Скрипач кыз Нурай Догдурбай кызы. Архивдик сүрөт

Дүйнө кыдырып иштеген бишкектик скрипач кыз: эң начар шарт Дубайда болду

(жаңыланган 20:24 30.08.2020)
Нурай Догдурбай кызы консерваторияны аяктап, дирижер болуп чыккан. Соңку жылдары чет жерде, атап айтканда, Таиланд, Катар, Түркия, Бириккен Араб Эмирлигинде иштеп жүрөт.

Ушул тапта Нурай Догдурбай кызы Малайзияда. Коронавирустан улам концерттердин баары токтогон, ал эми мекендешибиздин топтогон тыйыны улам четинен кертилип барат. Бирок учурдун катаал чындыгы деле артист кызга өткөн күндөрүндөгү таттуу ирмемдерин, чет өлкөдө кантип ийгиликке жетишкенин эскерүүгө жолтоо боло алган жок.

— Алгач өзүңүз тууралуу билсек.

— Музыкага сүңгүгөн үй-бүлөдө төрөлдүм, атам — композитор Догдурбай Урманбетов. Музыкалык мектепти аяктадым, кийин консерваторияга тапшырдым. Дирижерлукту 5 жыл окудум. Бир нече жылдан бери чет өлкөдө иштеп келем: Таиланд, Катар, Түркия, Араб Эмирлиги ж.б. 

Кыргызстанская скрипачка Нурай Догдурбай кызы
© Фото / Нурай Догдурбай кызы
Нурай Догдурбай кызы консерваторияны аяктап, дирижер болуп чыккан. Соңку жылдары чет жерде, атап айтканда, Таиланд, Катар, Түркия, Бириккен Араб Эмирлигинде иштеп жүрөт.

— Кыргызстанда музыкант болуп иштөө каражат жагынан анчалык кирешелүү эмес. Эмнеге бул адистикти тандап алдыңыз эле?

— Чындап эле бизде аз төлөнөт. Оркестрде иштеп жүргөнүмдө айлыгым 5 900 сом болчу десеңиз, бирок мен башынан эле чет жакта иштөөнү пландагам.

Тамаданы таксист кылган пандемия. Ырчы-чоорчулар кантип жан багууда

— Артисттердин көбү музыкалык билими жок эле элге таанылат, сиз консерваторияны аяктоону чечкен экенсиз. Дипломуңуздун пайдасы тийген учур болду беле?

— Бир гана ирет, Түркияда ишке орношуп жатканымда керекке жараган. Ал жакта иш издөөчү адис экенин, түркиялык жаран иштей турган орунду жөн эле бирөө ээлебестигин далилдөөгө тийиш.

Бирок негизинен иш берүүчүлөргө дипломдун зарылдыгы жок, баары аткарган номерлеримдин тасмасын сурашат. Окууга тапшырып жатканымда мунун баарын түшүнгөм, кесипкөй болууну гана самагам.

— Дүйнөгө аты чыккан музыканттын маегин окуганым бар. Ал азиялыктардын үн аппаратынын генетикалык өзгөчөлүгү бар экенин, жалпысынан башкалардан жакшы ырдаарын айтыптыр.

— Балким андай жагы да бардыр. Чет өлкөлөрдө дүйнөнүн булуң-бурчунан келген ырчылар менен күч сынашууга мажбурсуң. Айрыкча, африкалык кыздар менен атаандашуу кыйын, алардын үнү укмуш. Ошентсе да Россия жана Украинадан келген ырчылар келбет жагынан артыкчылыкка ээ.

Мирбек Атабеков "Мурас" ырын ырдаган россиялык кызга ыраазы болду

— Бир топ өлкөнү кыдырып чыгыпсыз. Кай жакта иштин шарты мыкты экен?

— Катарда, ал жакта мыкты келишим менен иштедим. Баарын: жол акысын, тамак-аш, жашаган жериңди гана камсыздап тим болбой, жакшы маяна да беришет. Айына 2000 доллар алып, тапканымды түгөл чогултууга мүмкүнчүлүк болгон.

