Афганистандын аскер кызматкери

Афганистандагы абал: талибдер Тажикстан менен чектеш аймактарды ээлеп алышы ыктымал

471
(жаңыланган 17:43 18.04.2020)
Афганистандагы куралдуу кагылыштардын жаңы хроникасы террордук кооптуулуктун курчушу жана шарттуу мүнөздө "Талибан" * менен Кошмо штаттардын тынчтык келишимдери артканын айгинелейт.

Согуштук-диний кыймылдын таасиринин жана Ислам республикасында зордук-зомбулуктун күч алышы аймактагы коңшу өлкөлөргө да коркунуч туудурарын белгилейт аскердик баяндамачы Александр Хроленко.

16-апрелде Логар провинциясында "Талибан" кыймылынын согушкерлери менен болгон кагылышта афган армиясынын тогуз жоокери шейит болду. Ошол күндүн кечинде эле согушкерлер Парван провинциясындагы Баграм америкалык аскердик базасынын жергиликтүү алты кызматкерин да атып өлтүргөн. Андан бир күн мурда Лагман провинциясында крикет ойноп жаткан жаштардын тобуна ок ачкан, натыйжада жаракат алган төртөөнүн бирөө көз жумду.

Афгандык реалдуулуктун фонунда да акылга сыйбаган мындай кадам – крикет ойногону үчүн жаштарды атып салуу батыш цивилизациясына болгон талибдердин келишкис мамилесин тастыктайт. Албетте, бул сака (бита) жана топ менен ойнолчу байыркы англиялык оюн – "британдык оккупанттардын" мурасы, анын Афганистанда кеңири таралышы – "Талибандарга" идеологиялык чакырык. Согушкерлердин орто кылымдык жек көрүүсү бул оюнга эле эмес, спорттун, маданияттын жана искусствонун бардык түрүнө таралат. Адатта, талибдер дискуссиянын ордуна өлүм менен жазалоону туура көрөт.

Согушкерлер өлкөнүн түндүгүндө өз таасирин бекемдөөгө тырышып келет. Кундуз провинциясынын губернатору Абдул Джаббар Наими 17-апрелде РИА Новости агенттигине берген маалыматына караганда, "Талибан" заманбап курал-жарак менен жабдылган, анын катарында чет өлкөлүк жарандар да согушат. Маалымат кооптондурбай койбойт. Тажикстан менен чектешкен Кундуз провинциясы стратегиялык мааниге ээ, Борбор Азияга дарбаза катары кызмат кылат. Провинциянын борбор калаасы үч жылдан ашуун убакыттан бери афган өкмөттүк күчтөрүнүн көзөмөлүндө, бирок мурда Кундуз шаарын согушкерлер эки ирет басып алган (2015-2016-жылдары). Бүгүнкү күндө да мурдагы таасирин кайра калыптандырууга умтулууда.

Согушкерлер 9-апрелде Баграм АКШ авиабазасына беш ракета коё берген. Талибдер февралда кол коюлган тынчтык келишиминен америкалыктар баш тартат деп коркпостон куралдуу кол салууга барышууда. Ошону менен бирге эле Кабул менен Вашингтонду тынчтык процессин үзгүлтүккө учуратууга айыптайт.

Афганистанда ага атаандаш "Ислам мамлекети" террордук тобунун дарамети өсүп барат. Өкмөттүк коргоо жана коопсуздук күчтөрү өлкөнүн булуң-бурчунда согуштук операцияларды жүргүзүүдө. Иш жүзүндө Кабул террорчулар менен жалгыз күрөшүп калды.

"Талибан" бийликке кайтууда

Батыш булактарынын маалыматы боюнча, 407 райондун 133үндөгү кырдаал гана расмий Кабулдун көзөмөлүндө. Талибдер 75 районду толук тескейт. Өлкөнүн калган аймагын ким башкарары белгисиз, бирок согушкерлердин таасиринин кеңейишин так божомолдоого болот. Талибдер ушул тапта Тажикстан менен Өзбекстандын чек арасындагы афган аймагын басып алууга эч болуп көрбөгөндөй жакын.

