Афганистандагы АКШ аскерлери. Архив

Афган туңгуюгу: АКШ касташкан тараптарды элдештирүү аракетинде

144
(жаңыланган 15:38 26.03.2020)
АКШ Афганистандан куралдуу күчтөрүн чыгарып кетмекчи. Бирок талибдер менен түзгөн тынчтык макулдашуусу Ислам Республикасындагы согуштук аракеттердин, жарандык согуштун жаңы түрмөгүн, Борбор Азиядагы террордук коркунучтун күчөткүчү гана катары болуп калды.

Бул туурасында биздин өнөктөш РИА Новости агенттигинин саясий баяндамачысы Александр Хроленко ой толгойт.

АКШнын мамлекеттик катчысы Майк Помпео 23-мартта Афганистандын борбор шаарына мурда жарыяланбаган сапары менен Афганистандын президенти Ашраф Гани жана анын саясий каршылашы Абдулла Абдулла менен жолугушуу үчүн келген. "Талибандын"* жетекчилиги менен мүмкүн болгон байланышты маалымат каражаттарына айтышкан жок, бирок өлкөнүн провинцияларынын көпчүлүгүндөгү өкмөттүк куралдуу күчтөр менен талибдердин ортосундагы согуштук аракеттердин жанданышы — Помпеонун тынчтык орнотуучу сапарынын башкы себеби.

Аргасыз жагдай

"Ички саясий диалогдун" жүрүшүндөгү тынымсыз атышуу Афганистандан АКШ Куралдуу күчтөрүн чыгарууга жолтоо кылат, бирок "Талибан"* менен макулдашуунун алкагында каралган бир нече миң талибдин абактан бошотулушу өлкөдөгү тынчтыкка салым кошпойт.

Вашингтондун бул тапкан аргасынын мүмкүнчүлүктөрү чектелүү, баарына каршы баарынын согушу уланууда. Мындан улам Майк Помпео Кабулга каржылык жардамын быйыл 1 миллиард долларга, келерки жылы да ушундай эле суммага кыскартарын билдирди.

"Доллардын күчү" менен тирешкен эки тарапты мындай ачык (афган менталитети үчүн мазактагандай) тынчтыкка мажбурлоо ислам республикасындагы оор абалды ого бетер курчутушу ыктымал. Экинчи жагынан мамлекеттик катчынын катуу билдирүүсү АКШнын тарыхындагы эң узакка созулган согушту бүтүрүүнүн көйгөйлүү экенин айгинелейт. Афганистан кое бергиси жок.

Ал ортодо ишембиде Кундуз түндүк афган провинциясынын аймагында талибдер өкмөттүк күчтөрдүн 7 көзөмөл пункттарына чабуул койгон. Натыйжада эки аскер набыт болуп, ал эми жекшемби күнү Парван провинциясындагы Баграмдагы АКШ авиабазасы ракеталык чабуулга кабылган. Ага жоопкерчиликти "атаандашкан" "Ислам мамлекети"* тобу өз мойнуна алган.

Забуль провинциясында 20-марттагы талибдер менен болгон салгылашта 20дан ашуун аскер жана полиция кызматкери курман болуп, анан калса кол салган тарапка коопсуздук кызматынын бир нече кызматкери өтүп кеткен. Каписа провинциясында ошол эле күнү "Талибандын"* согушкерлери көзөмөлдөөчү пунктка чабуул коюп, жети полиция кызматкери жана кошуунчу окко учкан. Кабулда 20-мартта талибдер тарабынан армиялык атайын дайындоодогу бөлүгүнүн командири Абдул Кадир өлтүрүлгөн. Афганда Нооруз майрамы ушундай шаңы жок белгиленди.

Кайталанма "жомок"

Бир аз мурда АКШ президенти Дональд Трамп талибдер тарабынан келишим бузулган шартта Афганистанга америкалык күчтөрдү кайра кайтарарын айтып коркуткан, бирок башкы максат – калыш эмес, кетиш экени баарына түшүнүктүү.

Пентагондун кабыл алынган чечимдери жана логистика тутумунун инерциясына караганда жакын арада кайтуу технологиялык жактан мүмкүн эмес. Афган Ислам Республикасындагы америкалык базалардын бир тобунун иши эбак токтотулган, тейлөөчү персонал кыскартылган, бюджеттик чыгымдары каралган эмес. Ошондуктан Афганистандын коргоо министринин милдетин аткаруучусу Асадулла Халид катуу билдирүүлөрдү айткан эмес, ал тек гана 19-мартта талибдерге каршы операцияларды кайра жандандырууга буйрук берген.