— Бирок Катар — консервативдүү мусулман мамлекети. Катар менен музыкалык концерттерди айкалыштыра албай турам...

— Отелде жайгашкан япон ресторанында иштегем. Скрипкада ойночумун. Ал жакка бардык өлкөлөрдөн туристтер келчү.

Отелде каалагандай кийинесиң, тек гана сыртка чыкканда кийимиң жабык болушу шарт. Андай эрежени унутуп бир жолу курбум менен чолок шым кийген боюнча соода борборуна барып алыпмын. Бизди коопсуздук кызматкери киргизбей, узунураак кийим кийип келүүмдү өтүндү. Кудай жалгап, курбумдун күрмөсү жанында экен. Буттарымды жабыш үчүн аны байланып алдым. Ошондо гана эмкиде жабык кийинип келүүбүздү эскертип, киргизишти. 

Кыргызстанская скрипачка Нурай Догдурбай кызы
© Фото / предоставлено Нурай Догдурбай кызы
Нурай Догдурбай кызы: Чет өлкөлөрдө дүйнөнүн булуң-бурчунан келген ырчылар менен күч сынашууга мажбурсуң. Айрыкча, африкалык кыздар менен атаандашуу кыйын, алардын үнү укмуш. Ошентсе да Россия жана Украинадан келген ырчылар келбет жагынан артыкчылыкка ээ.

— Кайсы өлкөдө иш шартыңыз начар эле?

— Дубайда. Тапканым бүт батирге эле кетчү. Бир чыкканыма 200 доллардан беришчү, ал эми аптасына үч эле жолу чакырышат. Жашаган жериме, тамак-ашыма төлөнчү эмес, Дубай эң кымбат шаар эмеспи. Бөлмөнү 900 долларга ижаралачубуз, ошондой эле транспортко да көп сарптоого туура келет. Натыйжада ал жакта иштөө пайдасыз болуп калды. Ошону менен бирге эле негедир бир шарты бар эле. Келишим аяктаганда 30 күндөн кийин гана акчаңды төлөп беришет.

Азыр коронавирустун айынан дүйнөдөгү музыканттар жумушсуз отуруп калышты. Негизинен 1000 доллардын тегерегинде төлөшөт, эгер жол кире, жашаган жериңе кеткен чыгымдарды кемитсең, колуңда аз эле калат.

Балдар видеороликтери менен укмуштай акча тапчубуз. Дасыккан ютубердин баяны

— Колунда бар адамдардын алдында концерт бересиздер, кымбат баалуу белек тапшыргандар болду беле?

— Жок, кымбат белек алган эмесмин. Негизинен, гүлдесте беришет.

— Айрымдар кыздардын чет өлкөдө иштегенин укканда "ата-энелеринен алыста эмне менен алектенип жүрөрүн билебиз" деп коюшат. Мындайга кабылган белеңиз?

— Жок, мен өз ишимден түз эфирге чыгып турам. Туура эмес иштер менен алектенет деп шектенүүгө негиз жок. Чет жакка консумацияга иштөө үчүн барган кыздарды билем. Мындайда келишим боюнча меймандар менен баарлашып, ага кымбат баалуу ичимдиктерди алдырышы керек. Алардын маянасы меникинен кыйла төмөн. Ошентсе да аларды эч ким алдабайт, алар эмнеге багыт алганын так билишет. Мен жолдуу экенмин, музыкалык билимим бар, ишимди жакшы аткарам. 

Кыргызстанская скрипачка Нурай Догдурбай кызы
© Фото / предоставлено Нурай Догдурбай кызы
Нурай Догдурбай кызы: Азыр коронавирустун айынан дүйнөдөгү музыканттар жумушсуз отуруп калышты. Негизинен 1000 доллардын тегерегинде төлөшөт, эгер жол кире, жашаган жериңе кеткен чыгымдарды кемитсең, колуңда аз эле калат.

— Дүйнөнүн мыкты клубдарынын биринде сахнага чыгыпсыз, ошондон кеп салсаңыз.

— Ооба, Таиландда Illusion деген жай бар, ал планетанын мыкты клубдар рейтингинде 21-сапта турат. Ишке орношуу оңой болгон жок.

