Колдон келбеген нерсе жок! Мээрим Жуманазарованын жеңиштен кийинки видеомаеги

2233
(жаңыланган 09:49 08.10.2021)
Кыз-келиндер күрөшү боюнча дүйнө чемпиону болгон Мээрим Жумуназарова жеңишинен кийин Бириккен күрөш дүйнөсүнө интервью берди.

Кыргызстандык балбан дүйнө чемпиону болуу кандай экенин азырынча сезе электигин, бирок аябай бактылуу болуп турганын айтты. Ал финалдагы япон атаандашы менен буга чейин жаштар арасындагы Азия чемпионатында күрөшкөнүн белгиледи.

Ошондой эле ага Айсулуу Тыныбекова кыргызстандык кыздарга канчалык дем берип, шыктандырары тууралуу суроо узатылган.

"Андан үлгү алабыз, ал биздин команданын лидери. 2019-жылы Айсулуу эже чемпион болгондо аябай кубангам, мен анда жаракат алып катыша албай калгам", — деп жооп берди.

Ал эми жаш кыздарга бере турган кеңешин сураганда "чоң максаттарды коюп, ага жетишин, эч нерседен коркпошун каалайм. Баары колдон келет, колдон келбеген нерсе жок", — деп айткан.

Аны менен катар машыктыруучусу жок мындай чоң ийгиликтерге жетүү мүмкүн эместигин белгилеп, "биздин машыктыруучулар эң күчтүү жана мыкты" деп баа берди.

2233
Белгилер:
Мээрим Жуманазарова, маек, күрөш, дүйнө чемпионаты, чемпион
Тема:
Норвегиядагы күрөш боюнча Дүйнө чемпионаты (52)
Тема боюнча
Тарыхый күн! Мээрим Жуманазарова алтын уткан беттештин толук видеосу
Өзүм үчүн тарых жаздым! Айсулуу Тыныбекованын мелдештен кийинки видеомаеги

Өзбекстанда алыстан башкарылчу ири калибрлүү пулемёт жасалды. Видео

579
Жаңы жасалган аскердик модулга заманбап электрондук-оптикалык жабдуулар коюлду. Келечекте бул техниканы сооттолгон автоунааларга жана башка аскердик машиналарга орнотуу пландалып жатат.

Өзбекстанда алыстан туруп башкарылчу ири калибрлүү пулемёт иштелип чыкты. Бул тууралуу өлкөнүн Коргонуу өнөр жайы боюнча комитети кабарлады.

Техникадан сыноо иретинде ок чыгарылып жаткан учурдун видеосу YouTube тармагына жүктөлгөн.

"Адистер конструкциялык жана техникалык документтерди даярдашты. Аскердик модуль заманбап электрондук-оптикалык жабдуулар менен камсыздалды", — деп айтылат кабарда.

Келечекте бул техниканы сооттолгон автоунааларга жана башка аскердик машиналарга орнотуу пландалып жатат.

 

579
Белгилер:
Өзбекстан, курал, Аскер, техника
Тема боюнча
"Кант" авиабазасына "аскердик интернет" коюлат. РФ министрлигинин чечими

Жапаров бюджетти 400 млрд. сомго чыгаруу үчүн каяктан акча табарын айтты. Видео

632
(жаңыланган 14:39 28.10.2021)
Кечээ парламент 2022-жылга карата бюджеттин долбоорун биринчи окуудан колдоду. Талкуу учурунда министрлер кабинетинин төрагасы Акылбек Жапаров бюджетти толтуруу боюнча дымактуу планын айтып берди.

Финансы министри Алмаз Бакетаев баяндама жасап, кийинки жылы консолидацияланган бюджет 400,7 миллиард сомго жетерин билдирди. Бул бардык бюджетти кошуп эсептөөдөн чыккан сумма. Ал эми чыгашасы 399,7 миллиард сомду түзүп, профицит 1 миллиард сом болору пландалган.