Апрелдин башында "Талибандын" расмий өкүлү Афганистандын COVID-19 коронавирусу күч алган райондорунда гана ок атууну токтотууга ниеткер экенин жарыялаган. 2020-жылы Ирандан (коронавирус кеңири жайылган) 200 миң афгандык жаран кайткан. 17-апрелге карата Афган ислам республикасында бул илдетке кабылган 906 киши катталган.

Мындан улам НАТОнун башкы катчысы Йенс Столтенберг 14-апрелде: "Талибан" кыймылынын козголоңчулары афган коопсуздук күчтөрүнө каршы чабуулду токтотууга тийиш" деп билдирген. Бул күлкү да чакырат, кайгыга да салат. Согушкерлер эч кимдин айтканын аткарууга мажбур эмеспиз деп эсептешет. Андан бир күн мурун америкалык элчи Халилзад Дохада "Талибан" кыймылынын өкүлдөрү менен кезигип, АКШ жана талибдердин ортосундагы макулдашууну ишке ашыруу көйгөйлөрүн талкуулашкан.

Мурун Вашингтон афган өкмөтү жана "Талибанды" туткундагыларды алмашууну тездетүүгө чакырган, муну америкалыктарга ыктаган Афган ислам республикасын өзүн-өзү кыйратууга чакырык катары баалоого болот. Америкалыктар Кабулдан абактагы талибдерди, биринчи баскычта – 5000 чакты согушкер бошотууну талап кылууда. "Талибан" ал адамдар бошотулбаса, афгандар аралык диалог мүмкүн эмес деп эсептешет. Ал эми алар эркиндикке чыкса, курал-жарак менен ушундай бир диалог башталып кетиши мүмкүн, соо чыгыш кыйын.

Балким, согуштук-диний кыймылдын америкалыктар менен түзгөн макулдашуусу Пентагонго жана союздаштарына жаман атка конгон 19 жылдык афган кампаниясын салыштырмалуу түрдө коопсуз бүтүрүүгө мүмкүндүк берет жана Афганистанды узакка созулчу аёосуз, орто кылымдык зордук-зомбулуктун кучагына салынышына кепилдик берет.

Согушкерлер койгон максаттарына тек гана террордук жихад форматында гана жетүүгө кынык алышкан. Ар кыл маалыматтар боюнча Афганистан аймагында, ошондой эле Афган-Пакистан ачык чек арасындагы Кабул жана Исламабадга баш ийбеген зонада талибдердин 30 миңден 70 миңге чейин "сабагы" бар. Эске салсак, согуштук-диний кыймыл идеологиялык жана структуралык жактан бир өңчөй эмес, ар кандай бутактары, ал түгүл "диссиденттик" фракцияларга да ээ. Кыскасы, автоматтык курал жана спутник байланышына ээ башаламандык.

Туңгуюк жол

Кошмо штаттардын расмий өкүлдөрү жана "Талибан" мүчөлөрү 29-февралда Доха шаарында (Катар) 18 жылдык согуштук аракеттерден бери биринчи ирет тынчтык жөнүндө макулдашууга кол коюшкан, анда эгер согушкерлер зордук-зомбулуктан карманса, Афганистандагы америкалык күчтөр кыскартылары (таптакыр калбаганча) каралган.

Талибдердин расмий Кабул менен жарашуусу АКШнын аскердик контингентин чыгаруу макулдашуусунун негизги шарты болуп саналат, бирок бир катар себептерден улам бул принципиалдуу түрдө мүмкүн эмес экени анык.

Сүйлөшүүлөр "Талибан" кыймылынын ислам эмирлиги жана башкаруунун шариат режимин калыптандыруу жөнүндөгү билдирүүлөрү жаңырып турганда өттү, бирок Афганистандын жарандары мындайга макул эмес.

Ислам республикасынын мектептеринде бир нече миллион бала билим алат, алардын үчтөн бир бөлүгүн кыздар түзөт (аялдарды "уятсыздыгы" үчүн сабап, ал эми эркектерди сакалын туура эмес алганы үчүн түрмөгө камап келген талибдер үчүн бул жат көрүнүш). Ондогон жеке маалымат каражаты пайда болду. Мамлекеттик жана жеке университеттер иштөөдө.

