Математика мугалими Гүлзира Миңбаева. Архив

Бир сом коротпостон чет өлкөгө кантип барып келсе болот? Мугалимдин кеңештери

(жаңыланган 20:15 03.10.2020)
Гүлзира Миңбаева Бишкекте математика мугалими болуп иштейт. Ал аз каражат менен же таптакыр тыйын сарптабастан чет өлкөгө барып келүүнүн ыгын билет.

Педагог өз окуучуларына эл аралык таймаштарга катышуусуна жардам берет. Баса, айтымында, мектеп окуучулары андай мелдештерден мыкты жыйынтыктар менен кайтышат.

Миңбаева онлайн окутууну тилдей берүү натуура экенин айтып, бул мугалимдердин жөндөмүн бышыктап, жакындарына жетишерлик күч жана убакыт бөлүүсү үчүн мыкты убакыт деп эсептейт. Мисалы, Гүлзира өзү эки жылдан бери онлайн-сабактар боюнча программалоону өздөштүрүп келет.

Учительница математики из Бишкека Гулзире Минбаева
© Фото / из личного архива Гулзире Минбаевой
Гүлзира Миңбаева Бишкекте математика мугалими болуп иштейт

— Соңку жылдары техникалык илимдер студенттер арасында көп популярдуу эмес. Сиз эмнеге турмушуңузду математика менен байланыштыргыңыз келген эле?

— Баткендин карапайым кызымын. Математика жана техникалык илимдерге басым коюлган лицейди аяктагам. Булар мага жеңил эле болду, анан да өзүм кызыккан предметтер эле. Университетке тапшырып жатканда кесип тандоодо эч буйдалган эмесмин. Жогорку окуу жайды аяктаганда эң мыкты үч студенттин бири болдум. Университетти бүтүргөндөн тарта сегиз жыл лицейлерде математикадан сабак бердим. Бир да жолу көп жыл мурун кабыл алган чечимиме өкүнгөн учурум болгон жок. Кесибим бүгүн да мага жаңы мүмкүнчүлүктөрдү жаратып келет. Балдар менен иштөө абдан пайдалуу. Окуучуларымды эл аралык предметтик жана долбоордук олимпиадаларга даярдачумун.

Акыркы жылдары балдарды математика боюнча эл аралык олимпиадага катышууга таптап жүрдүк. Окуучулар Америка, Таиланд, Малайзия, Африка жана Европада өткөн таймаштарга катышып, жакшы жыйынтыктарга жетишип, баш байгени, алтын, коло медалдар менен кайтып келишкендери болгон.

— Бирок бул аябай кымбат турат эмеспи. Ар бир эле баланын, мейли, өзгөчө жөндөмү бар окуучу болсо деле андай сапарга чыгууга мүмкүнчүлүгү боло бербейт го…

— Балдарым боюнча айтып берейинчи. Тилекке каршы, чет өлкөгө ар кандай мелдештерге катышып жаткан соң, демек, алар бардар үй-бүлөнүн абдан акылдуу балдары деп ойлошот. Ооба, ошол эле Америка же Европага олимпиадага катышууга жол кире акысын баары эле төлөй албайт. Биздин балдар катышып келсин деп биз – менторлор кайтарымсыз негизде көмөк көрсөтчү демөөрчүлөрдү издейбиз. Балдар аябай шыктанып калышат, андай тажрыйбадан кийин мурдагыдан да көңүлдөнүп, чоң ийгиликтерди багындырышат.

Бир кыздын баянынан кеп салайын. Америкада өткөн ири олимпиадада күмүш медалга ээ болду. Окуучу калыстардын купулуна толгон, анткени укмуштай таланттуу жана акылдуу кыз. Экологиялык темага долбоордук олимпиадага катыштык. Биздин кызыбыз чыгармачылык номер менен чыгып, экология үчүн күрөшүү зарылдыгы жөнүндөгү ырды аткарды. Анын ырына жакшы аранжировка жасатып, кооз клип тарттырган элек. Сынактын уюштуруучулары да анын өнөрүнө таасирленип, жабылыш аземинде да ырдап чыгуусун өтүнүшкөн.

Учительница математики из Бишкека Гулзире Минбаева
© Фото / из личного архива Гулзире Минбаевой
Миңбаева аз каражат менен же таптакыр тыйын сарптабастан чет өлкөгө барып келүүнүн ыгын билет

— Эл аралык мелдеш жана такшалма программаларын кайдан табасыздар?

