Нааразычылык акциясынын катышуучусу Ак үйдүн жанындагы укук коргоо органынын кызматкерини коркутуп жатат

Кайрадан орустар. АКШдагы козголоңго Москваны айыптоо кимге зарыл?

(жаңыланган 10:33 04.06.2020)
АКШдагы массалык башаламандыктарды Москва шыкактоодо, ал эми козголоңчулар полиция участокторун так эле "орус ыкмасы" менен бүлгүнгө салууда деген айыптоолорду АКШнын улуттук коопсуздук боюнча кеңешчиси Сьюзан Райс айтып чыкты.

Сөзүнө далил келтирүүнүн ордуна өз тажрыйбасы жана ички туюмуна ишенерин сунуштады. Эмнеге америкалыктардын көзүнө ар кай жактан "россиялык из" илинип жатканын РИА Новости иликтеп көрдү.

Нааразылык акциялары мародерлукка айланды

Лос-Анджелестин соода борборлору карантинде. Калифорния бийлиги аларды июнда ачууну пландаган. Бирок алардан мурда мародерлор озунуп ачты. Эми элиталык бутиктердин эшик-терезелери сынган, талкаланган. Талоончулар тиричилик техникасын, кийим-кече, эмерек, ал тургай тамак-ашты да алып чыгып жатышты. Полициялык тик учактар ээн баштыкты токтотууга аракет кылып, ылдый суу төгүштү. Бирок муздак суу да козголоңчулардын демин суутпады.

Афроамерикалык Жордж Флойддун полиция кармап жатканда өлтүрүлүшүнөн улам тутанган нааразылык Миннеаполистен Вашингтон, Сан-Франциско, Портленд, Майами, Индианаполис, Филадельфия, Атлантаны да чулгады. Бул кайгылуу окуяга түздөн-түз күнөөлүү Дерек Човин кызматынан четтетилип, азыр тергөөдө. Бирок демонстранттар ал тартип сакчысын жазалап гана тим болбой, АКШдагы системалык расизмге чекит коюуну талап кылышууда. "Адилеттик жок — тынчтык жок! Полициянын зордугуна жол жок!" — деп кыйкырып жатышат демонстранттар.

Көбүнүн колунда Флойддун ажал алдындагы: "Дем жетпей жатат" деп айтканы жазылган транспаранттар. Жүздөгөн адам асфальтка жатып алып, бул фразаны кайталай жаңыртышкан. Бирок тынч акциялар тез эле кагылышка, андан башаламандык жана талоончулукка өсүп кетти.

Ири калааларда коменданттык саат жарыяланды, бул да жардам бербеди. Вашингтондо митингчилер Ак үйдү курчап, ичине кирүүгө аракет кылышты. Нью-Йоркто топтолгон эл таш ыргытып, жыйырма полиция машинасын өрттөп салды. Портлендде козголоңчулар соттун имаратына өрт коюшту.

Жарандык коомго коркунуч

Адегенде АКШда көпчүлүк демонстранттарды жактап жатышкан. Жергиликтүү бийлик чагымчыларга көңүл бурбоого тырышып, полиция кызматкерлерин күч колдонбоого чакырышкан. Бирок укук коргоо органдарынын кызматкерлерине ичине өрт чыгаруучу аралашма куюлган бөтөлкөлөр ыргый баштаганда күч колдонбой коюуга болбой калган.

Миннесота губернатору Улуттук гвардияны штатка киргизген, аскерлер Лос-Анджелесте да жардамга келген. Жаш агызуучу газ колдонулуп, желим октор атылган.

"Миннеаполистеги окуялар Флойддун өлүмүнө байланыштуу нааразылык чегинен чыгып кетти. Талап-тоноолор жарандык коомго кооптуулук туудуруп, биздин калаанын турмушуна коркунуч келтирип, жашоосуна жолтоо болууда", — деп түшүндүргөн губернатор Тим Вальц.

Дональд Трамп андан да катуу чараларга барды. Президент Флойддун өлүмү "америкалыктардын үрөйүн учурган, кайгыга салып, кыжырын кайнаткан кайгылуу окуя" экенин мойнуна алган. Бирок өз убагында топтошкон элди тынчтандыра албаганына штаттардын бийлигин сындаган. Митингчилерди президент "бандиттер" деп атап, күч колдонууга уруксат берген. Ал эми солчул радикалдык топторду козголоңчуларды шыкактоого айыптап, андай кадамдарга тыюу салууга чакырган.

Жекшемби күнү коопсуздук кызматы өлкө башчысын АКШ Ак үйүнүн алдындагы бункерге жайгаштырган. Ал жактан коркунучтун мизи кайтканда гана чыга алды.

Күнөөлүүлөрдүн изине түшүп...

Ал жактагы акциялардан дароо эле россиялык изди "таап чыгышты". "Өткөн шайлоо кампаниясында россиялыктар кара активисттерге айланган. Алар азыркы башаламандыктарга да тиешеси бар экенин эсепке албай кое албайм", — деп билдирди Орлеандын жаңы мэри Марк Мориал CNN каналынын эфиринде. 2016-жылдагы шайлоого Москванын кийлигишип-кийлигишпегени көп жылдан бери изилденип, бир илинчек табылбай келгени туурасында мэр ооз ачпады.

