Ишкер Арстанбек Сулайманбеков

85 гектар жерди эки киши сугарып жетишет. Тоңдогу жаңычыл багбан менен маек

1328
(жаңыланган 19:10 09.08.2020)
Арстанбек Сулайманбеков кезинде Казакстанда билим алып, кийин мугалим болуп иштеп калган. Өлкө эгемендүүлүк алган 90-жылдары башкалар сыяктуу базар экономикасынын казанында кайнап, ишкерлик менен алектенип кеткен.

Жаратман инсан 2000-жылдары кагырап жаткан 100 гектарга жакын жерди ижарага алып, күжүрмөндүгү менен аны кирешелүү бакка айланткан.

Sputnik Кыргызстан агенттигинин кабарчысы элеттик багбан менен маек курду.

Спелые персики с фермерского хозяйства садовода Арстанбека Сулайманбекова
© Фото / Арстанбеком Сулайманбековым
Элеттик ишкер Арстанбек Сулайманбековдун багында бул күндөрү 33 миң түп өсүмдүк түшүм берүүдө.

— 63кө чыгып, пайгамбар жашына келип калыптырсыз. Ушул куракта багбанчылык менен алектенип, бак-дарак өстүрүү эрмек болсо керек?

— Жок, эрмек эмес да. Эгер беш сотых жерди карасаң эрмек болот. Ал эми 85 гектар жерди кароо чоң эле жумуш. Азыр багыбызда 33 миңдей түп өсүмдүк түшүм берүүдө. Ал жерде өрүктүн 11 сорту, алма, шабдалы, кара өрүк, кокон гилас бар.

Фермерское хозяйство садовода Арстанбека Сулайманбекова в Тонском районе Иссык-Кульской области
© Фото / Арстанбеком Сулайманбековым
Багбан Арстанбек Сулайманбеков: 2006-жылы 85 гектар жерди 49 жылга ижарага алып, үч жылдан соң мөмөлүү дарактарды тиге баштадык. Мен өздөштүргөн жердин бир гектары бир койду бага албайт эле, кагыраган чөл болчу.

— Мурда мугалим болуп иштечү экенсиз. Кантип багбанчылыкка ыктап кеттиңиз?

— Казакстанда жогорку окуу жайды бүтүп келип, Бишкектеги Иса Ахунбаев атындагы Кыргыз мамлекеттик медициналык академиясында окутуучу болуп иштеп калгам. Адистигим философия жана коом таануу боюнча мугалим эле. Өлкө эгемендүүлүк алгандан кийин 1993-жылы базар экономикасына байланыштуу ишкерликке ыктап кеткем. Анткени ал учурда үй-бүлөнү, бала-бакыраны бакканды ойлонуш керек болчу.  Ошол жылдары "Аламүдүн" базарынын директорунун орун басары болуп иштеп калдым, бизнес-өнөктөштөрдү таптым. 2006-жылы Ысык-Көл облусунун Тоң районундагы Ак-Өлөң айылынан 85 гектар жерди 49 жылга ижарага алып, үч жылдан соң мөмөлүү дарактарды тиге баштадык. Мен өздөштүргөн жердин бир гектары бир койду бага албайт эле, эч нерсе чыкпаган кагыраган чөл болчу. Ошентип Кыргызстанда биринчилерден болуп чоң аянтка алма-өрүк тигип, ишкерликтин бул түрүнө көңүл бурдурдук.

Талаада ыйлаган күндөр болду. Чөлдү кирешелүү бакка айланткан Маджиковдун маеги

Фермерское хозяйство садовода Арстанбека Сулайманбекова в Тонском районе Иссык-Кульской области
© Фото / Арстанбеком Сулайманбековым
Арстанбек Сулайманбеков: багбанчылыктын бир топ оор жагы бар экен. Ал табигаттан көп жапа чегет жана аба ырайына байланыштуу.

— Бакчаңызды карап жатканыңызга он жылдан ашып калыптыр, азыр түшүмдүүлүктүн көлөмү кандай?