Ал Бангла Роуд деген айтылуу көчөдө жайгашкан, жолдун боюнда мыкты клуб, бар, ресторандар иштейт. Туристтердин жайнаганын мындан билиңиз, ар түнү миллиондогон доллар табышат. Аталган клубда дүйнөгө белгилүү диджейлер иштеп, ал жайда ырдап чыгыш — чоң урмат. Италиялык кишинин клубу, негизинен чет элдиктер кирет. Ошол клубга жумушка кирем деп максат койдум.

Таиландга баргандан бир нече ай өтпөй, ал клубга мени ишке алышты! Жаңы жыл тоскон күнү сахнага чыктым. Бир кеч үчүн мага 800 доллар төлөп беришти. Бул майрам негизи музыканттар үчүн эң кирешелүү убак.

— Ойго келбеген окуяларга кабылдыңыз беле?

— Түркияда бир жагымсыз жагдай болгон. Ал жакта улуу муундагы адамдарга гана багытталган отелдер бар. Ошондой жайлардын бирине чакырышты, көрүүчүлөр негизинен улгайган немис улутундагы кишилер эле.

Мен ойногон музыканы угуп эле сүйлөнүп киришти. 80-жылдардагы композицияларды аткарууну талап кылышты. Таптакыр ойногум келген эмес ошол кечте!

Айына 150 миң сом тапкан 18 жаштагы балага таасирленгем. Ишкер Жаманбаевдин маеги

— Азыр кантип күн кечирип жатасыз? Соцтармактагы баракчаңызда үйгө жетүүгө ашыгып турганыңызды жазыпсыз.

— Азыр Малайзияда калып калдым. Каттам жок, иш баштала элек. Топтогон акчам түгөндү. Анан да ата-энемди 8 айдан бери көрө элекмин. Коронавирустун айынан пландарым бузулду, эмгектин баары талаага кетти.

Кирешем болсун деп Сингапурдан бир келишим таптым. Бирок алар да иштин башталышын күтүп жатышат. Кандай болгон күндө да эртеби же кечпи, мунун баары бүтөт. Өз ырларымды аткарып чыгар күн келер.

Белгилер:
турист, клуб, скрипка, консерватория, чет өлкө, музыка
Тема боюнча
Сүйүүбүз көп тоскоолдукту жеңди. Издешпей табышкан Назбек менен Нурайым
Эл ырчыларды көрө берип чарчады. Гүлшайыр Садыбакасова менен маек
Мектептеги класс. Архив

Эки окуучудан COVID-19 табылды. Ошто №20 мектеп карантинге жабылды

(жаңыланган 17:41 19.04.2021)
Окуучулар коронавирус жуктуруп алгандыгына байланыштуу мектеп эки жумага жабылды. Буга чейин дагы бир нече билим берүү мекемеси онлайн форматка өткөн.

БИШКЕК, 19-апр. — Sputnik. Ош шаарындагы Исхак Раззаков атындагы №20 мектеп-гимназиясынын эки окуучусунан COVID-19 аныкталды. Бул тууралуу Ош шаардык билим берүү башкармалыгынан билдиришти.

Маалыматка караганда, аталган мектеп 19-апрелде эки жумалык карантинге жабылып, сабактар онлайн өтүлө баштайт.

Эске салсак, 13-апрелде калаанын "Олимп" жана "Жетиген" мектептеринде да эки окуучу илдетке кабылган. Алар бир туугандар болуп, коронавирус аларга энесинен жуккандыгы аныкталган.

Мындан улам алар менен байланышта болгондордон анализ алынып, мектептер онлайн режимге өткөн.

Белгилер:
коронавирус, билим берүү, мектеп, Кыргызстан
Тема:
Коронавируска байланыштуу Кыргызстандагы кырдаал
Тема боюнча
Бишкекте дагы үч мектеп аралыктан окууга өттү
Мугалим COVID жугузуп алган. Бишкектеги №67 мектеп карантинге жабылды
Акча каражаттары. Архив

Акчаны кайда салып кантип көбөйтсө болот. Кыргызстандагы шарттар

(жаңыланган 16:58 19.04.2021)
Айдан артып калган же топтогон тыйыныңызды жөн катпай эселентип алуу үчүн туура инвестициялоону өздөштүрүп алган дурус. Мындай процесс так билбегендиктен эле адегенде кыйын, дегеле кол жеткистей көрүнөт деп эсептейт Улуттук банктын өкүлдөрү.

