118 кызматынын оператолору иш учрунда

Кызынан оору жугат деп корккон эне. 118 кызматы кантип иштөөдө

371
(жаңыланган 13:38 01.07.2020)
Көпчүлүк 118 кызматынын ишмердигине нааразы. Sputnik Кыргызстандын кабарчысы колл-борбордун оператору менен баарлашты. Ал түз байланыш номери боюнча эмнеге байланышуу мүмкүн болбой жатканын түшүндүрүп, пандемия убагындагы иши туурасында айтып берди.

Күн сайын 118 кызматына жүздөгөн киши телефон чалат. Колл-борбордун операторлору дем алышсыз, түштөнүүгө да тыным албастан иштешет. Оператор Айжамал Жусупова жарандардын өтө кызык талаптарын, айрым абоненттер ызы-чуу чыгарарынан да кеп салды.

Оператор службы 118 Айжамал Жусупова
© Фото / из личного архива Айжамал Жусуповой
118 кызматынын оператору Айжамал Жусупова: Биринчи кезекте чалгандар коронавирус жуктуруп алган жокпузбу деп чочулашат. Биз кайрылууну каттап, координаторго тапшырабыз, ал көрсөтүлгөн дарек боюнча мобилдик бригада жөнөтөт. Тынымсыз эмгектенебиз. Жумушта жакындарыма телефон чалып, кабарымды билдиргенге да убактым болбойт.

— Ишиңиз тууралуу билсек...

— Бизге күндө жүздөгөн телефон чалуу болот. Адамдар абалы начарлап турганын айтып, Тез жардам бригадасын же коронавируска анализ алууну өтүнүшөт.

Иш күнүм эрте мененки 8де башталып, кечки 7де аяктайт. Андан кийин түнкү нөөмөттөгү операторлор ишке киришет. Мурда биз чакан топ менен эле кайрылгандардын бардыгын тейлөөгө үлгүрчүбүз. Бирок азыр кайрылуулар көбөйдү, штатты бейөкмөт каражаттардын эсебинен кеңейттик.

Адамдар дүрбөлөңгө түшүп, кеңеш сурашууда. Биринчи кезекте алар коронавирусту жуктуруп алган жокпузбу деп чочулашат. Биз алардын кайрылуусун каттап, координаторго тапшырабыз, ал көрсөтүлгөн даректер боюнча мобилдик бригадаларды жөнөтөт. Дем алышсыз, кыска тынымсыз жана түшкү тыныгуусуз эмгектенебиз. Жумушта жакындарыма телефон чалып, кабарымды билдиргенге да убактым болбойт.

— 118 кызматына кандайча орношуп калдыңыз?

— Бишкекке өзгөчө кырдаал киргизилгенде мен иштеген жеке клиника кызматкерлерди өргүүгө чыгарды. Жумушсуз калдым. Тааныштарым бир колл-борборго ыктыярчылар керек экенин айтып калды. Бирок толук маалымат айтылган эмес.

Барып, сүйлөшүп көргөн соң Кыргызстанда коронавирус маселелери боюнча адамдарга кеңеш берчү түз байланыш ачыларын маалымдашты. Ишке киришерден мурун врачтар менен биргеликте окуудан өттүк, кийин алар өлкөнүн түштүгүнө бет алышкан.

Жаңы жумуштагы биринчи күнүм али күнчө эсимде. Гуманитардык жардам алуу боюнча сурап, шаар ичинде тоскоолдуксуз жүрүү үчүн уруксат кагазын кайдан алууга кызыгышкан. Бийликти каргап-шилеген жаалданган жарандар да өтө көп болгон.

Коронавирустун белгилери байкалса эмне кылуу керек. Кадамдардын алгортими

Элди кызыктырган маселелер боюнча маалыматтарды күн сайын ЖМКлар жарыялап турат эмеспи. Бирок эл баары бир бизге кайрылып, канча учур катталганын, коронавирустан канча киши каза тапканын сурай беришчү.

Коомдук транспорт качан жүрөрүн так айтууну талап кылышчу. COVID-19 боюнча сурагандар дээрлик болчу эмес.