— Жолу жөнөкөй эле. Программа же олимпиада табуу үчүн “Гуглдан” гана издөө жетиштүү. Бул саякаттоонун эң арзан жолу. Америка, Европада акысыз программалар ого эле арбын.

Албетте, англис тилин билүүнүн да кереги тиет. Анткени андай иш-чаралар англис тилинде өтөт. Кудай жалгап, жаш чагыбызда чет тилин үйрөнүүнүн ыгы жеңил. Өз окуучуларымды ар кандай билим берүү программаларын өздөрү издеп көнүүгө да шыктандырам. Педагогуңуз болгону жакшы деңизчи, бирок бул жоопкерчиликтин баарын ага жүктөп коюуну туюндурбайт. Окуучулар да өздөрү издеп, мисалы, уюштуруучулар бардык чыгымдарды өз мойнуна алган ар кыл өлкөлөрдөгү жайкы лагерлерге бара алышат. Бул принципти өзүм да карманам, маселен, эки жыл оболу TechWomen программасына катышып калдым. Бул менин турмушумдагы маанилүү окуялардан болду дээр элем. Программа илимий, техникалык жана математикалык чөйрөлөрдөгү аялдарга багытталган. Ага Африка, Борбордук жана Түштүк Азия жана Жакынкы Чыгыштагы каалаган аял катыша алат.

Учительница математики из Бишкека Гулзире Минбаева
© Фото / из личного архива Гулзире Минбаевой
Өз окуучуларына эл аралык таймаштарга катышууга жардам берип келет

— Билишимче, программанын алкагында Силикон өрөөнүндөгү ири IT-компанияларда такшалма бар. Ошол тажрыйбаңыздан айтып берсеңиз.

— Программаныны маңызы тажрыйба алмашууда. Мындан тышкары, катышуучулар жөндөмдөрүн өрчүтүп, жаңы нерселерди өздөштүрө алышат. Ири IT-компанияларда практикалык тажрыйбага ээ болушат. Мисалы, мен Mozilla Firefox ишканасында иштедим. Программа боюнча ошол сапарым мага катуу таасир этти. Көп бүтүмгө келдим, ошолор мени алдыга сүрөп турат. Балдарды илимге багыттоодон да колумдан көп нерсе келерин аңдадым, программист болуп Силикон өрөөнүндөгү ири ишканада иштөөнү кыялдандым. Билимим боюнча программистмин дагы, болгону ал чөйрөдө иштей элек болчумун. Эки жылдан бери программалоонун Python тилин өз алдынча өздөштүрүп жүрөм. Бул багытта жакшы адис боло аларымды, ойлорумду кантип ишке ашырууну жана эмне кылуу керектигин билем.

АКШга барып келгенден кийин жеке ишимди ачууну чечтим. Математика курсун ачтык, окуучуларды чет жактагы университеттерге тапшырууга даярдайбыз. Биздин окуучулар чет элдик ири окуу жайларга өтүп, жакшы арзандатууларга да ээ болушууда.

Мындан сырткары, ошол сапардын шарапаты менен белгилүү онлайн-мектептин өкүлүнө айландым. Ал – окуучуларга сапаттуу сабактарды сунуштаган билим берүү долбоору. Жалпысынан архивде окуучулар үчүн 10 миңдин тегерегиндеги ролик сакталат. Кейиштүү жагы, кыргыз тилиндеги видеосабактар жок. Англис тилин жакшы билген менин окуучуларым аларды түшүнөт, бирок калган миңдеген окуучуларчы? Бул туурасында TechWomen программасында мага жол көрсөткөн менторума ойлорумду айтып бергем. Көрсө, ал киши онлайн окутуу боюнча долбоордун бир өкүлү менен жакшы тааныш экен. Биз таанышып, баарлаштык. Андан кийин академиянын өкүлдөрү сабактарды кыргыз тилине которууну мага табышташкан. Иштин чети да оюла элек! 10 миң онлайн-сабактан азырынча жүздү гана котордук. Күздүн ортосуна чейин миң чакты видеосабак даяр болот.

— Бул жакшы киреше алып келген жумуш болсо керек....

— Расмий өкүл болгонума карабастан, бул иш менен мен ыктыярчы катары алектенем. Пайдалуу жана зарыл долбоор. Бул жумуштан мен ырахат алам.