Акчасын көбөйтүп алууну ким каалабасын. Ошондуктан кай багытка салуу пайда алып келет деген сууроо туулат. Улуттук банк инвестициялоонун багыттары боюнча кеңештерин берди.

"Акчаңыз сизге утуш алып келиши үчүн туура инвестициялоону билген оң. Процесс эң башында эле татаал жана мүмкүн эмес нерседей туюлат. Эң башкысы — болгон тыйыныңыздын баарын бир тармакка салбоо керектигин эске тутуп, инвестициялоонун инструменттерин ажырата билүү зарыл", — дешти өлкөнүн башкы банкындагылар.

УБ өкүлдөрү инвестициялоонун варианттарын санап, ошондой эле оң жана терс жактарын тизмектеп беришти.

Акциялар

Акция — бул акционердик коом тарабынан чыгарылган үлүштүк баалуу кагаз. Акцияны сатып алуу менен сиз компаниянын үлүшүндө энчиңиз болот. Акционер катары кирешеңиз аталган ишкана рынокто канчалык ийгиликтүү иш алып барарына жараша.

Акция жөнөкөй жана привелегиялуу (артыкча укуктуу) деп эки түргө бөлүнөт. Жөнөкөй акция жыйналыштарда добуш укугуна жана компаниянын кирешесине жараша дивиденд алуу укугуна ээ кылат. Артыкча укуктуу акциялардын "добушу" жок, бирок компания киреше алган-албаган күндө да белгиленген өлчөмдө дивиденд алуу укугу камтылат. Компания жоюлуп кеткен шартта жөнөкөй акционерлерге караганда булардын мүлктөн үлүш алууда артыкчылыгы болот.

Эгер акционердик коом киреше тапса, анда анын төрттөн кем эмес бөлүгүн ал жыл сайын дивиденд түрүндө акционерлерге төлөп берүүгө тийиш. Дивиденддердин өлчөмү компаниядагы сиздин үлүшүңүзгө пропорциялуу. Бирок ошону менен бирге эле акционерлер компания кыйраган учурда жабыр тартарын да эстен чыгарбоо абзел.

"Акцияга салынган каражат заматта пайда алып келбей турганын дароо такташып алган жакшы. Акцияга инвестициялоо — бул капиталга узак мөөнөттүү салым, андан пайданы сиз 2-3 жылдан кийин гана ала баштайсыз. Акцияга инвестициялоо менен баалуу кагаздын наркы жогорулап да, төмөндөп да кетерин түшүнүүгө тийишсиз. Дал ушул себептен акциялар тобокелдиктин жогорку деңгээлдеги салымдардын түрүнө кирет", — деп белгилейт Улуттук банктагылар.

Облигациялар

Облигация — бул карыздык баалуу кагаз. Аны сатып алуу менен сиз компанияга белгилүү бир убакка чейин белгиленген пайыз менен карыз берип турасыз. Облигациялар адатта 2-3,5 жылга чыгарылып, мөөнөтү келгенде компания сиз салган сумманы кайтарып берет. Бир облигациянын баасы миң сом турат. Корпоративдик облигацияларды акционердик жана жоопкерчилиги чектелген коомдор чыгарат.

"Облигация ээлери аны чыгарган компаниянын башкаруу иштерине аралашпайт. Бирок облигацияга ээлик кылуунун артыкчылыгы бар. Акциялардан айырмаланып компаниянын киреше алып-албаганына карабастан пайыздан түшкөн кирешеңиз сизге чегерилет. Облигациялардын оң жагы инвестор каалаган убагында баалуу кагаздарды экинчи рынокто сатып жиберип, башта салган акчасын кайтарып алат. Ошону менен бирге эле пайыздык пайдасын да жоготпойт", — деп белгиледи Улуттук банк.

