Кыргызстандык ишкер Мэлс Эркинбек

Азыркы ишим автоунаа сатуудан да кирешелүү! Кыргызстандык ишкердин ири бизнеси

750
(жаңыланган 19:38 31.08.2020)
Мэлс Эркинбек бир кезде досу корей тили курсуна жазылууга кеңеш бербегенде таптакыр башка нукта чыйыр салмак. Ошондо жаш жигитти курстун бекер болгону эле кызыктырган. Байкуш студент ошол тил курсу бүт жашоосун өзгөртөрүн ал убакта кайдан билсин!

Ишкер  Sputnik Кыргызстан кабарчысы менен маек куруп, бизнестин оош кыйыштарын, Кыргызстанга тарткан бир күчү тууралуу айтып берди.

Азыр Мэлс Эркинбек бизнестин үлкөндөрүнөн. Ал ата мекендик тоо кен ишканалары жана Түштүк Кореядан келген курулуш компанияларынын көпчүлүгүн оор техникалардын тетиктери менен жабдыйт. Ишкерди өз баянын төкпөй-чачпай айтып берүүгө көндүрдүк.

— Сиз тууралуу өзүңүздөн уксак алгач.

— Жалал-Абад облусуна караштуу Казарман айылында төрөлгөм. Апам бала бакчада иштеп, атам катардагы айдоочу болчу. Жөнөкөй айылдык жигит болуп өстүм, бирок бир жолку окуя баарын өзгөрткөн. Окуучулук куракта чоң атам иним экөөбүзгө бир нече чакырым узундуктагы арык каздырды. Бир ай бою куйкалаган күн алдында, аптапка кактана мээнеттендик. Ошондо турмушта эки жол бар экенин аңдагам: же акылың менен, же кара күчүңдү колдоносуң. Акылга таянсаң – алда канча байыраак, жеңилирээк жана жакшыраак болорун түшүндүм.

— Бишкекке качан көчүп келдиңиз?

— Мектепти артыкчылык менен аяктадым, ата-энем мени борбор калаага окууга жөнөттү. 1999-жыл эле. Программист болгум келген, бирок бул адистикке каражатым жетпей турганын кыйытышты. Ошондо кийин которулуп кетем деген ой менен Улуттук университеттин математика факультетине тапшырдым.

— Баш калаага оңой эле көндүңүзбү?

— Эстегим келбес күндөр да болгон. Кээде 2-3 күн катары менен крандан гана суу ичип калган мезгилдерим болгон. Жыгач усталык кылдым, ширетүүчү, арак-шарап заводунун кампасында кара жумушчу да болуп иштедим.

Студенттик жатаканадагы алгачкы жылдар аябай оор өткөн. Чоң курстагылар менен мушташтар да болгон. Даттанар кишим жок, чыдап, тек гана жан сактагам. Азыр андайга жол бербейт болчумун.

Предприниматель Мэлс Эркинбек поставляет запасные части к тяжелой технике для большинства отечественных горнодобывающих и строительных компаний из Южной Кореи
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Ишкер Мэлс Эркинбек ата мекендик тоо кен ишканалары менен Түштүк Кореядан келген курулуш компанияларынын көпчүлүгүн оор техникалардын тетиктери менен жабдыйт.

— Андайда Казарманга кайтууга чамынып калган жок белеңиз?

— Жок. Бизди ушундай тарбиялашкан. Эч нерсеге карабай, эбин таап жашап кетүүгө тийиш элем.

Батиримди күрөөгө коюп кредит алганым чоң ката болду. Ишкер айымдын маеги

— Жашооңуз кантип жакшыра баштаган?

— Чоң курстарда жеңилдей түштү. Жакшы окугандыктан, башка студенттерге курстук, лабораториялык иштерди, рефераттарды акы алып жазып жүрдүм. Университетти аяктаган соң окутуучу болуп калууга камынгам. Ошол маалда досум корей тили акысыз үйрөтүлөрүн айтып калды. Бул тилдин бизге кереги тиер-тийбесин деле дароо оюбузга келбеди. Бизди "бекер" дегени эле кызыктырган. Акысыз болсо, эмнеге барбайбыз дедик. Көрсө, ал корей лидерлик мектеби экен.

