Аянттагы кагылыштан көз жумган Үмүтбек Алтынбек уулу

Аянттагы кагылыштан көз жумган Үмүтбектин агасы: күнөөлүүлөр жазаланат деп ишенебиз

2057
(жаңыланган 22:05 08.10.2020)
Борбордук аянттагы милиция менен митингчилердин кагылышуусунан бир өмүр соолуду. Ал — Баткен облусунун кулуну, 19 жаштагы Үмүтбек Алтынбек уулу.

Бүгүн анын сөөгү туулуп өскөн жери Баткен облусуна караштуу Лейлек районунун Кара-Булак айылында жерге берилди.

Көз жумган жигитти эскерип, Sputnik Кыргызстан агенттиги анын атасынын агасы Таалайбек Жуматаев менен баарлашты.

19-летний Умутбека Алтынбек уулу погибший во время событий 5 октября на площади Ала-Тоо в Бишкеке
© Фото / из семейного архива Жуматаевых
Борбордук аянттагы милиция менен митингчилердин кагылышуусунан бир өмүр соолуду. Ал — Баткен облусунун кулуну, 19 жаштагы Үмүтбек Алтынбек уулу

— Иниңиздин арты кайрылуу болсун!

— Рахмат...

— Үмүтбек кырсык болгон күнү ата-энеси менен сүйлөшүптүрбү? Аларга митингге чыгарын айтыптырбы?

— Ал күнү атасы чалып "шаарда митинг болот экен, барба" деп эскертип айтыптыр. Акыркы жолу ошентип эле сүйлөшүптүр, бирок Үмүт чыдай алган эмес окшойт. Анткени коомдук иштерге активдүү катышкан бала болчу. Апасы анын митингде жүргөнүн укпаптыр. Азыр "балким мен угуп, балама "барба" деп айтсам угуп, отуруп калмак беле" деп ыйлап отурат.

— Ооруканага түшкөнүн кайдан билдиңиздер?

— Үмүт ооруканага 6-октябрга караган түнү түшүптүр. Жанында жүргөн жолдошторунун айтымында, кулак тундуруучу граната жарылганда бутунан жаракат алып жатып калган экен.

Эртең менен саат жетилерде айылдан бир иним чалып "Үмүт ооруканага түшүп калыптыр. Барып кабар алып коюңузчу" деди. Дароо телефонуна чалдым, чалсам медайым кыз алып "Үмүттүн кимиси болосуз?" деп сурады. "Чоң атасымын" десем, "балаңар ооруканага түшүп калды, тез келгиле" деп телефонду коюп салды. Шашып-бушуп барсам ооруканада киши көп экен. Тополоңдон жабыркап келгендерди дарыгерлер ары-бери которуп бошобой жатышыптыр. Бизди уккан киши жок. Бир маалда Үмүттүн достору да келди. Мен деле аларды таанычу эмесмин, медиктердин арасынан бирөө чыгып инимдин телефонун көрсөтүп "жакындарынан ким бар?"дегенде мен, достору тура калдык. Бирок ал бизге Үмүттүн абалы тууралуу эч нерсе деп айткан жок. "Дарыгерлер келсин, азыр эч нерсе дей албайбыз" деп басып кетти. Дагы эки-үч сааттай күттүк. Жүрөгүм бир нерсени сезип турду.

Портрет 19-летнего Умутбека Алтынбек уулу на заборе Жогорку Кенеша, погибшего во время событий 5 октября на площади Ала-Тоо в Бишкеке
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Таалайбек Жуматаев: Үмүт ооруканага 6-октябрга караган түнү түшүптүр. Жанында жүргөн жолдошторунун айтымында, кулак тундуруучу граната жарылганда бутунан жаракат алып жатып калган экен

Акыры айлам кетип "айткылачы деги, эмне болду" десем, кайрат айтып инимдин эбак үзүлгөнүн угузушту. Көрсө, жарадар болгондо кан көп кетип калыптыр, дарыгерлер ооруканага келгенден кийин тез эле көз жумганын айтышты.

Кийин анын сөөгүн өзүм жуудум. Бир жак колу, сан эттери чачырап кетиптир. Мындай суук кабарды, жаш баланын өлүмүн жакындарына угузуу оңой болгон жок...

"Ала-Тоодогу" митингчилерди кууп таратуу. Асмандан тартылган видео

— Соцтармакта Үмүтбек бир үйдүн жалгыз уулу болчу деп жазып жатышат. Үй-бүлөсү тууралуу айтып бересизби?

— Ооба. Интернетке ошентип тарап кетиптир. Бирок Үмүттүн бир эжеси, эки карындашы жана иниси бар. Бирок иниси жаңы төрөлгөн, 7-8 айлык ымыркай. Балким, аны таанып-билгендер бөбөгүн көрбөй эле "бир үйдүн жалгыз уулу" деп ойлоп алышкан окшойт. Ата-энеси деле жаш. Атасы механик, апасы үй кожойкеси. Эжеси турмушка чыгып, карындаштары мектепте окушат.