Эгер баалуу кагаздар Кыргыз фондулук биржасында Blue Chips категориясы боюнча листинг жол-жобосунан өткөн болсо, инвесторлор киреше салыгын төлөөдөн бошотулат.

Мамлекеттик баалуу кагаздар

Мамлекеттик баалуу кагаздар ынанымдуулугу жогору деп эсептелгендиктен, тобокелдик дээрлик жок. Мамлекеттин атынан өлкөнүн Финансы министрлиги бул баалуу кагаздар боюнча төлөмдөрдү төлөп берүүгө кепилдик берет. Жыл сайын Кыргызстандын бюджетинде ички карызды, башкача айтканда, мамлекеттик баалуу кагаздардын төлөмүн төлөп берүүгө каражат бөлүнөт.

Здание Национального Банка Кыргызской Республики на проспекте Чуй
© Sputnik / Эмиль Садыров
Улуттук банк

Мамлекеттик баалуу кагаздардын кеңири тараган түрлөрү— Мамлекеттик казыналык векселдер (МКВ), Мамлекеттик казыналык облигациялар (МКО) жана Кыргызстандын Улуттук банкынын ноталары.

КР УБ ноталары — бул мамлекеттик кыска мөөнөттүү баалуу кагаздар. Улуттук банк тарабынан 10 миң сомдук нарк менен чыгарылат. Ноталар 7, 14, 28, 91, 182 жана 364 күнгө жайгаштырылат. Максималдуу кирешелүүлүгү 4-5 пайызга жетет.

МКВ — өкмөттүн кыска мөөнөттүү мамлекеттик баалуу кагаздары 100 сом менен чыгарылат. МКВ 3, 6 жана 12 айга созулат. Алардын жылдык орточо кирешелүүлүгү 6,5 пайызга жетет.

Мамлекеттик казыналык облигациялар — пайыздык кирешеси (купон) жана бир жылдан ашуун айлантылчу өкмөттүн узак мөөнөттүү мамлекеттик баалуу кагаздары. МКО документтүү жана документсиз формада чыгарылат. Мамлекеттик казыналык облигациялардын кирешелүүлүгү 12,5 пайызга жетиши мүмкүн. Мамлекеттик баалуу кагаздарды апта сайын Улуттук банк тарабынан өткөрүлүп турган аукциондорго жайгаштырылат.

Мамлекеттик баалуу кагаздарды каалаган юридикалык же жеке тараптар сатып ала алышат. Бул үчүн коммерциялык банкта эсеп ачып, банк аркылуу аукционго катышууга тапшырык берүү керек. Жеке жак жана юридикалык тарап мамлекеттик баалуу кагаздарды түз сатып ала албайт.

Ошондой эле мамлекеттик казыналык облигацияларды Кыргызстандын фондулук рыногундагы брокердик компаниялар аркылуу да сатып алууга болот.

Коммерциялык банктардын аманаттары (депозит)

Депозит — бул ишкана же жеке жактардан каражаттын банкка кабыл алынышы. Каражатыңызды пайдаланганы үчүн банк сизге пайыз төлөйт. Улуттук банк банкка салынган акча Кыргызстанда эркин капиталды салуунун эң жөнөкөй жана кеңири таралган түрү экенин белгилейт.

Женщина пересчитывает 1000-сомовые купюры
© Sputnik / Жоомарт Ураимов
Акча

"Аманат ачууга дейре өз киреше жана чыгымдарыңызды пландап алууңуз кажет, себеби банк депозитинен акчаны мөөнөтүнөн мурун алууда чегерилген пайыздарды көп учурда жоготуп алышыңыз ыктымал. Кирешенин көлөмү аманаттын мөөнөтү жана суммасына жараша. Мөөнөтү канчалык узагыраак жана суммасы канчалык көбүрөөк болсо, депозит боюнча пайыздык чен да ошончолук жогору болот", — деп айтылат маалыматта.

Ошондой эле баштапкы инвестициялык капиталды топтоо, кийин башка каржылык инструменттерге салуу үчүн да банкта эсеп ачууга болот.

