Боливия мамлекетин 13 жыл башкарган президент Эво Моралес. Архивдик сүрөт

Боливияны 13 жыл башкарган Моралес толкуган элди токтото албай отставкага кетти

165
(жаңыланган 11:00 11.11.2019)
Боливиянын президенти алгач жаңы шайлоо өткөрүүгө макул болгон, бирок нааразычылык акциялары аны мандатын тапшырууга аргасыз кылды.

БИШКЕК, 11-ноя. — Sputnik. Боливия мамлекетин 13 жыл башкарган президент Эво Моралес отставкага кетти. Бул туурасында РИА Новости билдирди.

Мындай чечимди ал 20-октябрдагы президенттик шайлоонун жыйынтыгын чыгарууда мыйзам бузуулар болгону туурасында Америка мамлекеттик уюмунун докладынан кийин кабыл алган. Шайлоодон Моралестин негизги атаандашы Карлос Меса 10 пайызга көбүрөөк добуш менен жеңип чыгышы бир топ нааразычылыкты жаратып, өлкөдө башаламандык башталган. Мындай көрүнүш алиге чейин токтой элек, оппозиция Моралести алдамчылыкка айыптап жаткан.

Ал эми жекшемби күнү эртең менен Моралес күтүүсүз билдирүү жасап, кайрадан президенттик шайлоо өткөрүлөрүн айтты. Муну менен ал адам өмүрү кыйылып жаткан өлкөдөгү башаламандыкты токтотууга ниет кылганын билдирди.

Деген менен оппозиция кайрадан шайлоо өткөрүү жетишсиз деп эсептеп, анын отставкага кетишин талап кылды. Бул билдирүүгө таасирдүү социалдык жана эмгек уюмдары да кошулган. Бирок Моралес муну мамлекеттик төңкөрүш катары сыпаттап, 2020-жылдын январына чейин иштөөгө конституциялык укугу бар экенин айткан.

Ага карабай бир топ аткаминерлер да президентке каршы чыкты. Боливиянын Куралдуу күчтөрүнүн башкы кол башчысы Уильямс Калиман да өлкөдөгү тынчтыкты сактоо үчүн мандатын тапшырууга чакырды.

Ошентип түштөн кийин саат 16.51де (Бишкек убактысы менен 2.51) Моралес отставкага кеткенин жар салды. Анын артынан эле шайлоого чейин өлкөнү убактылуу башкара турган вице-президент, Сенаттын төрагасы, Сенаттын вице-спикери да мандатын тапшырып кетти. Натыйжада убактылуу бийлик оппозициялык маанайдагы экинчи вице-спикер Жанин Аньестин колуна өтөрү белгилүү болду.

Бирок Эво Моралестин иштен кетиши менен башаламандыктар токтоп калган жок. Ошол эле күнү бир ишкана каракталганы, борбор калаада 15 автобус өрттөлгөнү, экс-президенттин үйү жана анын администрациясы талкаланганы айтылат.

165
Белгилер:
башаламандык, отставка, Боливия
Тема боюнча
Тереза Мэй премьерликтен кетип жатып ыйлап жиберди. Видео
АКШнын Мамлекеттик департаменти. Архив

Россиянын АКШдагы элчилиги Мамдепартаменттин доклады боюнча пикирин билдирди

51
(жаңыланган 00:45 07.08.2020)
Буга чейин Американын Мамлекеттик департаментинин алдындагы Глобалдык өз ара иштешүү борбору доклад жарыялаган.

БИШКЕК, 6-авг. — Sputnik. АКШнын Мамлекеттик департаментинин "россиялык пропаганда" жөнүндө доклады Москванын АКШ менен кызматташууну жаңылоо боюнча сунушун "ооздуктоого" бет алып турат. Бул тууралуу РИА Новости агенттиги Россиянын Вашингтондогу элчилигине шилтеме кылып жазып чыкты.

