Кардиолог Мирсаид Миррахимовдун архивдик сүрөтү

Кошуна аял эмизип... Кыргыз кардиологиясынын атасы Миррахимов жөнүндө 9 факты

(жаңыланган 15:25 27.03.2021)
Бүгүн ата мекендик медицинанын башында туруп, өзүнүн кесипкөйлүгү менен дүйнө жүзүнө таанылган кардиолог Мирсаид Миррахимовдун туулган күнү.

Өмүрүн элдин саламаттыгына арнап, бир топ эл аралык деңгээлдеги ийгиликтерди багындырган окумуштуунун көзү тирүү болгондо быйыл 94 жашка толмок. Буга байланыштуу Sputnik Кыргызстан агенттиги атактуу академик жөнүндө кызыктуу фактыларды сунуштайт.

СССРдин эмгек сиңирген учкучу Ишембай Абдраимов. Архив
© Фото / предоставлено Кыргызским авиационным институтом имени Ишембая Абдраимова
Илимге талпынган студент. Мирсаид Миррахимов 1927-жылы 27-мартта Фрунзе шаарында туулган. Жаңы төрөлгөндө энесинин эмчегинен сүт чыкпай калгандыктан кошуна жашаган аялдын сүтүн эмип чоңойгон. Болочоктогу атактуу дарыгер аны өзүнүн экинчи энеси катары көрүп, сый-урмат көрсөтүп келгени айтылат. Мектепти аяктагандан кийин Кыргыз мамлекеттик медициналык институтуна тапшырып, аны 21 жашында артыкчылык диплом менен бүтүргөн. Эмгек жолун ошол ЖОЖдо ассистент болуп баштап, 25 жашында кандидаттыгын жактап, 38 жашында Ленинград шаарында Физиология институтунда илимдин доктору болгонго жетишкен.

Миррахимов Фрунзедеги ооруканада иштеп, устаттарынан көп нерсени үйрөнүп жүрүп ооруп, сокур ичегисин алдырат. Ошондо жаш кесиптештеринин шалаакылыгынан улам үч жолу операциялык столго жатып, араңдан зорго бутуна турган жайы бар. 

Профессор, врач-терапевт Мирсаид Миррахимов во время защиты кандидатской диссертации по философии в КГМИ
© Фото / архивный фонд Мирсаида Миррахимова
Мирсаид Миррахимов 1927-жылы 27-мартта Фрунзе шаарында туулган. Жаңы төрөлгөндө энесинин эмчегинен сүт чыкпай калгандыктан кошуна жашаган аялдын сүтүн эмип чоңойгон

Жүрөк-кан тамыр ооруларына тынчсызданып... Өткөн кылымдын 50-60-жылдарында Кыргызстанда өлүмгө, майыптыкка алып барган илдеттердин ичинен жүрөк-кан тамыр оорулары биринчи орунда эле. Мындай көрсөткүчтөн улам Миррахимов алгачкылардан болуп коңгуроо кагып, адистештирилген кардиологиялык кызмат түзүү зарылчылыгын айтып чыккан. Ошентип 1963-жылы 15 союздук республиканын ичинен биринчилерден болуп Фрунзеде 60 бейтапка ылайыкталган кардиология бөлүмү ачылат. Андан кийин 1977-жылы Кыргыз ССРинин Министрлер кеңешинин токтомунун негизинде Кардиология илимий-изилдөө институту өз ишин баштаган.

Тоолуктардын ден соолугуна кам көргөн изилдөөчү. Дарыгердин демилгеси менен 1965-жылы СССРде биринчилерден болуп Кыргызстанда бийик тоолуу аймакта бейтапкана ачылган. Өзгөчөлөнгөн оорукана деңиз деңгээлинен 3200 метр бийиктиктеги Төө-Ашууда жайгашып, 30 орунга ылайыкташкан. Анда бийик тоолуу климаттын ден соолукка тийгизген таасири боюнча илимий изилдөө иштери жүргөн. Бул жерде аллергиялык, респиратордук, анемия илдеттери менен жабыркаган миңдеген адамдар дарыланган. 

