14 сааттан ашык манас айткан Дөөлөт Сыдыков. Архивдик сүрөт

Тыным албай, 14 сааттан ашык манас айткан Дөөлөт Сыдыков тууралуу 8 факты

1880
(жаңыланган 12:09 23.11.2020)
Мухиттей чалкыган Манасты айтуу өнөрү жападан жалгыз кыргыз элинин энчисине тийген касиет. Ушундай улуу касиеттин учугун улаган айтылуу манасчы учурда 37 жашта.

Мындан улам Sputnik агенттиги бүгүнкү күндүн көзгө басаар манасчысы, кечээ эле "Манас" эпосун 14 саат 27 мүнөт айткан Дөөлөт Сыдыков тууралуу 8 фактыны сунуштайт.

Касиеттүү үй-бүлөдөн. 1983-жылы Ысык-Көл облусунун Тоң районуна караштуу Шор-Булак айылында туулган. 12 бир туугандын тогузунчусу. Дөөлөтбек деген ысымды атасы ыйгарган. Качкын Сыдыков 1941-жылы туулуп 2006-жылы көзү өткөн. Апасы Мейрамгүл Сыдыкова 1946-жылы туулган, Казакстандын орто жүздүү Найман элинен болот. Манасчынын чоң энеси эгиздерди, үч эм, төрт эм төрөп, 33 баланы жарык дүйнөгө алып келген. Ошондой эле тайлары дагы кыргызчылыкты карманган касиеттүү адамдар. 

Известный манасчи Доолот Сыдыков со своей семьей
© Фото / Студия "Кенч"
Манасчынын жубайы режиссёр Ырыс Окенова чыгармачыл инсан. Үй-бүлө Эрболот, Байнур, Каган аттуу уулдарды жана Адеми аттуу кызды тарбиялашат

Билими. Айылда орто мектепти аяктаган соң Бишкек шаарындагы Калый Молдобасанов атындагы Кыргыз улуттук консерваториясында билим алып, аны 2011-жылы бүтүргөн.

Улуу өнөрдү аркалашы. Сыдыковдун манас айтып калуусуна эки нерсе түрткү болгон. Биринчиден, чоң аталары "Манас" айткан инсандар эле. Экинчиден, 12 жашында түшүндө аян алып, улуу өнөргө сүңгүгөн. Сыдыков улуу манасчы Саякбай Каралаевди өзүнүн устаты катары эсептеп келет.

Жөө күлүк болбой калган манасчы. Сыдыковдун айтымында, чоң атасы астына аргымак салдырбаган жөө күлүк адам болгон. Атасы да жаш кезинде бир айылдан экинчи айылга жылаңайлак каттаган шамдагай адам эле. Дөөлөттүн "эгер улуу өнөрдү аркалабаганымда спорттон ордумду тапмак белем" деп айтаны бар. "Бала кезде спортко абдан кызыгып жүрдүм, бу жөө күлүктүк канда бар. Азыр жай турмуш менен спортко убакыт таба албай жүрөм" дейт манасчы. 

Манасчы во время Манас айтуу
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Сыдыков улуу манасчы Саякбай Каралаевди өзүнүн устаты катары эсептеп келет

Жеке жашоосу. Манасчынын жубайы режиссёр Ырыс Окенова чыгармачыл инсан. КТРКнын маданият бөлүмүндө эмгектенет. Сыдыков жубайы менен бир берүүдө ал манас айтып, Ырыс айым алып баруучу болуп калып таанышкан. Үй-бүлө Эрболот, Байнур, Каган аттуу уулдарды жана Адеми аттуу кызды тарбиялашат.

Эмгек жолу. 2010-2011-жылдары Токтогул Сатылганов атындагы №69 мектеп-гимназияда мугалим, 2011-2012-жылдары Улуттук консерваторияда "Манас таануу" боюнча окутуучу, 2012-жылдан бери Коомдук телерадиокорпорацияда редактор, алып баруучу, сценарист, 2014-жылдан бери "Саякбай манасчы" коомдук фондунун мүчөсү болуп эмгектенет. 

Известный режиссер и продюсер Ырыс Окенова и манасчы Доолот Сыдыков
© Фото / студия "СинемАрт Продакш"
Сыдыков жубайы менен бир берүүдө ал манас айтып, Ырыс айым алып баруучу болуп калып таанышкан

Кароо-сынактардагы жеңиштери. "Башканы коюп Манасты айт" сынагы — 1-орун, Куйручуктун 200 жылдык мааракеси — баш байге, Манас күнү – 1-орун, Уфа шаарында өткөн Бүткүл россиялык айтуучулар сынагынан 1-орун алып, лауреат аталган.

