Президент РФ Владимир Путин и президент Турции Реджеп Тайип Эрдоган (справа) на церемонии официального открытия газопровода Турецкий поток в Стамбуле. Слева - премьер-министр Болгарии Бойко Борисов.

Россия айткан сөзүнө турат. "Түрк агымынын" ачылышы буга ачык далил

220
(жаңыланган 10:53 10.01.2020)
Макулдашуу боюнча Кара деңиз аркылуу эки магистралдык газ куурун куруу пландалган. Магистралдын ар биринин кубаты 15,75 миллиард куб метр газды өткөрөт. Бул магистралдардын бири Түркияга газ жеткирсе, экинчиси Түркия аркылуу Европаны газ менен камсыздоого багытталат.

Россия менен Түркиянын жетекчилери Сербия президенти менен Болгариянын премьер-министринин катышуусунда "Түрк агымын" расмий ишке беришти.

Ал күндөгү башка жагдайларды (АКШ базасынын ракеталык чабуулга кабылышы, Ирандагы авиакырсык) жана Жакынкы Чыгыштагы абалга дүйнөлүк коомчулуктун тынчсыздануусун эске алганда аталган иш-чара көз жаздымда кала турганы шексиз болчу. Көп деле көңүл буруунун кажети жок сыяктуу пландалган. Бирок салтанат Россиянын региондо эле эмес, жалпы дүйнөлүк аренадагы жаңы ордун белгилеп көрсөткөн символ болуп калды.

Азыраак убакыт мурун "Түрк агымынын" ишке берилишине багытталган аналитиканын лейтмотиви да белгилүү болчу: Россия жолундагы бардык кыйынчылык менен тоскоолдуктарга карабастан кайрадан коюлган максатына жетти!

Бирок жогоруда айтылган окуялардан улам бул ой-пикир өз актуалдуулугун бир аз жоготуп, биринчи планга Россия дүйнөдө болуп жаткан окуялардын фонунда тартиптин, туруктуулуктун жана коопсуздуктун тирөөчү деген идея чыкты.

Россия көп убакыт бою Батыш тарабынан дүйнөлүк системаны бүлгүнгө учураткан, калыптанып калган тартипке кооптуулук жараткан "тентек" катары кабылданып келген. Бул айыпта эки кылтак бар эле. Бир жагынан азыркы система болгон-бүткөн системанын мыктысы деген пикир бар. Анткени анын башында демократия, адам укугу жана эркиндиги дегенде ичкен ашын жерге койгон Батыш турат. Экинчи жагынан системанын кандай гана кемчилиги болбосун, Москва сунуштаган же түртмөлөгөн башаламандыктан алда канча жогору деген көндүм ой бар эле. Дал ушул жүйө көптөр үчүн ынанымдуу болчу.

2010-жылдардын орто ченинде Батыштын түзүп, түптөп койгон тартиби анчейин экени белгилүү боло баштады. Кризистик, деградациялык процесстер айгине болуп калган, ал эми каршылыгын билдирген тигил же бул мамлекеттердин жаагын жап кылмай аракети күчөдү. Буга 2015-жылдагы европалык миграциялык каатчылык ачык далил. Жалпы жонунан "тартиптин таптакыр жоктугунан көрө жаманы болсо да болсунчу" деген эреже туура болчу, мындан улам Россиянын кадамдары көптөрдү, ошол эле дүйнөлүк элитаны анча жактыра бербегендерди да бушайманга салды.

Бирок ансыз да тарпы чыккан системаны ого бетер олку-солку кылууга аракеттенген Россия чынында жаңы системанын негизин түзүп жаткан эле.

