Кыргызстандык Радмир Хайруллин

Айылда акча табуунун жолу. Бөдөнө бизнесинин оош-кыйышы тууралуу маек

450
(жаңыланган 21:42 07.06.2020)
Бөдөнөнүн этин негизинен кафе менен ресторандар алат. Ал эми жумурткасын бардык дүкөндөрдөн арзан баада сатып алууга болот. Албетте, баасы тооктун жумурткасынан жогору.

Кыргызстандык Радмир Хайруллин курулуш тармагында эмгектенип, ширетүү жана жасалгалоо иштерин аткарат. Кошумча акча табуу үчүн жаш жигит 2016-жылы иш баштоого ниеттенет. Соңку убакта мүнөздөп тамактангандар арасында кеңири таралып бараткан бөдөнөчүлүктү тандап алган.

— Бөдөнө багууга кандайча киришип калдыңыз?

— Окуучу кезимде бул ишти ата-энем баштаган. Алар үй канаттууларынан өрдөк, тоок, бөдөнө багышчу. Айрыкча, мени бөдөнө бөтөнчөлүгү менен кызыктырган, ал убакта бул канаттууну баккан киши аз эле. Акырындап тажрыйба топтодум.

Бөдөнө салынган биринчи торду үйүмдүн залына койгом. Ызы-чуусу бир жагынан, анан чаң десеңиз... Бир нече жыл өткөн соң бул ишти олуттуу түрдө колго алууну чечтим. Дасыгып калган таанышым мага көмөкчү болду. Азыркыга чейин бири-бирибизди колдоп келебиз.

Кыргызстанец Радмир Хайруллин, занимающийся перепеловодством
© Фото / из личного архива Радмира Хайруллина
Кыргызстандык Радмир Хайруллин cоңку убакта мүнөздөп тамактангандар арасында кеңири таралып бараткан бөдөнөчүлүктү тандап алган

— Кирешелүү ишпи?

— Бөдөнөлөрдү ар кандай санда, ондон бир нече миңге чейин бакса болот. Албетте, пайда соодага жараша, тынымсыз сатылышы керек. Ушул тапта бөдөнө бизнеси менен алектенгендер толтура. Жакшы жагы — өндүрүм элге жеткиликтүү, экинчиден, атаандаштык болот. Анткен менен бул мурдагыдай эле кирешелүү иш. Анан да пайда өндүрүмдүн түрүнө жараша түшөт. Башкача айтканда, бөдөнөнүн эти же жумурткасына ыктоо зарыл же экөөнү бирдей алып кетүүгө да болот. Албетте, канаттууну тирүү бойдон сатуу абдан кирешелүү, бирок татаал иш. Атаандаштыктын деңгээли да кескин өсүп кетет, ошондуктан мен негизинен бул канаттуунун жумурткасын сатып акча табам.

Перепелки на ферме кыргызстанца Радмира Хайруллина
© Фото / Радмир Хайруллин
Ишкер: Бөдөнөлөрдү ар кандай санда, ондон бир нече миңге чейин бакса болот. Албетте, пайда соодага жараша, тынымсыз сатылышы керек. Ушул тапта бөдөнө бизнеси менен алектенгендер толтура. Жакшы жагы — өндүрүм элге жеткиликтүү, экинчиден, атаандаштык болот.

— Бөдөнө багыш кыйынбы?

— Бөдөнө өстүрүп, багуу үчүн бардык шарттарды сактоо зарыл. Мисалы, тоок бакканга караганда көңүл бурууну, камкордукту көп талап кылат. Аларды кармаган жайдын температурасына, жарыктандырылышы, абанын нымдуулугу, жемдин сапаты, суунун тазалыгына маани берүү абзел. Жел кирбей, канаттууларды дүүлүктүргөн нерселер, чоочун кишилер жана башка жандыктар жанында болбошу керек.

— Айтмакчы, алардын жеми боюнча айтсаңыз. Мындай канаттуулар кандай жем жейт? Аларды багууга күнүнө канча убакыт кетет?

