Кыргызстандык балбан Айсулуу Тыныбекова. Архив

Олимпиададан утмайын турмушка чыкпайм деген. Айсулуу тууралуу 10 факт

2531
(жаңыланган 19:17 04.08.2021)
Кыргызстандык балбан Олимпиада оюндарынан күмүш медаль утуп, өлкөсүнө чоң сыймык тартуулады. Муну менен ал тарыхтын жаңы барагын ачты. Спортчу 2016-жылы Рио-де-Жанейродо байгеге жетпей калганда "Олимпиададан медаль утмайын турмушка чыкпайм" деп айткан эле.

Sputnik Кыргызстан агенттиги кыргыз спортунун жарк эткен жылдызы тууралуу фактыларды сунуштайт.

Айсулуу медиктердин үй-бүлөсүндө чоңойгон, 16 жашында күрөш дүйнөсүнө келген. Кезинде аны келчектеги мыкты балбан экенин аңдабагандар "кыз башы менен үйдө эле отурбайбы" дешкен. Баса, Айсулуунун ыр жазып, сүрөт тартмай таланты дагы бар.

Медиктердин үй-бүлөсүнөн

Айсулуу Тыныбекова 1993-жылы 4-майда Жалал-Абад облусунун Майлуу-Суу шаарында төрөлүп, үч жашынан тарта Нарын облусундагы Кочкор районунун Теңдик айылында чоңойгон. Ата-энеси медицина кызматкерлери. Өзүнөн улуу эки эжеси, агасы жана иниси бар. Үй-бүлөсү күрөшкө жакын болбосо дагы спорт ышкыбоздору.

"Биздин айылда күрөш ийрими жок эле. Ошондой болсо дагы жан дүйнөмө тынчтык бербеген албуут сезим менен өз алдымча машыга баштагам. Айылда спорт аянтчалары жана стадиондор жок болгонуна байланыштуу үй-бүлөбүз менен талаада чуркап, машыгар элек. Бизде таң эртең менен чуркоо адат болуп калган", — деп айткан Айсулуу буга чейинки маектеринде.

Кесиби боюнча экономист. Исхак Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетин бүтүргөн.

"Кыз башы менен үйдө эле отурбайбы" дешкен

Бала кезинде кыздарга караганда балдарга жакын өскөн. Тийишкен балдардан сөзсүз өч алчу. 8-класска чейин мектепте баскетбол боюнча курама команданын капитаны болгон. 9-класста окуп жүргөндө Кочкордо таэквондо менен машыга баштап, улуу муундагы кишилерден биринчи жолу "кыз башы менен үйдө эле отурбайбы" деген сөздөрдү уккан. Мектепте жакшы окуган окуучулардын катарын толуктап, классташтары менен отурушка, кечелерге көп барган эмес.

Ал күрөш дүйнөсүнө 10-классты бүткөндө аралашып, борборго бат-баттан каттагандыктан мектепти Бишкек — Кочкор жолунда аяктаган.

Чемпионка Азии по борьбе Айсулуу Тыныбекова во время соревнований
© AFP 2021 / JUNG YEON-JE
Ал күрөш дүйнөсүнө 10-классты бүткөндө аралашып, борборго бат-баттан каттагандыктан мектепти Бишкек — Кочкор жолунда аяктаган

Машыктыруучусу Нурбек Изабеков менен таанышуусу

2010-жылы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинде окуп, машыгып жүргөндө агайы Сабыр Рысбеков азыркы машыктыруучусу Нурбек Изабеков менен тааныштырган. Айсулуу машыктыруучусу тууралуу "Нурбек агай мени жаңы деңгээлге көтөрүп чыкты. Алтындай убактысын, баалуу нерселерин мен үчүн курман кылды. Ар мелдеште анын эмгегин текке кетирбөө үчүн жакшы күрөшүүгө умтулам" деп айтканы бар.