Вашингтондун көз карашы боюнча болуп жаткан окуяларга афгандыктардын өздөрү күнөөлүү. Анын үстүнө Ашраф Гани жана Абдулла Абдулла экөө тең өздөрүн мыйзамдуу шайланган президент катары эсептешет, ок алдында экөө тең инаугурация уюштурат, алар баары бирге (Гани, Абдулла жана талибдер да) америкалыктардын кебине кулак төшөбөйт.

Майк Помпео "өтө зарылдыгына" карабай Гани менен Абдулла инклюзивдик өкмөт куроого макул болбогонун билдирген. АКШ мамлекеттик катчысы: "Жетекчиликтин бул катасы америкалык улуттук кызыкчылыктарга түз коркунуч келтирет", - деп белгилеген. Кабул уюшкандык жана байланыштын жоктугунан гана улам миллиард америкалык долларынан куру калды.

Өз кезегинде талибдер өткөн аптада Кошмо Штаттарды кыймылдын туткундалган (абактагы) согушкерлерин бошотуу милдеттенмелерин жана афган өкмөтү менен сүйлөшүү комитетин түзүү боюнча милдеттенмелерин аткарбагандыгына айыптаган.

Жылыш бар. Айрыкча америкалык тарап жана Катар (Помпеонун сапарына чейин) онлайн-режимде Кабул менен "Талибандын"* ортосунда камактагы согушкерлерди бошотуу боюнча алгачкы техникалык сүйлөшүүлөрдү уюштурушкан.

Талкуунун борборунда миңдеген талибдер бул уюмга мүчө болушунан улам эмес, колуна курал көтөрүп өз өлкөсүнүн мыйзамдуу бийлигине каршы чыккандыгы үчүн түрмөгө түшүшкөн. Алардын арасынан 280и шейит курун тагынган жанкечти болгон. Согушкерлерге жапырт мунапыс берилиши террордук топтордун активдүүлүгүнүн өсүшүнө жана 2020-жылдын жайы "аптаптуу" болушуна алып келери мыйзам ченемдүү. Өлкөдө жумуш жетишсиз, колго автомат алып акча тапкан жеңил болот.

Башка аргасы жок

Көз жеткен келечекте эл аралык терроризм Афганистан жана ага чектеш өлкөлөр үчүн стратегиялык коркунуч бойдон калууда. Камактагы 5 миң согушкерди бошотуу талабын афгандар аралык диалогдун негизи кылган АКШнын 29-февралдагы "Талибан"* менен болгон тынчтык макулдашуусу аймак үчүн келечекте чоң коркунуч туудурат.

Америкалыктар Афганистанды аныгында өлкөнү чыңдоого жөндөмсүз талибдерге таштоодо. Талибдер үчүн расмий Кабул – бардык балээ үйүлгөн жер, 14 айда эч ким миңдеген согушкердин көп жылдык жек көрүүсүн өзгөртө албайт. Чындыгында талибдердин ар кошкон кыймылынын мамлекеттик түзүлүш боюнча программасы жок. Эгер тарыхтагы аналогдорун карап чыксак, ИМ* лидерлери Ирак жана Сирия аймактарында террордук уюмду кандайдыр "халифатка" айландырууга бир нече ирет аракет кылышкан, бирок чагыбызда, андай жалган мамлекеттик формация узакка жашашы мүмкүн эмес.

"Талибан"* кыймылынын лидерлеринин бири Сираджуддин Хаккани "Нью-Йорк Таймс" басылмасындагы "Биз, талибдер, эмнени каалайбыз?" деген аталыштагы макалада АКШнын катыштыгы менен бүтүндөй Афганистандагы тынчтык орнотуу тууралуу, бирок эч бир жеринде ислам республикасынын расмий өкмөтүн атабастан жазган.

