Жоокер. Архив

Батыш советтик жоокердин бейнесин өзгөртүп, тарыхты бурмалоону улантууда

199
(жаңыланган 17:23 07.05.2020)
Жеңиш күнүн утурлай кабарчыларыбыз да, биздин өнөктөш агенттиктерде эмгектенген кесиптештерибиз да ар кыл макалаларды даярдоо менен чет элдик басылмалардагы талкууларга байма-бай сереп салышууда.

"Россия сегодня" эл аралык маалымат агенттигинин кабарчысы Виктор Мараховский ошондой талкууларда СССРге тагылган айыптарга, анын ичинде "Европа элдерине каршы негизги аскердик кылмыштары" боюнча иликтеп көргөн.

Бир караганда мындай маселенин чыгышынын өзү да кызык. Акыркы жалпы европалык согуш 1939-1945-жылдары болгон, СССР азыр көшөрө жана катаал түрдө күнөөлөнүп жаткан бардык айыптарын ошол мезгилде жасаган көрүнөт. Бирок андай эмес экени айдан ачык.

Эгер 1945-жылдын май айындагы алдыңкы батыш маалымат басылмаларын барактап чыксак, Советтер Союзу цивилизацияга оор зыян келтирбегенине күбө болобуз. Тескерисинче, ошол туштагы макалаларда Кызыл армия жана совет солдаттарын ардактоо, ыраазычылык жана суктануу камтылат.

Эл аралык маалымат агенттигинин адистери Батыштагы аты чыккан басылмалардагы 1945-жылдын май айындагы бардык макалаларды дыкаттык менен барактап чыгышты. Алардын катарында: The Times (Улуу Британия), Le Monde (Франция) жана The New York Times (АКШ) бар. Андан кийин согуштагы СССРдин ролуна арналган ушул эле басылмаларда акыркы жыйырма жылда жарык көргөн материалдарды окуп чыгышты. Айырмасы адамды айран таң кылат.

1945-жылдагы гезиттерге карасак:

Le Monde: "Улуу орус союздаштын салымы баа жеткис: үч жыл аралыгында дал россиялык тарап вермахтын (Германиянын куралдуу күчтөрү — ред.) дээрлик бардык кысымдарына чыдаган".

Тогузунчу май, Times, Уинстон Черчилль: "Эртең биз орус жолдошторубуздун кадырын өзгөчө баалап билебиз, анын согуш талаасындагы чеберчилиги жалпы жеңишибизге кошкон салымдардын бири болуп калды. Бул күн батыш элдери сыймыктануу менен жеңилгис союздашы болгон Россияны терең кадырлаганын билдирет. Анткени ал канчалаган жарандарынан айрылып, канчалаган материалдык кыйроого учураса да Бириккен улуттардын баарынын оор жүгүн өз мойнуна алган".

Алтургай мындай да бар:

Онунчу май, NYT: "Рейхтеги советтик саясат (Германиядагы оккупацияланган аймактардагы жарандык калкка карата — ред.) либералдуу катары бааланат".

Кандай карама-каршы жаңылса да, Советтер Союзу биздин аскердик кылмыштар соңку жылдары жасалыптыр. Жок, баары он жылдап улам күч алып отурган. Улуу орус союздашына Европа менен кайраштыра кара так чачкан Черчиллдин Фултондогу сөзүнөн кийин Советтер Союзу фашисттик наадандыкка каршы турган күчтөрдүн коалициясынын толук кандуу катышуучусунун образында батыш ааламында кала албайт эле.

Бирок Кызыл армияны улутчулдукту түбүнөн кыйган куткаруучу баатырлар армиясынан кулчулукка түрткөн зордукчул топко заматта айландырып жиберүү мүмкүн эмес эле, себеби бардык замандаштары ошол кандуу беш жыл бою согуштун күбөлөрү, катышуучулары же согуштун запкысын тарткандар болгон.

