кантип чечилет? Жээнбековдун сунуштарына түшүндүрмө

15
(жаңыланган 18:08 29.05.2020)
Эске салсак, 28-майда "Коронавирус мезгилинде жана андан кийин өнүгүүнү каржылоо боюнча жогорку деңгээлдеги иш-чара" аттуу эл аралык онлайн форматындагы форумга Кыргызстан да катышкан.

БИШКЕК, 29-май — Sputnik. Президент аппаратынын тышкы саясат бөлүмүнүн башчысы Данияр Сыдыков 28-майда өткөн эл аралык форум боюнча өз оюн билдирип, президенттин сунуштарына түшүндүрмө берди. Бул тууралуу президенттин маалымат кызматы кабарлады.

Каржы министри Бактыгүл Жээнбаеванын архивдик сүрөтү
© Пресс-служба президента КР / Султан Досалиев
Эске салсак, 28-майда "Коронавирус мезгилинде жана андан кийин өнүгүүнү каржылоо боюнча жогорку деңгээлдеги иш-чара" аттуу эл аралык онлайн форматындагы форумга Кыргызстан да катышкан. Анда Сооронбай Жээнбеков тышкы карызды чечүүнүн үч этабын сунуштаган. Биринчи этабында "тышкы карызды терең реструктуризациялоо зарыл" деп жазылып турат.

Сыдыков карызды реструктуризациялоо маселесине токтолгон.

"Карызды реструктуризациялоо — өкмөт белгилүү бир долбоорду жүзөгө ашырып, аны каржылап, өзүнүн бюджеттик каражаттарын бөлүп берет дегенди түшүндүрөт. Ал эми тышкы карызды берген өнөктөш өлкө карыздарын кечет. Мунун баары тиешелүү келишим менен даярдалат", — деди Сыдыков.

Президенттин аппаратынын тышкы саясат бөлүмүнүн башчысы өкмөт жакын арада бул маселе боюнча конкреттүү сунуштарды даярдап, өзүнүн көз караштарын билдирет деп кошумчалады. Ошондой эле тышкы карызды терең реструктуризациялоо жаатында өнөктөш мамлекеттер менен сүйлөшүүлөр жүрөт деген ишенимин билдирди.

"Дүйнөдө мындай тажрыйбалар колдонулуп келет жана бул кадыресе көрүнүш", — деди Сыдыков.

Февраль айына карата берилген маалымат боюнча, Кыргызстандын мамлекеттик карызы 4,6 миллиард доллар. Анын ичинен 3,9 миллиарды — тышкы карыз.

15
Белгилер:
сунуш, форум, Тышкы карыз, Сооронбай Жээнбеков, Кыргызстан
Тема боюнча
Быйыл Кыргызстан тышкы карызын кайсы валюталар менен төлөйт
Гүлдөгөн талаа. Архив

Министр: 1-июндан тарта кыргызстандыктар тоо, капчыгай, көлгө бара баштаса болот

26
Министр тоого же көлгө эс алууга барчуларга жанында документ сөзсүз болушу керектигин эскертти.

БИШКЕК, 29-май — Sputnik. Кыргызстандыктар 1-июндан баштап тоо, капчыгай, көлгө тоскоолдуксуз бара алышат. Бул тууралуу маданият, маалымат жана туризм министри Азамат Жаманкулов билдирди.

Анын айтымында, бул датадан тарта аталган жерлерде бардык шлагбаумдар алынышы керек. Министр тоого же көлгө эс алууга барчуларга жанында документ сөзсүз болушу керектигин эскертти. Анткени жолдо санитардык-карантиндик посттордон документ текшерип, дене тапты өлчөп калышы ыктымал.

Кыргызстанда коронавирус жуктуруп алгандардын жалпы саны 1662ге жетти. Анын ичинен 1088 бейтап айыгып чыгып, 16 киши каза тапкан.

11-майдан тарта айрым аймактардагы өзгөчө абал режими алынып, ал эми өлкө боюнча киргизилген өзгөчө кырдаалдын мөөнөтү узартылды. Бишкек, Ош шаарларында, Ат-Башы районунда жана Чаткал районунун Каныш-Кыя айыл аймагында карантин жарыяланды. Бул жергиликтүү бийликке кырдаалга жараша чектөөлөрдү киргизүүгө укук берет.

Өлкөдөгү абал тууралуу Sputnik Кыргызстан тексттик баяндама жүргүзүүдө.

Кабарларды ыкчам, ыңгайлуу шартта окуу үчүн Telegram каналыбызга баш багыңыз.

