Гинеколог Алия Турдиева

Кош бойлуулар коронавируска кандайча кабылууда? Гинекологдун маеги

715
(жаңыланган 21:02 09.08.2020)
Гинеколог Алия Турдиеванын көз карашында, кыргызстандык кош бойлуулар COVID-19га кабылгандардан обочолоно алышпайт. Анткени үйдүн түйшүгүн келиндер тартат, бирөө сыркоолоп калса карайт. Дарыгер болочок энелерди мындай кыйчалыш маалда өздөрүн коргоого чакырат!

Алия Турдиева 15 жылдан бери гинеколог болуп иштейт, соңку жылдары тукумсуздукту дарылоого басым жасайт. Адис аялдардын саламаттыгы боюнча көйгөйлөрдөн кеп салып берди.

— Учурда аялдардын форумдарында катуу талаш жүрүүдө. Ушундай кырдаалда бойго бүтүрүүнүн кажети барбы же коронавирустан улам бир нече айдан кийинкиге пландаган оңбу деген суроо кабыргасынан коюлду. Сиздин кеңешиңиз кандай?

— Кантсе да кийинкиге пландоого кеңеш берер элем. Чет элдик адистердин жазгандарын окуп турам, коронавирус түйүлдүккө кандай таасир этери тууралуу дале так изилдөө жок.

Айрыкча 12 аптага чейин илдетти жуктурбаш керек, себеби плацента али калыптана элек, түйүлдүк корголгон эмес. Бул мөөнөттөн кийин вирус чел кабыктан жакшы өтпөйт.

Экинчи үч айлыкта жеңилирээк, ал эми акыркы үч ай кооптуураак. Анткени организм төрөткө камынат, вирус менен да күрөшүүгө туура келет.

Алия Турдиева работает гинекологом 15 лет, последнее время занимается лечением от бесплодия
© Фото / Мээрим Джунушалиева
"Коронавирустун түйүлдүккө кандай таасир этери тууралуу дале так изилдөө жок", - дейт гинеколог Алия Турдиева.

— Айрым кош бойлуулар тобокелге барбаш үчүн бойдон алдыруу туурасында да ойлонушуптур.

— Жок, эгер бойго бүтүп калган болсо, арга жок. Эгер олуттуу көйгөй болсо, бойдон өзүнөн өзү түшүп калат. Анан да биринчи эле скринингде өнүгүүнүн олуттуу кемтиктерин аныктоого болот. Негизи коронавирус — бул кадимки эле вирустук инфекция. 10 кош бойлуудан жетөө инфекцияны жуктуруп алар, биз баарынын боюнан алдыра албайбыз да! Мындайга биз аялдын өмүрүнө коркунуч туулганда гана барабыз.

Кептин баары, кош бойлуулар негизинен келиндер болгондугунда. Үйдүн бүт түйшүктөрү – тамак жасамайдан башкасына чейин алардын мойнунда. Ал аз келгенсип, ооруп турган кишини карайт. Ушинтип менин көп бейтаптарым ооруп калышты. Эгер ачыгын айтсам, ушул нерсе такыр жакпайт. Мындай учурда алар өздөрүн сакташы керек, өздөрүнө көбүрөөк убакыт бөлүшү зарыл.

— Сизге дагы кандай көйгөйлөр менен кайрылышат?

— Төрөткө кирбей калганыма алты жылдай болуп калды. Ушул тапта тукумсуздукту дарылоо жаатында иштеп, жатын түтүгүнүн бүтөлүп калышын дарылоого адистешип жатам. Акыркы убактарда эркектер арасында да тукумсуздук учурлары арбын.

Эмнеге балдар коронавируска жакшы туруштук берет? Педиатрдын пикири

Эгер мурда биз эркектерди экинчи же ал түгүл үчүнчү кезекте текшерсек, эми аял менен катар эле ден соолугун текшеребиз.

— Эмнеге мырзаларда да андай көйгөйлөр көп боло баштады?

— Өзүңөр деле карагылачы, 40тагы кыргызстандыктар 60 жаштагы чоң аталардай көрүнүшөт. Баары дебейм, бирок көпчүлүгү. Казы байлашат, баарын ылгабай ичип-жешет. Кайда болбосун автоунаа менен жүрүп, дегеле жөө басышпайт.