— Жемдин курамында алардын денинин сактыгы жана жумуртка салуусуна бардык керектүү элементтер камтылышы кажет. Дароо эскерте кетейин, жемдин баасы арзан эмес. Дал ушул көрсөткүч өндүрүмдүн наркына таасир этет.

Жемди өзүм даярдап жүргөн кезде менин рецебимде 10дон ашуун ингредиент бар эле. Алардын баары бөдөнөнүн чоңоюшунун ар бир баскычына эсептелген. Жемди арзан түшкүдөй кылууга аракет кылдым, бирок аны даярдоонун өзү эле кыйла убакыт алчу. Ошол себептен даярын эле сатып ала баштагам.

Бул канаттууну багууну алда канча жеңилдетет. Суу берүү да, бункерде жем чачуу да автоматташтырылат. Кааласаң кыгын чыгарууну да автоматташтырып алууга болот. Мисалы, мен күн сайын эң көп дегенде эки саат убактым кетет. Кээде көбүрөөк убакыт керектелет.

  • Жаш ишкер Радмир Хайруллиндин фермасындагы бөдөнөлөр
    Жаш ишкер Радмир Хайруллиндин фермасындагы бөдөнөлөр
    © Фото / Радмир Хайруллин
  • Бөдөнөнүн жемине жакшы көңүл буруу керек
    Бөдөнөнүн жемине жакшы көңүл буруу керек
    © Фото / Радмир Хайруллин
1 / 2
© Фото / Радмир Хайруллин
Жаш ишкер Радмир Хайруллиндин фермасындагы бөдөнөлөр

— Чыгым тез акталабы?

— Бөдөнө өзүн 3-5 айда барып актайт. Бөдөнө бизнесинин бөтөнчөлүгү ушунда. Алар тез чоңоюп, ылдам пайда алып келет. Жакшы породадагы бөдөнө дурус шарттарда жылына 300 жумуртка тууйт. Бирок тышкы факторлордун таасирине сезимтал экенин эстен чыгарбоо зарыл. Алгач баштаган жылы бөдөнөлөрүм көп өлүп калчу, азыр ыгын таап, өздөштүрүп алдым.

— Канаттуунун этин, жумурткасын кимге сатасыз? Аябай пайдалуу дешет...

— Эгер эти жөнүндө кеп кылсак, кардарларым негизинен кафе менен ресторандар. Себеби кымбат болгондуктан, элдин баарынын чамасы чак келбейт. Тескерисинче, жумурткасын бардык дүкөндөрдөн арзан баада сатып алууга болот. Албетте, баасы тооктун жумурткасынан жогору. Бөдөнөнүн жумурткасы байыртан эле пайдалуу деп эсептелет.

Кытай медицинасында алар дары-дармек жасоо үчүн пайдаланылган. Ал эми эл ичинде да бөдөнөнү көп дартка даба деп эсептешкен. Бул канаттуунун жумурткасы иммунитетти көтөрөт, организмде зат алмашууну калыптандырып, жакшыртат. Бөдөнөнүн жумурткасы тооктукунан айырмаланып диеталык деп саналат, анткени холестерин абдан аз. Кайсы гана курак болбосун, каалаганча жей берсең болот. Маселен, спортчулар булчуңду өстүрүү үчүн бөдөнөнүн жумурткасын жешет. Аллергия гана болуп калбаса, зыяндуу жагы жок.

Перепелиные яйца на ферме кыргызстанца Радмира Хайруллина
© Фото / Радмир Хайруллин
Хайруллин: Бөдөнөнүн жумурткасы кытай медицинасында дары-дармек жасоого пайдаланылган. Ал эми эл ичинде бөдөнө көп дартка даба болгон. Бул канаттуунун жумурткасы иммунитетти көтөрөт, организмде зат алмашууну калыптандырып, жакшыртат. Бөдөнөнүн жумурткасы тооктукунан айырмаланып диеталык деп саналат,

— Мындай бизнес менен алектенгиси келгендер ишти эмнеден баштоого тийиш?