Консолидацияланган бюджетке төмөнкүлөр кирет:

  • Мамлекеттик бюджет (республикалык жана жергиликтүү) — киреше 302,7 млрд., чыгаша 310,8 млрд., дефицит 8,1 млрд.;
  • Республикалык бюджет — киреше 279,6 млрд., чыгаша 288,7 млрд., дефицит 9,1 млрд.;
  • Социалдык фонд — киреше 38,4 млрд., чыгаша 40,3 млрд., дефицит 1,9 млрд.;
  • Милдеттүү медициналык камсыздандыруу фонду — киреше 1,9 млрд., чыгашасы да ушул суммага барабар;
  • Активдер жана милдеттемелер — киреше 54,5 млрд., чыгаша 46,6 млрд., профицит 7,9 млрд.

Жыйында депутат Таабалды Тиллаев мындай дымактуу планды колдой турганын айтып, бирок анчалык көп сумманы каяктан табарына кызыгып сурады.

Буга жооп берген министрлер кабинетинин төрагасы Акылбек Жапаров негизги киреше булагын салык менен бажы тармагынан күтүп жатканын билдирди. Аны менен катар бийликтин саясий эркине ишенип турганын айтты.

"Бажы кызматына 50 миллиард сомдон ашык, Салык кызматына да 50 миллиарддан ашык кошулат. Атайын каражаттар жана салыктык эмес кирешелер менен жалпы жонунан 2 миллиард долларга жакын (болжол менен 170 миллиард сом) кошумча акча табабыз деп жатабыз. Ушунун баары жаңы Салык кодекси менен иреттелет. Бизде саясий эрк бар, мен ошого ишенем. Быйыл 6-7 тоннанын тегерегинде алтын ала турган болсок, эмдиги жылы 15тен 18 тоннага чейин алабыз. Анын таза кирешеси 300дөн 400 миллион долларга чейин барат. Ошентип кен казуучулардан дагы чоң киреше тапканы турабыз", — деди Жапаров.

Ошондой эле ал мурда бажыдан бирөөлөрдүн чөнтөгүнө жыл сайын 1 миллиард долларга чукул акча кетип жатканын кыйытты.

"1 миллиард кетчү беле так билбейм. Бирок эмдиги жылы 50 миллиард сом кошулса, демек, ошончо акча бирөөлөрдүн чөнтөгүнө түшүп жүргөн да. Биз ушунун баарын жокко чыгаруу тапшырмасын алдык. Мен ошондой милдет менен премьер-министр болуп келдим. Эгер салыкчыларды айтсак, ар бир сектор, экономика, дүкөн жегичтердин аянтчасы болуп калган. Акча бюджетке түшпөй эле калкалагандарга берилип кетчү. Ошондой жаман көрүнүштү жокко чыгаруудабыз", — деди министрлер кабинетинин төрагасы.

Парламенттин шаршемби күнкү жыйынында 2021-жылдын такталган бюджетин бекитүү долбоору да каралып, биринчи окуудан өттү.

Жыл башында Республикалык бюджет 172,9 миллиард сом болуп бекитилген. Ал сумма 188,2 миллиард сомго көтөрүлүп, 15,3 миллиардга өсүп жатат. Ал эми чыгаша 181,3 миллиард сом деп белгиленсе, азыр 207,400 миллиард сомго чыгууда. Демек, жыл башындагы 8,4 миллиард сомдук дефицит 19 миллиард сомго чейин өсөт.

"Чыгашалардын өсүшү социалдык милдеттемелерди каржылоого жана капиталдык салымдарга байланыштуу. Ошондой эле медицина жана маданият кызматкерлеринин маянасын жогорулатууга, COVID-19 боюнча компенсация төлөөгө, вакцинацияга, гемодиализге, азык-түлүк коопсуздугун камсыздоого, энергетикага, Мамлекеттик ипотекалык компанияга керектелет", — деди финансы министри Алмаз Бакетаев.