Учительница математики из Бишкека Гулзире Минбаева
© Фото / из личного архива Гулзире Минбаевой
Педагог онлайн окутууну тилдей берүү натуура экенин айтып, бул мугалимдердин жөндөмүн бышыктап, жакындарына жетишерлик күч жана убакыт бөлүүсү үчүн мыкты убакыт деп эсептейт

— Быйыл да Кыргызстанда мектеп окуучулары негизинен онлайн-режимде окуп жатышат. Сабактар үзүрлүү болушу үчүн мугалимдерге жана окуучуларга кандай кеңеш берер элеңиз?

— Онлайн окутууга неге бизде терс карашканын түшүнө албайм. Бул системанын айрыкча мугалимдер үчүн артыкчылыктары арбын. Педагогдордун көпчүлүгү — аялдар. Аралыктан окутууда алардын үй-бүлөсү жана жеке өнүгүүсү үчүн убакыт артат. Эки жылдан бери программалоонун тилин үйрөнүп жатканымды айтпадымбы жогоруда. Андыктан адистер үчүн бул – өзүн-өзү өстүрүүнүн дал убагы.

Окуучуларга кыйыныраак, алар мындайга даяр эмес эле. Балдарга жеке өнүгүүгө өбөлгө жок, бул – чоң көйгөй. Окуучулар мугалимдер артынан түшүп окутканга көнүп алышкан. Ал эми азыр болуп көрбөгөндөй эркиндик колго тийди. Аны кандай пайдаланууну алар билбейт. Өз дараметиңизди өстүрүүнүн жолдорун издеңиздер. Мелдешке катышуу, такшалма жана практикадан өтүүгө мүмкүнчүлүк издеңиздер. Бул педагогдор эле эмес, балдарга да тиешелүү. Пандемия басаңдап, биз мурдагы жай жашообузга кайтарыбызга ишенем. Бирок мындай кырдаалдын да артыкчылыктарын алып, жакынкы келечектеги жашообузду жакшырта алабыз.

Белгилер:
мугалим, саякат, билим, чет өлкө, Кыргызстан
Тема боюнча
Көптү үйрөндүк. Онлайн окууну кызыктуу жумушка айлантып алган мугалимдер
Бишкек шаарындагы эмен багы. Архив

Шаршембиге карата аба ырайы

Абанын температурасы жогорулаганына жана күтүлүп жаткан жаан-чачынга байланыштуу республиканын тоолуу райондорунда кар көчкү түшүү коркунучу бар.

БИШКЕК, 13-апр. — Sputnik. Шаршембиде күндүз өлкө аймагында жаан-чачын күтүлбөйт. Батыштан соккон шамалдын ылдамдыгы секундасына 4-9 метрге жетиши мүмкүн. Бул тууралуу Кыргызгидромет билдирди.

Абанын температурасы Чүй облусунда +19…+24, Талас жергесинде +18…+23, Ош, Жалал-Абад, Баткен аймактарында +20…+25, Ысык-Көл, Нарын өрөөндөрүндө +14…+19 градус жылуу болот.

Бишкек жана Ош шаарларында жаан-чачын болбойт. Күндүн табы борбордо +19…+24, Ош шаарында +23…+25 градус болору болжолдонду.

Белгилер:
Кыргызстан, аба ырайы
Тема боюнча
Кайра суук болбойбу? Бир жумага карата аба ырайы
Абхазиянын номери тагылган унаа. Архив

Министрлик: Абхазиянын номери тагылган унааларды мамлекет алып коюшу мүмкүн

(жаңыланган 20:04 13.04.2021)
Кыргызстандын аймагына Абхазиянын номери тагылган унааларды алып кирүү жана эксплуатацияга берүү ЕАЭБдин бажы нормалары боюнча мыйзамдарын бузууга жатат.

БИШКЕК, 13-апр. — Sputnik. Абхазиянын номери тагылган унаалар бажы көзөмөл аймагындагы убактылуу сактоочу кампага киргизилет. Бул тууралуу Экономика жана финансы министрлигинен кабарлашты.

Ведомстводон билдиришкендей, Кыргызстандын аймагына Абхазиянын номери тагылган унааларды алып кирүү жана эксплуатацияга берүү мыйзам бузууга жатат.

"Чет элдик жарандар ЕАЭБдин аймагына үчүнчү өлкөлөрдүн жеке колдонуусу үчүн унаасын ала келсе болот. Бирок андай машинаны КРдин аймагында колдонууга бир жыл гана убакыт берилет", — дешти министрликтен.

Киргизилген унааларды ЕАЭБдин аймагында үчүнчү тараптарга сатууга жол берилбейт. Декларант анын атына жазылган унааны өзү гана айдашы керек.