Врач-терапевт, директор Научно-исследовательского института кардиологии при МЗ КР М. Миррахимов
© Sputnik / Фред Гринберг
Миррахимов Фрунзедеги ооруканада иштеп, устаттарынан көп нерсени үйрөнүп жүрүп ооруп, сокур ичегисин алдырат. Ошондо жаш кесиптештеринин шалаакылыгынан улам үч жолу операциялык столго жатып, араңдан зорго бутуна турган жайы бар

Дүйнөлүк илим жана Миррахимов. 1970-жылдары дүйнөлүк масштабда адамды биологиялык жактан изилдөөгө багытталган программа ишке ашкан. Ага дүйнөнүн 80 өлкөсүнүн окумуштуулары катышып, СССРдин атынан адам көйгөйлөрү жана бийик тоолуу шарттарга ыңгайлашуу боюнча изилдөө тобун Мирсаид Миррахимов жетектеп барган. Ал жылдары академик бейтаптарды дарылап, изилдөө иштерин байма-бай жүргүзүп турган.

"Миррахимовдун оорусу". Медицина илимдеринин доктору 1971-жылы бийик тоодогу өпкө гипертония оорусу жөнүндө жазып чыккан. Автор анда бул илдетке кеңири мүнөздөмө берген. Бара-бара убакыт өткөндөн кийин бул илдет эл арасында "Миррахимовдун оорусу" деп аталып калган. 

Доктор медицинских наук, профессор, врач-терапевт Мирсаид Миррахимов и американский ученый Дж. Ривс в Бишкеке. 1989 год
© Фото / архивный фонд Мирсаида Миррахимова
Академик СССР курамындагы өлкөлөрдүн ичинен биринчилерден болуп бийик тоодо өпкө менен мээнин көөп чыккан шишик оорусу жана бул оор илдеттерди аныктоо, айыктыруу боюнча эмгек жазган

Космонавттарды изилдөөгө катышкан. Академик СССР курамындагы өлкөлөрдүн ичинен биринчилерден болуп бийик тоодо өпкө менен мээнин көөп чыккан шишик оорусу жана бул оор илдеттерди аныктоо, айыктыруу боюнча эмгек жазган. Ага чейин 1913-жылы чилилик дарыгер, 1937-жылы перулук изилдөөчү өз эмгектерин жарыялашкан. Бул багыттагы изилдөөлөрү үчүн Миррахимов Кыргыз ССРинин илим жана техника жаатындагы мамлекеттик сыйлыгына татыган. Андан сырткары, СССР окумуштуулары Ысык-Көлдө советтик космонавттарга изилдөө иштерин жүргүзгөн. Анда аларды ачык космоско чыгууга даярдоо, кайра учуп келгендерди реабилитациялоо иштерине Миррахимов да катышкан.

Жүздөн ашык окумуштуунун устаты. Чет мамлекеттерде илимий иш-чараларга көп баргандыктан 45 жашында англис тилин үйрөнөт. Сыртка чыкканда  сөзсүз жанына сөздүк ала жүрчү экен. Медицина илимдеринин доктору 60 жылдай иштеп, 700дөй илимий эмгек, 20га жакын ойлоп табууну иштеп чыккан. Аны менен биргеликте Миррахимов 100дөн ашык илимдин докторун жана кандидаттарын тарбиялаган. Эң кызыгы, өзү докторлугун жактай электе эле илимдин алты кандидатын даярдап үлгүргөн. Азыр окумуштуунун 100дөн ашык шакирти өлкөнүн медицина тармагында эмгектенип, жазган китептери азыркыга чейин окулуп келет. 