— Багбанчылыктын бир топ оор жагы бар экен. Ал табигаттан көп жапа чегет жана аба ырайына көз каранды. Жазында үшүк жүрсө, кичине мөмөнү суюлтуп коюп жатат. Кудайга шүгүр, 200 тоннадан ашык өрүк жыйнадык. Бардыгы Россияга жөнөтүлүп, ал жактан дүңүнөн 130 рублден сатылды. Москва шаарынын тургундары биздин өрүктөрдү жыл сайын чыдамсыздык менен күтөт. Россиялык ишканалар андан шире, варенье жасайт.

Рабочие на фермерском хозяйстве садовода Арстанбека Сулайманбекова
© Фото / предоставлено Арстанбеком Сулайманбековым
Ишкер Арстанбек Сулайманбеков: сугаттан кыйналдык, акырында окумуштуу Жоошев менен иштешип, кеп-кеңеш алып тамчылатып сугарууга өттүк.

— Жөн эле кагырап жаткан жерди жашылдандырып, азыр түшүмүн жыйнап жаткан экенсиздер. Ушул көрсөткүчтөргө жетүү үчүн кандай эмгектер жасалды?

— Кыйынчылыктар арбын эле болду. Эң негизгиси суудан өксүдүк, союздан калган бир нече суу түтүктөрдү тазалап иштеттик. Андан кийин керектүү кадрларды таба албай кыйналдык. Кумдак жерди сугара албай, күндө таң атпай беште туруп алып сугатчыларды үйлөрүнөн салып кетип жүрдүм. Тигилген көчөттөрдүн аянты кеңейген сайын кайра эле суу жетишсиздиги байкалды. Анан интернеттен тамчылатып сугаруу технологиясын изилдеп, Израилдеги адистер менен байланыштык. Алар бир гектар жерге 13 миң долларга орнотуп беребиз дешти, кытайлык компания 7-8 миң дешти. Соңунда Кыргызстанда ал боюнча адистерди сураштырып издедик. Жоошев деген окумуштуу менен иштешип, кеп-кеңеш алып башында өз алдыбызча эки гектар жерди тамчылатып сугарууга өткөрдүк. Ошондо кадимкидей жыргап калдык. Кийин жолго салып, азыр 85 гектардык бак тамчылатылып сугарылат. Ошол жердин баарын эки эле адам сугарууда. Ар бакка жетип жатканын текшерип турабыз. Өсүмдүк өзү эле айтып турат. Суу ичпеген көчөттөрдүн жалбырагынан эле байкаса болот. Бул ыкманы колдонуунун аркасында мөмө-жемиштин бутактары жыл сайын 80-100 сантиметрге чейин өсүп жатат.

Ишкер Жылтырова: КРден тонналап чыгарылган чөптөн Европада кымбат дары жасалат

Фермерское хозяйство садовода Арстанбека Сулайманбекова в Тонском районе Иссык-Кульской области
© Фото / Арстанбеком Сулайманбековым
Арстанбек Сулайманбеков: ишкерликтин бул түрүнөн көп нерсени таптык. Баарынан да бүтүндөй кыргызстандыктарга ушундай кагыраган жерди иштетсе боло тургандыгын иш жүзүндө айтып бердик. 2014-жылы республикалык семинар өтүп, өлкө аймагынан чогулган дыйкан, багбандарга биздин бак мисал катары көргөзүлгөн.

— Жакшы экен. Анан жашылданган жер жапайы жаныбар, түрдүү канаттуулардын мекенине айланган экен да?

— Мурунтан эле биздин өрөөндө коендор көп болчу, азыр дагы арбын. Бирок алар кышкысын көчөттүн кабыгын арчып, аларга зыян берип коет экен. Ошондуктан чарбабызга ит багып койгонбуз. Андан сырткары, көчөткө автоунаанын майлоочу майын сүйкөп сактанып жатабыз. Кыргоол, чымчыктын түрлөрү көбөйдү. Беш жылдан бери чабалекей үйдүн тегерегине уялап жатат. Жайкысын канаттуулардын оозунан кокон гиласты эле талашып калабыз. Алар алча, кокон гиласты аябай жакшы көрүшөт.