Жарым күн тынбай манас айтып. Дөөлөт Сыдыковдун ысымы мындан бир нече күн мурун эл арасына чагылгандай тарады. Ал 2020-жылдын 12-ноябрында токтобой, эс албай, тамактанбай, суу ичпей, 14 саат 27 мүнөт манас айтты. "Ала-Тоо" аянтындагы Манастын эстелигинин жанына айнектен жасалган, бийиктиги беш метр боз үйдөн (атайын жай) Дөөлөттүн айтуусундагы "Манас" жарым күн жаңырып турду.

Эпосту тыным албай узак убакыт айткан бул окуя Кыргызстандын тарыхында алгачкы ирет болду. 

Манасчы мындай демилге менен элди ынтымакка, биримдикке чакыруу жана Гиннестин рекорддор китебине кирүү максатын көздөгөн.

Окумуштуулар феноменин текшерип... Иса Ахунбаев атындагы Кыргыз мамлекеттик медициналык академиянын окутуучулары Сыдыков жарым суткадан ашык убакыт манас айткандан кийин анын феноменин изилдөөгө киришти. Адистер манас айтууга чейинки жана кийинки абалындагы өзгөрүүлөрдү салыштыруу максатында эки жолу кан анализин алып, атайын лабораторияга жиберишкен. Азырынча анын жыйынтыгы чыга элек.

1880
Белгилер:
факты, Дөөлөт Сыдыков, Манас
Тема:
Кыргыздын көркөм өнөрү, белгилүү инсандары жөнүндө фактылар (370)
Тема боюнча
Күүлөнгөн манасчы, күткөн эл. Гиннес китебине кирүүгө ташталган кадамдын сүрөттөрү
Айтматов ыраазы болуп, Жусуп Мамай бата берген. Казак манасчы Алимжановдун маеги
Чүй облусундагы Оруу-Сай лыжа базасы. Архив

Бейшембиге карата аба ырайы

15
3-декабрга караган түнү республиканын тоолуу райондорунда кар жаайт. Дыйканчылык аймактарында жаан-чачын болбойт. Батыштан соккон шамалдын ылдамдыгы секундасына 4-9 метрге жетет.

БИШКЕК, 2-дек. — Sputnik. 3-декабрь күндүз өлкөнүн көпчүлүк аймактарында күн ачык болот. Бул тууралуу Кыргызгидромет билдирди.

Абанын температурасы Чүй, Ош, Жалал-Абад, Баткен аймактарында +3…+8, Талас жергесинде -2…+3, Ысык-Көлдө 0…+5, Нарын облусунда -2…+3 градусту көрсөтөт.

Ош шаарында кар жааса, Бишкекте күн ачык болот. Күндүн табы борборубузда жана Ошто +6…+8 градус жылыйт.

15
Белгилер:
декабрь, Кыргызстан, аба ырайы
Тема боюнча
Жыл аяктаарда ызгаар суук болобу? Декабрга карата аба ырайы
Россиянын президенти Владимир Путин

Путин келерки жумада коронавируска каршы эмдөө жүргүзүүнү тапшырды

43
(жаңыланган 20:31 02.12.2020)
2020-жылдын август айында Россиянын Саламаттык сактоо министрлиги дүйнөдөгү алгачкы вакцина катары Гамалея атындагы илимий борбордо жасалган "Спутник V" препаратын каттоого алган.

БИШКЕК, 3-дек. — Sputnik. Россиянын президенти Владимир Путин вице-премьер Татьяна Голиковага келерки жумадан тарта коронавируска каршы масштабдуу эмдөөнү баштоону тапшырды. Бул тууралуу РИА Новости жазды

​Эске салсак, буга чейин БУУдагы Россиянын атайын өкүлчүлүгү жана Саламаттык сактоо министрлиги "Спутник V" вакцинасынын бет ачарын өткөрөрү айтылган.

Вице-премьер Эльвира Сурабалдиева брифинг учурунда
© Фото / Республиканский штаб КР по борьбе с COVID-19
"Спутник V": COVID-19га каршы вакцина" деп аталган виртуалдык иш-чара БУУнун Башкы ассамблеясынын атайын комиссиясынын аймагында өтөрү маалымдалган. Отурумда россиялык бул препарат боюнча кенен маалымат берилмекчи.

2020-жылдын август айында Россиянын Саламаттык сактоо министрлиги дүйнөдөгү алгачкы вакцина катары Гамалея атындагы илимий борбордо жасалган "Спутник V" препаратын каттоого алган. Октябрда дагы бир "ЭпиВакКорона" аттуу вакцина тууралуу жарыяланган. Анын Новосибирскидеги "Вектор" борборунда иштелип чыкканы маалым.

43
Белгилер:
вакцина, коронавирус, Россия
Тема боюнча
Коронавирус G20 саммитин бузду. Батыш башканын вакцинасын батырбайт
Путин Кыргызстан, Беларусь жана Карабахтагы окуялар боюнча оюн айтты
КР президентинин милдетин аткаруучу Талант Мамытов

ЖККУ саммитинде маанилүү документтерге кол коюлду. Тизме

0
Бүгүн, 2-декабрда, өткөн саммитке КР президентинин милдетин аткаруучу Талант Мамытов катышты. Жыйынга Россия Федерациясы төрагалык кылды.