Доктор медицинских наук, профессор Мирсаид Миррахимов показывает молодым врачам пациента
© Фото / Архивный фонд Мирсаида Миррахимова
Кесипкөйлүгү жагынан эч кимди алдыга салдырбаган академик Кыргыз ССРинин биринчи катчысы, Министрлер кеңешинин, Жогорку Советинин президиумунун төрагаларын жана залкар жазуучу Чыңгыз Айтматовду өз көзөмөлүнө алып дарылаган

Эл башында тургандарды дарылаган. Кесипкөйлүгү жагынан эч кимди алдыга салдырбаган академик Кыргыз ССРинин биринчи катчысы, Министрлер кеңешинин, Жогорку Советинин президиумунун төрагаларын жана залкар жазуучу Чыңгыз Айтматовду өз көзөмөлүнө алып дарылаган. Айрым учурда өлкөнүн биринчи адамдары Москвага дарыланууга барганда, ал жактагы кардиологдор убакыт, каражат коротпой эле Борбор Азиядагы эң күчтүү Миррахимовдун көзөмөлүндө болууну сунушташчу.

Медиктердин атасы. СССРдин медицина илимдер академиясынын корреспондент-мүчөсү шахмат ойногонду жакшы көргөн, бош убактысында чакан жер тилкедеги чарбалык иштерди жасаганда эс алып калчу. Илимпоз аялы Неля Юсупова менен эки кыз, бир уулду тарбиялап чоңойткон. Алардын бардыгы тең ата жолун улаган медиктер. I жана III даражадагы "Манас" орденинин ээси 2008-жылы 81 жаш курагында бул дүйнө менен кош айтышкан. 

Семья заслуженного врача — супруга и дети
© Фото / архивный фонд Мирсаида Миррахимова
Илимпоз аялы Неля Юсупова менен эки кыз, бир уулду тарбиялап чоңойткон. Алардын бардыгы тең ата жолун улаган медиктер

Материалды даярдоодо Миррахимовдун шакирттеринин эмгектери, эскерүүлөрү колдонулду.

Белгилер:
факты, Мирсаид Миррахимов, хирург, медицина, Кыргызстан
Тема:
Кыргыздын көркөм өнөрү, белгилүү инсандары жөнүндө фактылар (387)
Тема боюнча
Таптакыр ырдабайт. 80 жашка чыккан маэстро Сардарбек Жумалиев жөнүндө 8 факты
Далай ажалдан калган тилчи. Окумуштуу Кусеин Карасаев тууралуу 9 факты
Юбилейин шаан-шөкөт менен өткөрүүдөн баш тарткан. Бексултан Жакиев жөнүндө 8 факты
Бишкектеги аба-ырайы. Архивдик сүрөт

Жума күнүнө карата аба ырайы

23-апрелге караган түнү Чүй, Талас, Ысык-Көл облустарынын дыйканчылык аймактарында, Ош, Жалал-Абад, Баткен облустарынын тоо этектеринде үшүк жүрүшү күтүлөт.

БИШКЕК, 22-апр. — Sputnik. Жума күнү күндүз өлкө боюнча жаан-чачын күтүлбөйт. Бул тууралуу Кыргызгидромет билдирди.

Маалыматка ылайык, Кыргызстандын тоолуу райондорунда кар көчкү түшүшү мүмкүн. Батыштан соккон шамалдын ылдамдыгы секундасына 4-9 метрге жетиши күтүлөт.

Абанын температурасы Чүй, Талас облустарында +10…+15, Ош, Жалал-Абад, Баткен аймактарында +16…+21, Ысык-Көл, Нарын өрөөндөрүндө +6…+11 градус болот.

Күндүн табы Бишкекте +13…+15, Ош шаарында +16…+18 градус жылыйт.

Белгилер:
Кыргызстан, апрель, аба ырайы
Тема боюнча
Кыргызстандын аймактарына кар түштү. Видео жана сүрөттөр

Кыргызстанга "Спутник V" вакцинасы кантип жеткирилди. Видео

(жаңыланган 20:54 22.04.2021)
Кыргызстанга россиялык "Спутник V" вакцинасы жеткирилди. 20 миң доза жүктөлгөн учак эл аралык "Манас" аба майданына конду.