Ал убакта калктын көңүлүн жайгарып турууга аракет кылчубуз. Ар бир абонентке жардам берүүгө аракет кылып, гуманитардык, медициналык же башка жардамдарды алууга боло турган даректерди берчүбүз.

— Июнь айында кырдаал абдан өзгөрүп кеттиби?

— Телефон чалуулар кескин көбөйдү. Кайрылуулардын мүнөзү да өзгөрдү, ушул тапта сыркоологон адамдар көп телефон чалууда. Көпчүлүгүндө COVID-19дун белгилери бар. Жарандар анализди кантип жана кайдан тапшырууга болорун сурашууда. Биздин милдет — абонент менен сүйлөшүп, абалдын канчалык олуттуулугун түшүнүү. Бул ишти баштагандан бери биз бир чоң көйгөйгө кабылдык, көпчүлүгү медиктердин бригадасын эч себепсиз чакырышат. Сурап-тактай келсек, киши керээли-кечке кондиционердин алдында отургандыктан мурду бүтүп калган. Же абалы дурус эле, бирок анализ тапшырып койгусу келет.

Эгер абоненттин суук тийгизип алгандай белгилери болсо, кайрылуусун каттап, ошол белгилерине жараша дарыланууга кеңеш беребиз. Кийин кайра телефон чалып, жакшы болуп калышканын билдиришет. Тилекке каршы, коронавирус жуктургандардын саны күн сайын өсүп, кайрылуулар да көбөйө баштады.

Оператор службы 118 Айжамал Жусупова
© Фото / из личного архива Айжамал Жусуповой
Айжамал Жусупова: Июнда телефон чалуулар кескин көбөйдү. Кайрылуулардын мүнөзү да өзгөрдү, ушул тапта сыркоологон адамдар көп телефон чалууда. Көпчүлүгүндө COVID-19дун белгилери бар.

— Көпчүлүк 118 кызматынын ишине нааразы…

— Биз шайыбыз оогончо иштеп жатабыз, бир да мүнөт бош убактыбыз болбойт. Даттанганым жок, тек гана фактыларды келтирип жатам. Операторго чалганда адамдар көпкө байланыша албаганын айтып кыжырданышат. Сиз чала албай жаткан мүнөттө оператор жардамга муктаж башка адам менен сүйлөшүп жатканын тушүнгөн оң. Кайрылгандардын көбү биз эмне иш менен алектенерибизден кабары жок. Телефон чалып, дарегин айтып Тез жардамдын келишин талап кылышат. Биз ал кызматтын иши үчүн жооп бере албайбыз.

118 кызматынын милдеттерине абоненттерге ден соолугунун абалы боюнча тактап, ага жараша кеңеш берип, эгер коронавирустун белгилери болсо, мобилдик бригаданы жөнөтүү кирет. Бир айым COVID-19дун белгилерин атап, Тез жардамга чала албай жатканын айтып бизге кайрылды. Медиктер келип, ага асма укол коюшуна бизди көндүрдү. Бул мобилдик бригаданын функциясына кирбейт! Алар болгону анализ алып кетишет.

— Симптоматикалык дарыланууга кеңеш берериңизди айтып өттүңүз. Бирок адистер өз алдынча дарыланбагыла деп жатышканын көп уктум.

— Өз алдынча дарылануу менен абоненттерге берген биздин кеңештерибизди алмаштырбоо керек. Биздин маалымат адистер тарабынан текшерилген методикалар, алар дарттын өтүшүп кетүү тобокелдигин азайтат.

Эгер өзүңүздү начар сезип жатсаңыз, 118 номерине телефон чалыңыз. Оператор сизге бир нече кеңеш берет. Мобилдик бригада сизге кезек жетери менен келет. Андан кийин анализдин жыйынтыгы жана абалыңызга жараша ооруканага жаткыруунун зарылдыгы бар же жогу боюнча чечим кабыл алат.

COVID-19 жуктурган кыргызстандыктардын негизги катасы эмнеде. Эпидемиологдун маеги

— Жарандар кандай ыксыз талаптар менен сиздерге кайрылып жатышат?