Өлкөдө ушул тапта 20 миллиондун тегерегиндеги адам (калктын басымдуу бөлүгү) мобилдик байланышты пайдаланат. Афгандыктар өздөрүн искусство, маданият жана спорт тармагында көрсөтө алды (арасында кыз-келиндер да жок эмес). Миллиондогон жай адамдарды талибдердин эзүүсүнө жөн эле салып берүүгө таптакыр болбойт.

Мунасанын бир пунктуна ылайык, "Талибан" туткундагы 1000 афган аскер кызматкерин коё берип, ал эми Кабул биринчи баскычта камактагы 5000ге чукул согушкерди бошотууга тийиш. 2001-жылы өлкөгө америкалыктар басып киргенден бери биринчи ирет "алмашуу" боюнча сүйлөшүүлөр Кабулда 1-апрелде башталып отурат.

Кабулдагы саясий карама-каршылык жана согушкан тараптардын ортосундагы пикир келишпестиктерден улам камактагыларды алмашуу боюнча афгандык ички сүйлөшүүлөр жылдырылган. Кийинчерээк тараптар 100 согушкер жана 20 афган аскер кызматкерин бошотууга (биринчи баскычта) макулдашышкан. Ошентсе да талибдер баарынан оболу 15 талаа командирин бошотууну талап кылышкан. Муну афган бийлиги ылайыксыз деп таап, куткаруунун "баштапкы лимитин" 5000ден 400гө чейин кыскартышкан. Натыйжада, 12-апрелде талибдер өкмөттүк күчтөрдүн 20 аскер кызматкерин туткундан бошотуп, аларды Кандагар провинциясындагы Шах-Вали-Кот уездинин аймагындагы Кызыл чырым эл аралык комитетинин өкүлдөрүнө тапшырышкан.

Ал эми Афганистан бийлиги 13-апрелде өкмөттүк абактардан 361 талибди коё берди. Андан көп өтпөй "Талибан" дагы 20 афган аскер жана полиция кызматкерин туткундан бошотту. Салыштыруу үчүн белгилей кетчү нерсе, коронавирус коркунучунан улам Афганистанда абактан 5300дөн ашуун киши чыгарылган.

Болжол менен ошол эле убакта Исламабад Кабулдан пакистандык тартип сакчыларынын колуна "Ислам мамлекетинин" "хорасандык" ячейкасынын лидери Абдулла Оракзайды тапшырууну талап кылган. Ал 19 согушкер менен биргеликте апрелдин башында Афган ислам республикасынын Улуттук коопсуздук башкармалыгы тарабынан камакка алынган.

Афган өкмөтү Орказайды бир топ кылмыштарга, алардын ичинде март айындагы Кабулдагы сикхилердин храмына кол салууга айыптоодо. Анда 25 киши набыт болгон. Албетте, Исламабаддын мындай жогорку "тепкичтеги" согушкерлерди (бардык сыпаттары боюнча террорчуларды) Кабулдан талап этүүгө акысы жок, бирок "Чыгыштын иши – кылдат".

* – РФ жана бир катар өлкөлөрдө ишмердигине тыюу салынган террордук топ.

471
Белгилер:
туткун, согушкер, Талибан, Өзбекстан, Тажикстан, Афганистан
Тема боюнча
Жаңы сокку: Жакынкы Чыгыштан АКШны сүрүп чыгарууга ким кызыкдар?
АКШнын Чикагосундагы Trump Tower имараты. Архив

АКШ: "Трамп" имаратында салаңдап турган кишинин Кыргызстандан экени айтылды

257
(жаңыланган 23:52 19.10.2020)
Окуя 13 саатка чукул созулган. Социалдык тармактын бир катар колдонуучулары акциянын демилгечиси Black Lives Matter кыймылынын активисти Эдил Элиев аттуу жигит экендигин айтышты.

БИШКЕК, 19-окт. — Sputnik. АКШнын Чикагосундагы Trump Tower деп аталган көз жеткис бийик имаратта 13 саат бою аркан менен байланып, салаңдап турган адамдын полицияга багынып бергенин Chicago Tribune жазды.

