Токой. Архив

Окумуштуулар: жер 25 жылда жапайы жаратылыштын 10%ын жоготту

134
Уотсон жана анын кесиптештери адамдын колу тийбеген жерлердин картасын түзүп жатып, ушундай жыйынтыкка келишкен.

БИШКЕК, 10-сен. — Sputnik. Адам баласы чейрек кылымда жапайы жаратылыштын 10 пайызын жок кылды. Бул тууралуу РИА Новости Current Biology журналына таянып жазып чыкты. 

Макаладагы маалыматка ылайык, учурда кургактыктын 23 пайызы адамзаттын колу тийбеген бөлүк болуп саналат. 

"Биздин колубуздан келе турган нерсе — адам колу тие элек жерлерди коргоо болуп эсептелет. Эгер биз табиятты коргоп калбасак, жапайы жаратылыш жоголот. Анда бул жердин климаты үчүн, дегеле жалпы табият үчүн чоң катастрофа болмокчу. Мындан планетадагы калктын аярлуу катмары өзгөчө жабыр тартат. Биз азыр кандайдыр бир аракеттерди көрүп, балдарыбызга, неберелерибизге жакшы, корголгон табиятты өткөрүп беришибиз керек", — деди Квинсленд университетинен Джеймс Уотсон.

Уотсон жана анын кесиптештери адамдын колу тийбеген жерлердин картасын түзүп жатып, ушундай жыйынтыкка келишкен. Бул маалымат жапайы жаныбарларды коргоо Коому (WCS) тарабынан өткөн кылымдын 90-жылдарынан бери жаңыланган эмес.

Окумуштуулардын иликтөөсүндө "катастрофалык" жерлер көбөйүп, акыркы 20-25 жылда жапайы жаратылыштын 9,6% жоголуп кеткен. Бул жерлер аянты боюнча Австралиянын жарымына же АКШнын үчтөн бир бөлүгүнө барабар (3,3 миллион чакырым).

Макалада мындай аймактар көбүнчө эки континентте — Түштүк Америка жана Африкада көп. Буга токойлордун кыйылышы, айыл-чарба жерлеринин жардыруу аркылуу кеңейтилиши жана ошондой эле абдан тездик менен калктын санынын өсүшү таасир эткен.

Окумуштуулар өткөн кылымдын 90-жылдарында мыйзам тарабынан табиятка кол тийгизүүгө тыюу салынган кээ бир аймактардын азыр дагы ошол абалда тургандыгын айтышат.

134
Белгилер:
климат, жаратылыш, жер, Африка, Түштүк Америка
Тема боюнча
Окумуштуулар "ак кол, ак чүч" аялдар кайсы мамлекетте көп экенин аныкташты
Окумуштуулар: бою узундар кодолорго караганда алыс аралыкты жакшы эсептешет
АКШдагы баллистикалык ракетасы Minuteman III сыноолору. Архивдик сүрөт

"Акыр заманга кадам". АКШ СНВ-3 келишиминен чыккандан кийин эмне өзгөрөт

35
Россиянын тышкы иштери министри Сергей Лавров белгилегендей, Ак үй СНВ-3түн чабуул койчу стратегиялык куралынын санын азайтуу боюнча келишимди узартпоону чечкендей.

Бул эки өзөктүк державанын аскердик күчүн ооздуктап турган акыркы документ. Эл аралык коопсуздук системасынын бүлүнүшү жалпы дүйнөгө кандай зыян тийгизерин РИА Новости талдап көрдү. 

Кытайды кошуу

Журналисттердин суроолоруна жооп берип жатып ТИМ башчысы Сергей Лавров СНВ-3түн узартылбай калышынан улам ызы-чуу түшүүгө негиз жок экенин белгиледи. Анын айтымында, Россия өз коопсуздугун аталган документсиз эле коргоп алат. Ошентсе да бул макулдашуу өтө маанилүү болчу. СНВ-3 Россия менен АКШнын президенттери Дмитрий Медведев жана Барак Обама тарабынан 2010-жылдын 8-апрелинде түзүлгөн. Документ 2011-жылдын февралында күчүнө кирип, мөөнөтү 2021-жылы аяктамак.