Ага кошумча, жалпысынан тамактануу да начарлап кетти. Биздеги жана чет өлкөдөгү азыктар даамы менен да, курамы боюнча да айырмаланат. Ал жакта баары эрежеге ылайык, ал эми бизге кандайы келип жатканын бир дагы лаборатория аныктай албайт. Ал тургай андай лабораторияларыбыз да жок!

Алия Турдиева работает гинекологом 15 лет, последнее время занимается лечением от бесплодия
© Фото / Мээрим Джунушалиева
Гинеколог Алия Турдиева: мектеп окуучуларына жыныстык тарбия сабагы өткөрүлүшү керек.

— Келиңиз, жакшыдан сөз чубайлы. Тажрыйбаңызда перзенттен үмүтүн үзүп койгон жубайларды сүйүнткөн учурлар болдубу?

— Кырдаал анчалык жакшы эмес экенин көрүп турсам да керемет болорун дайым айтып келем. Чындап эле керемет бар!

35 жаштагы бейтабым бар эле, бала көрө элек. Жатын түтүктөрү бүтөлүп калган. Бир нече жолу операция жасалган, бирок майнапсыз. Аны жасалма уруктандырууга даярдап жатышкан эле. Анан табигый жол менен эле боюна бүтүп калбаспы! Азыр анын өзү төрөгөн үч перзенти бар. Мындай кереметтер көп болот.

— Эмнеге жатын түтүктөрү бүтөлүп калат?

— Эң кеңири таралган себеби — кичи жамбаш чарасындагы органдардын сезгениши, жугуштуу оорулар. Бизде кандай болот адатта? Кыз турмушка адеби менен чыгат, ал эми жолдошунун толтура оорусу бар. Анын баары аялына жугат.

— Анан байкуш кызга бүт кайын журту "сен төрөй албайсыңбы?" деп сөз ыргыта башташат...

— Бул өтө кыйын, кыздарга абдан күчтүү психологиялык кысым көрсөтүлөт. Алардын оюна койсо, кыз турмушка чыккан күнү эле боюна бүтүп калышы керек. Андай сейрек кездешет, адегенде көнүш керек. Кээде ойго келбегендей нерселерге чейин жетет. Мисалы, бир бейтап кызым бар эле, эки жылдан бери боюна бүтүрө албай жүрөт. Башында кайненеси алып келип, келинин зекий, мага көрсөткөн. Күнөөнүн баарын келининен көрүп, айтканынан кайтпай жаткан. Баласы доктурга көрүнбөптүр. Өзүңүздөр деле боолголоп турсаңыздар керек, көйгөй уулунда экен. Андрологдон бир нече ай дарылангандан кийин бейтабымдын жакшынакай эле боюна бүттү.

Бишкекте коронавирустан көз жумган 27 жаштагы келин эгиз төрөгөн. Чоо-жайы

Айтып коюш го башка, бирок чоң эле аялдын өз келинине жаман мамиле кылганы коркунучтуу. Ал кыз да – бирөөнүн баласы!

— Кайненелер болочок келиндерин ээрчитип келип, адеби сакталганы боюнча справка талап кыларын эшиткеним бар.

— Биздин өлкөдө эки культ бар: кыз адеби менен турмушка чыгышы керек, анан уул төрөөгө тийиш. Бизде аялдардын баары эркек гана төрөшү абзел да... Ооба, келишет, текшерип берүүнү өтүнүшөт. Бирок гинекологдор андай тастыктаманы берүүгө акысы жок! Андайда кыздардан текшерүүгө макул болуп-болбогонун, ошол үй-бүлөгө бүлө болгусу келип-келбегенин сурайм.

— Аялдар форумдарында дагы бир тема кызуу талаш жаратат. Бизде кыздар отузга чыкса деле эркек тааныбай, турмушка чыгышат. Мынчалык карманып жүрүү зыянбы?

— Саламаттыкка бул эч кандай таасир этпейт. 50 жашка чыгып деле эркек тааныбаган аялдар бар. Аларда сезгенүү чанда кездешет, көпчүлүгү мастопатия өңдүү бөлөк көйгөйлөргө кабылат.