Буга чейин Американын Мамлекеттик департаментинин алдындагы Глобалдык өз ара иштешүү борбору доклад жарыялаган. Документте "россиялык пропаганданын" концепциясын системалаштырган. Анын ичине мамлекет каржылаган россиялык ЖМКларды киргизген. Мисал катары Sputnik, РИА Новости, RT, Биринчи канал, "Россия 24" жана башка маалымат каражаттарын тизмектеп, аларды туура эмес маалыматтарды таратат деп айыптаган.

Дипломатиялык өкүлчүлүктөн "АКШны сындай алган" россиялык жана чет элдик ЖМКлар дагы "так ошондой болуп изилденип калышы мүмкүн экендигин эскертип", алардын америкалык социалдык тармактагы ресурстары эч бир себепсиз өчүрүлүшү мүмкүн экендигин айтты.

"Кара схема": ички душманы АКШны соо койбой, Россияны сактап калышы мүмкүн

Андан сырткары, АКШнын Мамдепартаментине "маалымат алуунун альтернативалык булактары жакпайт жана аларга жалаа жабуу үчүн бардык каражаттардын колдонула тургандыгы" баса белгиледи.

"Вашингтонго каршы чыккан ар бир пикир "туура эмес маалыматтарды" берет жана  россиялык атайын кызмат менен Кремлдин кызматында деп айыпталат", — деп дипломаттар Facebook социалдык тармагындагы билдирүү астына комментарий калтырышкан.

Ошондой эле элчилик докладдагы дал келбестиктерди тизмектеди.  АКШнын ТИМи "Расмий өкмөттүк коммуникациялардын" катарына ЛДПР партиясынын лидери Владимир Жириновскийди жана "Говорит Москва" жеке радиостанциясын кошуп койгон. 

"Эгер бул жазылгандар америкалык кесиптештердин кынаптап чогулткан конструкциянын туу чокусу болсо, анда ал көбүнчө картадан чогултулган үйгө окшош экен", — деп кабарлаган элчиликтен.

Оңдолгус ката! АКШдагы митингге тиешеси бар деп айыпталган Россия жооп берди

АКШнын Мамлекеттик департаменти 2021-жылга "туура эмес маалыматтарга жана Россиянын пропагандасына каршы туруу үчүн" 138 миллион доллар сураган. Кремль менен ТИМ бир нече жолу ал айыптоолорду четке каккан.

Трамп ноябрга белгиленген президенттик шайлоону жылдырууну сунуштады

Америкада чет элдиктерди маалымат менен камсыздаган мамлекеттик агенттик бар. Ага "Голос Америки", "Азаттык / Эркин Европа" радиосу кирет. Ал Россиянын Юстиция министрлигинде башка ЖМКлар менен биргеликте чет элдик агент катары катталган. 1994-жылдан бери Берүүлөрдү башкаргандардын кеңеши деп аталган уюм (BBG), 2018-жылы АКШнын Глобалдык ЖКМлар боюнча агенттиги (USAGM) болуп аты өзгөртүлгөн. Анын алкагында бир катар телепрограммалар чыгарылып, алардын бардыгы интернет аркылуу гана жарыяланат. Агенттик толугу менен АКШнын казынасынан каржыланып, 2017-жылы анын сарптаган акчасынын көлөмү 748 миллион долларга жеткен.

51
Тема боюнча
Эстония жашоочулары: Sputnik агенттигинин ишмердүүлүгүнүн токтотулушу — цензура
Пекинде Элдик боштондук армиясынын жоокерлери маршта. Архив

Чечим кабыл алынды. Кытайга алдыртан көз салган мамлекеттердин аракети

125
(жаңыланган 22:14 06.08.2020)
Кытай менен болгон кансыз согуштан кача албаганын аңдаган Батыш эксперттик коомчулугу Пекинди жеңүүнүн кандайдыр сыйкырдуу ыкмасын издөөнү баштап туру.

Иван Данилов

Тиреш санкцияларды, экономикалык байланыштарды чектөөнү, өз ара тыңчылык, ал түгүл конфронтациянын күч формаларын камтышы ыктымал.