Эл аралык аренада дээрлик бардык тармакта чыңалуу күч алып турат, кечээ эле бир казандан аш жегендердин ортосунда пикир келишпестиктер жаралды. Жакынкы Чыгыштагы абал болуп көрбөгөндөй курчуду, мунун кесепети аймактагы дээрлик бардык мамлекетке тиери турган иш. Германия, Словакия жана Хорватия Ирактагы аскерлерин чыгарып кетип жатат, тизме дагы уланат сыяктуу. Ормуз булуңу аркылуу кемелердин транзити токтоду. Авиакомпаниялардын көбү, анын ичинде "Аэрофлот" да бар, Ирандын үстүнөн учуусун убактылуу чектеди. Мен экспертмин дегендин баары үчүнчү дүйнөлүк согуштун коңгуроосун кагып жатат. Нефть менен алтын кымбаттоодо.

Ушундай абалда Владимир Путин бир нече ай мурун пландаштырылгандай эле Стамбулга учуп келип, "Түрк агымын" ачты. Дүйнө кайнап жаткан маалда Россия тышкы фактор буза албаган пландуу аракеттин үлгүсүн көрсөттү. Таасири да күч, мындан улам башка учурда будуң-чаң түшүп кала турган державалар да анын жанында сыр бербей токтоо, тынч турушту. Бул болбогон нерсе үчүн Москвага таарынып, калемпир-мурчу аралаш билдирүүлөрдү жасай берчү Түркияга да тийиштүү (акыркы нааразылыгы Ливия боюнча эле). 

Россия акырындап дүйнөнү хаоско малынып калуудан сактоочу жана жаңы глобалдуу система түзүүчү функцияны өзүнө алууга даяр чордонго айланды, айрым жерде алып да койгону талашсыз. Москванын сунуштаганы да эң эле жөнөкөй нерселер: прагматизм жана өз ара пайдалуулуктун негизинде конструктивдүү кызматташуу. Буга Россия менен Түркиянын азыркы мамилеси далил, анткени өлкөлөр эзелтен пикири келишпеген "геосаясий каршылаш" болуп келген эле. Муну эч ким өзгөртө алган эмес. Ал эми Россиянын колунан келди.

"Түрк агымынын" ачылышында Путин жөн жеринен Россия менен Түркия "эки элдин, Европа, жалпы дүйнө элдеринин бакубат жашоосуна багытталган кызматташуунун үлгүсүн көрсөтүп жатканын" айткан жок. Президенттин бул сөзүн чакырык катары кабыл алчулар Жакынкы Чыгыштан да, башка жактан да чыгат. Ал эми дүйнөдө болуп жаткан акыркы окуялар Путиндин айтканын ишке ашырууга түрткү болушу мүмкүн. Анткени Москва кандай гана оор, татаал жагдай болбосун, айтканын аткара турганын бир нече ирет далилдеген. Бул жаатта азырынча атаандашы да жок.

"Түрк агымынын" ачылышы буга дагы бир далил болду.

220
Белгилер:
Түркия, саясат, система, Түрк агымы, Батыш, Россия
Тема боюнча
Кимдин чыдамы биринчи кетет. Эксперт Түркия менен АКШ алакасына баа берди
Муштум. Архив

Москва: элчилик сабалган кыргызстандык боюнча ИИББге кайрылды

113
Окуя 25-майда Москвадагы метронун "Площадь Революции" станциясында болгон. Кыргызстандык окуяны тизмектеп, милицияга арыз жазды.

БИШКЕК, 29-май — Sputnik. Кыргызстандын Россиядагы элчилиги ИИМдин Жеке коопсуздук боюнча башкы башкармалыгына полиция кызматкерлеринин КР жаранын сабаганы боюнча кат жөнөттү. Бул туурасында дипломатиялык өкүлчүлүктүн маалымат кызматынан кабарлашты.

Алдын ала таратылган кабарда окуянын 25-майда Москва шаарындагы метронун "Площадь Революции" станциясында болгону айтылды.

"Элчиликтин кызматкерлери ИИБдин Борбордук административдик округунун "Китай-город" деп аталган полициянын бөлүмүнө барышты. Ал жерден Кыргызстандын жараны окуянын кандайча болгонун тизмектеп жазып берди. Кайрылууну нөөмөт бөлүмүнө катташты", — деп айтылат маалыматта.