Акылбек Жапаров өлкөнү өнүктүрүү саясаты так аныкталып бүткөнүн белгиледи. Анын айтымында, Кыргызстанда 200 миң бай үй-бүлө бар. Бир миллионго жакын орто катмар, 200 миң үй-бүлө кедей жашайт. Мындан кийин өкмөт колунда жок тургундарга айыл өкмөт аркылуу эмес, түз жардам берет.

632
Белгилер:
Акылбек Жапаров, бюджет, акча, Мамлекеттик салык кызматы, РФ Бажы кызматы
Тема боюнча
Жапаров: жаңы схема беш айда 746 млрд. сом көмүскөгө кетип жатканын аныктады
Психолог Зейнегүл Кудайбергенова

Кул мүнөз адамдар кайдан чыгат? Франциядагы психолог Зейнегүл менен маек

0
Кыргызстандык Зейнегүл Кудайбергенова учурда Франциянын Лион шаарында психолог болуп эмгектенет. Атайын клиникада иштеп, жеке кабинет да ачкан. Европада окуган 36 жаштагы Зейне учурда бардык психологиялык маселелер боюнча адис.

Sputnik Кыргызстан агенттигинин кабарчысы психолог Зейнегүл Кудайбергенова менен байланышып, андан социалдык психологияга байланышкан бир катар суроолорго жооп алган.

— Kgpsycom долбоорунун үстүндө иштеп жатыпсыздар. Кененирээк айтып берсеңиз?

— Кыргызстандыктарга психологиялык жардам көрсөтүүчү ыктыярчылар долбоорун баштаганыбызга үч ай болду. Бирок идея жарым жыл мурда эле жаралган. Буга Кыргызстандагы жана чет өлкөдөгү психологдор менен чогуу иштешким келгени түрткү берди. Алгач соцтармак аркылуу эки-үч психолог менен кеңешип, анан тексттерди жайылтып, видео тартууну жана кыргыз тилинде сайт түзүүнү сүйлөштүк. Анткени кыргызча психологиялык китеп, макалалар аз же такыр эле жок. Психологдордун бардыгы орус же башка тилдерде билим алышкандыктан кыргыз тилдүү аудиториянын бул жаатта маалыматы аз. Ал ортодо Баткендеги каргашалуу окуялар болуп кетти. Мындай учурда ар бир кыргыз кайдыгер карап отура албаса керек. Германиядагы IT-адис Азамат Токтакунов баткендиктер менен түз байланышууга мүмкүн болгон платформа жасап берди. Дароо таблица түзүп, телефон номерлерибизди жазып, стресске кабылган мекендештерге жардам бере баштадык. Башында дүйнөнүн ар тарабында иштеген кыргызстандык психологдордун көбү көмөктөшүүнү каалаган, акыры эки-үчөөбүз эле калдык. Бизге көбүнчө жеке көйгөйлөрүн айтып кайрылышат. Бирок азыр демөөрчүлөрдүн колдоосуна да муктажбыз.

Платформада ар бир психолог өзүнө жакын ар кандай темада макала жазса болот. Эч кандай милдеттеме жок. Эми чет жердеги IT тармагында иштеген балдар бизге кыргызча психология деген аталыштагы сайт жасап берүүнү убадалашууда. Ал жакта жалаң эне тилибиздеги подкасттар, макалалар, видеолор болот. Алдыда семинар, лекцияларды өткөрүүнү пландоодобуз. Азыр дүйнө алдыга жылып, психология да өнүгүп жатат. Адамдардын бири-бирине жасаган мамилеси, сүйлөшүүсү да башка. Ошол себептен биз да бир орунда турбашыбыз керек деген ойдомун.

Психолог Зейнегул Кудайбергенова, работающая в Лионе, Франция
© Фото / из личного архива Зейнегул Кудайбергеновой
Психолог Зейнегүл Кудайбергенова: Азыр дүйнө алдыга жылып, психология да өнүгүп жатат. Адамдардын бири-бирине жасаган мамилеси, сүйлөшүүсү да башка. Ошол себептен биз да бир орунда турбашыбыз керек.