Канттын жанындагы Люксембург айылында жашап, окудук. Бизди 4.50дө ойготушчу, Кыргызстандын гимнин аткарчубуз. Андан соң 2,5 чакырым чуркачубуз. Саат алтыда биринчи сабак – таңкы медитация болчу. Ар кандай: атага, энеге, мекенге болгон сүйүү деген темаларды беришчү. Биз алар боюнча ойлорубузду кагазга түшүрчүбүз.

Ошол мектепте биз корей жана англис тилин кечке чейин окудук. Күн сайын кечки алтыда жыйнайбыз, андан кийин уктамай. Кыскасы, аскердегидей тартип. Ошондой режимде бир жыл жашап, ал жактан англис тилин жана корей тилин өздөштүрүп, бомбардир болуп чыктым.

— Корей тилинин зарылдыгын дароо түшүнбөдүк дегениңиз кандай?

— Бул менин жашоомдогу трамплин болду. Азыр корейлер менен бизнесим бар.

— Корей турмушуна көнүү оңой болдубу?

— Айылдан Бишкекке келгендегиге караганда Кореяга көнүү кыйла жеңил болду. Ошондо биз чет өлкөгө чыгууну эле самап калганбыз, бирок ал жакка барганда андай деле чоң керемет эмес экени билинет. Жаңы реалдуулукка өтө тез көнөсүң.

Ал жакка барарым менен бизнеске кириштим. Кореядан Бишкекке айдалган машиналарды жөнөтө баштадым, бул – абдан жакшы киреше. Интернеттен машиналарды таап, элге сүрөттөрдү жөнөтөбүз. Алар автону жактыргандан кийин гана аны сатып алчубуз. Баары алдын ала төлөм менен жүргүзүлчү, андыктан биздин иште эч кандай тобокелдик жок эле. Тескерисинче, сатып алуучулар тобокелге салышчу. Кийин биз тетиктерди сатууга кириштик.

— Тетик сатканга караганда автомобиль рыногу кирешелүү деп ойлогом.

— Тескерисинче! Машина айына бир, ал эми тетиктер күндө сатылат. Биздин рынок эски автомобилдерден тургандыктан, автоунаалар улам бузула берет.

Ушул тапта биздин компания бир нече багытта иш алып барат. Биринчиден, экскаватор, жүктөгүч, курулуш жана тоо кен тармагына атайын техникалардын тетиктерин саткан дүкөн. Экинчиден, ушул эле тармактар үчүн техниканын өзү менен жабдыйбыз. Анан да биз кореялык өндүрүштүк гиганттардын биринин өлкөдөгү расмий дистрибьюторубуз.

Предприниматель Мэлс Эркинбек поставляет запасные части к тяжелой технике для большинства отечественных горнодобывающих и строительных компаний из Южной Кореи
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
"Корей тилин үйрөнгөнүм жашоомдогу трамплин болду. Азыр корейлер менен бизнесим бар", — дейт Мэлс Эркинбек.

— Мурда андай товарларды Кытай же Россиядан буюртма кылышчу. Корея бул рынокко киргенине салыштырмалуу аз эле болду.

— Азыр Түштүк Корея атайын техника жана автомобиль жаатында гана ири жабдуучу болуп саналбайт, кореялык компаниялар косметика, текстиль жана башка товарларды өндүрүү менен да кызуу алектенет. Алар үч нерсе – ылдамдык, сапат жана баасы менен артыкчылыкка ээ.

— Көптөгөн кыргызстандыктар акча табууга сыртка аттанууга ашыгышат. Кореяга барган өзүн актайбы?