— Багбанчылыктан, өзүңүздүн багыңыздан түшүмдөн сырткары эмнени таптыңыз?

— Чоң нерселерди таптык окшойт. Эң биринчиси, өзүбүздүн ишибизди жолго салдык. Башында ушундай жыйынтык болот деп да ойлогон эмеспиз. Бүтүндөй кыргызстандыктарга ушундай кагыраган жерди иштетсе боло тургандыгын иш жүзүндө көргөздүк. Өкмөт 2014-жылы республикалык семинар өткөрүп, өлкө аймагынан чогулган дыйкан, багбандарга биздин бак мисал катары көргөзүлгөн. Өзгөчө жергиликтүү жаштарга элет жеринде кантип оокат кылуу керектигин айтып, түшүндүрүп бере алдык. Бала-бакырам окуп, азыр очор-бачар болуп калышкан.

— Сиздин жаратмандыгыңызды көрүп, жердештериңиз да кыймылдадыбы?

— Таштак, бирок суусу бар бир топ жерлерди өздөштүрүштү. Ак-Өлөң айылында алма бактар аябай көбөйдү. Башка айылдарда мөмө-жемиштердин аянтын кеңейтишти. Бирок ага карабай иштетилбей жаткан жерлер дагы деле көп.

Собранный урожай персиков на фермерском хозяйстве садовода Арстанбека Сулайманбекова
© Фото / предоставлено Арстанбеком Сулайманбековым
Арстанбек Сулайманбеков: жыйнаган түшүмүбүз сапаттуу болгондуктан бардыгы чет мамлекеттерге экспорттолот.

— Жыйналган түшүмдү кайра иштетүү планыңызда барбы же алгачкы кадамдарды баштап койдуңузбу?

— Аны ойлоно элекпиз жана зарылчылыгы деле жок. Жыйнаган түшүмүбүз сапаттуу болгондуктан бардыгы чет мамлекеттерге экспорттолот. Азырынча Түркиядан как үчүн ылайыкталган көчөттөрдү алып тигип жатабыз. Чет өлкөдөн өрүктөрдү кайра иштетүүнүн технологиясын да көрүп келдик. Түрдүү салмакта,өзүнүн ыкмасы менен таңгактаса болот экен. Бурюса, ал күндөргө дагы жетебиз.

Трактор курап, чакан ГЭС салган замандаштар. Элеттик жаратмандардын эмгеги

Фермер из Тонского района Иссык-Кульской области Арстанбек Сулайманбеков
© Фото / предоставлено Арстанбеком Сулайманбековым
Арстанбек Сулайманбеков ишкерликтин сырын өздөштүрүүдө тынбай эмгектениш керектигин айтат.

— Сөзүңүздөн байкасам башка мамлекеттерге чыгып, дайым изденүүнүн үстүндө экенсиз. Өзүбүздүн чарбага ушундай мамиле болушу керекпи?

— Көчөттөрдү Түркия, Италия, Сербиядан алып келип тиккенбиз. Азыр бир-эки күн изденбесең эле башкалардан артта каласың, анын артынан жалкоолук пайда болот. Анан кудайга шүгүр деп жөн эле отуруп, кенебестик пайда болот, өсүш жок калып каласың.

1328
Белгилер:
маек, багбан, Кыргызстан
Тема боюнча
Элеттик дыйкандын кеп-кеңешине чет элдиктер да муктаж. Агроном Касеев менен маек
Ишкер Жылтырова: КРден тонналап чыгарылган чөптөн Европада кымбат дары жасалат
Трактор курап, чакан ГЭС салган замандаштар. Элеттик жаратмандардын эмгеги
Эркектин жанында турган кыз. Архивдик сурөт

Кызым менен өгөй атасынын урушу беймаза кылчу болду. Аялдын каты

29
(жаңыланган 15:38 26.09.2020)
Sputnik Кыргызстан купуялуулук шарты менен окурмандардын жеке турмушуна байланышкан көйгөйлөрдү жарыялап келет.