— Ар бир улуттун менталитети болгондой эле психологиялык да өзгөчөлүктөрү болсо керек?

— Албетте, адамдын психологиясына менталитети жана маданияты да таасир этет. Анын кандай чөйрөдө чоңойгону, жашоосунун контексти, кайсы улуттан экендиги жана өз улутунун маданий өзгөчөлүгүн билип, түшүнгөнү абдан маанилүү. Бир нече маданияттын ортосунда чоңойгон адамдар да бар.

Жеке маданиятыбыз ой жүгүртүү процессибизге, ишенимибизге, баалуулуктарыбызга жана бирөөгө жасаган мамилебизге таасир этет. Ар бир улуттун психологиясында айырмачылыктар, ошондой эле универсалдуу жактары да бар.

Адис катары башка улуттагы, ар түрдүү маданиятта өскөн адамдардын психологиясын түшүнүү мага оор эмес. Азыр Эфиопиядан келген бала менен иштеп жатам. Аларда бардык психикалык ооруларды "шайтан басып алды, жаман духтар, башка жан кирип кетти" деп түшүнүшөт. Ал эми психолог буга сый мамиле жасашы керек. Четке кагуу мүмкүн эмес.

Адамдын өз маданияты, салт-санаа, үрп-адаты менен терең байланышта болгону абдан маанилүү. Францияга Алжирден, Түндүк Африкадан келген мигрант ишкерлер адаптациялашуу максатында балдарын француз мектептерине берип, үйүндө да французча сүйлөшө башташкан. Кийин алардын бала-бакырасынын иденттүүлүгү боюнча маселе жаралып, "мен киммин?" деген суроого жооп таппай кыйналышты. Азыр үйүндө кайрадан эне тилинде сүйлөшүп, өз маданиятына кайтышууда. Бул адамда прогресс болгондугун билдирет. Жакшы интеграция болуу үчүн адам эки маданиятты тең батыра билүүсү керек. Улуттук баалуулуктарыбызды унутсак урпактарыбыз өзүнүн кимдигин тааный албай, жашоодо ордун таппай кыйналат. Алар канындагы маданиятын, менталитетин таанып, аны менен байланышта болушу керек.

Психолог Зейнегул Кудайбергенова, работающая в Лионе, Франция
© Фото / из личного архива Зейнегул Кудайбергеновой
Психолог Зейнегүл Кудайбергенова: Адамдын өз маданияты, салт-санаа, үрп-адаты менен терең байланышта болгону абдан маанилүү

— Кыргыздарда, өзгөчө, улуу муун арасында ата-энесинен жөнөкөй эле "мен сени жакшы көрөм, кыйын баласың" же "сен сулуу кызсың" деген сөздү укпагандар абдан көп. Мындай жагдай терс таасир тийгизет дешет. Негизи кандай?

— Ооба, туура айтасыз. Биздин салтта да ички сезимибизди түз билдирүү маданияты жок. "Мен сени жакшы көрөм" же "сага капа болуп жатам" деп бетке айтпайбыз. Эмнегедир азиялыктар ички сезимин ачып көрсөтпөйт. Кыргыздар гана эмес кытай, таиланд, вьетнам, япондордо да ушул сапат бар. Биз коллективдешкен коомдо "жан дүйнөнү ачууга болбойт" деген менталитет менен жашайбыз. Бирок дүйнөдө универсалдуу маданияттын жайылышынан улам балдарыбыз да өзгөрүүгө дуушар болуп жатышат. Азыр индивидуалдуу психологияга басым жасалып, жаңы түшүнүктөр калыптанууда.