— Албетте, себеби бул абдан кирешелүү. Ал жакта орточо 2,5 миң доллардын тегерегинде табышат. Кыргызстандыктар Кореяга үч ыкма менен кетишет. Биринчиси – билим алуу. Экинчиси — мыйзамсыз жол, кандайдыр бир иш-чарага барып, жашап калышат. Эң жакшысы – үчүнчүсү, квота менен барышат. Ар жылы Корея Кыргызстанга жумушчулар үчүн квота бөлөт. Так саны эсимде жок, эки миңге чейин орун берилсе керек.

Азыр аталган мамлекетте беш миң чакты кыргызстандык жашайт. Кореяда биздин диаспора да түзүлгөн.

Төрт саатта 800 миң сомдон кол жуугам... Бишкектик өжөр ишкердин маеги

— Корей тилин билбей туруп иштөөгө болобу?

— Ооба, кара жумуш абдан көп, мисалы, батирлерди жыйнатышат. Негизинен бригадир гана корей тилинде сүйлөп, жумушчулар биле бербейт. Күнүнө алар 70-100 доллар алышат.

— Кореяда жашоо кымбатпы?

— Кеминде эле айына 1000 доллар табуу керек, баары кымбат. Мисалы, кафеде бир порция тамак 8 доллар (600 сомдун тегерегинде) турат.

— Кореяда кебетеге көңүл бурулары боюнча көндүм пикир бар.

— Ооба, сырткы көрүнүшкө чоң көңүл бурушат. 18 жашка чыкканда пластикалык хирургдун кызматтарына сертификат тартуу кылышат. Сурма, мурун же жаагын оңдотуу ал жакта тиш доктурга баргандай эле кеп.

— Кореяга көчүп барган кыргызстандыктар эмнеден кыйналышы ыктымал?

— Биз үчүн аябай оор болот, анткени биз жоопкерчиликсиз келебиз, мыйзамды бузууга көнүп калганбыз. Белгиленбеген жерден жолду кесип өтүү биз үчүн чекилик эмес. Андайда мыйзам бузуп жатканыбызды деле ойлонбойбуз, чынбы? Бетибиз да кызарып койбойт.

Кореяда мындай нерсе үчүн катуу жазалашат, ал жакта мыйзам иштейт. Бир жолкусунда мейманкананын кире беришинде кымбат фотоаппаратты унутуп калыптырмын. Үч сааттан кийин барсам, ордунда турат. Эч ким тийбептир, бизде болсо көз көрүнө кымырып кетишмек!

Дагы бир мисал: февралда коронавирус күчөп турган маалда Кореяда элем. Алардын саламаттыкты сактоо министри теледен чыгып, беткап тагынып, элди чогулбоого чакырды. Эртеси күнү эшикте бир дагы беткапсыз кишини көрбөдүм!

— Бөтөн жерден келген жаран Кореяда өз киши боло алабы?

— Канча жашасаң да, чет элдик бойдон каларың айкын. Алардын мамилеси сен кандай кызматты ээлегениңе жараша. Эгер тең же жогорку кызматта болсоң, сени сыйлашат, улам-улам ийилишет. Кара жумушчуларга абдан начар мамиле жасашат.

85 гектар жерди эки киши сугарып жетишет. Тоңдогу жаңычыл багбан менен маек

— Кыргызстандын Соода-өнөр жай палатасынын өкүлү Инчхон шаарында иштейт. Сиз кандай дейсиз, КР менен Түштүк Кореянын биргелешкен бизнес долбоорлору болушу мүмкүнбү?

— Ушул темада корейлер менен сүйлөшкөндө дароо эки суроону узатышат. Биринчиден, аларды калктын саны кызыктырат. Кыргызстанда алты миллион киши жашарын укканда, алардын кызыгуусу тарайт. Экинчи суроосу өлкөнүн ИДПсына байланыштуу. 1100 доллар дейм. Аларда бул көрсөткүч 31 миңге жеткендиктен, кеп андан ары уланбайт. Бирок баары бир алар менен бир концепция боюнча сүйлөшүүлөрдү жүргүзөм. Корей технологиясы жана биздин (кытай) арзан сырьесун пайдалана ЕАЭБге товар сатуудан сөз козгойм. Анткени Кыргызстан Евразиялык экономикалык биримдиктин бөлүгү болуп саналат эмеспи.

