Улуттук госпиталдын урология борборунун урогинекологу, медицина илимдеринин кандидаты Дилдебүбү Шүкүрова

Урогинеколог: заарасын кармай албай кыйналган аялдар көп, бирок айбыгып айтпайт

Жагдай өмүргө коркунуч келтирбегени менен катуу тынчсызданууну жана ыңгайсыздыкты жаратат дейт адис. Бул көрүнүш бир нече оорудан кабар берет.

Sputnik Кыргызстан маалымат агенттигинин журналисти Улуттук госпиталдын урология борборунун урогинекологу, медицина илимдеринин кандидаты Дилдебүбү Шүкүрова менен маектешти.

— Аялдардын заараны кармай албай калышын өзүнчө оору катары сыпаттаса болобу?

— Зааранын адамдын эркине баш ийбестен өз алдынча чыгып кетиши бир нече оорудан кабар берет. Ал өмүргө коркунуч келтирбегени менен өтө түйшөлткөн маселе. Адатта бул тууралуу аял жакшы бир теңтушуна гана айтышы мүмкүн. Ал мен да ушинтип жүрөм десе, муну кадыресе көрүнүш катары кабылдап эч жакка кайрылбай жүрө беришет. Дарыгерге да барбайт, бала-чакасына, жолдошуна да айтышпайт.

Аялдардын 38 пайызы 35 жаштан тарта заараны кармай албай жапа чегишет. Бул көйгөй боюнча эл аралык коомчулук бар. Анын түзүлүшүнө эмне себеп болду деп ойлойсуз? Маселе көп кездешип, жакшы чечилбей жатканынан пайда болду. Бизде да курч маселе, бирок уялып жашырышат.

Урогинеколог центра урологии Национального госпиталя Дилдебубу Шукурова в своем кабинете
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Урогинеколог Дилдебүбү Шүкүрова: аялдардын 38 пайызы 35 жаштан тарта заараны кармай албай жапа чегишет

— Буга бир нече оору себеп деп калдыңыз?

— Биринчи кезекте аялдын толуктугу жана төрөт процессинин оор болушу, анын негизинде ички органдарга, деги эле ден соолукка терс таасиринин тийиши себеп. Ошондой эле кара жумуш жасап, оор нерселерди көтөргөндө ич көңдөйдө басым жогорулап зааранын кармалбай калышына алып келет. Андан сырткары, жамбаш сөөктөрүнүн дисплазиясы, башкача айтканда эттердин, булчуңдардын, тутамдыруучу байламталардын жумшарышы себеп. Бул көбүнчө жашы өткөндөрдө кездешет.

Жөтөлтүп, чүчкүрткөн оорулар, табарсыктагы нервдерди начарлаткан кант оорусу, бөйрөктүн, жыныс органдарынын, нерв системаларынын илдеттери, менопауза — айызы токтогондон кийин эстроген гормондору азайышы жана башкалар бирден-бир себеби болуп саналат.

Зааранын начар кармалышы — медициналык жана социалдык көйгөй. Адамдын кесипкөйлүгүнө, үй-бүлөлүк жана сексуалдык жашоосуна тескери таасирин тийгизет. Заарасын жакшы кармабаган аял кайсы жерге барса даараткана издейт, көпчүлүктүн арасында адамдардан бөлүнүп, депрессияга чейин кабылышы мүмкүн. Андан тышкары, чөнтөктү да жукартат. Ар кандай жалаяк, памперстерге, крем, антисептик жана башка гигиеналык каражаттарга бир топ акча кетет.

— Көйгөйдүн түрлөрү да бар экен...

— Төрт түрү кездешет. Гиперактивдүү же ургенттүү түрдө кармабай калышы, тагыраагы, заара кокусунан эле чыгып кетет. Табарсык толгон-толбогонунан көз каранды эмес. Экинчиси — ич көңдөйүнөн табарсыкка басымдын жогорулашы. Ал жөтөлгөндө, чүчкүргөндө, оор нерселерди көтөргөндө, жадагалса тепкичтен өйдө көтөрүлгөндө, бийлегенде болот. Үчүнчүсү — аралашма түрү. Анда жогорудагы эки түрү тең болот. Төртүнчүсү — табарсыгы жыртыктар же тешиктер (свищ), ал заараны күтүүсүз чыгарат.