— Адегенде өздөрү үчүн багып көрүүгө кеңеш берер элем. Тажрыйба топтоп, бөдөнөлөрдү өлтүрүп алса да чыгымы көтөрө алгыдай болушу шарт. Жок дегенде 10 же 50 мекиян багуудан баштоого болот. Бөдөнөлөр үчүн таза аба кирген, жарыгы азыраак, ызы-чуудан ыраак атайын жайды жабдуу абзел.

Аларды атайын тордо кармаган оң. Бөдөнөчүлөрдүн көбү көп бөлүктүү торлорду колдонушат, багууга ыңгайлуу болуш үчүн аларды катар-катар тизишет. Жемди көп топтоп алып, канаттуулардын жемин, таза суусун үзбөш керек.

Чоңоюп калгандарын баккан кыйла жеңил, балапандарын өстүрүү татаалыраак. Бирок жаңыдан баштаган киши бир суткалык балапан багып чоңойто алса, анда ал бир топ тажрыйбалуу болуп калат. Өзүн сынап көргөн соң бөдөнөчү канаттуунун санын арбытууга чыгына алат. Адегенде жумуртка бастырып, кийин балапан же чоңоюп калгандарын сатып алууга да болот. Менимче, бөдөнөчүлүк — жакшы иш. Элге да чоң пайда, адамдар ден соолугуна кам көрө алат. Себеби экологиялык жактан таза азыктар көп оорудан сакайып кетүүгө мүмкүндүк берет.

450
Белгилер:
диета, спорт, медицина, дарт, Жумуртка, бизнес, ишкер, бөдөнө
Тема боюнча
Өлкөдөгү ишканалар кайсы кесип ээлерине муктаж? Рейтинг
Кыш мезгили. Архив

Дагы кар жаайбы? Бир жумага карата аба ырайы

18
Бул жумада көпчүлүк аймактарда кар жаап, бирок мурунку аптадагыдай катуу суук болбой турганы айтылды.

БИШКЕК, 29-ноя. – Sputnik. Кыргызгидромет агенттиги алдыдагы аптага карата аба ырайынын божомолун жарыялады.

Ага ылайык, борбор калаада дүйшөмбүдөн бейшембиге чейин күн ачык болот. Ал эми жума күнү мезгил-мезгили менен кар жаашы ыктымал. Батыштан соккон шамалдын ылдамдыгы секундасына 4-9 метрге жетет.

Чүй, Талас облустары

30-ноябрда жана 1-декабрда жаан-чачын жаабайт. 2-3-декабрда Талас облусунун кээ бир райондорунда жана Чүйдүн тоолорунда кар жаайт. Ал эми дыйканчылык аймактарында күн ачык болот. 4-декабрда көпчүлүк жерлерде мезгил-мезгили менен кар жаайт. Жолдорго муз тоңуп, тайгак болот.

Ош, Жалал-Абад, Баткен облустары

30-ноябрда жаан-чачын күтүлбөйт. 1-2-декабрда Ош, Жалал-Абад облустарынын кээ бир райондорунда кар жааса, Баткен облусунда күн ачык болот. Ошондой эле Ош облусунун дыйканчылык аймактарында дагы жаан жаабайт.

3-декабрда түнкүсүн кээ бир райондордо кар жаашы мүмкүн. Эртең менен жана күндүз Жалал-Абад облусунун айрым аймактарында, Ош, Баткен облустарынын тоо этектеринде жана тоолуу жерлеринде кар жаайт. Бирок Ош, Баткен облустарынын өрөөндөрүндө күн ачык болот.

4-декабрда көпчүлүк аймактарда мезгил-мезгили менен кар жаашы ыктымал.

Ысык-Көл облусу

30-ноябрда түнкүсүн кээ бир райондордо кар жаап, күндүзү күн ачык болот. 1-2-декабрда түнкүсүн жаан-чачын болбойт, 2-декабрда күндүз кээ бир райондордо кар жаайт. 3-4-декабрда кээ бир райондордо кар жаашы болжолдонууда.

Ал эми 30-ноябрда түнкүсүн Каракол шаарында кар жаайт, Чолпон-Атада күн ачык болот. 30-ноябрда күндүз жана 1-4-декабрда жаан-чачын күтүлбөйт.