— Бир киши Россиядан келип, үй карантинине алынат. Мобилдик бригада андан анализ алганы келет. Коңшу квартирадагылардын тургундары биздин адистердин ал кишинин үйүнө киргенин көрүп, ызы-чуу салышты. Ошол кабаттуу үйдөн бир нече адам телефон чалып, тиги кишини обсервацияга алып кетүүнү талап кылышты.

Же дагы бир учур. Өлкөгө жаңы кайткан кыздын апасы анын обсервацияда үч гана күн калганынан улам чыр салды. Кызы менен бир квартирада болгусу келбей, мобилдик бригададан аны алып кетүүнү талап кылган. Ал мамлекет бул үчүн каражат бөлгөнүн, ал эми өзү өмүрүн тобокелге салбоого тийиш экенин айтып ызы-чуу чыгарды. Башта чындап эле сырттан келгендердин баарын 14 күн обсервацияда кармоо талабы болгон. Азыркы учурда кишиден коронавируска анализ алынат. Жыйынтыгы таза чыкса, үй карантинине чыгарылат.

Тигил же бул жарандын ооруп-оорубаганын сурап да көп телефон чалышат. Сүйлөшө келсең, коңшусун сурап жаткан болот. Сыркоолоп турганына карабай, ден соолугуна кам көрбөй, адамдар менен байланышып жатканына нааразы болушат. Бирок биз башка адамдын диагнозун экинчи кишиге айта албайбыз.

Оператор службы 118 Айжамал Жусупова
© Фото / Айжамал Жусупова
Жусупова: Өз алдынча дарылануу менен абоненттерге берген биздин кеңештерибизди алмаштырбоо керек. Биздин маалымат адистер тарабынан текшерилген методикалар, алар дарттын өтүшүп кетүү тобокелдигин азайтат.

— Борбор калаадагы райондордун бириндеги мобилдик бригаданын координатору социалдык медиада медиктердин ишине жолтоо болгон адамдар жөнүндө жазган. Сиздерде да ушундай окуялар бар чыгар...

— 118ге чалганын чалып алып, мобилдик бригада келгенде телефондорун өчүрүп, эшикти ачпай койгон адамдарга азыркыга чейин түк түшүнбөйм.

Жакындан тарта биз потенциалдуу бейтаптын туугандары каттаткан заявкаларды кабыл албай калдык. Чочулаган кызы ата-энесинин ден соолугун текшерүү үчүн мобилдик бригаданы чакырат. Бирок атасы анализ тапшыруудан караманча баш тартып, биздин кызматкерлерди кубалап чыгыптыр.

Же ушундай "кыйын жарандардын" дагы бир категориясы бар: киши телефон чалат, COVID-19дун бардык белгилерин атайт, өзүн начар сезип жатканын айтат. Берген дареги боюнча бригада келип, андай кишинин жашабай турганына күбө болушат. Телефон номери боюнча чалышса эч ким жооп бербейт.

Кайрылган он кишинин жарымы бизге тиешелүү эмес. Айрымдар кызыктай эле суроолорду узатып, операторлордун убактысын алышат. Же жөн эле сүйлөшкүсү келип телефон чалышат... Ал эми ошол эле маалда кимдир бирөө чындап жардамга муктаж, бирок 118ге чала албай жаткан болушу мүмкүн.

— Сөз аягында муну да сурай кетпесек болбос. Эгер сыркоолоп, бирок коронавируспу же жөн эле суук тийгизип алганыңды билбесең, эмне кылуу зарыл?

— Карантин шарттарын сактаңыздар. Эгер шарт туура келсе, үй-бүлө мүчөлөрү менен да байланышпай, өзүнчө бөлмөдө обочолонуңуздар. Үйдөгү кыймылды да чектеп, сөзсүз 118 кызматына же үй-бүлөлүк врачка кайрылыңыздар. Консультация алган соң симптоматикалык дарыланууга киришиңиздер.