Урогинеколог центра урологии Национального госпиталя Дилдебубу Шукурова в своем кабинете
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Шүкүрова: бул көйгөйдө адистер дары-дармек жазып беришет, гимнастикалык көнүгүүлөр да жакшы жардам берет. Кээ бир учурда, операция кылабыз.

— Дарылоо жолдорун айта кетсеңиз, операция дагы жасалышы мүмкүнбү?

— Адистер дары-дармек жазып беришет, ошондой эле гимнастикалык көнүгүүлөр да жакшы жардам берет. Кээ бир учурда, маселен, табарсыкта жыртыктар болсо сөзсүз операция кылабыз. Андан коркпош керек. Гинекологиялык креслого жаткырып, жыныс кындан жасалат. Ал биздин Улуттук госпиталдын урология борборунда жасалып жүрөт.

Зааранын начар кармашынын стадиясы жеңил, орто жана оор деп бөлүнөт. Аялдар канчалык эрте кайрылса, ошончолук жакшы. Күнүмдүк жүрүм-турум эрежелерин сактоо менен да дарыласа болот. Бир жакка бара жатканда ажатканага атайын кирбестен, табарсык толгондо баруу керек. Организмди ар бир 2-2,5 саат сайын заара чыгарганга үйрөтүү зарыл. Кечки сегизден кийин суюктук ичүүнү азайтып, суусата турган туздуу, майлуу же заараны көп чыгышын шарттай турган азыктарды көп колдонбош керек.

— Бул көйгөйдү кантип алдын алса болот?

— Аялдар өздөрүн жакшы көрүп, ден соолугуна көңүл буруп, оор жумуштарды жасоодо этиятташы керек. Көз жаргандар ден соолугун толук калыбына келтириши өтө маанилүү. Аялдардын жыныстык органдарынын ылдыйлашы, түшүшүнүн да зааранын чыгып кете бериши менен байланышы бар.

Адам орточо салмак менен жүргөнү оң. Гимнастикалык көнүгүүлөрдү жасап, йога менен машыгып, көбүрөөк жөө басып, деги эле сергек жашоого жана туура тамактанууга өтүү керек. Кайгы-капа, көңүл чөгүү да көп ооруну шарттай турганын унутпаңыздар. Анан өз убагында сезгенүү ооруларын, өнөкөт дарттарды дарылап туруу зарыл.

Эгер заараны кармай албай кыйналып жатсаңыз, күчөтүп жибербей убагында кайрылыңыздар, тартыныштын кереги жок. Жашаган жердеги урогинекологдор же гинеколог менен уролог деле ооруну аныктап, дарылоо жолуна көмөктөшө алат.

Урогинеколог центра урологии Национального госпиталя Дилдебубу Шукурова в своем кабинете
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Урогинеколог: эгер заараны кармай албай кыйналып жатсаңыз, күчөтүп жибербей убагында кайрылыңыз, тартыныштын кереги жок.

— Бул дарт кичинекей балдар менен эркек кишилерде дагы кездешеби?

— Энурез деген оору бар. Бул балдардын 4 жаштан баштап 14-15 жашка чейинки убагында түндө уктап жатканда табарсыктын толгонун сезбей төшөккө сийип коюшу. Энурезди дарылоо үчүн терапевт, психотерапевт, невролог, уролог, гинеколог кошулуп себептерин тактап, дарылашат. Бул көйгөйдү балдар дагы айткандан тартынат. Эркектердин арасында да заарасын кармай албагандар кездешет, бирок аялдарга салыштырмалуу бир нече эсе аз.

Белгилер:
маек, оору, гинеколог, уролог, аял, Кыргызстан
Тема боюнча
Спираль койдуруу рак оорусун чакырабы? Акушер-гинеколог менен маек
Хирург Шабыралиев: операцияга кезек жетпей чарчап калган бөбөктөр бар, шарт начар
Зомбулук көрсөтүү. Иллюстративдүү сүрөт

Айтканы менен болуп, алдаңыз. Зомбулукка кабылган адам көрчү аракеттер

Эксперттердин айтымында, зөөкүр менен жашагандар үйдөн кетүүнүн планын иштеп чыгып алганы оң. Алгач жашай турчу жерин аныктап, өтө керектүү нерселерди жанына алып алуусу зарыл.