19-летний Умутбека Алтынбек уулу (по середине) погибший во время событий 5 октября на площади Ала-Тоо в Бишкеке
© Фото / из семейного архива Жуматаевых
Үмүтбектин бир эжеси, эки карындашы жана иниси бар. Ата-энеси деле жаш экен. Атасы механик, апасы үй кожойкеси

— Үмүтбек Бишкекте эмне иш кылчу эле?

— Баткендин Кара-Булак айылындагы мектепте 9-класска чейин окуп, андан кийин Бишкектеги кесиптик орто окуу жайында тикмечилик кесипти өздөштүргөн. Каза болгонго чейин Бишкектеги тигүү цехтеринин биринде дизайнер болуп иштеп жаткан. Колунан көөрү төгүлгөн усталык да жайы бар болчу. Телефон, техниканы оңдоого да шыктуу эле. Мектептен ар кандай сынактарга катышып, дайыма алдыңкы орундарды алчу. Коомдук иштерге активдүү катышып, өлкө тагдырына тим карачу эмес. Сентябрдын ортолорунда экөөбүз жолукканда "Таалай байке, мен блогер болоюн деп жатам" деген эле. Ал кыялдары да ишке ашпай калды...

— Иниңизди акыркы сапарга узатуу зыйнатына өкмөт өкүлдөрү келдиби? Дегеле бийликтен бирөө-жарым бардыбы?

— Лейлек районунун акими келди. Үмүттү акыркы сапарга узатууда киши аябай көп болду. Тааныбагандар дагы коңшу айылдан келип, достору жердин алыс экенине карабай топурак салып кетишти.

 В Баткенской области прошли похороны Умутбека Алтынбек уулу, погибшего после событий 5 октября на площади Ала-Тоо в Бишкеке
© Фото / Зульфия Тургунова
Үмүтбектин агасы: кагылышуудан чырактай балабыздан айрылдык. Ата-энеси кан жутуп отурат, бирок аларды бийликтен бирөө да ойлогон жок

Сөөктү моргдон дароо эле берип коюшкан жок. "Бул териштириле турган маселе, сот болот, тергөө болот" деп сөөгүн соттук-медициналык экспертизадан өткөрүштү. Жыйынтыгы бир айдан кийин чыгат экен. Сот адилеттүү болуп, күнөөлүүлөр жазасын алат деп ишенебиз. Кагылышуудан чырактай балабыздан айрылдык. Ата-энеси кан жутуп отурат. Бирок аларды бийликтен бирөө да ойлогон жок. Үмүт митингге өлкөдө өзгөрүү болушун каалап чыккан. Аны мен баатыр деп айта алам!

2057
Белгилер:
жигит, граната, митинг, милиция, Бишкек, Баткен
Тема:
Парламенттик шайлоодон кийинки окуялар (470)
Тема боюнча
Бишкектеги кагылышууда каза болгон жигиттин сөөгү Баткенде жерге берилди. Сүрөт
Милиция менен митингчилердин кагылышуусу. Сүрөт баян
Балдар Ысык-Көлдө. Архив

Чек ара чырында жапа чеккен баткендик балдар Ысык-Көлгө барып эс алат

6
(жаңыланган 15:10 07.05.2021)
Кармышаковдун айтымында, эс алууга балдар эле эмес, алардын ата-энелери да жиберилиши мүмкүн. Алар үйлөрү курулуп бүткүчө балдар мекемесинде эс алышат.

БИШКЕК, 7-май — Sputnik. Өкмөттүн алдына чек арадагы жаңжалда жабыркаган балдарга эс алуу уюштуруу милдети коюлган. Бул тууралуу министрлер кабинетинин төрагасынын орун басары, экономика жана финансы министри Улукбек Кармышаков билдирди. Ал Sputnik Кыргызстандын мультимедиалык маалымат борборунда өткөн брифингде сүйлөп жатып айтты.

Анын айтымында, Баткенде жабыркаган балдар жайкы каникул мезгилинде Ысык-Көл санаторийине келип эс алса болорун мекеменин өкүлү буга чейин айткан. Министр мындай чаралар президенттин жарлыгынын негизинде көрүлгөнүн белгиледи.

"Чек арадагы жаңжалда жапа чеккен балдардын эс алуусун уюштуруу милдети коюлду. Тийиштүү буйрук Билим берүү, Маданият, маалымат, спорт жана жаштар саясаты министрликтерине берилген. Мында балдар эле эмес, алардын апаларынын да эс алуучу каралган. Азырынча үйлөрү курулуп жатканда булар балдар мекемелеринде, анын ичинде Ысык-Көлдө эс алып турушат", — деди ал.