Өз алдынча дарыланбагыла! Мэрия үй-бүлөлүк медицина борборлорунун телефондорун берди

371
Белгилер:
оператор, бейтап, тест, анализ, дарылануу, телефон, карантин, коронавирус, медик
Тема:
Коронавируска байланыштуу Кыргызстандагы кырдаал (2711)
Паркта эс алуучулар

Дүйшөмбүгө карата аба ырайы

35
Дүйшөмбүгө караган түнү жаан-чачын күтүлбөйт. Бийик тоолуу райондордо жол тайгак болот. Батыштан соккон шамалдын ылдамдыгы секундасына 4-9 метрге жетет.

БИШКЕК, 16-май — Sputnik. 17-майда күндүз республика боюнча күн ачык болот. Бул тууралуу Кыргызгидромет билдирди.

Абанын температурасы Чүй өрөөнүндө +25...+30, Таласта +24...+29, Ош, Жалал-Абад жана Баткен облустарында +27...+32, Ысык-Көлдө +16...+21 жана Нарын жергесинде +17...+22 градус болору айтылды.

Термометрдин көрсөткүчү Бишкекте +27...+29, ал эми Ош калаасында +30...+32 градуска жетет.

35
Белгилер:
Кыргызстан, май, аба ырайы
Тема боюнча
Кытай алгачкы жолу Марска космостук аппаратын кондурду
Керилген кыздар, койкойгон жигиттер. Көлдөгү марафондун көз сүйүнткөн сүрөттөрү
Алыкул Осмонов атындагы Улуттук китепкана. Архив

Улуттук китепкана онлайн режимде иштей баштады

46
(жаңыланган 20:29 16.05.2021)
Окурмандар онлайн өтүнмөлөрдү күн сайын саат 10.00дөн 16.00гө чейин берип, керектүү адабияттарды китепкананын Жумабек көчөсү тарабындагы кызматтык эшигинен алышат.

БИШКЕК, 16-май — Sputnik. Алыкул Осмонов атындагы Улуттук китепкана онлайн режимде иштөөгө өттү. Бул тууралуу аталган мекемеден билдиришти.

Маалыматка ылайык, эпидемиологиялык абалга байланыштуу окурмандар онлайн өтүнмөлөрүн күн сайын саат 10.00дөн 16.00гө чейин бере алышат. Ал эми буюртма кылган керектүү адабияттарын иш күндөрү китепкананын Жумабек көчөсү тарабындагы кызматтык эшигинен ала алышат.

Кошумча суроолор боюнча okt@nlkr.gov.kg электрондук почтасына, социалдык тармактагы Facebook, Instagram баракчаларына жана (0312) 30-46-75, 0778 46 47 (WhatsApp) телефондоруна кайрылса болот.

Онлайн кызмат көрсөтүү 23-майга чейин уланат.

46
Белгилер:
онлайн, Бишкек, Улуттук китепкана
Тема боюнча
Легендарлуу боксчу Орзубек Назаров китебин презентациялады
Манас ааламы ыроологон касиет. Манасчы Бакчиевдин китеби тартууланды
Армениянын чек арасын жанындагы талкаланган шаар. Архив

Армениядагы чек ара жаңжалы: ЖККУ кийлигишер кезби?

0
(жаңыланган 23:29 16.05.2021)
Көз карандысыз мамлекеттер шериктештигинин аймагындагы улам чыгып калып жаткан чек ара жаңжалы – чоң согуштун тутанышына себеп эмес.

Бул өңдүү көйгөйлөр эки тараптуу сүйлөшүүлөрдү, дипломатиялык жөнгө салууну, Бириккен Улуттар Уюму (БУУ), Европа коопсуздук кызматташтык уюму (ЕККУ), Жамааттык коопсуздук кызматташтык уюму (ЖККУ) же Түндүк атлантикалык келишим уюмунун (НАТО) потенциалын пайдаланбастан кадыресе делимитация же демаркацияны талап кылат. Ушундай ойду карманган аскерий баяндамачы Александр Хроленко бул сапар Армениядагы абалга токтолгон.

Армения Республикасынын Сүник облусундагы ок атуусуз чек ара жаңжалы чындап технологиялык мүнөздө, ошондуктан саясий билдирүүлөр менен кырдаалды жасалма түрдө козутууга болбойт.