Элчиликтин кызматкерлери баргандан кийин ИИМдин Жеке коопсуздук боюнча башкы башкармалыгынан тыкыр иликтөө болорун айтышкан.

113
Белгилер:
элчилик, сабоо, полиция, Москва, Россия, кыргызстандыктар
Тема боюнча
Москва: оорукананын курулушунда өрт чыгып, кыргызстандык көз жумганы айтылууда
Нефть казуучу станция. Архив

АКШ өз мунайынан кол жууйбу? Өмүрү кыска лидерлик

127
(жаңыланган 12:19 29.05.2020)
Америкада мунай казуу рекорддук көлөмдө кыйрайт окшоп калды. Өлкөдөгү газ жана мунай бургулоочу орнотмолордун саны болуп көрбөгөндөй кыскарууда.

Компаниялар банкроттук боюнча жапырт арыз тапшырып, иштерин убактылуу токтотууда. Натыйжада АКШ сланецтик тармактын үчтөн биринен ажырап калышы ыктымал. Кайра калыбына келтирүү узак жылдарга созулат. Кошмо Штаттар "сланецтик" коллапстан кача албай калышына эмне себеп болгонун биздин өнөктөш РИА Новости агенттигинин сайтына жарыяланган Наталья Дембинскаянын макаласынан окуңуздар.

Кескин төмөндөйт!

2019-жылы америкалыктар Россия менен Сауд Аравиясын да артта калтырып, мунай казуу жаатында лидерликке чыккан. Бул көрсөткүчкө жетүүгө сланецтик мунай көмөкчү эле. 70 жылдан бери биринчи ирет АКШ кара алтынды нетто-экспорттоочуга айланган.

"Мунай өнөр жайы күтүүсүздүктөргө жык. Сланецтик революция мунайдын баасын, өндүрүштү жана соода агымдарын астын-үстүн кылды", — деп билдирген мурдагы президенттердин бири Жорж Буштун (кенже) энергетика боюнча кеңешчиси, Rapidan Energy консалтингдик компаниянын башчысы Боб Макнелли. Бирок сланецтик тармактын ыргагы кескин басаңдаары болжонгон. Рекорддук көрсөткүчтөрдүн кесепети скважиналарды бош калтырып, инфраструктурага сарпталган эбегейсиз чыгымдарга тушуктуруп, капиталдык салымдардын тартыштыгына алып келген. Көйгөй 2021-жылы курчуй турганы күтүлгөн, бирок ага жеткирбей эле коронавирус пандемиясы тармакка катуу сокку болду.

Энерготашуучуларга суроо-талап жок, мунайдын баасы түшүп кетти. Биринчи эле бул ансыз да карызга белчесинен баткан жана инвестициялардын тартыштыгы жарга такап турган сланецчилерди жабыркатты.

Майдын аягында Baker Hughes мунай-газ сервистик компаниясы АКШда иштеп турган мунай-газ бургулоочу орнотмолорунун саны болуп көрбөгөндөй кыскарган. Былтыр эле 983 болуп турса, ушул тапта 318и гана иштөөдө.

Кендин үчтөн биринен кур жалак калышат

ShaleProfile Analytics божомолу боюнча, АКШда сланецтик мунай ишканаларынын үчтөн бири жоюлат. Каатчылык аталган тармактын негизги көйгөйлөрүнүн бирин айрыкча күчөттү: технологиянын өзгөчөлүктөрүнөн улам скважиналар тез бөксөрдү. Сланецтик кендерде бургулоодон көп өтпөй эле кен азаят, "айтылуу" өндүрүмдүүлүгүнөн дегеле кабар жок. Чыгымдарды жаап туруу үчүн дайым жаңы скважиналар зарыл. Бирок азыркы кырдаалда бул мүмкүн эмес. Компаниялар банкроттукка жапырт арыз тапшырууда. Haynes & Boone маалыматына таянсак, жыл башынан бери банкроттукка тапшырууга 17 өндүрүшчү белсенген, алардын жалпы карызы 14 миллиард долларды түзөт. Атай кетсек, алардын катарында ири сланецчилердин бири Whiting Petroleum, California Resources жана Chesapeake Enеrgy өңдүү гиганттар да бар. Май айынын аягында Хьюстондогу банкроттук боюнча иштерди караган сотко документтерин Unit компаниясы да тапшырган.