БИШКЕК, 14-апр. — Sputnik. Зомбулукка кабылган адам ден соолугуна жана өмүрүнө зыян келтирбеши үчүн кандай аракеттерди кылышы керектигин Республикалык ден соолукту чындоо жана массалык коммуникация борбору айтып берди.

Мекеменин эксперттерге таянып тараткан кеңешине ылайык, зөөкүр менен жалгыз калганда эң башкысы аман калуунун жана азыраак зыян тартуунун аракетин көрүү зарыл.

"Урушуп, талашуудан качып, айтканы менен болуп алдап көрүңүз. Ага да болбосо качыңыз, бирок шек алдырбаңыз. Анан милицияга чалыңыз же көчөдөгү элге кайрылыңыз. Окуя болгон жерге медиктерди да чакыртып, жаракаттарды каттатып калуу керек", — деп айтылат маалыматта.

Ал эми зөөкүр менен жашагандар үйдөн кетүүнүн планын иштеп чыгып алганы оң.

"Жакындардан, достордон же кризистик борборлордон баш калкалай турчу жай табыңыз. Паспорт сыяктуу керектүү документтерди чогултуңуз. Акча, дары-дармек, гигиеналык каражаттарды алып алыңыз", — деп жазылган маалыматта.

Буга чейин зомбулукка кабылгандар жана күбө болгондор үчүн аймактардагы кризистик борборлордун жана ички иштер башкармалыктардын номерлери тизмектелген.

Белгилер:
жардам, ден соолук, өмүр, зордук-зомбулук
Вакцина алып жаткан бейтап. Архив

Кыргызстандын бардык аймактарында эмдөө пунктулары ачылды. Даректер

Эмдөө пунктулары аймактык оорукана, үй-бүлөлүк дарыгерлер борборлорунун базасында ачылганы айтылды. Учурда вакцинаны медиктер, мугалимдер жана күч түзүмдөрүнүн кызматкерлери алууда.

БИШКЕК, 14-апр. — Sputnik. Саламаттык сактоо жана социалдык өнүктүрүү министрлиги Кыргызстандын бардык аймактарында убактылуу эмдөө жайлары ачылганын билдирди.

Чүй облусунда 8 жерде ачылган. Алар:

  • Аламүдүн району, Лебединовка айылындагы Үй-бүлөлүк дарыгерлер борбору;
  • Ысык-Ата районундагы Үй-бүлөлүк дарыгерлер борбору;
  • Чүй районундагы Үй-бүлөлүк дарыгерлер борбору;
  • Кемин районундагы Үй-бүлөлүк дарыгерлер борбору;
  • Сокулук районундагы Үй-бүлөлүк дарыгерлер борбору;
  • Москва району, Беловодское айылындагы Үй-бүлөлүк дарыгерлер борбору;
  • Жайыл району, Кара-Балта шаарындагы Үй-бүлөлүк дарыгерлер борбору;
  • Панфилов району, Панфилов айылындагы жалпы дарыгерлик практикалык борбору.

Бишкек шаары

  • №1, №2, №3, №4, №5, №6, №7 Үй-бүлөлүк дарыгерлер борборунда коронавируска каршы эмдөө жасалат.

Ош шаары

  • №1, №10 үй-бүлөлүк дарыгерлер борборлору.

Ысык-Көл облусу

  • Балыкчы жана Чолпон-Ата шаарларындагы жалпы дарыгерлик практикалык борбору.

Жалал-Абад

  • Ноокен районундагы аймактык оорукананын базасы;
  • Майлуу-Суу шаарындагы Үй-бүлөлүк дарыгерлер борбору;
  • Базар-Коргондогу Үй-бүлөлүк дарыгерлер борбору;
  • Ала-Бука районундагы аймактык оорукананын базасы;
  • Аксы районундагы Үй-бүлөлүк дарыгерлер борбору.

Ош облусу

  • Кара-Суу районундагы Үй-бүлөлүк дарыгерлер борбору;
  • Араван районундагы Үй-бүлөлүк дарыгерлер борбору;
  • Кара-Кулжа районундагы Үй-бүлөлүк дарыгерлер борбору;
  • Өзгөн районундагы Үй-бүлөлүк дарыгерлер борбору;
  • Куршабдагы жалпы дарыгерлик практика борбору;
  • Ноокат районунда Медигос жана Барын Үй-бүлөлүк дарыгерлер борбору;
  • Алай районундагы Үй-бүлөлүк дарыгерлер борбору;
  • Чоң-Алай районундагы Үй-бүлөлүк дарыгерлер борбору.