Кыргызстанда аманаттык салымдар Депозиттерди коргоо агенттиги тарабынан корголот. Кепилденген учур келгенде аманатчыга 200 миң сомго чейин төлөнүп берилет.

Кыймылсыз мүлк

Мүлктүн бул түрүнө акча салуу эки ыкма менен капиталды эселентүүгө жол ачат. Биринчиси — нарк айырмасынан пайда көрүү, башкача айтканда, арзан сатып алып, кайра кымбатыраак сатуу. Экинчиси — ижарага берүүдөн маал-маалы менен пайда көрүү.

© Sputnik / Илья Питалев
Көп кабаттуу үй

"Кыймылсыз мүлккө акча салуу — капитал салуунун эң майнаптуу түрү деген пикир бар. Чындыгында андай деле эмес. Бул ыкманын өзгөчөлүктөрү бар, алардын бирине токтолсок, сиз инвестициялоонун бул багыты менен алектенүү үчүн баштапкы капиталыңыз кыйла көбүрөөк болушу шарт", — деп эскертет Кыргызстандын негизги банкы.

Дагы бир терс жагы — кыймылсыз мүлктү дайым эле заматта сатып жибере албайсың. Мүлктүн бул түрүнө инвестициялоо — капитал салуунун маанилүү түрү, бирок тыкыр мамилени, рынокту жана мыйзамдардын кылдаттыгын ийне-жибине чейин изилдөөнү талап кыларын эскертет КР УБ.

Алтын

Алтын куймалары — бул Кыргызстанда инвестициялоонун жаңы өндүрүмү. Улуттук банк 2015-жылдын 7-майынан тарта алтын куймаларын кайра сатып алуу укугу менен сатыкка чыгарган. Бул анын чоң артыкчылыгы жана салымдын ынанымдуулугунун кепилдиги. Бирок алтын куймалары абдан аяр мамилени талап кыларын эстен чыгарбаңыз. Металлдын үлгүсү (пробасы) абдан жогору — 999,9, ошол себептен ал абдан жумшак келет. Куйма кол, кездеме же салфетка тийсе, бузулуп калышы ыктымал.

Золотые мерные слитки Национального банка Кыргызстана
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Алтын куймалары

Эгер анын үстүндө чийик же манжа издери калып калса, баалуулугун дароо жоготот. Кийин аны сындырылган бөлүктөрдүн баасында, башкача айтканда, баалуу металлдын өз наркынан бир далай арзан сатууга гана болот. Ошондуктан Улуттук банк куйманы кутуча же корголгон таңгакта кармайт.

Алтын куймаларына анча ынанбай турсаңыз менчиктештирилбеген (жеке жактары көрсөтүлбөгөн) металл эсептерди да байкап көрсөңүз болот. Салымдын суммасы куйма өлчөмүнө тете болушун жана аяр мамилени талап кылынган куймаларга инвестициялоодон айырмаланып, бул ыкмада өзгөчө кам көрүү жана салымдын суммасына чектөө жок. Мындайда алтын колго берилбейт, ал виртуалдык, ошондой эле эсепте сакталат.

Эсептен акча алууда виртуалдык алтындарыңыздын санын баалуу металлдын ошол күнкү баасы менен эсептеп беришет. Башкача айтканда, капитал алтындын наркы өскөндө акчаны көбөйтүп алууга болот.

Иш жүзүндө бул баалуу металлдын баасы жай, бирок сезилерлик көтөрүлүп турат.

"Акчаны алтынга салууда инвесторлор бул узак мөөнөттүү инвестиция инструменти экенин эске алышы абзел. Ошондуктан кыска убак үчүн мындай операция жүргүзүүнүн кажети жок", — деп эскертет Улуттук банк.

Буга чейин Sputnik агенттиги кыймылсыз мүлккө акча салуунун артыкчылыгы менен кемчилиги тууралуу материал даярдаган.

Белгилер:
киреше, инвестициялар, металл, алтын, акция, депозит, акча, Улуттук банк
Тема боюнча
Кыргызстандагы электрондук капчыктар. Колдонуу шарттары
Банкка салынган акчаны кантип көбөйтсө болот? Кыргызстандагы депозит тууралуу