Далластын Федералдык резервдик банкынын (ФРБ) изилдөөсүнө ылайык, Батыш Техастагы салыштырмалуу "арзан" Permian сланецтик бассейнинде да рентабелдүүлүк үчүн мунай баррелине орточо 49 долларга чыгышы абзел. ФРБ болжогондой, жыл ичинде баа 40 доллар болуп турганда өндүрүшчүлөрдүн 15 гана пайызы иштеп кете алат. Ал эми баанын сланецчилерди куткарып калчудай деңгээлге көтөрүлөрүнө үмүт жок.

АКШнын Энергетикалык маалымат башкармалыгы (EIA) 2020-жылы Brent үлгүсүнүн орточо баасы 34,13 долларды жана келерки жылы 45,62 долларды, ал эми Техастын батышында WTI быйыл 30,10, эмдиги жылы 43,31 долларды түзөрүн жоромолдойт.

Калыптануу бир канча жылга созулат

Талдоочулардын баамында, натыйжада АКШдагы сланецтик кендин көлөмү суткасына беш миллион баррелден да төмөндөйт. Ал эми The Wall Street Journal басылмасы өлкөдө 15 ири сланецтик компания жаңы кендерди иштетүү бюджетин орточо 48 пайызга азайтканын жазып чыкты. Пандемиянын айынан суроо-талап ылдыйлап жаткан убакта өндүрүштү мурдагыдай көлөмгө чыгара алышпайт. "Ошол деңгээлге кайрадан жеткиргенче эле бир топ жыл өтүшү мүмкүн. Андай күн келери да арсар", — деп жазылган ал материалда. Америкалыктар мээнеттенип жеткен лидерлик ордунан кол жууп калышы ыктымал. Мындайга жол бербөө үчүн да "инструменттери деле саналуу" деп белгилешет серепчилер.

"Быйыл Америка мунай жаатындагы лидерлик позициясынан ажырап калары анык болуп калды, — деп билдирет Emirates NBD товардык рыноктордун талдоочусу Эдвард Бел CNBC агенттигине, — Бул биз күткөндөн да алда канча эрте болчудай".

"Коронавирус пандемиясы мунай өндүрүшүн кыйратты. Бензин, авиациялык жана дизелдик отунга болгон суроо-талап ушунчалык тездик менен дегеле болуп көрбөгөндөй көлөмдө төмөндөдү. Буга Россия менен Сауд Аравиясынын ортосундагы "баа согушу" да, андан тышкары, америкалык мунай компанияларынын балансындагы олчойгон карыздар да үстөккө-босток болду", — дешет Bloomberg Intelligence аналитиктери.

Булардын баары аз келгенсип, америкалык сланецчилер мунай жаатындагы ири оюнчулардын оңой олжосуна айланып калышы ыктымал. Пандемиядан кийин кайра жанданып келе жаткан экономикасы жана арзандаган чет элдик активдерге кызыккан Кытай мындай "оюнда" негизги коркунучту туудурат.

Америкалык мунай кендеринин орточо баасы бир баррели 60 доллар болуп турган убакка салыштырганда эки эсеге, тагыраак, 42 миң доллардан 20 миң долларга чейин түшүп кетти. Вашингтондогулар кыйрап бараткан энергетикалык тармакка Кытайдын баш багышынан абдан кооптонушат.