Эске салсак, буга чейин Кыргызстандын аймагынан бажычылар Жол кыймылы коопсуздугун камсыздоо башкы башкармалыгынын инспекторлору менен биргеликте Абхазиянын номерлерин тагып жүргөн 10 автоунааны кармаган.

Белгилер:
Евразиялык экономикалык биримдик, мыйзам бузуулар, унаа, Абхазия, Кыргызстан
Тема боюнча
Бишкекте Абхазиянын номери тагылган автоунаалар кармалууда
ЕАЭБ аймагында өзү өччү чылым пайдалануу сунушталып жатат
Өсүмдүк майы. Архив

Россия суу май экспорттоодо эркин пошлина киргизет. Кыргызстанга таасири

Кыргызстандын Экономика жана финансы министрлиги Россия өсүмдүк майын экспорттоого киргизип жаткан пошлинанын жаңы түрү Кыргызстанга көлөкөсүн түшүрбөйт деп эсептейт.

БИШКЕК, 14-апр. — Sputnik. Россия ушул жылдын 1-сентябрынан тарта күн карама майын экспорттоого эркин пошлина системасын киргизгени турат. Бул тууралуу март айынын соңунда РФтин экономикалык өнүгүү министри Максим Решетниковго шилтеме берип "Известия" басылмасы кабарлаган.

Sputnik агенттиги жагдайдын Кыргызстанга кандай таасир этерин карап көрдү.

Эркин пошлина деген эмне?

Бул учурда пошлинанын суммасы товардын көлөмү жана баасын эске алуу менен кырдаалга жараша ар кандай болот. Башкача айтканда, кайсы бир баа аныкталып, товар андан арзан сатылса, пошлина алынбайт. Эгер андан кымбат сатыла турган болсо, мурда аныкталган баа менен азыркы сатылып жаткан нарктын ортосундагы сумманын 70 пайызы пошлина катары мамлекеттик бюджетке төлөнөт. Калган 30 пайызы өндүрүүчүнүн өзүндө калат. Адатта бийлик мындай системаны өз экономикасына пайда алып келүү үчүн, тагыраагы, бааларды ооздуктап, ошол эле учурда өндүрүүчүлөргө дагы киреше калтыруу үчүн киргизет.

Максим Решетниковдун айтымында, Россия өкмөтү жогоруда айтылып жаткан, андан жогору болгон учурда пошлина алынчу бааны аныктай элек.

"Эмне себептен пошлинанын жаңы түрү 1-сентябрдан тарта киргизилүүдө? Анткени өкмөт түшүмдү байкап туруп, ошого карата чечим кабыл алат", — деди министр.

Кыргызстанга кандай таасир этет?

Кыргызстан өсүмдүк майы менен өзүн 17 гана пайыз камсыздай алат. Калганын башка өлкөлөрдөн, анын ичинде Россиядан алат. Мисалы, 2020-жылы РФтен биздин өлкөгө 37 миң тонна өсүмдүк майы импорттолгон. Негизи эле Россия ЕАЭБ өлкөлөрүн суу май менен камсыздаган ири өндүрүүчү болуп эсептелет.

Былтыркы жылдын жайында Россиянын түштүгүндө кургакчылык болуп, түшүмдүүлүк азайган соң өсүмдүк майы биримдикке кирген өлкөлөрдө, анын ичинде Кыргызстанда дагы (57 пайыздан көбүрөөк) кымбаттаган.

Бул жагдайларды эске алуу менен премьер-министрдин мурдагы кеңешчиси Кубат Рахимов эркин пошлина Кыргызстанга зыян келтирбейт деп эсептейт.

"Ири өндүрүүчү болуп эсептелген Россиянын ички рыногунда баалардын туруктуу же арзан болушу ЕАЭБге кирген башка өлкөлөргө дагы пайдасын тийгизет. Интеграция иштей баштаганын ушундан байкаса болот", — деди ал.

Кыргызстандын Экономика жана финансы министрлиги дагы ушундай эле пикирде. Ведомствонун адистеринин айтымында, эркин пошлина экономикалык биримдикте турган өлкөлөргө көлөкөсүн түшүрбөйт.

Белгилер:
пошлина, баалар, Өсүмдүк майы, Россия, Кыргызстан
Тема боюнча
Кыргызстанда баалардын өсүшү качан токтойт. ЕАӨБ божомолун айтты
Кумшекер бир айда 7,2 пайызга кымбаттады. Жер-жерлердеги баалар