Предприниматель Мэлс Эркинбек поставляет запасные части к тяжелой технике для большинства отечественных горнодобывающих и строительных компаний из Южной Кореи
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
"Баарыбыз кетип калсак, бул жакта ким жашайт? Эртеби-кечпи кайтуу керек деген пикирди карманам", — дейт ишкер Мэлс Эркинбек.

— Кореяга биз эмне сата алабыз?

— Алар экологиялык жактан таза нерселердин баарын жактырышат, маселен, биздин балды жакшы көрүшөт. Кайда барбайын, менден кыргыз балын сурашат. Ал жакка экспорттошот, бирок өтө аз. Корея Кыргызстанга жылына бир жарым миң тонна квота гана бөлгөн. Бул арзыбаган нерсе да!

Мында кеп ал жакта сапат стандарттарынын жогору экенинде. Бизде өндүрүмдүн коопсуздугун тастыктай турган тийиштүү деңгээлдеги лабораториялар жок. Аларды бал менен негизинен Австралия камсыз кылат.

— Кыргызстандагы бизнесмендерге кандай баа берет элеңиз?

— "ProKG" профессионалдар клубуна киргениме эки жылча болуп калды. Ал жакта биз башка ишкерлер менен пикир алмашабыз. Жалаң интеллектуалдар, андай адамдардын арасында болуу мага абдан жагымдуу.

Маселенин баары – Кыргызстанда бизнес кылсаң, айланып-тегеренип отуруп жемкорлук ишмердикке бет келишкениңде. Бардык жерде тааныш-билишиң болуп, байланыш күтүшүң керек, тил табыша билип көйгөйдү чечүүгө жөндөмүң болушу зарыл. Бирок азыр жагдай жакшы нукка түшүп, эми сенин канчалык иш билги экениң баалана баштады.

— Эмнеге Кореяда жашап калбастан, Кыргызстанда жашоону туура көргөн элеңиз?

— Баарыбыз кетип калсак, бул жакта ким жашайт? Эртеби-кечпи кайтуу керек деген пикирди карманам. Эгер жоктон баштоого мүмкүн болсо, кайра башынан куруунун эмне зарылдыгы бар? "Морттукка каршы" деген китептегидей – биз жакшы жашоого кынык алышыбыз ыктымал, бирок кийин кантип жан сактайбыз?

Кыргызстандыктар жан сактоо (тиричилигин өткөрүү) далалатында, ошол себептен биздин эл күчтүү келет. Биз дүйнөдөгү ар кандай өзгөрүүлөргө даярбыз, бардыгына туруштук бере алабыз.

750
Белгилер:
мыйзам, ишкердик, Корея, Казарман, Кыргызстан
Тема боюнча
Талаада ыйлаган күндөр болду. Чөлдү кирешелүү бакка айланткан Маджиковдун маеги
Паста. Архив

Бөдөнөнүкү пайдалуу. Чийки жумуртка кошулган тамактын кооптуулугу айтылды

6
(жаңыланган 08:31 30.09.2020)
Адистин айтымында, чийки жумуртканын курамында ууланууга алып келүүчү сальмонелла бактериясы болушу мүмкүн.

БИШКЕК, 30-сен. – Sputnik. Ресторандагы карбонара пастасы, тирамису десерти жана курамына чийки жумуртка кошулган тамактар кооптуу болот. Мындай пикирди ветеринар-дарыгер Алексей Кухно ForPost порталына берген маегинде айтканын РИА Новости жазды.

Анын белгилешинче, чийки жумуртканын курамында ууланууга алып келүүчү сальмонелла бактериясы болушу ыктымал. Адис мындан көрө тамак даярдоодо бөдөнөнүн жумурткасын пайдаланууну сунуш кылат. Ал кооптуу инфекциянын болушун жокко чыгарат.