"Посейдон" сыноодон өтүүдө: Батыш мүнөздөгөндөй "кыямат күндүн торпедасыбы"?

Макулдашууда Россия менен АКШнын арсеналындагы өзөктүк дүрмөттүн санын 1550 бирдикке, континенттер аралык баллистикалык ракеталардын, суу алдынан жүрчү кемелердин баллистикалык ракеталарынын, оор бомбардирлердин санын 700гө чейин кыскартуу каралган. СНВ-3 документине СНВ-1дин мөөнөтү бүткөндөн туура бир жыл соң кол коюлган. Алгач анын узартылышынан эч ким күмөн санабаса, Дональд Трамптын келиши менен кырдаал кескин өзгөрүп кетти.

СНВ-3түн мындан ары узартылышы үчүн америкалык лидер макулдашууга Кытайды кошуу шартын айтып отурат. КЭРдин Тышкы иштер министрлигинин куралды көзөмөлдөө боюнча департаментинин директору Фу Цун мындай талап Кытай өзөктүк арсеналын АКШнын деңгээлине жеткиргенде же Вашингтон өзүнүкүн кыскартканда гана аткарылышы мүмкүн экенин белгиледи. Пекин башка варианттарды караган да жок, анткени алардын баарында стратегиялык потенциалдагы айырмачылыктар эске алынган эмес.

Москва Вашингтон коюп жаткан дагы бир шартка макул болбой жатат. Июлдун башында АКШ президентинин куралды көзөмөлдөө боюнча атайын өкүлү Маршал Биллингсли "Буревестник" ракеталарынын жана "Посейдон" дрондорунун долбоорун "коркунучтуу" деп атап, СНВ-3түн чектөөлөрүнө дал келбегендиктен аларды жабууну сунуштаган. Америкалыктар буга чейин деле Россия чыгарган жаңы куралдарды чектөөнү айтып келген.

"Армата" экспортко чыгат: россиялык жаңы Т-14 танкын биринчи ким алат?

"Мунун баары АКШнын дүйнөлүк лидерликти сактап калууга өзөктүк шантаждан башка рычагы калбай баратканын айгинелейт. Экономикалык жактан айрым тармактар боюнча Кытайдан, аскердик технология боюнча Россиядан артта калууда. Ушундан улам жаңы ачылыштарды жасоодон баш тарттырышмакчы. Биз бул капкандан кыйгап өтүшүбүз керек", — деди аскер илимдеринин доктору Константин Сивков.

Солк этпеген позиция

Сергей Лавров Россия АКШдан макулдашуунун мөөнөтүн узартууну суранбай турганын айтты. Министр америкалыктар менен СНВ-3түн алкагында россиялык өндүрүштөн чыккан эки жаңы стратегиялык системанын санын азайтуу маселеси талкууланганын белгиледи. Мында кеп "Авангард" деп аталган гиперүндүү аскердик блоктор жана "Сармат" аталышындагы континеттер аралык баллистикалык ракеталар тууралуу жүрүүдө.

Россиялык "Циркон" Дүйнөлүк океандагы нукту өзгөртөт. Ага каршы курал жок

"Ал эми калган үч система (Буревестник, "Посейдон", "Циркон") СНВ-3түн бир да категориясына кирбейт. Бирок биз макулдашууда каралбаган куралды да талкуулоого даярбыз", — деди Лавров.