Алия Турдиева работает гинекологом 15 лет, последнее время занимается лечением от бесплодия
© Фото / Мээрим Джунушалиева
Гинеколог Алия Турдиева: эгер мурда биз эркектерди экинчи же ал түгүл үчүнчү кезекте текшерсек, эми аял менен катар эле ден соолугун текшеребиз.

— Башка врачтар кыргызстандыктардын өз саламаттыгына шалаакы мамиле жасайт деп калышат. Гинекологдорго бул тиешелүү эместей, аялдар бизде бул жагынан өздөрүн аябай карашат эмеспи.

— Андай деп айтпайт элем. Мамлекеттик ооруканада бир топ жыл иштегендиктен, биздин аялдардын дайым эле текшерилүүгө шарты келе бербейт.

— Билишимче, Европада эрозияны дарылашпайт, ал эми бизде эрозиясы бар аялдардын баарын аны күйгүзүүгө жөнөтүшөт.

— Ооба, Европада чындап эле аны дарылашпайт. Бирок ал жакта аялдар жарым жыл сайын текшерүүдөн өтүп турушат. Ал эми бизде баары тескерисинче.

Бир учурду айтып берейин, "рак" деген диагноз менен бир бейтап келди. Онкологго жөнөттүк. Төрт айдан кийин кайра келип: "Доктор, мен онкологго барган жокмун. Күйөөм кереги жок деп койду. Жок-жок, ал врач эмес, биз элдик ыкма менен дарыландык", – дейт.

Кайра көрүп, анализ тапшырттык. Көрсө, төрт ай ичинде дагы абалы начарлап кетиптир! Эмне дары чөп менен дарылашканын билбейм, эми операциясы абдан оор болот, андан соң аны химиотерапия күтөт. Азыр ал кыз дарыланууда. Мындайда эмне дей аласың?

Толгоом кечеңдеп санаага салды... Пандемия кызып турган маалда көз жаргандар

Кээде таптакыр ойдо жок нерселер болот. Кош бойлуу келиндин бир патологиясы аныкталып, ооруканага жатышы керек болсо, биз аны стационардын астанасына дейре коштоп барабыз. Врачтар менен сүйлөшүп, жаткырабыз. Негизи андай деле кылууга тийиш эмеспиз. Бейтап бурулуп алып, кетип калбасын деп ошентебиз. Андай көрүнүштөр да жок эмес! Кетип калышат, себеби үйдө күйөөсү, балдары калат. Аларга ким тамак жасайт? Анан аларды эс-учунан танган, комадагы абалда алып келишет! Кудай жалгап, акыркы 15 жылда кыздар абдан өзгөрдү, өздөрүн жакшы карай башташты. Бул кубандырбай койбойт.

— Кандай ойдосуз, мектеп окуучуларына жыныстык тарбия сабагы өткөрүлүшү керекпи?

— Сөзсүз! Студент кезимде жыныстык сабатсыздыкты жоюу долбооруна катышкам. Мектептерди кыдырып, элементардык эле нерселерди түшүндүрүп бергенбиз. Ошентсе да биз балдар менен бул нерселер, мисалы, секс туурасында сүйлөшүүбүзгө мыйзам жол бербейт. Антсе да окуучу кыз медикаменттик бойдон алдыруу жөнүндө суроо бергенде айран таң калгам. Анан калса, ошол жылдары десеңиз! Мен өзүм бул ыкма тууралуу ординатурада экинчи курста окуп жүргөндө билдим.

10-класста эле мунун баары бар, бирок биздин аткаминерлер буга көз жумуп, "жок, кайдагыны айтасыңар, биздин кыздар адептүү, уяттуу келишет!" дешет. Ата-энелер да эч нерсе түшүндүрүшпөйт.

Бир убакта андай предметти мектеп программасына киргизүүгө аракет кылып, атайын окуу китеби да иштелип чыккан. Бирок депутаттар аны көргөндө ызы-чуу көтөрүшкөн. Ошол менен бул тема дароо жабылган. Анан эмне кылышсын? Алардын оюнда бул уят нерсе, андай кылганга болбойт да!

Алия Турдиева работает гинекологом 15 лет, последнее время занимается лечением от бесплодия
© Фото / Мээрим Джунушалиева
Гинеколог Алия Турдиева: ата-энелер кыздарды өздөрүн сыйлап, сүйүүгө үйрөтүүгө тийиш, бул абдан маанилүү.