1940, 1960, ал түгүл 1980-жылдары да француздар немистердин басып алганын эстеринен чыгара элек болчу. 1970 жана 1980-жылдары эле англичандар тээ 40-жылдары радиону тыңшай, дымын чыгарбай, немистердин бомба жана ракеталык чабуулдарынан жашырынып отурган. АКШнын антикоммунизм таянычында да орустардан кооптонгондордун башкы сабында жазадан жашырынган гитлердик коллаборационисттер (экинчи дүйнөлүк согушта фашисттер басып алган аймактарда аларга кошулуп кеткен чыккынчылар) болгон, ал эми алардын айланасында еврейлердин улутчул зулумдугунан качкан жүз миңдеген киши жашаган, балким, миллиондоп да саналар. Освенцимди алган советтик солдатты шайтан кылып көрсөтүү аларды маскаралагандай эле болгон. Ошол себептен дүйнөлүк летописте "ыңгайсыз баатырдын" – советтик жоокердин катталып калышына алар ондогон жылдар бою чыдоого аргасыз болушкан. Бирок улам акырындап жарым градуска тайдырып отурган.

Согуштун тарыхынын улам бурмаланып отурушу, улам жаңы каармандарды алдыңкы планга чыгаруу, аларга зарыл болбогон окуя жана учурларды өчүрүп же тереңге жашыруу кайсы бир урунттуу учурга байланыштырылып жүрүп отурган.

1980-жылдары социалисттик Польша системалар аралык негизги тирештин аренасы болуп калган (поляктар демократияны талап кылат, репрессияларга каршы чыгышат, гданьсктык электрик Лех Валенса тынчтык жаатындагы Нобель сыйлыгын алат). Согуш тарыхы чагылдырылган "сүрөттүн" арткы планынан Молотов — Риббентроп пактын жана Катынь боюнча маселени алдыга чыгарышкан.

Анткен менен Польша "Германиянын тун курмандыгы" болуп жарыяланган, бул чех менен словактарды да таң калтыргандыр. Аларды Германия андан бир жыл мурун Польша менен Венгриядан бөлгөн эмес беле.

1990-жылдары, Германия бириккен убакта жана аймагынан советтик күчтөрдү чыгарууга шаштырган кезде кытмыр эсеби барлар кайдан-жайдан "зордукталган эки миллион немис кыз-келиндер" туурасындагы маалыматты ортого чыгара салды. Жапайы эсептен бөлөк чындыгы жок ошол маалымат целлулоид эстеликтер жасалып, жүздөгөн китеп жана миңдеген макалалардын жазылышына алып келди.

90-жылдардын аягы жана эки миңинчи жылдары мурдагы советтик Прибалтиканын НАТО менен Евробиримдик тарабынан бооруна тартылган жана кооптуу жергиликтүү орус тилдүүлөр кысымга алына баштаган маалда Батыштагы маалымат каражаттарында "эзилген" Балтия жөнүндөгү сюжеттер чыгарылган. 2010-жылдын экинчи жарымында, украиналык көтөрүлүш жана Крымдын кайтышынан кийин маалымат талаасы үчүн ыңгайсыз баатырды — Советтик Жоокерди тарыхтан таптакыр өчүрүп салууга идеалдуу учур жаралган.

2014-жылы АКШнын Сербиядагы элчиси Майкл Кирбинин жана 2015-жылы Польшанын тышкы иштер министри Гжегож Схетынанын "Освенцимди орустар эмес, "Биринчи украиналык фронт" (дал ошол, бүткүл СССРден чогултулуп түптөлгөн жана согуштук жүрүштүн багытынан улам ушундай аталыш алган армия) куткарган" деген билдирүүлөрү согуш жылдарындагы СССРдин ордун бурмалоо акциясынын башаты болгон.

Бул темага Le Monde басылмасында ("Освенцимди Кызыл армиянын украиналык жоокерлери куткарды деген билдирүүлөргө россиялыктар ыза болуптур" деген тейдеги дароо жети макала арналган.