Кармышаков буга чейин брифингде төмөнкүлөрдү айтты:

6
Тема:
Баткендеги кыргыз-тажик жаңжалы
Тема боюнча
Министр: Лейлек районуна суу сактагыч куруу пландалып жатат

Гиссардан чоң, эки миллион сомдук "Арашан" койлору. Новопокровкада тартылган видео

30
(жаңыланган 14:58 07.05.2021)
Куйруктуу койлор десе эле гиссарлар көзгө элестейт. Кыргызстан гиссардан да чоң жана андан өзгөчөлөнгөн "Арашан" деген койлорду каттоого алды. 

Эт жана май багытындагы мындай койлор совет убагынан бери аргындаштырылып келгени менен расмий каттала элек болчу. Ушуну айынан кыйынчылыктар жаралып, акыркы жылдары Койчулардын коомдук бирикмеси менен Айыл чарба министрлигинин илимий кызматкерлери койлорду документтештирүүгө бел байлаган.

Акыры куйруктуу койлор 15-апрелде катталып, "Арашан" деген ат берилди. Sputnik Кыргызстан агенттиги шаардын четиндеги Новопокровка айылындагы чакан фермага барып материал даярдаган. 

Сынакта тукуму суроо жараткан койлор

2019-жылы Казакстанда асыл тукум койлордун фестивалы өтүп, анда биринчи орунду кыргызстандык фермер Аблай Михмановдун Гулливер аттуу кочкору камсыздаган. Салмагы 188 килограмм, бою бир метр болгон койду ошол жерден 10 миң долларга сураганда ээси бербей койгон эле.

Бирок бул сынакта Гулливердин каттоого алына элек тукуму суроо жараткан. Себеби көргөзмөгө Тажикстан гиссарларын, Казакстан афган гиссарларын алып барган. Ошондуктан Кыргызстандан барган малды жөн гана асыл тукумдуу кой деп атоого аргасыз болушкан.

"Арашан" гиссар менен кылчык жүндүү койдун ортосунан чыккан

Айыл, токой жана суу чарба министрлигинин кыргыз мал чарба жана жайыт илим изилдөө институтунун кой-эчки өстүрүү жана аргындаштыруу бөлүмүнүн башчысы Рахатбек Ибраевдин айтымында, совет убагынан гиссар менен кыргыздын кылчык жүндүү койлорун аргындаштырып отуруп жаңы малдын тукуму пайда болду. 

Заведующий отделом разведения и селекции овец и коз Кыргызского НИИ животноводства и пастбищ Рахатбек Ибраев
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Представитель Министерства сельского хозяйства КР Рахатбек Ибраев
"Министрликтин жобосу боюнча тукумду каттоо үчүн бир типте жана стандартка жооп берген 5 миң баш мал болушу керек. Учурда өлкөдө "Арашан" койлорунун 5800дөн ашык башы катталды.  Фермерлердин кайрылуусу менен бир катар изилдөөлөрдү жүргүзүп, башка койлордон айырмасын аныктадык. Булардын тирүүлөй салмагы өтө эле чоң, төшү кенен. Бир жылдык токтулар 90 килограммга, тукум ала турчу чоңдору 200 килограммга жетип жатат. Азыр малдын санынан сапатка өтө турчу мезгил келди. Өлкөдө көптөн бери мындай жетишкендик боло элек болчу", — деди Ибраев.

Министрликтин өкүлү койлорду дүйнөгө таанытуу үчүн Кыргызстанда ири көргөзмө өткөрүп, ага башка мамлекеттин өкүлдөрүн чакыруу пландалып жатканын кошумчалады.

Койчулардын коомдук бирикмесинин башчысы Мирлан Сатыбеков "Арашан" койлорун жайылтуу иштери жүргүзүлүп жатканын айтты. 

Председатель общественного объединения заводчиков овец Кыргызстана Мирлан Сатыбеков
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Председатель общественного объединения заводчиков овец КР Мирлан Сатыбеков
"Каттоодон кийин эл аралык көргөзмөлөргө тоскоолдуксуз катыша алабыз деп турам. Азыр "Арашан" койлору гиссарга атаандаш, жадагалса алардан да чоң болуп жатат. Бир фермердин коюнун салмагы 220 килограмм чыкты, 50 миң долларга бербей жатат. Бул тукумдун козулары эле 300 доллардан өйдө сатылат. Бир короо кылып 500 кой бакканча, мындай тукумдан 100дү баккан пайдалуу эмеспи. Сойсо эттүү, сатса баалуу. Баса, койдун атын "Арашан" деп бекеринен койбодук. Арашан — ысык булак, облустун бардык жеринде бар. Койдун тукумуна дагы арашан сыяктуу таза жана тунук деген сыпаттамалар туура келет", — деди Сатыбеков.