Диетолог организмге пайдалуу деп жүргөн азыктардын зыянын айтып берди

"Бөдөнөнүн дене табы жогору, 40 градустан ашык болгондуктан, алар сальмонеллез илдети менен оорубайт. Эгер патоген (оорунун козгогучу) организмге кирип калса, анда ал жашап кете албайт", — деген Алексей Кухно.

Ошондуктан дарыгер коомдук тамактануу жайларында жогоруда кооптуу деп айтылган тамак-аштарга буюртма берүүдөн карманууга чакырат.

6
Белгилер:
кооптуулук, уулануу, ден соолук, тамак-аш
Тема боюнча
Чөнтөккө да күч келбейт, ден соолукка да пайдалуу. Диетолог 7 азыкты санады
Шайлоо участогу. Архив

Шайлоо-2020: талапкерлердин бир тобу партиясынан чыгып кетти. Соңку окуялар

274
(жаңыланган 22:06 29.09.2020)
Эки күндүн аралыгында бир партиядан 10 талапкер кетип калды. Шайлоонун чыгымдарына каралган каражат жетпей дагы 1,8 миллион сом бөлүндү.

БИШКЕК, 29-сен. — Sputnik. Парламенттик шайлоого саналуу эле күндөр калды. Sputnik Кыргызстан агенттиги өнөктүк маалында болуп жаткан соңку окуяларды чогултуп окурмандарга сунуштайт.
Жогорку Кеңештин депутаттарын шайлоо 4-октябрда өтөт. Бул күнү 3 миллион 523 миң 532 шайлоочунун добушун алуу үчүн 16 саясий партия ат салышууда.

Соңку окуялар:

  • Бүгүн вице-премьер, Шайлоону уюштуруу жана өткөрүү боюнча республикалык штабдын жетекчиси Акрам Мадумаров маалымат жыйын өткөрдү. Анда суроого жооп берип жатып "шайлоодон беш-алты партия өтүшү мүмкүн" деген божомолун айтты;
  • Шайлоо өнөктүгү маалында 104 мыйзам бузуу катталып, соттук өндүрүш жүрүп жатат. Анын ичинен 64ү кылмыш, 40ы жорук деп бааланууда;
  • Парламенттик шайлоону өткөрүүгө эсептелген акча жетпей калып, дагы 1 миллион 857,2 миң сом кошулду. Ошону менен депутаттарды шайлоого бюджеттен 449,58 миллион сом сарпталат;
  • БШК дүйнөнүн 31 мамлекетинен келе турчу 24 эл аралык уюмдун өкүлдөрүнөн турган 219 адамды эл аралык байкоочу катары аккредитациядан өткөрдү;
  • "Кыргызстан" партиясынын квотасы менен дайындалган Нурбакыт Маматалиев Ош аймактык шайлоо комиссиясынын мүчөлүгүнөн алынып, ордуна Аида Сатыбалдиева келди. Маматалиев өз арызынын негизинде кеткен;
  • Кечээ "Кыргызстан” партиясынын тизмесинен сегиз талапкер чыгарылды. Алар — Азамат Дүйшеев, Алмазбек Дыйканбаев, Данишбек Курманбеков, Каныбек Кубатов, Улук Кыдырбаев, Кубан Мырзаканов, Абдумиталиб Тургунбаев, Космосбек Чыдынов. Шайлоого аз калганда эмнеге партияга кол шилтеп кеткени белгисиз. Өздөрү тизмеден чыгарууну сурап БШКга арыз жазганы айтылат;
  • Бүгүн ЖКнын учурдагы депутаты Алмазбек Токторов БШКга кат түрүндө кайрылып, “Кыргызстан” партиясынан чыгып кетти. Аны менен катар эле дагы бир талапкер, Кудрет Тайчабаров өзүнүн арызынын негизинде тизмеден чыгарылды;
  • “Бүтүн Кыргызстан” партиясынан үч талапкер — Люшер Мусаев, Нурлан Мамытов, Айтбек Абдысатаров жарыштан четтеди. Партия аларды тизмеден чыгарууну сурап БШКга билдирүү жиберген;
  • “Социал-демократтар” саясий партиясы БШКга кайрылып, тизмесинен төрт талапкерди чыгарды. Алар — Камилла Талиева, Бахадир Маматбуваев, Машхура Самиева, Мамир Заитов;
  • “Мекенчил” партиясынын талапкерлеринин тизмесинен үчөө — Сонунбу Кадырова, Азамат Аспек уулу, Айбек Озокеев четтетилди. Алар да партиянын сунушу менен кетип жатышат;
  • “Афганистан согушунун ардагерлери” партиясынын арызынын негизинде Зарипахон Насирдинова тизмеден чыкканы маалым болду.
274
Белгилер:
чыгым, БШК, чыгаруу, тизме, талапкер, шайлоо
Тема:
Шайлоо-2020
Тема боюнча
Жээнбеков парламентке канча партиянын келишин каалай турганын айтты
Кайсы облуста шайлоочулардын саны көп? Тизме
Бет кап бекер берилет. Шайлоодо COVID-19дан коргонуу алгоритми иштелип чыкты
Эс алып жаткан куруучулар. Архив