Ал эми анын кульминациясына баарыбыз быйыл кышта күбө болдук. Освенцимдин куткарылышынын 75 жылдык мааракесинде АКШнын вице-президенти Майкл Пенс өзүнүн салтанаттуу сөзүндө америкалык солдаттарды (ага таптакыр катышпаган) атап өтүп, ал эми советтик жоокерлерди (лагерди куткарып гана тим болбостон, бул вазыйпа үчүн жүздөгөн жолдошторунан айрылган) атабай коюуга амалданган. Жыл өткөн сайын согуштун бурмаланышы күч алууда. Ал эми Улуу Ата Мекендик согуштун күбөлөрү калбай баратат, анткени, 1945-жылы бала бакча жашындагылар бүгүн 80ге таяп калды.

The New York Times Германиядагы советтик жоокерлердин жергиликтүү калкка жасаган либералдуу мамилеси үчүн алкап жазган макаласын эстей турган жан жок. 75 жыл өткөндөн кийин гана Экинчи дүйнөлүк согуш төмөнкү окуялардан "куралып" калыптыр:

1) Молотов-Риббентроп пакты (Германия менен Советтер союзунун ортосундагы кол салбоо келишими) — Польша жана Катынь кош оккупациясы;

2) Франция оккупациясы жана Улуу Британия үчүн күрөш;

3) Холокост жана Перл-Харбор;

4) Нормандияда түшүрүү, африкалык кампания (1940-жылдын 10-июнунан 1943-жылдын 13-майына дейре) жана Иводзима;

5) Батыш Европаны ырайымсыз улутчулардан бошотуу жана Чыгыш Европанын ырайымсыз орустар тарабынан басып алынышы.

Ошондуктан эгер 1945-жылы СССР туурасындагы терс пикирлер батыш маалымат каражаттарында арзыбаган көлөмдө жарыяланган же учкай эле айтылган болсо, азыр алар өткөндүн элесин жандандырып, кайрадан кеп козгоого мажбур кылууда.

Баары Валлерстайндын концепциясына толук шайкеш, Иммануиль Валлерстайн белгилегендей, өтмүш дайым учурдан көз каранды" экен. Бирок жагымдуу да жаңылык бар. Өткөндүн батыштык тизгинин колго алгандар улуу согуштун өз картинасынан көңүлдөрүнө төп келбеген нерселердин баарын өчүрүп, каалаганын бүт тартышты. Натыйжада биздин шаарлардын эсиндегилер жана эстеликтер, топ бейиттер жана мемориалдар, тасмалар, тил жана маданияттан ушунчалык айырмаланат, сереп салсаң, эки башка тарыхты барактагандай туюлат.

Эскинин укмуштай заманбапташтырылган көчүрмөсү менен эсибизди тымызын алмаштыруунун бир эле жолу — бир кездеги Советтер Союзунун өзөгү болгон мамлекетти кулатып, адамдардын акылынан күч менен тарыхты өчүрүп салуу. Прагалык кыткылыктаган саясатчылар "коло" маршал Коневди "эрдик менен жеңбедиби"!.. (Маршал И.Коневдин Чехиядагы эстелиги былтыр апрелдин башында кулатылган).

Бирок "реалдуулукту таңуулаган" батыштыктардын колунан келчү иш 80 жыл мурун гитлерчилердин кылганынан артык эмес.

199
Белгилер:
жоокер, тарых, Россия, Батыш, Улуу Ата Мекендик согуш
Тема боюнча
Түркөйлүкпү же... Освенцим туткундарын куткарууну неге америкалыктарга ыйгарышат?
Муштум. Архив

Москва: элчилик сабалган кыргызстандык боюнча ИИББге кайрылды

113
Окуя 25-майда Москвадагы метронун "Площадь Революции" станциясында болгон. Кыргызстандык окуяны тизмектеп, милицияга арыз жазды.

БИШКЕК, 29-май — Sputnik. Кыргызстандын Россиядагы элчилиги ИИМдин Жеке коопсуздук боюнча башкы башкармалыгына полиция кызматкерлеринин КР жаранын сабаганы боюнча кат жөнөттү. Бул туурасында дипломатиялык өкүлчүлүктүн маалымат кызматынан кабарлашты.