26
Белгилер:
коронавирус, эс алуу, капчыгай, көл, тоо
Тема:
Коронавируска байланыштуу Кыргызстандагы кырдаал
Тема боюнча
Бир айылдан эле 30дан ашык киши COVID жуктурган. Чаткалда азыр абал кандай?
10 объектини кыдырсаң, ардактуу турист болосуң! Өлкөдөгү өзгөчө сынак
Министр: туристтер Ысык-Көлгө эч тоскоолдуксуз кире алат
Баткен облусундагы “Лейлек” эркин экономикалык аймагындагы алты гектар жерге мунайды кайра иштетүүчү ишкана курулуп бүттү

Лейлекте мунайды кайра иштетүүчү ишкана курулду

0
Бул ишкана толук ишке киргизилсе мамлекетке жылына 90 миллон сом салык төлөө мүмкүнчүлүгү түзүлөрү айтылды.

БИШКЕК, 29-май — Sputnik. Баткен облусундагы “Лейлек” эркин экономикалык аймагындагы алты гектар жерге мунайды кайра иштетүүчү ишкана курулуп бүттү. Бул тууралуу өкмөттүн облустагы өкүлчүлүгүнүн маалымат катчысы Чолпон Бердикулова билдирди.

  • Завершилось строительство нефтеперерабатывающего завода в Лейлекском районе в Баткенской области
    Баткен облусундагы “Лейлек” эркин экономикалык аймагындагы алты гектар жерге мунайды кайра иштетүүчү ишкана курулуп бүттү
    © Sputnik / Зульфия Тургунова
  • Завершилось строительство нефтеперерабатывающего завода в Лейлекском районе в Баткенской области
    Маалыматка ылайык, өкмөттүн облустагы ыйгарым укуктуу өкүлү Алишер Абдрахманов аталган ишкананын ишмердүүлүгүнөн кабар алды
    © Sputnik / Зульфия Тургунова
  • Завершилось строительство нефтеперерабатывающего завода в Лейлекском районе в Баткенской области
    Ишкананы куруу жана ишке киргизүү демилгесин көтөргөн жергиликтүү ишкер Нурбек Түркбаев долбоорду Кытайдын жана АКШнын ишкерлеринин жардамы менен ишке ашырганы маалым болду.
    © Sputnik / Зульфия Тургунова
1 / 3
© Sputnik / Зульфия Тургунова
Баткен облусундагы “Лейлек” эркин экономикалык аймагындагы алты гектар жерге мунайды кайра иштетүүчү ишкана курулуп бүттү

Маалыматка ылайык, өкмөттүн облустагы ыйгарым укуктуу өкүлү Алишер Абдрахманов аталган ишкананын ишмердүүлүгүнөн кабар алды.

Ишкананы куруу жана ишке киргизүү демилгесин көтөргөн жергиликтүү ишкер Нурбек Түркбаев долбоорду Кытайдын жана АКШнын ишкерлеринин жардамы менен ишке ашырганы маалым болду. Курулушка 1,5 миллион доллар жумшалган.

“Ишкананын бир айда 2 миң тонна мунайды кайра иштетип, 300 тонна бензин, 800 тонна солярка, 1 миң тонна мазут өндүрүү мүмкүнчүлүгү болот. Ал эми келечекте айына 5 миң тоннага чейин мунай затын кайра иштетүүнү пландап жатат”, — деп айтылат билдирүүдө.

Бүгүнкү күндө Баткен облусунун Бүргөндү жана Арка массивиндеги мунайдын кени 1,9 миллион тоннаны түзөрү белгилүү болду.

Баткен облусуна караштуу Лейлек районунун Жаңы-Жер айыл аймагында өрүктүн эрте бышуучу сорту толугу менен бышты
© Фото / пресс-служба полпредства правительства в Баткенской области
Ишкерлер учурда «Кыргызнефтегаз» ишканасынын Кайрагач тилкесинде бир айда өндүрүлгөн 1 миң тонна мунайды кайра иштетип, андан сырткары жакынкы чет өлкөлөрдөн бир айда 2 миң тонна чийки мунайды ташып келип кайра иштетүүнү пландоодо.

Бул ишкана толук ишке киргизилсе мамлекетке жылына 90 миллион сом салык төлөө мүмкүнчүлүгү түзүлөрү айтылды. Ошондой эле жергиликтүү 25 тургун туруктуу жумуш орун менен камсыздалары айтылды.

0
Белгилер:
экономика, ишкана, Лейлек району, Баткен облусу
Тема боюнча
ЕАЭБ рыногуна кыргызстандык канча ишкана товар экспорттой алат. Тизме
Казакстандан 500 млн. кВт/саат энергия импорттоо макулдашылды. Баа өзгөрөбү