Курулуш тармагынын сегиз ай ичинде аксашынын 4 себеби аталды

0
(жаңыланган 08:46 30.09.2020)
Аталган тармактын аксашына карантин убагында бардык курулуш компанияларынын иштеринин токтошу бирден бир себеп болгону айтылды.

БИШКЕК, 30-сен. — Sputnik. Январь-июль айларында курулуштун дүң продукциясынын жалпы көлөмү азайып, 68,1 миллиард сомду түзгөн. Бул туурасында Экономика министрлигинин сегиз ай ичиндеги өлкөнүн социалдык-экономикалык өнүгүүсүнүн негизги көрсөткүчтөрү боюнча маалыматында айтылды.

"Экономиканын капитализациялануу көлөмүнөн алганда, быйылкы жылдын январь-август айларында курулуш продукцияларынын жалпы дүң көлөмү 68,1 миллиард сомду түзүп, 7,8 пайызга төмөндөгөн (өткөн жылдын январь-август айларында 7,7 пайызга өсүш болгон). Жалпы экономикалык өсүшкө карата курулуш секторунун таасири терс чыккан. Тагыраагы, ИДП түзүлүшүнө салымы (-) 0,56 пайыздык пункт болуп, ИДП өндүрүшүндө анын салыштырмалуу салмагы 6,8 пайызды түзгөн", — деп айтылат маалыматта.

Экономика министри: Кыргызстандын ички дүң продукциясынын көлөмү кыскарды

Курулуштун төмөндөшүнө төмөнкү факторлор себеп болгон:

  1. Карантин убагында республикадагы инвестициялык долбоорлорду ишке ашырууга тартылган чет өлкөлүк компаниялардын кызматкерлеринин жок болушу;
  2. Чек аралардын жабылышынан улам курулуш материалдарынын жана машиналар менен жабдууларга тетиктердин келүүсүнүн чектелиши;
  3. Карантин убагында бардык курулуш компанияларынын иштеринин токтошу жана башкалар болгон.
  4. Январь-август айларынын жыйынтыгы менен негизги капиталга түшкөн инвестициянын көлөмү каржылоонун бардык булактарынын эсебинен 63,4 миллиард сомду түзүп, 14,7 пайызга төмөндөгөн.

2020-жылдын январь-августундагы инвестициянын негизги көлөмү (алардын жалпы көлөмүнүн 84,0 пайызы) пайдалуу жер байлыктарын казуу курулуштарына, электр энергия менен камсыздоо, газ, буу жана тазаланган аба менен камсыздоого багытталган. Бул катарга дүң, чекене соода, автоунаа менен ташуу ишмердиги жана жүктөрдү сактоо, ошондой эле турак жайларды курууну да кошсо болот.

0
Белгилер:
курулуш, инвестициялар, экономика, Кыргызстан
Тема боюнча
Балыкчыда этти кайра иштетүүчү завод курулуп, продукциясы экспорттолот
Кыргыз өкмөтү COVID кесепетинен канча карыз алып, кайда жумшап жатат. Саресеп