2009-жылы күрөш боюнча курама командага кирип, кийинки жылы Азия чемпионатында коло медаль алган. Андан кийин да көптөгөн эл аралык мелдештерде байгелүү орундарга ээ болгон.

Тренер женской сборной команды Кыргызстана по вольной борьбе Нурбек Изабеков
© Sputnik / Досхан Нусубеков
Кыргызстандык балбан Айсулуу Тыныбекованын машыктыруучусу Нурбек Изабеков

2013-жылы Азия чемпионатынан коло медаль алса, 2014-жылы Азия оюндарынан коло байгени багындырган. 2014-2015-2016-жылдары Азия чемпионатында күмүш медалга ээ болгон. 2019-жылы Азия чемпиондугун, 2020-жылы Дүйнө кубогунун алтын медалын багындырган.

Үчүнчү Олимпиадасы

Айсулуу алгачкы ирет 2012-жылы 19 жашында Лондон Олимпиадасына катышып, 13-орунга гана татыган. Ошондо ал балбан кыздардын арасынан Олимпиадага барган биринчи кыргыз кыз болгон.

Кийин 2016-жылы Рио-де-Жанейро шаарында өткөн жайкы Олимпиада оюндарына коло байге үчүн күрөшкөн. Бул кармашта индиялык Сакши Маликке жеңишке аз калганда байгени колунан алдырып ийген. Натыйжада 5-орунду ээлеген.

Борец из Кыгызстана в вольном стиле Айсулуу Тыныбекова, выступающая в весовой категории до 58 килограммов, проиграла Сакши Малик из Индии на Олимпиаде в Рио-де-Жанейро и не смогла завоевать бронзовую медаль.   В схватке за бронзу Айсулуу на последних секундах уступила со счетом 8:5, хотя все время вела в счете. В итоге Айсулуу заняла пятое место на Олимпиаде, за что от правительства получит 1 миллион сомов
© REUTERS / TORU HANAI
Бул кармашта индиялык Сакши Маликке жеңишке аз калганда байгени колунан алдырып ийген. Натыйжада 5-орунду ээлеген

Спортчу журналисттерге берген маегинде Олимпиададан кийин жарым жыл стресс болуп жүргөнүн айткан. Анткен менен индиялык Сакши Маликти 2018-жылы Азия оюндарынын жарым финалында 9:7 эсеби менен утуп, өчүн алган.

Кыргызстанская спортсменка Айсулуу Тыныбекова победила на полуфинальных соревнованиях по женской борьбе в рамках Азиатских игр Сакши Малик из Индии.
© REUTERS / Issei Kato
Анткен менен индиялык Сакши Маликти 2018-жылы Азия оюндарынын жарым финалында 9:7 эсеби менен утуп, өчүн алган

Бул ирет Токио Олимпиадасында финалга чейин үч жолу килемге чыгып, атаандаштарына бир дагы упай бербей мөөнөтүнөн мурда жеңишти камсыздады. Алтын медаль үчүн япониялык Юкако Каваи менен намыс талашып жеңилип отурат.

Айсулуу Тыныбекова борется с Юкако Каваи в финальном поединке женской борьбы в 62 кг во время Олимпийских игр 2020 года в Токио. 04 августа 2021 года
© AFP 2021 / JACK GUEZ
Алтын медаль үчүн япониялык Юкако Каваи менен намыс талашып жеңилип отурат

"Олимпиададан медаль утмайын турмушка чыкпайм" деген

Тыныбекова 2016-жылы болуп өткөн жайкы Олимпиада оюндарынан кийинки бир маегинде "сезимдерин билдирип, "жообуңду бер" деп жүргөн мырзалар бар. Бирок мен алдыдагы беш жылды бир гана спортко арнайм. Олимпиада оюндарында ийгиликке жетишмейинче бүлө куруу тууралуу ойлобошум керек. Муну бардык спортчу кыялданат. Дээрлик бош убактым жок машыкканым да ошондон" деген.