Вашингтон, Лондон же Брюсселде тигил же бул формада талкууланган "кытай ажыдаарын муунтуунун" дээрлик бардык варианттары биргелешкен аракеттер менен Кытайды обочолонтуу, зыянсыздандыруу жана майтарууга багытталган кандайдыр кеңири антикытайлык коалиция түзүүнү сунуштайт. Болжол менен СССРге карата ийгиликтүү күрөштө пайдаланылган ошол эле схема иштемекчи.

Бирок кандайдыр багытталуучу принциптер деңгээлинде эч кандай ар түрдүүлүк байкалбаганы менен бул принциптерди ишке ашыруу деңгээлинде олуттуу көйгөй жаралат. Аны чечүү далалатында президент, премьер, дипломат жана аналитиктер жаакташып келишет.

Расизмби же анархиябы? АКШ оңой эмес тандоо алдында турат

Айрым европалык борбор калааларда жана АКШнын аналитикалык борборлорунда эмитен эле Евробиримдиктин көптөгөн өлкөлөрү (айрыкча, бул маселеде айырмаланган Германия, Франция жана Италия), ошондой эле Азиянын айрым мамлекеттери негедир Кытайга каршы жаңы кансыз согушка АКШнын желдеттери сымал катышууну каалашпайт. Мындан сырткары, алар бул согушта АКШнын жеңиши үчүн каражат сарптагысы (Германия жана Франция ИДПсынан эки пайыз америкалык "аскердик калкалоо" үчүн төлөгүсү келбегени боюнча чыккан улам-улам чыккан жаңжалга чагылат) жок. Ал тургай алар толук, маселен, Евробиримдикке 5G түйүндөрү үчүн кытайлык Huawei компаниясынын жабдууларын ташууга тыюу салууга дароо макул болууга да даяр эмес, бул Вашингтон жана Лондондогу "антиамерикалык туйгундардын" болушунча кыжырын кайнатат.

Жеке армиясын түзүү жөнүндөгү европалык билдирүүлөр жана Макрондун көз карандысыз (башкача айтканда, "кытайлык" да эмес, "америкалык" да эмес) тышкы саясатты жүргүзүү каалоосу жөнүндөгү декларациялар тууралуу европалык билдирүүлөрдөн улам кеңири антикытайлык альянсты уюштуруу өтө кымбат жана оңой-олтоң эмес деген шектенүүлөр күчөгөндөн күчөп, ал менен бирге эле бул көйгөйдү чечүүнүн жолун издөө да күч алууда.

Таасирдүү Council on Foreign Relations ("Эл аралык мамилелер боюнча кеңеш") "баш борборунун" алдында чыккан абройлуу Foreign Affairs журналы бул көйгөйдү чечүүнүн эки жолун талдайт. Бирин шарттуу түрдө "Дональд Трамптын ыкмасы", экинчисин "Борис Жонсондун ыкмасы" деп атап коюуга болот.

"Мамилени үзүп салсак эмне болмок?". Трамп Кытайды коркутту

Council on Foreign Relations борборунун (бул талдоочу борбор өзү бир канча кеңири белгилүү кутум теориясынын баатыры, дал ошолордо ал "АКШнын көмүскөдөгү өкмөтү" сымал саналат) америкалык каймактардын жана Европадагы америкалык элитанын ой жүгүртүүсүнө эбегейсиз таасирин эске алуу менен америкалык-центристтик дүйнөлүк түзүлүш каатчылыгынан чыгуу жана "кытайлык көйгөй" менен майнаптуу күрөшүү үчүн сунушталган ошол ыкмаларга да баам салган оң. Анан калса, алар Россияга түздөн-түз тиешелүү.

Foreign Affairs журналына "Демократия кеңеши көп тараптуулукту сактап калышы ыктымал (эл аралык мамилелерде — ред. тактоосу)" деген аталышта чыккан жаңы макалага карабастан, сунушталган ыкмалар баары бир дүйнөдө Вашингтондун (кеминде эле батыш) үстөмдүгүнүн иш жүзүндө сакталышына багытталган. Айырмасы, америкалык гегемонияны сактап калуунун анык ыкмаларында. Белдүү америкалык басылманын автору дүйнөлүк түзүлүш ушул тапта араң жан, ал эми негизги кооптуулукту коронавирус эмес, Кытай жана Россия жаратып турган деген тейдеги ой жүгүртүү менен "жолго чыккандай".