Нарын

  • Нарын шаарындагы Үй-бүлөлүк дарыгерлер тобу;
  • Ат-Башы районундагы Үй-бүлөлүк дарыгерлер борбору;
  • Ак-Талаа районундагы Үй-бүлөлүк дарыгерлер борбору;
  • Кочкор районундагы Үй-бүлөлүк дарыгерлер борбору;
  • Жумгал районундагы Үй-бүлөлүк дарыгерлер борбору.

Талас

  • Талас шаарындагы Үй-бүлөлүк дарыгерлер борбору;
  • Кара-Буура районундагы Үй-бүлөлүк дарыгерлер борбору.

Баткен

  • Баткен шаарындагы Үй-бүлөлүк дарыгерлер борборунда коронавируска каршы эмдөө пункту ачылган.

Министрлик учурда вакцинаны медиктер, мугалимдер жана күч түзүмдөрүнүн кызматкерлери алып жатканын белгиледи.

Белгилер:
дарек, оорукана, пункт, эмдөө, Кыргызстан
Тема:
Коронавируска каршы эмдөө
Тема боюнча
Коронавируска каршы вакцина алган кыргызстандыктардын азыркы абалы айтылды
11 миңдей орун даяр турат. Өкмөт COVID-19дун үчүнчү толкунунан кантип өтөт
SWIFT банктар аралык байланыштын глобалдык тутумунун логотиби. Архив

"Москваны жазалоо": Россияда SWIFT системасы өчүрүлсө эмне болот?

(жаңыланган 10:10 14.04.2021)
SWIFT банктар аралык байланыштын глобалдык тутумунан өчүрүлөрүн айтып, Россияны АКШ гана тургай эми Европа да коркутууда.

Макулдашылган катаал чарага чакырык бул ирет Европарламентте да жаңырды. Мындай көрүнүш РФтин каржылык тутумуна кандай чагыларына Наталья Дембинская сереп салган.

Маалымат алмашуу жана төлөм жүргүзүүнүн эл аралык банктык тутумуна эки жүздөн ашуун өлкөдө 11 миңден көбүрөөк уюм туташтырылган. Россия — SWIFT системасын пайдалануучулардын ири үчтүгүнө кирет. Бирок 2014-жылдан тарта бул инструменттен РФтин өчүрүлөрү айтылып келет. Буга Крым да, Донбасс да, Скрипалдердин иши, блогер Алексей Навальныйдын кырдаалы да доомат катары келтирилет.

Президенттик кызматка киришери менен эле Россияны SWIFT системасынан өчүрүүнү Жо Байден убада кылган. Былтыр декабрда Reuters басылмасы президенттин командасынын пландары менен жакындан тааныш булактарга таянып, Кошмо Штаттардын мамлекеттик мекемелерине болгон хакердик чабуулга катыштыгы болушу мүмкүн деген айыптоо менен Байден Москваны жазалоого ниеттенгенин маалымдаган. Бул "Россиянын олуттуу экономикалык, каржылык же технологиялык жоготууларына" алып келиши мүмкүн. Жазалоонун варианттарынын бири — SWIFT тутумунан өчүрүү экенин Вашингтондогу стратегиялык жана эл аралык изилдөөлөр борборунун киберкоопсуздук боюнча эксперти Жеймс Эндрю Льюис боолголойт.

Апрелде Украинанын чыгышында кырдаал курчуп кетти, бул дагы  жаңы шылтоо. Мындай демилгени эми Европа колго алды. Европарламенттин башкаруучу фракциясы – Европалык элдик партиясынын башчысы Манфред Вебер Москва "кооптуу чагымчылыктардын нугун улантууда" дейт. Анын пикиринде, Украина менен чек арасында "аскердик күчтөрүн бекемдөө" менен Москва Батыштын сабырын сыноодо. Ошондуктан АКШ жана ЕБ макулдашылган жооп берүүгө тийиш. Парламентарий белгилегендей, абал курчуп турганда "өлчөнгөн санкциялардын маалы өтүүдө". Вебер "олигархтардын эсептерин масштабдуу тоңдурууну" жана SWIFT системасынан өчүрүүнү сунуштады.