Фермерлердин башын бириктирген Мирлан Сатыбеков учурда "Арашан" койлорунун тукумун көбөйтүү иштери кызуу жүрүп жатканын айтты. Ошол эле учурда короодо кармабай сатып эт багытында колдонуп жаткандар бар.

Новопокровкалык фермер Ильшат Габбазовдун бир короо "Арашан" тукумундагы кою бар. Көз арта турчу койлорунун каймана аттары — "Длинный", "Титаник" жана "Красавица" экен. 

Фермер Ильшат Габбазов в селе Новопокровка держит баранов и овец только породы Арашан
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Фермер Ильшат Габбазов
"Длинный" аты айтып тургандай эле узун кой, 170 сантиметрге жетет. Бою бир метрден ашат, үч жашта, салмагы 180 килограмм. Асыл тукум кочкор "Титаник" андан чоң, салмагы 193 килограмм, бою бир метрден ашат. Бул үч жаштагы койду көргөзмөгө даярдап жатам, атайын өзүнчө кармалууда. Ушул экөөнүн ар бири 30 миң долларга (2 миллион сомдон ашык) бааланат, бирок мен сатпайм, тукумун көбөйтүшүбүз керек. Ал эми "Красавица" ургаачы койлордун эң келишимдүүсү", — деди фермер.

Ошондой эле "Арашан" койлорун багам дегендерге кеңештерин бере кетти.

"Мындай койлорду жайытка алып чыгуу керек. Бирок Чүйдө андай жерлер аз. Анткен менен короодон деле жакшы караса болот. Булар салмакты бат кошорун белгилей кетейин. Жемден арпа, жүгөрү, беде жейт. Бедени арпанын саманы менен тегирменден аралаштырып беребиз. Жеке тажрыйбамдан дагы бир нерсени бөлүшүп кетейин. Кочкорлорду көргөзмөгө даярдап жатканда семиртишет да. Анан өткөрүлбөгөн жем бергиле демекчимин. Кой өткөрүлгөн жемди көп жейт, анан аш кыла албай өлүп калышы мүмкүн. Майдаланбаган арпа жана жүгөрү көп болсо ичин өткөрөт, бирок кой аман калып атпайбы", — деди Газаров.

Мирлан Сатыбеков кошумчалагандай, "Арашан" койлорун багам, сатып алам дегендер ал жетектеген Койчулардын коомдук бирикмесине байланышып кеңеш алса болот. Мындан тышкары, фермерлер интернет-сайт ачып, маалыматтар менен бөлүшүүнү пландап жатат.

30
Белгилер:
тукум, кой, Новопокровка айылы, Кыргызстан
Жолдо бараткан унаа. Архив

Жолдо абайлап жүргүлө! ӨКМ шашылыш билдирүү таратты

0
(жаңыланган 15:09 07.05.2021)
Өзгөчө кырдаалдар министрлигинен сапарга чыккандарга абайлап жол жүрүүнү жана автоунаалардын арасындагы 500 метр аралыкты сактоо зарылдыгын эскертишти.

БИШКЕК, 7-май — Sputnik. Кыргызстанда жаан-чачындан улам айрым аймактарда сел жүрүп, тоолуу аймактардагы жолдорго көчкү түшүүсү мүмкүн. Бул туурасында ӨКМдин маалымат кызматы билдирди.

"7-майда температуранын жогорулашына жана күтүлүп жаткан нөшөрлүү жаан-чачынга байланыштуу суунун деңгээли кескин көтөрүлүп, тоолуу жана тоо этектериндеги райондордо сел жүрүү коркунучу бар", — деп айтылган маалыматта.

Ал эми 7-11-май аралыгында күтүлүп жаткан жаан-чачындан улам дагы бир жаратылыш кырсыгы болуп кетүү кооптуулугун эскертишти.

"Кыргызстандын тоолуу райондорунда, Бишкек — Ош жолунда, Төө-Ашуу, Ала-Бел ашууларында, Чычкан капчыгайында кар көчкү түшүшү мүмкүн. Мындай кооптуулук Ала-Бука — Жаңы-Базар — Киров автоунаа жолундагы Кара-Кысмак капчыгайында, Кара-Буура ашуусунда, Каракол — Эңилчек жолундагы Чоң-Ашууда да бар", — деп билдиришти ӨКМден

Жолго чыккандар айдоочуларга автоунаалардын ортосундагы 500 метр аралыкты сактоо зарылдыгы айтылды.

0
Белгилер:
сел, көчкү, шашылыш билдирүү, Бишкек - Ош жолу, Кыргызстан
Тема боюнча
Түптө жүрөк үшүн алган жол кырсыктан 18 жаштагы улан көз жумду. Сүрөт