— Дагы бир талаш жараткан нерсе — бойдон алдыруу. 30-жылдары Кыргыз ССРинде буга тыюу салынып, бирок кесепети оор болгон экен. Буга кандай карайсыз?

— Мага ушул багытта иштейсизби деп түз кайрылышат. Чынын айтсам, бул мен аткаруудан оолак жалгыз процедура эмес. Бирок төрөш же андан баш тартыш – ар кимдин өз эрки. Алты баласын ээрчитип, "апа, муну алып берчи" деп ыйлагандарынан зааркана дүкөнгө киргиси келбеген аялдар бар.

Кош бойлуулар коронавирустан кантип коргоно алат. Гинекологдун кеңеши

Бойдон алдырууга тыюу салуунун кажети жок, анан калса, өлкөдө демографиялык кризис жок. Экономикалык жактан канчалык начар жашасак да, аялдар баары бир төрөйт. Ошону менен бирге эле беш жылда бешти төрөгөн аялдарды карап, кооптонбой кое албайсың! Ал төрөттөн соң калыбына келүүгө үлгүрбөгөн, көптөгөн микроэлементтердин таңсыктыгы бар, нерви чыңалган, тыңый да элек.

— Коомдо бул өтө деле өөн учурабаган көрүнүш.

— Бизде мындай нерселер ого эле арбын. Ата-энелер кыздарды өздөрүн сыйлап, сүйүүгө үйрөтүүгө тийиш, бул абдан маанилүү.

— Соңку жылдары студент медиктер кандай өзгөрдү?

— "Барган сайын студенттердин билим деңгээли начарлап барат" деп калышкандарын угам. Жок! Мында көп нерсе окутуучуга байланыштуу, ал канчалык кызыктуу сабак өтүп, студенттердин көңүлүн канчалык тарта аларында. Медицина дүйнөдөгү эң мыкты кесип экенин көрсөтүү үчүн кай бир учурда келечектеги врачтарды жылуу сөз менен кубаттап коюу гана жетиштүү!

715
Белгилер:
коронавирус, келин, кош бойлуу, маек, гинеколог, Кыргызстан
Тема:
Кыргызстандагы коронавирус жуктуруп алгандар (1371)
Тема боюнча
Динчилдер да аялдарынын төрөтүн мага табышташат. Акушер-гинеколог жигиттин баяны
Бишкектеги Кыргызфильм киностудиясын имараты. Архив

"Кыргызфильм" киностудиясына жаңы жетекчи дайындалды

24
(жаңыланган 15:24 22.10.2020)
Тиешелүү буйрукка маданият, маалымат жана туризм министри Нуржигит Кадырбеков кол койгон. Бекболотов буга чейин "Айтыш" коомдук фондунун жетекчиси болуп иштеген.

БИШКЕК, 22-окт. — Sputnik. Акжолтой Бекболотов Төлөмүш Океев атындагы "Кыргызфильм" улуттук киностудиясынын директору болуп дайындалды. Бул тууралуу Маданият, маалымат жана туризм министрлигинен кабарлашты.

Новый директор национальной киностудии Кыргызфильм имени Т. Океева Акжолтой Бекболотов
© Фото / пресс-служба МКИТ КР
Акжолтой Бекболотов Төлөмүш Океев атындагы "Кыргызфильм" улуттук киностудиясынын директору болуп дайындалды

Ага ылайык, тиешелүү буйрукка министр Нуржигит Кадырбеков кол койгон.

"Эмгек кодексинин 55-58-беренелерине жана өкмөттүн 2013-жылдын 3-майындагы №236 токтому менен бекитилген "КР маданият, маалымат жана туризм министрлиги жөнүндө" жобонун 13-пунктуна ылайык, Акжолтой Бекболотов Төлөмүш Океев атындагы "Кыргызфильм" улуттук киностудиясынын директору болуп дайындалды",— деп жазылат маалыматта.

ЖК депутаттары Тилек Токтогазиевди айыл чарба министри кылып бекитти

Бекболотов буга чейин "Айтыш" коомдук фондунун жетекчиси болуп иштеген.