Алдын ала таратылган кабарда окуянын 25-майда Москва шаарындагы метронун "Площадь Революции" станциясында болгону айтылды.

"Элчиликтин кызматкерлери ИИБдин Борбордук административдик округунун "Китай-город" деп аталган полициянын бөлүмүнө барышты. Ал жерден Кыргызстандын жараны окуянын кандайча болгонун тизмектеп жазып берди. Кайрылууну нөөмөт бөлүмүнө катташты", — деп айтылат маалыматта.

Элчиликтин кызматкерлери баргандан кийин ИИМдин Жеке коопсуздук боюнча башкы башкармалыгынан тыкыр иликтөө болорун айтышкан.

113
Белгилер:
элчилик, сабоо, полиция, Москва, Россия, кыргызстандыктар
Тема боюнча
Москва: оорукананын курулушунда өрт чыгып, кыргызстандык көз жумганы айтылууда
Нефть казуучу станция. Архив

АКШ өз мунайынан кол жууйбу? Өмүрү кыска лидерлик

127
(жаңыланган 12:19 29.05.2020)
Америкада мунай казуу рекорддук көлөмдө кыйрайт окшоп калды. Өлкөдөгү газ жана мунай бургулоочу орнотмолордун саны болуп көрбөгөндөй кыскарууда.

Компаниялар банкроттук боюнча жапырт арыз тапшырып, иштерин убактылуу токтотууда. Натыйжада АКШ сланецтик тармактын үчтөн биринен ажырап калышы ыктымал. Кайра калыбына келтирүү узак жылдарга созулат. Кошмо Штаттар "сланецтик" коллапстан кача албай калышына эмне себеп болгонун биздин өнөктөш РИА Новости агенттигинин сайтына жарыяланган Наталья Дембинскаянын макаласынан окуңуздар.

Кескин төмөндөйт!

2019-жылы америкалыктар Россия менен Сауд Аравиясын да артта калтырып, мунай казуу жаатында лидерликке чыккан. Бул көрсөткүчкө жетүүгө сланецтик мунай көмөкчү эле. 70 жылдан бери биринчи ирет АКШ кара алтынды нетто-экспорттоочуга айланган.

"Мунай өнөр жайы күтүүсүздүктөргө жык. Сланецтик революция мунайдын баасын, өндүрүштү жана соода агымдарын астын-үстүн кылды", — деп билдирген мурдагы президенттердин бири Жорж Буштун (кенже) энергетика боюнча кеңешчиси, Rapidan Energy консалтингдик компаниянын башчысы Боб Макнелли. Бирок сланецтик тармактын ыргагы кескин басаңдаары болжонгон. Рекорддук көрсөткүчтөрдүн кесепети скважиналарды бош калтырып, инфраструктурага сарпталган эбегейсиз чыгымдарга тушуктуруп, капиталдык салымдардын тартыштыгына алып келген. Көйгөй 2021-жылы курчуй турганы күтүлгөн, бирок ага жеткирбей эле коронавирус пандемиясы тармакка катуу сокку болду.

Энерготашуучуларга суроо-талап жок, мунайдын баасы түшүп кетти. Биринчи эле бул ансыз да карызга белчесинен баткан жана инвестициялардын тартыштыгы жарга такап турган сланецчилерди жабыркатты.

Майдын аягында Baker Hughes мунай-газ сервистик компаниясы АКШда иштеп турган мунай-газ бургулоочу орнотмолорунун саны болуп көрбөгөндөй кыскарган. Былтыр эле 983 болуп турса, ушул тапта 318и гана иштөөдө.