Мында дароо өлкөнүн президенттеринин бири Мохаммад Наджибулланын кайгылуу тагдыры эске түшөт, ал чын дили менен өлкөдөгү бардык моджахеддер менен элдешүүгө тырышып, оппозициялык партияларды мыйзамдаштырган, аларды өкмөткө киргизген, бирок аларга бул да аздык кылган. Талибдер 1996-жылы Наджибуллага ырайым кылышкан эмес. 2020-жылы тарых кайталанып, андай тагдырга башкалар да кабылышы мүмкүн, бирок Афганистанда тынчтык орноп кетпейт. Демек жарандык согуш уланышы ыктымал.

"Атаандашкан" ИМ* тобунан айырмалана, талибдер кеңири экспансияны пландап, Афганистанды жана чектеш аймактарды көзөмөлгө алгысы жок. Ошентсе да кыймыл өтө эле аргын, таасирдүү эки: афган жана пакистандык бутагы бар. Өз кезегинде жер-жерлерде кыймыл структуралык өзгөчөлүктөргө ээ, бөлүктөрү экстремизм даражасы менен айырмаланат.

Кландардын ички атаандаштыгы "нукура" аскердик-диний кыймылдын майда криминалдык бирикмелери менен биригип кетишине алып келгени чанда эмес. Мындай кайнаган казанда туруктуулуктун азыноолак да белгиси байкалбайт. Анан калса, "Талибандын"* катарында Тажикстан, Өзбекстан, Казакстан, Кыргызстандан чыккан миңдеген согушкерлер бар. Ошондуктан "жарылуу" коркунучу бүтүндөй борборазиялык аймакта сакталуу жана күч алып барат.

* — РФте тыюу салынган террордук топтор

144
Белгилер:
тынчтык, экономика, согуш, АКШ, Афганистан, Россия
Дүйнөдө биринчилерден болуп ВИЧ оорусунан айыккан АКШнын Тимоти Рэй Браун аттуу жараны. Архивдик сүрөт

Дүйнөдө биринчи болуп ВИЧти жеңген адам рактан каза тапты

60
(жаңыланган 19:21 30.09.2020)
Калифорниядагы хоспистердин биринде "Берлиндик пациент" рак илдетинен көз жумду. Аны ак кан оорусу узаткан жок.

БИШКЕК, 30-cен. — Sputnik. Дүйнөдө биринчилерден болуп ВИЧ оорусунан айыккан АКШнын Тимоти Рэй Браун аттуу жараны рак оорусунун кайталанып пайда болушунан кийин каза тапты. Бул тууралуу анын Facebook-аккаунтунда айтылган.

Рэй Браун шейшемби күнү саат 15:10 чамасында Калифорниядагы хоспистердин биринде аркы дүйнөгө узаган. Ал жерге онкологиялык ооруларга чалдыгып, көз жума турган кишилерди жайгаштырышат.

"Терең кайгыруу менен Тимотинин беш ай ак кан илдети менен күрөшүп жатып каза тапканын билдирем. Ал бүгүн саат 15:10до менин жана досторунун курчоосунда аркы дүйнөгө узады", — деп жазган анын түгөйү Тим Хеффген.

"Берлиндик пациент" деген ат менен таанымал Тимоти Рэй Браун 2007-жылы лейкемия менен күрөшүү максатында сөөктүн чучугун алмаштырган. Жыйынтыгында ал ракты жеңип, ага чейин алышып келе жаткан ВИЧ-инфекциясынан да айыккан.

Елена Малышева адам баласы үчүн эң кооптуу беш илдетти санады

Ошондон бери анын организминен ВИЧ илдетинин бир дагы белгиси байкалган эмес. Бирок лейкемия 2019-жылы кайра пайда болуп, организмине тарап кеткен.

60
Белгилер:
вич, Калифорния, АКШ
Тема боюнча
Кыргызстанда ооруканада ВИЧ/СПИД жуктургандарга компенсация төлөнөт
Бекболотов: эми онкологиялык бейтаптын анализдери СПИД борборунан алынат
Лабораториянын кызматкерлери иш учурунда. Архив

"Вектор" борбору коронавируска каршы вакцинасы үчүн патент алды

34
(жаңыланган 18:44 30.09.2020)
Аталган борбор коронавируска каршы вакцинаны жыл башында чыгарып, июндун аягында клиникалык сыноодон өткөргөнүн жарыялаган.