АКШ буга жооп кылып, сүйлөшүүгө шыр эле макул боло калбаса керек. Вашингтон "Же силер биздин айтканыбыз менен болосуңар, же биз макулдашуудан чыгабыз" деген талабын канчадан бери айтууда. Бирок Россиянын да, Кытайдын да улуттук кызыкчылыктан кечип Американын мындай шартына көнчү түрү жок. Адистердин айтымында, СНВ-3тү узартуу дээрлик мүмкүн болбой калды. Бул эл аралык коопсуздук системасы түп тамырынан бери өзгөрөт деген сөз.

Сандан сапатка карай

"Арсенал Отечества" журналынын редактору Виктор Мураховскийдин айтымында, аскердик тармакта эл аралык коопсуздук системасы дээрлик жок экенин моюнга алуу керек.

"Система СССР менен АКШнын, кийин Россия менен АКШнын макулдашуусунун негизинде кармалып турган. Бул ПРО, РСДМ, өзөктүк сыноого таюу боюнча документтер эле. Аларды америкалыктар ратификациялаган эмес. Европадагы коопсуздук жана кызматташуу боюнча макулдашуу да АКШнын аракети менен жок болду. Кансыз согуштун курч кырдаалдарында кылдаттык менен негизделип түзүлгөн система Вашингтондун демилгеси менен кыйрады", — деди адис.

Эксперт азырынча иштеп жаткан СНВ-3төн тышкары Ракета технологияларын көзөмөлдөө режими боюнча макулдашуу гана калганын белгиледи. Бирок бул документти да америкалыктар өзүнө карап ыңгайлаштырып алууга аракет кылып жатат. Июнда "Рейтер" агенттиги аскердик өнөр жай комплексиндеги жана өлкө жетекчилигиндеги маалымат булагына таянып, Ак үй келишимдин жоболорун карап чыгууга даярданып жатканын жазган. Бул пилотсуз учуучу учактарын башка мамлекеттерге сатуу үчүн жасалмакчы. Мындай кадам бөлөк мамлекеттерге жагары күмөн.

Дүйнөдө Т-15 "Арматанын" теңдеши жокпу? Cууга чөкпөс, отко күйбөс курал

"Баарын кайра башынан түзүп, курап чыгууга туура келет. Бул маселени талкуулоо үчүн биздин президент БУУнун Коопсуздук кеңешинин беш туруктуу мүчөсүнүн жолугушуусун демилгеледи. Балким, чектөө болбосо да өзөктүк куралды көзөмөлдөө тууралуу бир пикирге келишээр. Бирок Вашингтондун саясаты менен позициясы бул ойдон да баш тартууга мажбурлап жатат", — деди Мураховский.

Эксперт эми Россия менен АКШ куралынын саны боюнча эмес, ушул тармакта мыктылыгын көрсөтүү үчүн катуу кармашат деп эсептейт.

35
Белгилер:
көзөмөл, өзөктүк курал, келишим, макулдашуу, Кытай, АКШ, Россия, курал
Тема боюнча
Антиторпеда: россиялык фрегаттардын өзгөчөлүгү
Грециянын пляжында эс алгандар. Архивдик сүрөт

ДССУ башчысы: көп өлкө вирус менен күрөшүүдө "туура эмес жолду" тандады

340
(жаңыланган 12:50 14.07.2020)
Бүгүнкү күндө бир катар аймакта COVID-19 кайрадан катталып, мурдагы карантиндик чаралар кайталанып киргизилип жатат.

БИШКЕК, 14-июл. — Sputnik. Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмунун башчысы Тедрос Адханом Гебрейесус коронавирус пандемиясына каршы күрөшүүдө көптөгөн өлкөлөр "туура эмес жолду" тандап алышканын билдирди. Бул тууралуу Евроньюс жазды.

ДССУнун башчысы жакынкы аралыкта дүйнө кадимки турмушуна кайтып келе албай тургандыгын айткан.