"Психолог менен баарлашуу" рубрикасына бул ирет жолдошу менен өткөөл курактагы өспүрүм кызынын ортосундагы мамилени жөнгө салуу жолун издеген аялдын каты жарыяланды.

Саламатсыздарбы, мен сиздер аркылуу психологдон кеңеш алгым келет. Кеп мындай. Мурдагы күйөөм жол кырсыгынан каза болуп калган. Ал кезде кызым үч жашта болчу. Кийин ал эс тартып 1-класска кирген мезгилде кайрадан турмушка чыккам. Азыр экинчи никемден үч балам бар. Чоңураактары башталгыч класстарда окуйт жана эң кичүүсү бала бакчага барчу. Азыр карантин болгондуктан үйдө.

Балдар психологу: апасынын таяк жегенин көрүп өскөн кыз атасындай күйөөгө жолугат

Улуу кызым азыр 9-класста. Өткөөл курак болуп мүнөзү кадимкидей өзгөрдү. Бирок акыл-эстүү, тартиптүү. Болгону азыркы атасы менен мамилеси келишпей, акыркы кезде үйдө уруш көбөйгөнү мени беймаза кылчу болду. Жолдошум да жини келип, аны катуу урушуп коюп жатат.

Келишпестик күйөөмдүн мага жасаган мамилесинен келип чыгууда. Мисалы, ал мени урушуп же сөксө кызым ошого ачууланат. Мурда "апа, эмнеге сизди урушат, сөгөт. Жакшы кийинтпейт" деп айта берчү. Азыр мага болушуп жолдошум менен ачык эле урушуп кетүүдө, экөө тиреше да баштады. Күйөөмө кичинекей кызга теңелбей өткөөл курагын түшүнүп коюушун сурасам "мен аны багып жатам, мага сөз кайрыбасын" деген кеп уктум.

Кайненем көңүлдөшүн мага шылтап... Күйөөсүнүн ишениминен чыккан келиндин каты

Кызыма да акыл айтсам, "сизди менин көзүмчө тилдебесин" деген шарт койду. Бала немеге катуу айткандан да корком. Жүрөгүм да чыдабайт. Анын үстүнө өз атасы жок болсо, мен да урушсам бир нерсе болуп кетеби деп чочулайм.

Кандай айла кылсам болот?

Психолог, Саадат Сыдыкова

Кызыңыз 9-класста окуйт экен. Бул жаштарда балдар өткөөл куракты баштан кечирет. Башкача айтканда, организмде гормоналдык өзгөрүү жүрөт. Гормондорго жараша адамдын маанайынын өзгөрүшү табигый көрүнүш. Кызыңыз сизге өзүнүн каалоосун, көз карашын айтып, жеткиргиси келип жатат. Ал бала болсо дагы өз оюн билдирүүгө укуктуу экенин унутпайлы.

Баланын жан дүйнөсүн тарткан сүрөтүнөн билсе болот. Психологдун 9 сүрөткө анализи

Кыз атасынан энесине сый мамиле жасоону талап кылып, сизге  жасалган жаман мамилени көрүүнү каалабай турганын айткысы келип жатат. Негизинен кызыңыз эмнени каалап турганын өзү жакшы билет. Бул жерден мен эч кандай өөн учураган артыкбаш нерсе көргөн жокмун.

Тескерисинче, жолдошуңузга суроом бар. Анткени кыздын апасына үйлөнгөндөн кийин түздөн-түз атанын да милдетин аткарышы керек. Ал муну сизге баш кошуп жатканда эле билген да. Ошондуктан кызга аны багып-чоңойтуп жатканын айтып, колко кылбай эле койгону туура.