"Техас жана башка жерлердеги сланецтик компанияларды каршылаш өлкөлөр сатып алса, бул улуттук коопсуздук үчүн олуттуу көйгөй жаралат", — дешет Техастагы мунайды жөнгө салуучулар.

Кытайлар мындай кадамга түздөн-түз барары күмөн, өкмөт ага жол бербейт. Бирок стратегиялык эмес активдердин бир бөлүгүн сатып алуу же биргелешкен ишкана түзүү өңдүү буйтап өтчү жолдору да жок эмес.

127
Белгилер:
Техас, экономика, энергетика, казуу, АКШ, нефть, Мунай
Тема боюнча
Сатып түгөтүп... Россия АКШ облигацияларынан баш тартууда
Дүйнөдө нефтинин баасы бир ай ичиндеги рекордун койду
Чек ара бекетинде жүк ташуучу унаа. Архив

Асрандиев: КМШ аймагында жүктү тоскоолдуксуз ташууга шарт түзүшүбүз керек

0
(жаңыланган 18:34 29.05.2020)
Асрандиев коронавирус инфекциясына каршы күрөшүүдө кыргыз тарапка берген жардамы үчүн өнөктөш өлкөлөргө ыраазычылык билдирди.

БИШКЕК, 29-май — Sputnik. COVID-19 менен күрөшүү өз ара соодага, жүк ташууга тоскоол болбошу керек. Бул тууралуу вице-премьер-министр Эркин Асрандиев КМШга мүчө өлкөлөрдүн премьер-министрлердин саммитинде айтканын өкмөттүн маалымат кызматы кабарлады.

Ал COVID-19га каршы күрөшүү боюнча биргелешкен аракеттер белгиленген өндүрүштүк-кооперациялык чынжырчалардын үзгүлтүккө учурашына алып келбөөгө тийиш экендигин айткан

"Жалпы обочолонуу жана чек араларды аргасыздан жабуу шартында биз үчүн өлкөлөр ортосундагы, алыскы чет мамлекеттерге жүк ташууну тоскоолдуксуз ишке ашырууну камсыз кылуу маанилүү. Макроэкономикалык туруктуулукту камсыз кылууда өлкөлөрдүн ырааттуулугу чоң роль ойнойт. Биз КМШга мүчө-өлкөлөрдүн аймагы боюнча жүктү тоскоолдуксуз ташууну шарттаган жашыл коридорду уюштуруубуз керек", — деген вице-премьер-министр.

Асрандиев коронавирус инфекциясына каршы күрөшүүдө кыргыз тарапка берген жардамы үчүн өнөктөш өлкөлөргө ыраазычылык билдирди.

"Кырдаал биздин бири-бирибизге байланыштуу жана бири-бирибизге көз каранды экенибизди көрсөттү. Андыктан өлкөнүн экономикалык, финансылык, социалдык жана гуманитардык чөйрөсү үчүн кесепеттерди жоюу тууралуу жамааттык чараларды иштеп чыгуу боюнча документ маанилүү жана аны кабыл алууну колдойбуз. Ошондой эле кыргыз тарап учурда КМШ өлкөлөрүндө экономиканын реалдуу секторун калыбына келтирүү жана ишкердик жигердүүлүктү өркүндөтүү боюнча тажрыйба алмашуу убактысы келди деп эсептейт", — деген Асрандиев.

Вице-премьер ошол эле учурда кризистен кийинки өнүгүүдө Шериктештик мейкиндигинде экономикалык активдүүлүктү этап-этабы менен калыбына келтирүү маселелери боюнча өз ара иштөө маанилүү экендигин айткан.

Асрандиев кызматташтыктын башка тармактарында, анын ичинде спорт, туризм жана жаштар саясатындагы маселелерди илгерилетүү боюнча иштер улантыларына ишеним арткан.

0
Белгилер:
каатчылык, коронавирус, экономика, Эркин Асрандиев, КМШ, Кыргызстан
Тема боюнча
Каржы министри: тышкы карызды төлөөдө алгачкы кадамдар жасалды