Буга чейин коомдук тартипти бузган киши асман тиреген имараттын 16 кабатынан белине аркан байланып алып, жекшембиден тарта, болжол менен саат 17:30дан бери илинип тургандыгын жазган. Ал АКШ президенти Дональд Трамптын өзү менен жолугууну ниет кыларын, болбосо өзүн бийиктен таштап жибере тургандыгын айтып коркуткан.

Буту тайып... Бийик имараттын кырында туруп кулап кеткен жигиттин видеосу

"Абал сүйлөшүүлөрдөн улам жакшы жагына чечилди. Шектүү кармалды. Эч ким жабыркаган жок", — деген Чикаго полициясынын кызматкери Том Ахерн.

​Басылманын маалыматына таясак, окуя 13 саатка чукул созулган. Социалдык тармактын бир катар колдонуучулары акциянын демилгечиси Black Lives Matter кыймылынын активисти Эдил Элиев (Eddil Eliev) аттуу жигит экендигин билдиришкен.

Полиция кызматкерлери абалды жөнгө салгыча Trump Tower имаратынын айланасындагы кыймыл токтотулган. Басылма анын тегерек-четине кызыгып келгендердин тобу чогулуп, кээ бирлери "Бэтмен" киносу тартылып жаткан жокпу деген суроолорду да беришкен.

Буга чейин Pledge Times жигиттин курагы 20 жаштын тегерегинде жана ал болжол менен Кыргызстандан экендигин билдирген.

257
Белгилер:
полиция, кыргызстандыктар, Дональд Трамп, АКШ
Тема боюнча
Карантинде Москвадагы мигранттар арасында кылмыштуулук күчөдүбү? Мэрдин жообу
Пострадавшие при обрушении моста на подмосковном предприятии. Архивное фото

Элчилик: Москвада көпүрө кырсыгына кабылган 139 кыргызстандык компенсация алды

161
(жаңыланган 18:22 19.10.2020)
Көпүрө кырсыгынан жабыркаган мекендештердин 29у ооруканага жаткырылган. Учурда 28 бейтап чыгып, ооруканада бирөө эле калганы айтылды.

БИШКЕК, 19-окт. — Sputnik. Подмосковьедеги ишканада көпүрө урап жабыркаган 139 кыргызстандыкка кенемте төлөнүп берилди. Бул тууралуу Кыргызстандын Россиядагы элчилигинин маалымат кызматы билдирди.

Эске салсак, 27-сентябрь күнү Россиянын Москва облусундагы "FM LOGISTIC" (кампа комплекси) логистикалык ишканасында жөө адамдар өтүүчү көпүрө урап, андан 51 кыргыз жараны жабыркаган.

Элчиликтин вице-консулу Алмаш Алтымышеванын айтымында, көпүрө ураган күнү ишканада 160 мекендеш иштеп жаткан. Анын ичинен учурда 139у компенсация алды. Дагы 11 кыргызстандыктын документи каралып жатат.

"Жабыркаган мекендештердин 29у ооруканага жаткырылган. Алардын айрымдары айыгып, кээ бири амбулатордук дарыланууга жөнөтүлгөн. Бейтаптардын ичинен 24 жаштагы Ч.К. аттуу жарандын мээсине кан кетип, катуу жабыркаган. Ага операция ийгиликтүү жасалып, амбулатордук дарыланууга чыгарылды. Учурда ооруканада бир жаран калды", — деди Алтымышева.

Кырсыктан жабыркагандардын ичинен үч мекендешке операция жасалган.

Россияда кыргызстандыктар жабыркаган кырсыктын болжолдуу себеби айтылды

Бул боюнча РФтин Кылмыш-жаза кодексинин 143-беренесинин 1-бөлүгү ("Эмгекти коргоо талаптарын бузуу, этиятсыздыктын кесепетинен адамдардын ден соолугуна оор зыян келтирүү") боюнча кылмыш ишин козгоо чечими кабыл алынган

Учурда тергөө иштери уланып жатат.

161
Белгилер:
ден соолук, кырсык, компенсация, мекендештер, Москва
Тема боюнча
Москвада көпүрө кырсыгында жабыркаган кыргызстандыктардын абалы айтылды. Сүрөт
Элчилик: компания көпүрө урап жабыркаган КР жарандарынын бүт чыгымын төлөйт