Көйгөйлөр жаралат

Бир жагынан Россиянын 2014-жылы ишке киргизилген Каржылык билдирүүлөрдү алмашуу тутуму (СПФС) бар. Ага россиялык банктардын баары жана Евразиялык экономикалык биримдикке мүчө болгон он чакты өлкө кошулган. SWIFT системасынан өчүрүлгөн соң банктар анын россиялык аналогуна өтөт. Бирок эл аралык төлөмдөр үчүн СПФС азырынча эл аралык системанын ордун толук баса албайт, ошондуктан олуттуу сокку урулушу мүмкүн.

Эксперттер Россиядагы доллар жана евро түрүндөгү экспорттук жана импорттук операциялардын көлөмү бир кыйла, ал эми өндүрүмдөрдүн көпчүлүк тобуна альтернатива табуу мүмкүн эмес.

"SWIFT системасынан өчүрүү россиялык банктардын транзакцияларын токтотот, — деп эскертет "Бета финансылык технологиялар" индекстик компаниясынын башкы стратеги Арарат Мкртчян. — Ири экспортчулар баарынан көп жабыркайт. Алар өз операциялык ишмердигин тейлөө үчүн чет элдик банктар менен гана иштөөгө аргасыз болот. Чектөөлөргө тушукпаган ортомчулар да мындайда көп чыгат. Айрыкча мында ЕАЭБ өлкөлөрүнүн каржылык институттары утушка ээ болот.

Баарын чечүүгө болот

Бирок кандай болгон күндө да чоң кырсык болбойт. "Россиялык банктарды SWIFT тутумунан өчүрүүнүн өзү контрагенттер ортосундагы каржылык транзакциялар кымбаттайт жана ыргагы жайлайт дегенди гана туюндурат. Калыпка түшүп калган чынжырча үзүлөрү турулуу иш, аларды калыптандыруу үчүн убакыт талап кылынат. Бирок бир же эки аптада жагдайды жөнгө салууга болот", — дейт QBF улук аналитиги Олег Богданов.

Эгер россиялык резиденттердин доллар түрүндөгү каражаттары тоңдурулса, башка кеп экенин кошумчалайт эксперт. Анда рыноктордо башаламан реакция жаралышы ыктымал. Бир-эки кварталда каржылык байланыштарды баары бир калыптандырышат. Валюта курсу да кескин өзгөрүшү мүмкүн. Бирок өйдө-ылдый убак тез эле өтүп, рубль өз деңгээлине келет.

Кимге кымбат түшөт?

Ошентсе да Россия аталган тутумдан өчүрүлбөйт, коркутуп гана тим болушат деген ойлор да туулат. Анткени SWIFT — россиялык банктардан акча тапкан жеке компания. Анан да система эл аралык транзакциялар үчүн гана тургай, ички эл аралык которууларга да колдонушат. SWIFT тутумунан кимдир бирөөнү өчүрүү үчүн ЕБ же АКШнын компаниянын өзүнө каршы чечим кабыл алышы керек. Бирок анткен учурда Россиянын соода өнөктөштөрү — европалык жана америкалык бизнес четте калат.

"Бул россиялык компанияларга жана мамлекетке милдеттенмелерин төлөөгө мүмкүндүк бербей турган күтүүсүз жагдай болуп эсептелиши мүмкүн. Өлкөнүн тышкы карызы —450 миллиард доллардын тегерегинде. Мындан улам кредиторлордун да каржылык көйгөйлөрү жаралышы ыктымал. Андан тышкары, негизги соода өнөктөштөрү менен операциялар кыйындайт. Ал эми алардын эң чоңу — Евробиримдик. Европарламенттеги чакырыктар курулай гана популизм", — деп болжойт "Открытие Брокер" компаниясынын улук талдоочусу Андрей Кочетков.

АКШ да кыйналбай койбойт. Биринчиден, Вашингтондун SWIFT компаниясына болжолдуу гана таасири бар, анткени анын штаб-квартирасы Бельгияда жайгашкан. Экинчиден, андай чара көрүлө турган болсо Россия америкалык банк жана саясатчыларга каршы катаал санкциялар менен жооп кайтарышы да мүмкүн.

Белгилер:
банк, кредит, соода, АКШ, Евробиримдик, Акча которуулар, Россия, система
Тема боюнча
Эки тизгин, бир чылбырды бере тургула. Дүйнөнү башкарууга умтулган ЕБ лидерлери