Кээ бирлер мага ата-энеси ага эч качан "сени жакшы көрөм", "сенин колуңдан келет", "сага ишенем" же "сыймыктанам" деп айтпаганына даттанышат. Кадимкидей көңүлү ооруйт. Бирок мурда улуу муундарда "жакшы көрөм", "сен мен үчүн баалуусуң" деген сөздү айтуу маданияты калыптана элек болчу. Акырындык менен бул көрүнүштөр жөнгө салынып, ата-энелер да балдарына сезимин түз билдирип калышты. Бирок ата-эненин "жакшы көрөм" деген сөзүн укпаган балдардын баарынын эле психологиясына доо кете бербейт. Жакындарынан жакшы сөз укпастан жалаң орой мамиле менен ур-токмокко дуушар болгон жана кандайдыр бир таарынычы бар баланын гана психологиясы бузулат. Бала ата-энесинин ишаратынан, камкордугунан эле жакшы көрөрүн сезип турат, өзүн керексизмин деп эсептебейт. Бул адамдын сезимталдуулугуна да жараша болот. Эгер бала өзгөчө сезимтал болсо, анда ага айтып туруу керек. Мындай адамдар баарын жүрөгүнө жакын кабыл алат.

Психолог Зейнегул Кудайбергенова, работающая в Лионе, Франция
© Фото / из личного архива Зейнегул Кудайбергеновой
Психолог Зейнегүл Кудайбергенова: Жакындарынан жакшы сөз укпастан жалаң орой мамиле менен ур-токмокко дуушар болгон жана кандайдыр бир таарынычы бар баланын гана психологиясы бузулат.

— Коллективдешкен жана индивидуалдуу маданияттын кандай айырмачылыгы бар?

— Менимче, биз эки маданиятты тең карманып, орток позицияда болушубуз керек. Коллективдешкен маданияттын да көп жакшы жери бар. Мында адамдар тыгыз байланышта болгондуктан кайдыгерликтен алыс, бири-бирине карамдуу болушат. Биз ата-энебизге күйүп-бышып, аларды бакканга аракет кылабыз. Алар балдары үчүн баарын берип, жакшы чоңойтууга бел байлашат. Бирок замандын агымы менен индивидуалдуу маданиятты да көзгө илбей коюуга болбойт. Анткени жаштарыбыз башка дүйнө менен байланышып, чет өлкөдө окуп, маалымат алып жатышат. Биздин маданиятыбыз да башкаларга кызыктуу болуп, биз да бөлөктөрдү түшүнө билүүбүз заман талабы. Индивидуалдык маданиятта адам көбүнчө өзүн-өзү таанууга аракет кылат. Анткени мында адамдын жеке жашоосу, бакыты, жетишкендиги, ою, сезими баалуу деп каралып, биринчи орунга чыккан.

— Бизде кичинекей баланы же аялын уруп-соккону видеого түшүп калган фактылар көп. Баланы уруп тарбиялоо туура эмес экендигин кантип элге жеткирүүгө болот?

— Алгач баланы анча-мынча жазалап койгон ата-энени түшүнүүгө аракет жасап көрсөк. Негизи мындай нерсе адам стрессте жүргөн убакта болот. Мисалы, үч-төрт баланын апасы жумуштан чарчап келип, үйдөгү балдардын ызы-чуусуна чыдабай алардан жинин чыгарып же катуу сүйлөп алышы мүмкүн. Бул, албетте, аны кечирип же бирөөнү урса болот деген сөз эмес.

Ошондой эле кичинесинде таяк жеп чоңойгондор сөзсүз баласына кол көтөрөт. Алар токмоктоп тарбиялоонун кесепети кандай болорун түшүнбөйт. Көбү "мени ушинтип эле тарбиялашкан. Эч нерсе болбойт. Жакшы эле адам болуп турбаймынбы" деген ойдо болот.