Күйөөмдүн "сүйүктүүсү" тынчтык бербей... Жолдошу баркына жетпеген келиндин каты

Түшүнөм, сиз мындай кырдаалда кызыңыз менен жолдошуңуздун ортосунда чайналып калып жатасыз. Силер ата-эне катары бири-бириңерге туура, конструктивдүү мамиле кылганды үйрөнмөйүнчө мындай көрүнүш улана берет. Кыз мамилеси менен анын көзүнчө апасын урушпоо керектигин түшүндүрүүдө. Негизги аял-күйөөсү катары жолдошуңуз менен бирге психологго да кайрылган оң болор эле. Себеби ортодо туура пикир алышуу, байланыш жок экен. Ал эми кызыңыз өз талаптарын, көз карашын билдире баштаса, андан чочулаштын кереги жок.

29
Белгилер:
эне, өгөй ата, кыз, психолог
Тема:
Психолог менен баарлашуу
Тема боюнча
Аялым тирүү туруп башкасын издей баштадым. Жубайы ракка чалдыккан эркектин каты
Коронавирустан корккон кайненем төрөбө деп айламды кетирип жатат. Келиндин каты
Президент Сооронбай Жээнбеков Биринчи радиого маек берди

Шайлоодон кийин карантин киргизилеби? Президент Жээнбековдун жообу

245
(жаңыланган 15:34 26.09.2020)
Мамлекет башчы пандемия учурунда ар бир адам жоопкерчиликтүү болуп, санитардык эрежелерди сактоо зарылдыгына көңүл бурууну белгилеген.

БИШКЕК, 26-сен. — Sputnik. Карантин киргизиш оңой, баарын жаап салабыз, бардык кыймыл токтойт, бирок аны менен маселе чечилбейт. Бул туурасында президент Сооронбай Жээнбеков "Биринчи радиого" маек берип жатканда айтты.

Журналист эл арасында шайлоодон кийин карантин кайра киргизилет экен деген сөздөрдүн айтылып жаткандыгы боюнча суроо берген.

"Карантин киргизиш оңой, ал жеңил, баарын жаап салабыз, бардык кыймыл токтойт. Аны менен маселе чечилбейт", - деген мамлекет башчы.

Жээнбеков пандемия учурунда ар бир адам жоопкерчиликтүү болуп, санитардык эрежелерди сактоо зарылдыгына көңүл бурууну белгилеген.

Өлкөгө сырттан киргендер кайрадан текшерилет, анализ тапшырат. Жаңы алгоритм

"Билесиздер, март жана апрель айларында элди санитардык эрежелерге көндүрөлү деп карантин киргиздик — ал өзүнүн эффектин берди. Бирок карантинди кое бергенден кийин ошол санитардык эрежелерди, социалдык дистанцияны сактабай кайдыгер мамиле кылып, кээ бир саясатчылардын оору жок дегенине эл ишенип чыгып алды. Ошонун жыйынтыгы менен июнь – июль айларында абдан кыйналдык. Оору аябай таркап, ооруканалар, медиктер элге медициналык жардам көрсөткөнгө үлгүрбөй, кандай кыйынчылыктар болду. Ошол үчүн ар бирибиз жооптуу болуп, карантинге ишенбей ар адам өзүнө тыюу салганды, сактанганды үйрөнүш керек жана ар адам жоопкерчилик менен мамиле кылышы керек. Ошондо гана карантиндик режим сакталат", - деген президент.

Кыргызстанда да коронавирус жуктургандардын саны акыркы күндөрү арбып бара жатат. 26-сентябрда COVID 158 кишиден табылды.

245
Белгилер:
карантин, коронавирус, Сооронбай Жээнбеков, Кыргызстан
Тема:
Шайлоо-2020
Тема боюнча
COVID жуктургандар көбөйө баштагандыктан Боронов шашылыш жыйын өткөрдү