Машыктыруучу Нурбек Изабеков да эгер Рио Олимпиадасында медаль алып калса, өзү каалаган адамга турмушка чыгып, кайра бир-эки жылдан кийин спортко кайтып келмектигин айткан.

"Оюндан кийин Айсулуу "агай, эмне кылайын, мен турмушка чыгайынбы?"  деп сурады. Федерациядан, улуу адамдардан кеп-кеңеш алып, "Айсулуу, биринчиден, сен дүйнө чемпиону болгон жоксуң, экинчиден, Олимпиададан медаль тагына албадың. Анан турмушка чыгып кайтып келгенде кыйын болот. Эл аралык деңгээлде рейтингиң түшөт. Күйөрмандар унутуп дагы коет, кийинки төрт жылдыкка аракет кыл. Элдин мүдөөсүн аткаруу кыйын" дедик. Муну айтыш биз үчүн да оор болду. Айсулуу дагы аны оор эле кабыл алды. Бирок элдин мүдөөсүн аткарышы керек экендигин түшүндү. Кудай ниетибизди кабыл кылса, турмушу да болот", — деп айтып берген Изабеков.

Бул учурда Айсулуунун сүйлөшүп жүргөн жакын адамы болгон.

Тарых жараткан балбан

Айсулуу Тыныбекова — күрөш боюнча Кыргызстандын эгемен тарыхындагы алгачкы дүйнө чемпиону. 2019-жылы Нур-Султан шаарында өткөн чоңдор арасындагы дүйнө чемпионатында алтын байге утуп өлкөгө чоң сыймык тартуулаган. Андан мурда, 2007-жылы Канат Бегалиев, 2018-жылы Жоламан Шаршенбеков күмүш байге алган.

Кыргызстанская спортсменка Айсулуу Тыныбекова после победы над Тайбе Юсейн из Болгарии на финале чемпионата мира по спортивной борьбе в Нур-Султане
2019-жылы Нур-Султан шаарында өткөн чоңдор арасындагы дүйнө чемпионатында алтын байге утуп өлкөгө чоң сыймык тартуулаган

Кыз-келиндер күрөшүнүн 62 килограмм салмактагы балбандарынын дүйнөлүк рейтингинде биринчи орунда турат.

Ал эми Олимпиададан алтын утуу менен тарыхтын дагы бир барагын ачты. Өлкө көз карандысыздыкка жетишкенден бери спорттун бир да түрүнөн алтынга жеткен эмес.

Жаракаты

2017-жылы Айсулуу Тыныбекова Польшада өткөн эл аралык турнирдин финалында күрөшүп жатып ийинин оорутуп алган. Бир нече ай Германияда дарыланганын машыктыруучусу редакцияга айтып берген. Мындан улам балбан спорттон алыстап, мелдештерге убактылуу катышпай калган.

Чемпионка мира по борьбе Айсулуу Тыныбекова во время поединка на международном турнире Poland Open в Варшаве (Польша).
© Фото / UWW / Kadir Caliskan
2017-жылы Айсулуу Тыныбекова Польшада өткөн эл аралык турнирдин финалында күрөшүп жатып ийинин оорутуп алган

Өзүнө чет өлкөдө кандай кам көрөт

Айсулуу мекени Кыргызстан башка өлкөлөрдөн абасы, суусу менен айырмаланат деп эсептейт. Чет өлкөгө чыгарда дайыма жарма, нан, кукси, алма салып алат. Себеби чет жерде табити такыр жоголуп кетет экен.

2010-жылдан бери үй жумуштарын жыйыштырып койгон. Анткени андан улуу, бийик максаттарым бар деп эсептейт. Майда иштерди кылбай калдым деп кейибейт деле. Себеби спортту тандап кеткен жылдарга чейин эшиктин да, үйдүн да жумушун кылып, талаа иштерин да жасачу. Спортчунун "бардык жумушту бүтүргөндөн кийин кечинде көчөнү чаң ызгыта ойногонго да жетишчүмүн" деп айтканы бар.