Ошентсе да акыркы кезде биздин коомдо да жакшы өзгөрүүлөр байкалат. Бирок ал глобалдуу болушу абзел. Буга психологдордун гана эмес, дарыгерлердин, мугалимдердин, драматургдардын, актёр жана журналисттердин да салымы зор. Негизи уруп, урушуп чоңойтуу прогрессивдүү коомдогу көрүнүш эмес. Анткени бул коом илим-билимге таянып иш алып барат. Дүйнөлүк антрополог, психолог, социологдордун ондогон жылдар бою жүргүзгөн изилдөөсүнүн жыйынтыгында, оор кылмышка барган мыкаачы, ачуусу чукул, өзүнө ишенбеген жана психикалык ар кандай ооруга кабылган адамдардын профилинен бала чагында шылдыңга көп кабылганы, басынтуу же ур-токмок менен чоңойгону далилденген. Мындайлар мыкаачы же болбосо жалтак болуп калыптанышат. Айрымдардын кул мүнөз болуп калганы да ошондон.

Таяк жеп, психологиялык кысымды көп көргөн баланын ой жүгүртүүсү өзгөрүп баштайт. Маселе чечүүдө да өзүнө ишенбей жалтактык кылат. Анын башкы максаты маселени чечүү эмес, "муну чече албай калсам таяк жеп же жаман көрүнүп калам го" деп кооптонот. Мындан улам башкаларга оюн айта албаган адам калыптанат. Булар жашоодо өздөрүнө жаман мамиле кылган "кожоюнду" таап алат да, ошолорго курмандык болуп жүрө берет.

Психолог Зейнегул Кудайбергенова, работающая в Лионе, Франция
© Фото / из личного архива Зейнегул Кудайбергеновой
Психолог Зейнегүл Кудайбергенова: Кичинекей наристе көп учурда ата-энесинин жашоо образын туурайт же аны модель катары кабыл алат.

Азыр позитивдүү психология келе жатат. Психологиянын өзгөргөнүнө жараша дүйнөлүк тенденцияда балдарды мактоо жана колдоо менен гана өстүрүү абзел. ЮНЕСКОнун балдарды коргоо программасында да позитивдүү психологияга басым жасалган. Эгер баланы мактап, ага ишеним артып, акылдашып, кеңешип иш алып барсаң, тарбиясы да жакшы болот.

Кичинекей кыз атасынын апасын уруп, шылдыңдап, кемсинтип жатканын көрүп чоңойсо, так ошондой күйөөгө тиет. Анткени көргөнүнө, өскөнүнө жараша ушундай эркекке аң-сезими тартылат. Ошондой эле ата-энеси кызын уруп, кемсинтип, урушуп чоңойтсо ал кийин мыкаачы күйөөгө жолугат. Бул психологиядагы мыйзам ченемдүүлүк. Кичинекей наристе көп учурда ата-энесинин жашоо образын туурайт же аны модель катары кабыл алат.

— Социалдык тармактын кыргыз сегментинде кайсы бир көрүнүшкө агрессивдүү пикир калтырып, терс реакция жасаган учурлар көп кездешет. Же бул тенденция дүйнөнүн бардык эле өлкөлөрүндө байкалабы?

— Биз экономикалык жактан кыйналган, өнүгүүсү артта калган мамлекетпиз. Канча киши мигрант болуп иштеп же окуганы чет өлкөгө кетти. Жумушсуздук, айлык аз жашоодон чарчап, кыялданууну унутуп, келечекке үмүт артпай калган адамдар буга күнөөлүүлөрдү издейт. Алар ачуусун чыгарып алууга соцтармакта жакшы шарт түзүлгөндөй сезишет. Экран артында жоопкерчилик жок болгондуктан терс эмоцияларды тартынбай чыгарышат.

Бул коомубузда өз оюн сый менен жеткирүү, эмоцияны башкаруу маданияты жана ачуусун башкалардан чыгарбоо өңдүү эмоционалдык интеллект кеңири калыптана электигинен кабар берет.

0
Белгилер:
психолог, Франция, бала, үй-бүлө, Зейнегүл Кудайбергенова
Тема боюнча
Невролог Карбозова: Паркинсон оорусуна эркектер көп чалдыгат