Вакцинаны тапшыруу аземине Россиянын Кыргызстандагы элчиси Николай Удовиченко, Кыргызстандын биринчи вице-премьери Артём Новиков жана саламаттык сактоо министри Алымкадыр Бейшеналиев катышты.

"Бүгүн биз "Спутник V" вакцинасын алдык. Бул препараттын эффективдүүлүгү 98 пайыз болгондуктан аны бүт дүйнө тааныды. Учурда "Спутник V" вакцинасына дүйнө жүзү боюнча талап күч. Биз 20 миң доза алдык, анын 15 миңин сатып алсак, калганы гумжардам катары берилди", — деди Бейшеналиев.

Россиянын Кыргызстандагы элчиси Николай Удовиченко вакцинаны жеткирүү көлөмү дагы көбөйтүлөрүн айтты.

"Бул партияны уюштуруу үчүн убакыт керек болду. Анткен менен вакцинаны өндүрүү көбөйтүлсө дагы да жеткирилет. Кыргызстан келерки күздү толук даярдык менен тосуп алат. Республика жалпы жонунан миллион доза алууну пландап жатат. Анын жарымы гумжардам катары берилет", — деди Удовиченко.

Ал эми биринчи вице-премьер Артём Новиков вакцина сатып алуу үчүн бюджетте ресурстар каралганын, мамлекет көлөмдү көбөйтүүгө даяр экенин белгиледи.

"Россия берген жүктүн жарымы гумжардам болуп эсептелет. Бул Кыргызстан менен Россиянын ортосундагы ишенимди, достукту жана стратегиялык өнөктөштүктү билдирет", — деди Новиков.

Саламаттык сактоо министрлигинин маалыматына караганда, биринчи партиянын бир дозасы 10 доллардан турду. 20 миң доза 10 миң кишиге жетет.

Белгилер:
Алымкадыр Бейшеналиев, Артем Новиков, Николай Удовиченко, Спутник V, вакцина, Россия, Кыргызстан
Тема:
"Спутник V" вакцинасы
Тема боюнча
Министр: COVID боюнча жаңы учурдун жарымы вирустун жаңы штаммы болуп чыкты
Дүкөндөгү кумшкекер. Архив

ЕЭК Кыргызстанга шекерди бажы алымысыз алып келип турууга уруксат берди

(жаңыланган 23:58 22.04.2021)
Тарифтик жеңилдик 15-майдан 30-сентябрга чейин болот. Натыйжада Кыргызстанга 40 миң тоннадан ашык кумшекер бажы алымы жок келет.

БИШКЕК, 22-апр. — Sputnik. Евразия экономикалык комиссиясынын кеңеши ЕАЭБ аймагына шекерди импорттоодо бажы алымды убактылуу алып турууну чечти. Бул тууралуу ЕЭКтин маалымат кызматы кабарлады.

Мындай чечим комиссиянын кеңешинин жыйынында кабыл алынган.

Тарифтик жеңилдик 2021-жылдын 15-майынан 30-сентябрына чейин болот. Арменияга 22,4 миң тонна, Казакстанга 134,4 миң тонна, Кыргызстанга 40 миң тонна, Россияга 350 тоннадан ашык эмес өлчөмдө ташылып келген кумшекер бажы алымынан бошотулат.

ЕЭК белгилегендей, комиссиянын кеңешинин чечими расмий жарыялангандан тартып 10 календардык күндө күчүнө кирет.

Эске сала кетсек, азыр ЕАЭБге кирбеген өлкөлөргө шекер ташуунун  бажы алымы тоннасына 340 долларды түзөт.

Белгилер:
импорт, Кумшекер, бажы, чечим, комиссия, ЕЭК, Евразиялык экономикалык биримдик
Тема:
ЕАЭБдеги Кыргызстан
Тема боюнча
Бишкекте азык-түлүк жарманкеси өтөт. Даректери
Кумшекер бир айда 7,2 пайызга кымбаттады. Жер-жерлердеги баалар