Кендин үчтөн биринен кур жалак калышат

ShaleProfile Analytics божомолу боюнча, АКШда сланецтик мунай ишканаларынын үчтөн бири жоюлат. Каатчылык аталган тармактын негизги көйгөйлөрүнүн бирин айрыкча күчөттү: технологиянын өзгөчөлүктөрүнөн улам скважиналар тез бөксөрдү. Сланецтик кендерде бургулоодон көп өтпөй эле кен азаят, "айтылуу" өндүрүмдүүлүгүнөн дегеле кабар жок. Чыгымдарды жаап туруу үчүн дайым жаңы скважиналар зарыл. Бирок азыркы кырдаалда бул мүмкүн эмес. Компаниялар банкроттукка жапырт арыз тапшырууда. Haynes & Boone маалыматына таянсак, жыл башынан бери банкроттукка тапшырууга 17 өндүрүшчү белсенген, алардын жалпы карызы 14 миллиард долларды түзөт. Атай кетсек, алардын катарында ири сланецчилердин бири Whiting Petroleum, California Resources жана Chesapeake Enеrgy өңдүү гиганттар да бар. Май айынын аягында Хьюстондогу банкроттук боюнча иштерди караган сотко документтерин Unit компаниясы да тапшырган.

Далластын Федералдык резервдик банкынын (ФРБ) изилдөөсүнө ылайык, Батыш Техастагы салыштырмалуу "арзан" Permian сланецтик бассейнинде да рентабелдүүлүк үчүн мунай баррелине орточо 49 долларга чыгышы абзел. ФРБ болжогондой, жыл ичинде баа 40 доллар болуп турганда өндүрүшчүлөрдүн 15 гана пайызы иштеп кете алат. Ал эми баанын сланецчилерди куткарып калчудай деңгээлге көтөрүлөрүнө үмүт жок.

АКШнын Энергетикалык маалымат башкармалыгы (EIA) 2020-жылы Brent үлгүсүнүн орточо баасы 34,13 долларды жана келерки жылы 45,62 долларды, ал эми Техастын батышында WTI быйыл 30,10, эмдиги жылы 43,31 долларды түзөрүн жоромолдойт.

Калыптануу бир канча жылга созулат

Талдоочулардын баамында, натыйжада АКШдагы сланецтик кендин көлөмү суткасына беш миллион баррелден да төмөндөйт. Ал эми The Wall Street Journal басылмасы өлкөдө 15 ири сланецтик компания жаңы кендерди иштетүү бюджетин орточо 48 пайызга азайтканын жазып чыкты. Пандемиянын айынан суроо-талап ылдыйлап жаткан убакта өндүрүштү мурдагыдай көлөмгө чыгара алышпайт. "Ошол деңгээлге кайрадан жеткиргенче эле бир топ жыл өтүшү мүмкүн. Андай күн келери да арсар", — деп жазылган ал материалда. Америкалыктар мээнеттенип жеткен лидерлик ордунан кол жууп калышы ыктымал. Мындайга жол бербөө үчүн да "инструменттери деле саналуу" деп белгилешет серепчилер.

"Быйыл Америка мунай жаатындагы лидерлик позициясынан ажырап калары анык болуп калды, — деп билдирет Emirates NBD товардык рыноктордун талдоочусу Эдвард Бел CNBC агенттигине, — Бул биз күткөндөн да алда канча эрте болчудай".

"Коронавирус пандемиясы мунай өндүрүшүн кыйратты. Бензин, авиациялык жана дизелдик отунга болгон суроо-талап ушунчалык тездик менен дегеле болуп көрбөгөндөй көлөмдө төмөндөдү. Буга Россия менен Сауд Аравиясынын ортосундагы "баа согушу" да, андан тышкары, америкалык мунай компанияларынын балансындагы олчойгон карыздар да үстөккө-босток болду", — дешет Bloomberg Intelligence аналитиктери.

Булардын баары аз келгенсип, америкалык сланецчилер мунай жаатындагы ири оюнчулардын оңой олжосуна айланып калышы ыктымал. Пандемиядан кийин кайра жанданып келе жаткан экономикасы жана арзандаган чет элдик активдерге кызыккан Кытай мындай "оюнда" негизги коркунучту туудурат.

Америкалык мунай кендеринин орточо баасы бир баррели 60 доллар болуп турган убакка салыштырганда эки эсеге, тагыраак, 42 миң доллардан 20 миң долларга чейин түшүп кетти. Вашингтондогулар кыйрап бараткан энергетикалык тармакка Кытайдын баш багышынан абдан кооптонушат.