"Бирок коронавирус пандемиясына чейин эле Кошмо Штаттардын Экинчи дүйнөлүк согуштан кийин курууга көмөктөшкөн көп тараптуу тутум дүйнөдөгү эң зарыл көйгөйлөрдү араң чечип калган. COVID-19 падыша жылаңач экенин көрсөттү, бирок чындыгында падыша бир топтон бери эле начар кийинип жүргөн. Дүйнөлүк экономикалык борбор Инд-Тынч океан аймагына ооп калгандыктан, глобалдык дымагы бар структураларга бул региондо барктуу өкүлчүлүгү болбостон айныгыс лидерликке батынышы мүмкүн эмес болуп калды. Бирок, 1973-жылдагы мунай дүрбөлөңүнөн кийин түзүлгөн G7 – чоң жетиликтин Евро-атлантикалык аймактын чегинен тек гана бир мүчөсү Япония бар.

Трамп: коронавирустун тарашы боюнча жоопкерчилик толук Кытайдын мойнунда

Ал эми 1997-жылдагы азиялык каржылык каатчылыктан соң түптөлгөн жана 2008-жылы глобалдык каржылык каатчылык кезинде өз баалуулугун көрсөткөн "Чоң жыйырма" саясий көз караштан жана эл аралык көйгөйлөрдү ишенимдүү чечүү жөндөмү жагынан алып караганда таптакыр сыйышпас. Аңгыча Кытай жана Россиядагы агрессивдүү авторитаризмдин жаралышы менен БУУнун Коопсуздук кеңеши да бечелге айланды".

Мындай тайманбас диагнозду: "Баары бүттү, эч нерсе иштебей калды!" деген тезиске такалат. Ага жараша, эки – бири Трамптан, экинчиси Жонсондон чечим сунушталат.

"Жонсон жаңы структура үчүн идеяны биринчи болуп берген. Май айында ал он алдыңкы демократиядан альянс түзүүнү сунуштаган. Телекоммуникация жаатындагы саясатты координациялоо жана кытай рыногунун лидери Huawei компаниясына альтернатива чыгаруу үчүн ал G7 жана ага Австралия, Индия жана Түштүк Кореяны кошуп, аны D10 деп атоону сунуштаган. 5G технологиясында үстөмдүк кылуучу бул ишкана бардык жерде коопсуздук көйгөйлөрүн жаратты.

Мындан көп өтпөй Трамп июнь айында өтө турган G7 жолугушуусун токтотуп, анын ордуна күзүндөгү саммитке G11 форматын сунуштап чыкты. Жонсондун сунушун басып өтүп, Трамптын жаңы тобу D10 өлкөлөрдү эле камтып, ага Россияны да кошкон".

Foreign Affairs журналынын серепчилери Россияны бул клубга кошпоого кеңеш беришет. Алар "D10 варианты", башкача айтканда, Жонсондун схемасын туура көрүшөт, бирок бул эң башкысы эмес. Россияны антикытайлык күрөшкө катышууга көндүрө алышса да, Трамптын схемасы баары бир абдан начар көрүнөт, эң оболу антикытай күн тартибинде түзүлгөндүктөн узак мөөнөттүү келечеги жок. Ал эми Жонсондун схемасынан кандайдыр позитивдүү күн тартибин, башкача айтканда, баарынын башын кошуучу идеяны көрүүгө болот. Ал демилге "Кытайга каршы альянс" эмес, "бардык жакшы нерселер үчүн биримдикти" түзүүгө мүмкүндүк берет.