БИШКЕК, 2-дек. — Sputnik. Жамааттык коопсуздук келишим жөнүндө уюмуна (ЖККУ) мүчө мамлекеттердин башчылары бүгүнкү жыйында 15 документке кол коюшту.

Бүгүн, 2-декабрда, өткөн саммитке КР президентинин милдетин аткаруучу Талант Мамытов катышты.

Сессиянын жыйынтыгында ЖККУнун Жамааттык коопсуздук кеңешинин мүчөлөрү тарабынан аларга кол коюуга жеке тартипте киргизиле турган бир катар документтердин долбоорлору жактырылды.

Алар:

  • Жамааттык коопсуздук жөнүндө келишим уюмунун Жамааттык коопсуздук кеңешинин декларациясы;
  • ЖККУнун Жамааттык коопсуздук кеңешинин адилеттүү жана туруктуу тынчтык түзүмүн куруу жөнүндө билдирүүсү;
  • ЖККУнун “2021-2025-жылдарга карата Жамааттык коопсуздук келишим жөнүндө уюмуна мүчө-мамлекеттердин аскердик кызматташтыкты өнүктүрүү планы тууралуу” чечими;
  • ЖККУнун “2021-2025-жылдарга карата Жамааттык коопсуздук келишим жөнүндө уюмуна мүчө-мамлекеттердин баңги заттарга каршы стратегиясы тууралуу” чечими;
  • ЖККУнун “Жамааттык коопсуздук жөнүндө уюмдун алкагында биргелешип иштелип жана өндүрүлүп жаткан аскердик максаттагы продукциялар менен бардык этаптарда камсыз кылуу жана алардын сапатын көзөмөлдөө боюнча комплекстүү жана системдүү мамилелердин концепциясы жөнүндө” чечими;
  • ЖККУнун “Жамааттык коопсуздук жөнүндө келишим уюмуна мүчө-мамлекеттердин мамлекеттик бийлик органдары үчүн кадрларды даярдоо тутумун өркүндөтүү боюнча кошумча чаралар жөнүндө” чечими;
  • ЖККУнун “Жамааттык коопсуздук жөнүндө келишим уюмунун Тынчтык куруу күчтөрүнүн кызматкерлерин даярдоо боюнча базалык окуу-методикалык уюму жөнүндө” чечими;
  • ЖККУнун “Жамааттык коопсуздук жөнүндө келишим уюмуна мүчө-мамлекеттердин тынчтык куруу контингенттеринин курамы жана жайгаштырылышы тууралуу протокол жөнүндө” чечими;
  • ЖККУнун “Жамааттык коопсуздук жөнүндө келишим уюмунун катчылыгындагы квоталык кызмат орундарын бөлүштүрүү жөнүндө” чечими;
  • ЖККУнун “Жамааттык коопсуздук жөнүндө келишим уюмунун 2019-жылдагы бюджетинин аткарылышы тууралуу отчёту жөнүндө” чечими;
  • ЖККУнун “Жамааттык коопсуздук жөнүндө келишим уюмунун 2021-жылга карата бюджети жөнүндө” чечими;
  • ЖККУнун “Жамааттык коопсуздук жөнүндө келишим уюмунун сыйлыктары менен сыйлоо жөнүндө” чечими;
  • ЖККУнун “Уюмга төрагалык кылуу, Жамааттык коопсуздук кеңешинин кезектеги сессиясын өткөрүү убактысы жана орду жөнүндө” протоколдук чечими;
  • ЖККУнун аскерлерин (Жамааттык күчтөрүн) материалдык-техникалык жана медициналык жактан биргелешип камсыздоо жөнүндө макулдашуусу (документ эл аралык келишимдерге кол коюу үчүн зарыл болгон мамлекет ичиндеги жол-жоболор бүткөндөн кийин ЖККУнун ЖКК мүчөлөрүнө кол коюуга киргизилет);
  • 2007-жылдын 6-октябрындагы ЖККУнун Тынчтыкты куруу ишмердиги жөнүндө макулдашуусуна өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө протоколу (документ эл аралык келишимдерге кол коюу үчүн зарыл болгон мамлекет ичиндеги жол-жоболор бүткөндөн кийин ЖККУнун ЖКК мүчөлөрүнө кол коюуга киргизилет).
0
Белгилер:
документ, Талант Мамытов, ЖККУ, Кыргызстан
Тема боюнча
ЖККУнун коргоо министрлеринин отуруму өттү. Талкууланган маселелер
Талант Мамытов ЖККУ лидерлерине президенттик шайлоо таза өтөрүн убадалады