Ыр жазып, сүрөт тартат

Жалгыз калганда күндөлүгүн ачып, сырларын төгөт. Ой-кыялдарын, максаттарын жазат. Көркөм адабиятка кызыгып, бош убактысында китеп окуйт. Мындан сырткары, кубанганда же кайгырганда кагаз бетин чиймелеп ыр жазып, сүрөт тартат.

Дважды чемпион Азии по женской вольной борьбе и победительница Исламских игр солидарности Айсулуу Тыныбекова на награждении лучших спортсменов Sports and Youth Awards 2017 в Бишкеке
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Көркөм адабиятка кызыгып, бош убактысында китеп окуйт. Мындан сырткары, кубанганда же кайгырганда кагаз бетин чиймелеп ыр жазып, сүрөт тартат

Апасы модель болот дечү

Спортчу классикалык үлгүдөгү костюмдарга жакын жана классика эч качан модадан калбайт деген принципти карманат. Чет өлкөдөн көйнөк алмайынча келбейт. Башка кыздардай эле бийик такалуу бут кийимдердин күйөрманы. Айсулуу кийимдери тууралуу "кичинемде апам сонун көйнөктөрдү сатып берип, куурчактай кылып кийинтип койчу. Ошондон улам болсо керек, бийик такалуу бут кийимдерге, көйнөктөргө бала кезимден жакынмын. Мен чоңойгон сайын апам "Айсулуумдун мүчөсү сындуу, буюрса, модель болот" дечү. Окуучу кезде шиш така кийгеним үчүн урушту көп укчумун. Бийик такалуу бут кийимдерим көп, айрымдары бир-эки жолу эле кийилген. Жай таман кийсем бутум түйүлө берет. Ошондуктан эң жапыз дегенинин да 2-3 сантиметр такасы болот. Ал эми көйнөктөргө келсем, мага жаккан көйнөк чыкса эч ойлонбой, баасына да карабай сатып алам. Алып жатканда "муну кайда, качан кием" деп да ойлонбойм. Башкысы ал мага жактыбы, жараштыбы, демек гардеробумда турушу керек. Чет мамлекеттерден көйнөк алмайынча келбейм" деп айтканы бар.

Посмотреть эту публикацию в Instagram

Публикация от Tynybekova Aisuluu (@tynybekova.aisuluu)

Сыйлыктары

  • 2017-жылы "Даңк" ордени менен сыйланган.
  • 2019-жылы Чыңгыз Айтматов атындагы Мамлекеттик жаштар сыйлыгынын ээси.
  • Дүйнө чемпиону болгондон кийин президент Сооронбай Жээнбеков Бишкектен бир бөлмөлүү үй белек кылган.
  • КРдин кыз-келиндер күрөшү федерациясынын вице-президенти Динара Исаева 2018-жылы чыккан Toyota CH-R үлгүсүндөгү унаа белек кылган.
  • 2017-жылы Украинада "Золотой мангуст" эл аралык ордени менен сыйланган.
2531
Белгилер:
Айсулуу Тыныбекова, факты, күрөш, тарых, Олимпиада-2020
Тема:
2021-жылы Токиодо өтө турган Олимпиада оюндары (248)
Тема боюнча
Эмгеги бийик зор тоодой. Олимпиадада медаль алгандарды таптаган устаттар
Мээрим Жуманазарованын атасы Рахмадил: кызымдын мүмкүнчүлүгү мындан да чоң болчу
Таланттуу эмес, эмгекчилмин! 22 жаштагы Акжол Махмудов тууралуу 11 факт
Кыргызстандык мушкер Валентина Шевченко

Силерди жакшы көрөм! Шевченконун Кыргызстанга салам жолдогон видеосу

1
Мушкер күнөстүү Кыргызстанына саламын айтып жана колдоосу үчүн бардык орус тилдүү өлкөлөргө ыраазчылыгын билдирген.