24
Белгилер:
дайындоо, жетекчи, кызмат, Кыргызфильм
Тема боюнча
Жапаров Зулушевди Башкы прокуратура жамаатына өзү барып тааныштырды

Бишкектик жигит бир жылда 60 килограммга арыктады! Шыктандырган видео

119
(жаңыланган 14:07 22.10.2020)
Бишкектин тургуну Орозбек Мейманбек уулунун салмагы 18 жашында эле 134 килограммга жетип калган. Бул көрүнүш өзүн гана санаага батырып, ден соолугуна кедергисин тийгизбестен, жакындарынын дагы тынчын ала баштаганын айтат.

Бирок жаш жигит өзүн колго алып, кесипкөй машыктыруучунун жардамы менен бир жылда 60 килограмм салмактан арыла алды. Учурда салмагы 74 килограмм. Мындан дагы бир аз ылдый түшсөм деген ою бар. Анткен менен жакында аскердеги күндөрү башталат.

Ал машыктыруучусу менен биргеликте Sputnik Кыргызстан агенттигине толук кезиндеги жана андан кийинки жашоосу тууралуу айтып, башкаларга дагы кеңеш берди.

Карантин бизге кеп бекен! Үйүн залга айландырып машыккан КР спортчулары. Видео

  • 18-летний бишкекчанин Орозбек Мейманбек уулу во время тренировок в тренажерном зале, который за год сбросил 60 килограмм веса.
    Бишкекчанин Орозбек Мейманбек уулу
    © Sputnik / Табылды Кадырбеков
  • 18-летний бишкекчанин Орозбек Мейманбек уулу во время тренировок в тренажерном зале, который за год сбросил 60 килограмм веса.
    Бишкекчанин Орозбек Мейманбек уулу
    © Sputnik / Табылды Кадырбеков
  • 18-летний бишкекчанин Орозбек Мейманбек уулу во время тренировок в тренажерном зале, который за год сбросил 60 килограмм веса.
    Бишкекчанин Орозбек Мейманбек уулу
    © Sputnik / Табылды Кадырбеков
  • 18-летний бишкекчанин Орозбек Мейманбек уулу во время тренировок в тренажерном зале, который за год сбросил 60 килограмм веса.
    Бишкекчанин Орозбек Мейманбек уулу
    © Sputnik / Табылды Кадырбеков
1 / 4
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Бишкекчанин Орозбек Мейманбек уулу

Орозбек Мейманбек уулунун айтымында, бала кезинде арык эле болчу. Бирок 5-класстан тарта салмак кошулуп отуруп 16 жашында 93 килограммга, ал эми 18 жашында 134 килограммга чейин толуп кеткен. Былтыр жайында жашоосун өзгөртүүнү чечип, фитнес-залга баш баккан.

"Туура эмес тамактангам деп ойлойм. Сендвич, шаурма сыяктуу бат даярдала турчу тамактарды жечүмүн. Өтө толуп кеткенде басып-турганда, жатканда кыйналып, күйүгүп, алым кетип, бат чарчап калдым. Машыгуулар деле оңойго турган жок. Башында сөөктөрүм ооруп жүрдү, анан витаминдерди ичтим. Жөн гана машыгып койбостон, туура тамактанууга өттүм. Алгачкы бир айда эле 13 килограмм таштап, өзүмдү жеңил сезе баштадым, ишеним дагы пайда болду", — деди Мейманбек уулу.

Ал спорт жашоосун өзгөртүп, жакшы чөйрөгө туш кылганын айтып, башкаларды дагы ден соолугуна көңүл бурууга чакырды.

18-летний бишкекчанин Орозбек Мейманбек уулу во время тренировок в тренажерном зале, который за год сбросил 60 килограмм веса.
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Бишкекчанин Орозбек Мейманбек уулу

"Арыктаганда биринчи кезекте апам сүйүндү. Туугандар, достор таң калышууда. Интернеттен кеңеш сурагандар көп. Азыркы жаштардын убактысы телефон, компьютер тиктөө менен өтүп жатат. Машыгууга жок дегенде күнүнө бир саат убакыт бөлсөңүздөр, ден соолукка эле пайда. Ондогон килограммды кетирүү зыян эмеспи деп сурагандар болушу ыктымал. Жакында эле армияга баруу үчүн медициналык кароодон өттүм. Кудайга шүгүр, дени-кардым соо экен", — деди жаш жигит.