БИШКЕК, 30-сен. — Sputnik. Россиянын Өндүрүш менчиги боюнча федералдык институту вирусология жана биотехнология жаатында иш алып барган "Вектор" борборунун коронавируска каршы чыгарган "ЭпиВакКорона" вакцинасына патент берди. Бул тууралуу Роспатентке таянып РИА Новости жазды.

Окумуштуулар вирустун бөлүктөрүн камтыган вакцинаны — синтетикалык пептиддик антигендерди иштеп чыгышкан. Алардын негизинде жасалган вакцина COVID-19га каршы иммундук реакцияны жаратат жана иммунитеттин бекемделишине өбөлгө түзөт.

COVID-19га каршы россиялык вакцина КМШга берилет

"Бардыгы болуп үч вакцинага патент берилген, анын ар бири өзүнө вирустун модификацияланган фрагментин камтыйт", — деп айтылат Роспатенттин билдирүүсүндө.

"Вектор" вирусология борбору коронавируска каршы вакцинаны жыл башында чыгарып, июндун аягында клиникалык сыноодон өткөргөнүн жарыялаган.

34
Белгилер:
коронавирус, патент, вакцина, Россия
Тема:
Дүйнөгө жайылган коронавирус
Тема боюнча
"Вектор" COVID-19га каршы вакцинанын сынала башталчу күнүн айтты
Мектептеги окуучулар. Архив

Кыргызстанда окуучулар кайсы айда мектепке барары айтылды

1419
(жаңыланган 22:10 30.09.2020)
Мектептерде ар кандай иш-чаларды өткөрүүгө жана ата-энелер менен башка уюмдардын өкүлдөрүнүн имаратка кирүүсүнө уруксат жок.

БИШКЕК, 30-cен. — Sputnik. 2020-жылдын 6-октябрынан тарта 1-класстан 6-класска чейинки окуучулар жалпы билим берүү мекемелеринде салттуу түрдө окуй баштайт. Мындай чечим Республикалык ыкчам штабдын отурумунда кабыл алынды.

Маалыматка караганда, 2020-2021-окуу жылында 1-6-класстын окуучулары үчүн билим берүү процессин реалдуу режимде жандандырууда санитардык-гигиеналык нормаларды сактоо боюнча иш-аракеттердин алгоритми иштелип чыкты. 

Ага ылайык, окуучулардын жана мугалимдердин ден соолугун медицина кызматкерлери тарабынан көзөмөлдөнүп, мугалимдердин дене табы өлчөнүп турууга жана беткап режимин сактоого тийиш. Окуучулар окуу процессинде аралыкты сактоо менен отургузулат. Алар колдорун бат-бат жууп турушу үчүн тиешелүү каражаттар менен камсыз кылынат.

3D китебинин автору: оюн түрүндөгү "Ойнобук" баланын акылын өстүрөт

Ошондой эле кызматкерлердин үй-бүлө мүчөлөрүнүн ден соолугу, аларда илдеттин белгилеринин бар-жогу боюнча анкета толтурулуп турат.

“Эгерде мектепте окуучулардын саны 200гө чейин болсо, план боюнча бекитилген расписаниеге ылайык кадимки режимде окуу процесси уюштурулат. Ал эми балдардын саны 350гө чейин болсо, ийкемдүү расписание боюнча окутулат. Тагыраагы сабактардын башталышы жана тыныгуулар ар кандай убакытта уюштурулат. Мисалы, 1-2-класстарда сабак 8.00дө башталса, 3-4-класстар саат 8.30га келишет. Балдардын саны 500гѳ чейин болсо, кезектешүү негизде болот. Мисалы, 1-2-3-класстар 1-кезметте 4-5-6-класстар 2-кезметте окушат. Ашканада тамактануу процесси да сменалар боюнча уюштурулат”, - дешти штабдан.

Муну менен катар мектептерде ар кандай иш-чаларды өткөрүүгө жана ата-энелер менен башка уюмдардын өкүлдөрүнүн имаратка кирүүсүнө уруксат жок.

Ал эми мектеп балдар келгенге чейин дезинфекцияланууга тийиш. Бирок бул иш-чарада пайдаланыла турган каражаттардын концентрациясы белгиленген өлчөмдө гана колдонулат.

1419
Тема:
Коронавируска байланыштуу Кыргызстандагы кырдаал
Тема боюнча
5-октябрдан тарта башталгыч класстар мектепке барып окуйбу? Расмий жооп