БИШКЕК, 26-сен. — Sputnik. Кыргызстандык мушкер Валентина Шевченко жеңишинен кийин октагондо туруп берген маегинде Кыргызстанга салам жолдоп, ыраазчылыгын билдирди.

Белгилей кетсек, UFC уюмунун жеңил салмактагы чемпиону Шевченко бүгүн, 26-сентябрда, америкалык Лорен Мерфини жеңип, алтынчы ирет чемпиондук наамын коргоп калды.

"Күнөстүү Кыргызстаныма салам жолдойм, бардык орус тилдүү өлкөлөргө. Колдооңуздар үчүн чоң рахмат. Мен сиздерди жакшы көрөм жана урматтайм!" — деди Шевченко.
Посмотреть эту публикацию в Instagram

Публикация от UFC Russia (@ufcrussia)

Беттеш АКШнын Лас-Вегас шаарындагы T-Mobile спорттук аренасында өттү.

33 жаштагы Шевченко буга чейинки кармашында эң жеңил салмактын экс-чемпиону, бразилиялык Жессика Андрадени утуп, UFC уюмунун чемпиону наамын бешинчи ирет коргогон.

38 жаштагы Мерфи 2009-жылы жиу-житсу ийримине баласын алып барып, ошондон кийин өзү да спортко баш-оту менен кирип кеткен. Жарым жылдан кийин ММА эрежелери боюнча алгачкы кесипкөй мелдешин өткөргөн. Андан бери 19 ирет рингге чыгып, 15 жолу жеңүүчү болгон.

1
Белгилер:
Кыргызстан, Валентина Шевченко, жеңиш
Тема боюнча
Валентина Шевченко атаандашы Лорен Мерфини шайын кетирип утуп алды. Видео
Кыргызстандык UFC уюмунун жеңил салмактагы чемпиону Валентина Шевченко

Кыргыз желегин желбиретип... Шевченко кантип жеңгенин көрсөткөн видеолор

31
Кыргызстандык мушкер 4-раундда катуу чабуулга өтүп, Мерфини жерге жыгып тынбай сокку ура баштаганда калыс беттешти токтотту.

БИШКЕК, 26-сен. — Sputnik. Кыргызстандык UFC уюмунун жеңил салмактагы чемпиону Валентина Шевченко америкалык Лорен Мерфини жеңип, алтынчы ирет чемпиондук наамын коргоп калды.

​Беттеш АКШнын Лас-Вегас шаарындагы T-Mobile спорттук аренасында өттү.

Шевченко октагондо башынан аягына чейин лидерликти дээрлик берген жок. 

4-раундда катуу чабуулга өтүп, Мерфини жерге жыгып катар-катар сокку ургандан кийин калыс беттешти токтотту.

Посмотреть эту публикацию в Instagram

Публикация от ufc (@ufc)

33 жаштагы Шевченко акыркы кармашында эң жеңил салмактын экс-чемпиону, бразилиялык Жессика Андрадени утуп, UFC уюмунун чемпиону наамын бешинчи ирет коргогон.

38 жаштагы Мерфи 2009-жылы жиу-житсу ийримине баласын алып барып, ошондон кийин өзү да спортко баш-оту менен кирип кеткен. Жарым жылдан кийин ММА эрежелери боюнча алгачкы кесипкөй мелдешин өткөргөн. Андан бери 19 ирет рингге чыгып, 15 жолу жеңүүчү болгон.

31
Белгилер:
Кыргызстан, Валентина Шевченко, мушкер, чемпион, UFC
Тема боюнча
"Нокауттардын ханышасы". Шевченко UFC уюмун кантип багындырган. Видео
Валентина Шевченко ринг-гёрлз кыздарды жактап, Хабибдин сынына жооп кайтарды
Валентина Шевченко атаандашы Лорен Мерфини шайын кетирип утуп алды. Видео