Орозбек Мейманбек уулун пауэрлифтинг боюнча КРдин абсолюттук чемпиону, бодибилдинг, таяк тартыш боюнча Азиянын жана дүйнөнүн чемпиону Келдибек Атайбек уулу арыктаткан.

Атабек Азисбеков: Токио Олимпиадасында мен үчүн ыңгайсыз атаандаш болбойт

Машыктыруучу окуучусу менен "мырзаларча" сүйлөшүп алып, ойлогон максатка жетишкенин айтып берди.

Абсолютный чемпион КР по бодибилдингу Келдибек Атайбек уулу в тренажерном зале
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Абсолютный чемпион КР по бодибилдингу Келдибек Атайбек уулу
"Ороздун абалы тууралуу эжеси Instagram аркылуу жазган эле. Жумушка келсем Ороз ары карап отурган экен. Артынан карасаң чоң киши, астынан карасаң жаш бала... Бир четинен ушунчалык толуп кеткенге чейин ичип-жедиби деп ичимен ачуулансам, экинчиден, боорум ооруду. Дароо эркектик маселени койдук. Орозду эки нерсени танда: дагы деле ушунтип кыйналып жүрө бер же менин айткандарымды аткарасың дегем. Талыкпаган эмгектин, кыйынчылык, ишенимдин артынан бир жылда 60 килограмм салмак таштай алдык", — деди машыктыруучу.

Ал окуучуларынын ичинен арыктагандар боюнча Орозбек рекорд койгонун жана андан мотивация алган көптөгөн киши залга келип жатканын кошумчалады. 

Булар менен дүйнө сыймыктанчу! Олимпиаданы багынткан 8 кыргыз спортчусу

Машыктыруучу менен Орозбектин дагы бир нече килограмм таштайлы деген планы бар. Бирок 19 жаштагы жигитти жакында армияга алып кетишет. Ал милдетин аткаргандан кийин ИИМ академиясына тапшырып, милиционер болууну кыялданып жатат.

119
Белгилер:
ООрозбек Мейманбек уулу, Келдибек Атайбек уулу, видео, машыктыруучу, салмак, арыктоо, Кыргызстан
Тема боюнча
Netflix көк бөрү жөнүндө фильм тартты. Трейлери
Киши алтын кармап турат. Архив

Алтын камтылган кенди казуу жана сатууда киреше салыгы жогорулады

0
(жаңыланган 15:35 22.10.2020)
Салыктын коюму 2023-жылга чейин жети пайызга, ал эми андан кийинки жылдан тартып 10 пайызга көбөйөт.

БИШКЕК, 22-окт. — Sputnik. Кыргызстанда алтын кенин жана концентратты казып алуу, ошондой эле сатуу менен алектенгендер үчүн киреше салыгы жогорулатылды. Бул тууралуу Мамлекеттик салык кызматынын маалымат бөлүмү кабарлады.

Салыктын коюму 2023-жылга чейин жети пайызга, ал эми андан кийинки жылдан тартып 10 пайызга көбөймөкчү.

Мындан тышкары, 2020-жылдын 22-августундагы № 141 мыйзамга ылайык, роялти боюнча салыктык база металл камтылган кенде же биржалык металлдын концентратында камтылган химиялык таза металлдын наркы болуп саналат.

Ибраев: былтыр 73 400 тонна концентрат өлкөдөн чыгарылган

Роялти боюнча киргизилген өзгөртүүлөрдү эсепке алуу менен төмөнкүдөй бирдиктүү ставка белгиленет:

  • алтын, күмүш жана платина, ошондой эле металл камтылган кендер жана алтындын, күмүштүн жана платинанын концентраттары үчүн – 5 пайыз өлчөмүндө;
  • алтынды, күмүштү жана платинаны кошпогондо, металлдар, металл камтылган кендер жана металлдардын концентраттары үчүн – 3 пайыз өлчөмүндө.

Мыйзам 2020-жылдын 1-ноябрынан тартып күчүнө кирет.

0
Белгилер:
экономика, мыйзам, салык, сатуу, казуу, кен, алтын
Тема боюнча
30 күн убакыт берем, уурдаган акчаңарды кайтаргыла! Жапаровдун видеокайрылуусу
Кыргызстан миллиондогон доллар жоготобу? Эксперттердин кооптонуусу