АКШнын Кытайга карата кытмыр планы: пандемиядан улам ачылган көшөгөлөр

Жагымдуу күн тартиби дегени – албетте, "Демократия", "Эркиндик" жана "Адам укугу" деген куру ураандардын топтому. Мындай позитивдүү күн тартибинин пайда болушу Вашингтондун азыркы тышкы саясатына каршы коюлганы айрыкча кызык.

"Кошмо Штаттар Кытай жетектеген Инфраструктуралык инвестициялар Азия банкы, "Бир алкак – бир жол" демилгеси жана Россия колдогон "Түндүк агым – 2" газ түтүгүнө каршы чыгышы ыктымал. Бирок АКШ ынандыра ала турган альтернативаларды сунуштабаса, бөлөк өлкөлөрдү да буга көндүрүү татаал. Вашингтон эч нерсени пайдаланбастан, бир нерсени жеңе албайт".

Бул ыкманын кемчилиги – "Америкада жасалган" "Демократия" жана "Эркиндик" Германияга россиялык газды же Италияга кытай инвестицияларын алмаштырат. Мында америкалык каражаттар иштеп кетмек, бирок андай мамилелер

Вашингтонго зарыл эмес. Болочок президенттин ысымы ким болоруна карабастан, Байденге да, Трампка да колония зарыл. Бирок D10 же G11 форматы менен болсо да, Евробиримдикти бул абалга кайтаруу мүмкүн эмес. Ал эми Россияны айтпай эле коёлу.

125
Белгилер:
президенттик шайлоо, абал, саясат, Кытай, АКШ
Тема боюнча
Трамп: Кытай коронавирусту ооздуктабаганы үчүн жоопкерчиликке тартылат
Бишкек шаарындагы 11-кичи районундагы таштанды карьери

Бишкектин 11-кичи районундагы быкшыган түтүн токтой элек. Видео

0
(жаңыланган 00:52 07.08.2020)
Буга чейин калаанын түштүк тарабындагы кичи райондордун тургундары карьердин аймагында топурактын астында калган таштандылар күйүп, түтүн каптап жатканын айтып арызданышкан.

БИШКЕК, 7-авг. — Sputnik. Бишкек шаарынын 11-кичи районундагы таштанды карьеринин быкшыган түтүнү токтой элек. Анын видеосун шаар тургуну Михаил Дудин Facebook баракчасына жүктөдү.

Буга чейин 5-августта мэриядан таштандылар казылып, түтүн чыгып жаткан жерге муниципалдык кызматтар дароо барып өчүргөнүн айтып, ага "Тазалык" муниципалдык ишканасынын суу ташыган автоунаасы тартылгандыгын кабарлаган.

Мэрия: Бишкектеги 11-кичи райондун карьеринде күйгөн таштандылар өчүрүлдү

Дудин өзүнүн видеосунун алдына акын Корней Чуковскийдин ийгиликсиз өрт өчүрүү жөнүндө жазылган "Путаница" ырын жазып, комментарийде от өчүрүлбөгөндүгүн айткан.

Ал эми Бишкек мэринин кеңешчиси Гуля Алмамбетова эгер таштанды кайра түтөп баштаса, аны өчүрүү иштери улантыла тургандыгын билдирди.

"Шаар тургундары ал жерге таштанды ыргытпашы үчүн тегерегин казып салдык", — деди ал.

Буга чейин калаанын түштүк тарабындагы кичи райондордун тургундары карьердин аймагында топурактын астында калган таштандылар күйүп, түтүн каптап жатканын айтып арызданышкан. Түтүн шаардыктарды уулантып жатат деп даттангандар болгон. Ал эми мэрия күнөөлүүлөрдү табууну убадалаган.

Шаардыктардын айтымында, карьерге 2018-жылы топурак төгүлчү, ал эми өткөн жылдын жайынан бери таштанды ыргытыла баштаган. 2020-жылдын жазынан тарта таштандыларды тобу менен алып келип төгө башташкан.

0
Белгилер:
түтүн, таштанды, Бишкек мэриясы
Тема боюнча
Түндө Ошто беш үй өрттөндү. Жалынды өчүрүп жаткандагы видео