"Техас жана башка жерлердеги сланецтик компанияларды каршылаш өлкөлөр сатып алса, бул улуттук коопсуздук үчүн олуттуу көйгөй жаралат", — дешет Техастагы мунайды жөнгө салуучулар.

Кытайлар мындай кадамга түздөн-түз барары күмөн, өкмөт ага жол бербейт. Бирок стратегиялык эмес активдердин бир бөлүгүн сатып алуу же биргелешкен ишкана түзүү өңдүү буйтап өтчү жолдору да жок эмес.

127
Белгилер:
Техас, экономика, энергетика, казуу, АКШ, нефть, Мунай
Тема боюнча
Сатып түгөтүп... Россия АКШ облигацияларынан баш тартууда
Дүйнөдө нефтинин баасы бир ай ичиндеги рекордун койду
Российский грузовик на пересечении белорусско-литовской границы в пункте пропуска Бенякони в Гродненской области Белоруссии.

Асрандиев: КМШ аймагында жүктү тоскоолдуксуз ташууга шарт түзүшүбүз керек

0
(жаңыланган 18:33 29.05.2020)
Асрандиев коронавирус инфекциясына каршы күрөшүүдө кыргыз тарапка берген жардамы үчүн өнөктөш өлкөлөргө ыраазычылык билдирди.

БИШКЕК, 29-май — Sputnik. COVID-19 менен күрөшүү өз ара соодага, жүк ташууга тоскоол болбошу керек. Бул тууралуу вице-премьер-министр Эркин Асрандиев КМШга мүчө өлкөлөрдүн премьер-министрлердин саммитинде айтканын өкмөттүн маалымат кызматы кабарлады.

Ал COVID-19га каршы күрөшүү боюнча биргелешкен аракеттер белгиленген өндүрүштүк-кооперациялык чынжырчалардын үзгүлтүккө учурашына алып келбөөгө тийиш экендигин айткан

"Жалпы обочолонуу жана чек араларды аргасыздан жабуу шартында биз үчүн өлкөлөр ортосундагы, алыскы чет мамлекеттерге жүк ташууну тоскоолдуксуз ишке ашырууну камсыз кылуу маанилүү. Макроэкономикалык туруктуулукту камсыз кылууда өлкөлөрдүн ырааттуулугу чоң роль ойнойт. Биз КМШга мүчө-өлкөлөрдүн аймагы боюнча жүктү тоскоолдуксуз ташууну шарттаган жашыл коридорду уюштуруубуз керек", — деген вице-премьер-министр.

Асрандиев коронавирус инфекциясына каршы күрөшүүдө кыргыз тарапка берген жардамы үчүн өнөктөш өлкөлөргө ыраазычылык билдирди.

"Кырдаал биздин бири-бирибизге байланыштуу жана бири-бирибизге көз каранды экенибизди көрсөттү. Андыктан өлкөнүн экономикалык, финансылык, социалдык жана гуманитардык чөйрөсү үчүн кесепеттерди жоюу тууралуу жамааттык чараларды иштеп чыгуу боюнча документ маанилүү жана аны кабыл алууну колдойбуз. Ошондой эле кыргыз тарап учурда КМШ өлкөлөрүндө экономиканын реалдуу секторун калыбына келтирүү жана ишкердик жигердүүлүктү өркүндөтүү боюнча тажрыйба алмашуу убактысы келди деп эсептейт", — деген Асрандиев.

Вице-премьер ошол эле учурда кризистен кийинки өнүгүүдө Шериктештик мейкиндигинде экономикалык активдүүлүктү этап-этабы менен калыбына келтирүү маселелери боюнча өз ара иштөө маанилүү экендигин айткан.

Асрандиев кызматташтыктын башка тармактарында, анын ичинде спорт, туризм жана жаштар саясатындагы маселелерди илгерилетүү боюнча иштер улантыларына ишеним арткан.

0
Белгилер:
каатчылык, коронавирус, экономика, Эркин Асрандиев, КМШ, Кыргызстан
Тема боюнча
Каржы министри: тышкы карызды төлөөдө алгачкы кадамдар жасалды