Кыргызстанга ДССУнун эксперттери келет. Сапардын максаты

"Эгерде улуттук өкмөттөр жарандарга инфекциянын санын азайтуу жана адамдардын өмүрүн сактап калуу боюнча стратегияны так түшүндүрүп бере албаса, ошондой эле калк оорунун алдын алуунун негизги эрежелерин (колду жууп, маска тагынуу) сактабаса, анда бизде пандемиянын бир гана сценарийи бар — кырдаал курчуйт", — деген Гебрейесус.

Көп өлкөдө жана региондордо COVID-19 кайрадан катталып, мурдагы карантиндик чаралар кайталанып киргизилип жатат. Бирок Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмунун башчысы бардыгы эле кезектеги обочолонууга даяр эмес экендигин белгилеген.

340
Белгилер:
оору, карантин, коронавирус, Дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюму
Тема:
Дүйнөгө жайылган коронавирус
Тема боюнча
ДССУ Россиянын СOVID-19га каршы вакцинасына кызыгууда. Видео
ДССУ жаңы вирус тууралуу айткан кытайлык окумуштууларга жооп берди
Президент Сооронбай Жээнбеков. Архив

Өз мезгилинин баатыры. Президент көз жумган студент кыздын бүлөсүнө көңүл айтты

18
(жаңыланган 19:37 14.07.2020)
Мурзабекова Кыргыз мамлекеттик медициналык академиянын дарылоо иши факультетинде 5-курста окучу. Акыркы күндөрү Discoveri мейманканасында уюштурулган убактылуу стационарда ыктыярчы-медайым болуп иштеп жаткан.

БИШКЕК, 14-июл. — Sputnik. Адинай Мурзабекова мекендештери, курсташтары, достору, туугандары жана жакындары, аны тааныгандардын эсинде өз мезгилинин баатыры катары түбөлүккө кала берет. Бул тууралуу президент Сооронбай Жээнбеков маркумдун үй-бүлөсүнө жана жакындарына көңүл айтып жатып билдирди.

Эскерте кетсек, 13-июль күнү күндүзгү стационарда ыктыярчы медайым болуп иштеп жаткан 21 жаштагы студент кыз Адинай Мурзабекова каза болгон. Алдын ала маалымат боюнча, анын пневмониядан көз жумганы айтылды.

Жээнбеков суук кабарды терең кайгыруу менен кабыл алганын белгилеген.

Стационарда иштеп көз жумган студент кыз. Өлүмдүн болжолдуу себеби айтылды

"Медициналык кадрлардын жетишсиздиги ыктыярчыларды, алардын ичинде медициналык факультеттердин жогорку курстарынын студенттерин ишке тартууга мажбур кылды. Жаш болгонуна карабастан, алар улуу кесиптештери менен бир катарда болуп, бүгүнкү күндүн бардык оош-кыйыштарын татыктуу көтөрүп келе жатышат. Тилекке каршы, бүт өмүрү али алдыда болгон жаш адисибизден айрылып отурабыз", — деп өкүнүү менен белгиледи мамлекет башчысы.

Президент Адинай Мурзабекова күч-кубатын, ден соолугун аябастан, өз милдетин кайратмандык менен аткарганын жана калктын саламаттыгын, адам өмүрлөрүн сактап калууга баа жеткис салым кошкондугун белгиледи.

"Адинай Мурзабекова мекендештери, курсташтары, достору, туугандары жана жакындары, аны тааныгандардын эсинде өз мезгилинин баатыры катары түбөлүккө кала берет. Үй-бүлөсүнө терең кайгыруу менен көңүл айтам, орду толгус жоготуунун кайгысын тең бөлүшөм", — деп белгиледи Жээнбеков.

Ал эми Мурзабекова билим алган медициналык академиянын маалымат кызматы Адинайдын мыкты окуганын белгилеп, өлүмүнүн чоо-жайы такталып жатканын кошумчалады.

18
Белгилер:
көңүл айтуу, президент, пневмония, медицина, стационар, студент
Тема:
Кыргызстандыктарды кыйнаган пневмония
Тема боюнча
Кыргызстанда пневмониядан 45 адам каза болду