Армениянын Коргоо министрлигинин маалыматы боюнча, 12-майда таң эрте: "Азербайжандын Куралдуу күчтөрү "чек араны тактоо" шылтоосу менен чек ара тилкелеринин биринде иштерди жүргүзүүгө аракет кылышкан. Армениялык күч бөлүктөрү тарабынан көрүлгөн чаралардан соң азербайжандык аскерлер бул ишти токтотушкан". Ошондон кийин дароо жагдайды жөнгө салуу боюнча сүйлөшүүлөр башталган.

Армениянын премьер-министринин милдетин аткаруучу Никол Пашинян Сүник облусундагы абалга байланыштуу ЖККУга расмий кайрылуу жөнүндө чечим кабыл алганын маалымдады. Андан мурунку күнү эле ал Азербайжан аскердик күчтөрү 12-майда чек арадан өтүп, Кара көлдү курчоо аракетинде армениялык аймакка 3,5 чакырым аралык кирип келгендигин билдирген.

Бул боюнча Азербайжан тарап да үн катпай койгон жок. "2020-жылдын 10-ноябрында кол коюлган үч тараптуу билдирүүгө ылайык, аба ырайынын жакшырышы менен азербайжандык чек ара күчтөрү Армения менен чектешкен татаал тоолуу рельеф жана климаттык шарттары бар Лачин жана Көлбажар райондорунда Азербайжан позициясында жайгаштырылат. Процесс кадимки режимде жана системалуу жүргүзүлүүдө", — деп айтылган Азербайжан Республикасынын Тышкы иштер министрлигинин билдирүүсүндө.

Армениянын Коопсуздук кеңешинин катчысы Армен Григорян теледеги мурдагы күнкү маегинде: "Армениянын аймагынан азербайжандык аскерлерди али чыгарта албадык. Коопсуздук кеңешинин жыйынында биз ЖККУга кайрылууну чечип, бул процессти баштадык".

ЖККУдагылар Армениянын Сүник облусунун чек арага жакын райондорундагы абалдын өнүгүшүнө кылдат көз салууда. Ошону менен бирге эле: "Жагдайга жараша зарылдыгы чыкса Жамааттык коопсуздук боюнча келишимдин жана ЖККУнун Уставынын жоболорунда каралган чаралар көрүлөт".

Азербайжан Тышкы иштер министрлиги 13-майда аталган аймактагы жалпы көрүнүштү мындайча сүрөттөдү: "Көз карандысыздыкты калыптандыргандан бери эки мамлекет белгилүү себептер менен мамлекеттик чек араларга ээ болгон эмес. Биз ушул тапта тараптардын ортосундагы келишпестик менен коштолгон татаал техникалык процесс жөнүндө кеп кылып турабыз". Бул билдирүүлөрдө согуштан кийинки чек аралар агрессияга алдыруу (ок атуулар) же Азербайжандын Арменияга карата кандайдыр бир территориялык дооматтары байкалбайт.

Технологиялык келишпестиктер – маанисиз деңгээлге чейин жеткирилбесе эле кадыресе процесс. 1991-жылы КМШ өлкөлөрүндө чек ара боюнча талаш маселелер ар кыл даражадагы ийгилик менен чечилип келген. Ошентсе да "талаш" маселелер кескин геосаясий кыймылдар жана кан төгүүгө арзыбайт. Бүгүнкү күндө Баку же Ереванда көйгөйдүн булагын издөөнүн кереги жок. Кавказдагы бул көйгөйдүн түбү Россия империясын СССРге трансформациялоонун жүрүшүнө барып такалат. Процесс саясий болуп саналат, советтик республикалардын чийилген чек аралары көбүнесе шарттуу жана мурдатан эле талаштуу. Россиянын революцияга чейинки "монолиттик" картасында улуттук республикалар болгон эмес, өлкө административдик жактан губерния жана облустарга бөлүнгөн. Тургундардын баары россиялык букаралыкка гана ээ болушкан.