Нарын облусу

30-ноябрда жана 1-декабрда жаан жаабайт, ал эми 2-3-декабрда күндүз кээ бир райондордо кар жаайт. 4-декабрда көпчүлүк аймактарда мезгил-мезгили менен кар жаашы күтүлөт.

5-6-декабрга карата Кыргызстандагы аба ырайынын жакындатылган божомолу

5-декабрда түнкүсүн Ош, Жалал-Абад, Баткен облустарынын көпчүлүк аймактарында, Чүй, Талас, Ысык-Көл, Нарын облустарынын кээ бир райондорунда мезгил-мезгили менен кар жаайт. Күндүз кээ бир райондордо кар жаашы мүмкүн.

6-декабрда тоолуу жерлерге кар түшүп, дыйканчылык аймактарда күн ачык болот. Абанын температурасы бир аз төмөндөйт.

18
Белгилер:
аймак, тоо, күн, жаан, кар, аба ырайы, Кыргызстан
Тема боюнча
Кышында унаадагы күйүүчү майды үнөмдөөнүн жолу айтылды
Декабрга карата аба ырайы. Тоолуу жерлерде суук 34 градуска жетет
Global Education Foundation коммерциялык эмес уюмунун негиздөөчүлөрүнүн бири Хабиб Арзыкулов

Арзыкулов: чет өлкөдөн жаштардын билим алуусун каржылоочу уюм ачылды

36
(жаңыланган 15:05 29.11.2020)
Global Education Foundation коммерциялык эмес уюмунун негиздөөчүлөрүнүн бири Хабиб Арзыкулов чет өлкөдө билим алуу үчүн демөөрчү таап берген уюмдун ачылгандыгын айтты.
Арзыкулов: чет өлкөдөн жаштардын билим алуусун каржылоочу уюм ачылды

2021-жылдын күзүндө окуучулар демөөрчүлөрдүн колдоосу менен АКШнын жана Европанын окуу жайларына жиберилет. Бул тууралуу Хабиб Арзыкулов Sputnik Кыргызстан радиосунун эфиринде маек куруп жатып билдирди.

Анын айтымында, чет өлкөдө билим алган тажрыйбалуу адистер уюмдун ишин жүргүзөт. Учурда финансы маселеси иштелип жатат.

"Global Education Foundation (GEF) жалпы билим берүүгө салым кошолу деген жакшы максат менен ачылды. Биз өзүбүз ишкерлик менен алек болобуз. Фонддун түптөөчүлөрү эки киши. Алардын бири — Алмаз Арапов. Ал 3-4 жылдан бери балдарды чет өлкөгө коммерциялык негизде окууга жөнөтүп келген. Анын тажрыйбасын жана менин да ишкерлер менен иштешүү тажрыйбамды эске алып, уюмду ачтык. Чет өлкөдө окуу ар биринин кыялы болуш керек. Ошол себептен сыртта окуп гана калбастан билим, тажрыйба алып, Кыргызстанга келип, өлкөнүн өнүгүшүнө салым кошот деген үмүттөбүз. Балдарды тандап алууда атайын критерийлерди койгонбуз. Тандоо ачык-айкын болушу үчүн билим берүүдө тажрыйбасы бар, таанымал адамдардан комиссия түзөлү деп жатабыз. Алар атайын конкурстук негизде тандашат. Негизги талап англис тилин жакшы билиши керек. Бюджеттик орундарга жараша мыктылары тандалып, чет өлкөгө жөнөтүлөт", — деди Арзыкулов.

Ошондой эле ишкер мугалимдердин кесипкөйлүүлүгүн жогорулатуу максатында тажрыйба алмашуу үчүн чет өлкөгө жиберүү, жакшы окуган окуучуларга стипендия төлөп берүү иштери да пландалып жаткандыгын кошумчалады.

36
Белгилер:
жаштар, чет өлкө, билим берүү
Тема боюнча
Сауд Аравияда докторантурада окуган Дөөлөс: стипендиям 25 миң доллардан ашат