Ырбаган учурларды мисал келтирүү үчүн өткөнгө терең үңүлүүнүн деле кереги жок. Жакындагы эле Тажикстан менен чек ара жаңжалынан улам Кыргызстандын Жогорку Кеңешинин Эл аралык иштер, коргоо жана коопсуздук комитетинин мүчөлөрү 11-майда өз өлкөсүн ЖККУга катышууну кайра карап чыгууну сунуштаганы маалым. Дүйнөдө ушул жааттагы тажрыйбаларды карап көрсөк, НАТОдо Греция менен Түркиянын чек ара маселелери улам көтөрүлөт, бирок атлантикалык альянс тигил же бул тарапты бомбалоого белсенбейт. Эч кимиси НАТОдон чыгып кетүүгө кам урбайт.

Кавказда жагдай жеңил эмес. Армения – ЖККУга мүчө, Азербайжан бул уюмга кирбейт. Ошентсе да Баку менен Еревандын чек ара боюнча бул (бир да ок атылбаган) талаш кырдаалында жаңжалдашкан тараптардын сүйлөшүүлөрүнөн улам (Россиянын катышуусундагы) агрессия, аннексия тууралуу катуу кыйкырып, анан да ЖККУ боюнча союздаштарына дээрлик шантаж кылуу натуура.

Азыр Арменияны эч ким аскердик кол салуу менен коркуткан жери жок. Россиялык чек арачылар макулдашууларга ылайык Сүник облусундагы автожолдун көйгөйлүү тилкелериндеги (Горис – Давид Бек жана Горис – Капан) кыймылдын коопсуздугун жана үзгүлтүксүздүгүн камсыздоодо. Азербайжандык күчтөрдүн бул багытта кандайдыр бир өтүп кетишин элестетүү да дээрлик мүмкүн эмес.

Мурдараак Армения ТИМи Ереван менен Баку россиялык чек арачылар жайгашканга чейин мурда таанылбаган Тоолуу Карабах республикасына кирген жана Армения менен чектешкен бир катар аймактардын Азербайжандын карамагына өткөндөн кийинки чек ара тилкелерин демаркациялоо үчүн убактылуу аскердик позицияларды жайгаштырууну такташышкан.

Демаркациялоо жүрүп жатат. Чиеленишкен чек ара маселелери оор чечилет, уй мүйүз тарта отуруп сүйлөшүү менен кылдат жөнгө салууну, кыйла интеллектуалдык аракеттерди талап кылат. Кара көлдөгү абалды жөнгө салуу үчүн дүрбөлөңгө салган билдирүүлөрдүн да, ЖККУнун күчтөрүн жана каражаттарын тартуу менен күч операцияларынын да түк  кереги жок.

Жамааттык коопсуздук келишимдин 2-беренесине ылайык: "Мамлекет-катышуучулар алардын кызыкчылыгына тиешелүү эл аралык коопсуздуктун бардык маанилүү маселелери боюнча бири-бири менен кеңешип, позицияларын макулдашышат.

Катышуучу мамлекеттердин биринин же бир нечесинин коопсуздугуна, территориялык бүтүндүгүнө жана суверенитетине коркунуч туулса же эл аралык тынчтыкка кооптуулук жаралса, мамлекет-катышуучулар өз позицияларын координациялоо жана коркунучту жоюуга чара көрүү максатында биргелешкен консультациялар механизмин кечиктирбестен кыймылга келтирет".

Чек араны демаркациялоо жагдайында эл аралык же Армениянын тынчтыгына реалдуу кооптуулук туулган жок. Андай эмес деп далилдөө (ЖККУнун консультацияларында жана бөлөк сүйлөшүү аянтчаларында) кыйын болот.

БУУнун аныктамасына ылайык, "бир мамлекет тарабынан башка бир өлкөнүн суверенитетине, территориялык кол тийбестигине же саясий көз карандысыздыгына каршы куралдуу күч колдонуу" агрессия болуп саналат. БУУнун Коопсуздук кеңеши да Сүник облусундагы Азербайжан агрессиясын байкаганы жок.

0
Белгилер:
ЖККУ, Жаңжал, чек ара, Армения
Тема боюнча
Америкалыктар Россияга "афган бомбасын" таштаганы турабы?