Бир-эки күндөн кийин мындай ойду Барак Обаманын администрациясында улуттук коопсуздук боюнча кеңешчи болуп иштеген Сьюзан Райс илип кетти. Ошол эле каналдан ал айым козголоңчулар "россиялык методичка" боюнча аракет кылып жатышканын билдирди. "Тынч демонстранттар да бар. Алар адилетсиздик жана теңсиздикке каршы чыгышты. Бирок митингдин нугун бурууга аракет кылган чагымчылар да жок эмес. Алар түз эле тактикалык схемалардын орус топтому боюнча аракет кылып жатканын тажрыйбам айтып турат", — дейт Райс. "Орус изине" түшкөндөн бери америкалык маалымат каражаттары Москванын дарегине тагылган дагы бир айыптоону эстеди. Бир-эки жыл мурун вашингтондогулар россиялык хакерлер Black Lives Matter кыймылын колдоп жатышканын айтып чыгышкан. Анын активисттери да полициянын зордугуна каршы чыгышкан.

"Россиялык из" боюнча талкуулоону Трамп сынга алды. CNN муну ал беделин өстүрүү аракетинде кылып жатканын боолголоду. Москва да буга үн катты. РФ президентинин басма сөз катчысы Дмитрий Песков Россия "эч качан америкалыктардын ишине кийлигишкен эмес, азыр да кийлигишпейт", – деп билдирди.

Америкадагы поляризация

Америкалык коом өтө поляризацияланган. РФ Жогорку экономикалык мектеби улуттук изилдөө университетинин Европалык жана эл аралык комплекстик изилдөөлөр борборунун директорунун орун басары Дмитрий Суслов АКШдагы жапырт мүнөз алган протестти ушинтип түшүндүрөт. Кептин баары баалуулуктардын ажырымында, ал бийликке Дональд Трамптын келиши менен күчөгөн.

"Америкалыктардын бир бөлүгү либералдуу баалуулуктарды карманат, башка бөлүгү консервативдүү келет. Эмиграциянын тарапташтары да бар, бирок Мексика менен чек арага дубал орнотууну колдогондор да толтура. Ага протекционисттер менен глобалисттердин жаңжалын да кошкула. Миннеаполис дагы бир ирет расалык көйгөйдү козгоду. Калктын ынды кара катмары коомдун толук кандуу бөлүгү боло албады", — деп түшүндүрөт Суслов.

Коронавирус пандемиясы, серепчинин пикиринде, афроамерикалыктардын аялуулугун баса белгиледи.

"Бул инфекциядан каза тапкандар калктын ынды кара катмарынын арасында кыйла жогору. Болду-болбоду, бул – медициналык камсыздоодогу чектөөлөрдүн кесепети. Афроамерикалыктар медициналык кызматтын кымбаттыгынан, ак жуумалдарга караганда кирешеси төмөндүгүнөн улам дарылана алышпайт", — дейт Суслов.

Айыптоолорду амалдана пайдаланышмакчы

"Орус изин" издөөнү саясат таануучу бийликтин ички пикир келишпестиктерди моюнга алгысы келбегенине байланыштырат. "Америкалык элита коомунун абалы жайында, баарын бузган Трамп менен орустар деп болжойт. Эгер Трампты кетирип, "орустардын изин" алып койсо, өлкө кайра калыбына келет деп ойлошот. Калаалардагы акциялар мурдагыдай калып эбак жок болгонун көрсөтүүдө. Эч ким олуттуу реформаларды зарыл деп эсептебейт", — дейт Суслов. Райстын билдирүүсүн шайлоо алдындагы кампаниянын нугунда кабыл алуу керек деген ойдо саясат таануучу.

"Мурдагы аткаминер айым алдыдагы шайлоодо Жо Байдендин тобуна кошулууну пландап жатканын болжоого болот. Москванын дарегине тагылган айыптоолор — бул демократтардын Трампка көрсөткөн кысымынын уландысы. Алардын оюнда ал Кремль менен бирге аракет кылат", — деп белгилейт эксперт.

Байдендин жеңиши кезектеги "россиялык ишти" кайра козгоорун боолголойт Суслов. "Шайлоого таасир этүү ниети бар деп америкалыктар дароо Москваны күнөөлөп кирди. Эми андай шектенүүлөр күчөп кетти. Конгресстеги демократтар Миннеаполистеги талап-тоноочулукка да санкция сунушташы мүмкүн. Мындай аракет аны менен токтоп калбайт. Байден Москваны америкалык коомду жок кылуу аракети үчүн айыптап, муну шайлоо алдындагы тезистерге айлантууга да барышы ыктымал", — деп жоромолдойт саясат таануучу.

Бирок тышкы душманды издөө, серепчинин пикиринде, россиялык-америкалык мамиле, эл аралык коопсуздук тутумун да жакшылыкка алып келбейт. Анүстүнө, идеологиялык көндүм пикирлерди пайдалануу Американын өзү үчүн да кооптуу. Себеби протесттер да мындай "бороон" жараткан көйгөйлөр сымал реалдуу. Орус изи бар деген кине деле эч нерсени чечпейт.

Белгилер:
Дональд Трамп, күнөө, Россия, башаламандык, АКШ
Тема:
АКШда афроамерикалыктын өлүмүнөн кийинки башаламандык (44)
Тема боюнча
Расизмби же анархиябы? АКШ оңой эмес тандоо алдында турат
РФ лидери Владимир Путин Федералдык жыйынга кайрылуусунда

Россия улуттук кызыкчылыгы менен кызыл чекти өзү аныктайт. Путиндин кайрылуусу

РФ лидери Федералдык жыйынга кайрылуу жолдоду. Анда өлкө үчүн маанилүү болгон тармактар камтылган.

Владимир Путин пандемиядан кийин биринчи ирет президенттик кайрылуу жолдоду. Президенттин сөзүнүн урунттуу учурларына РИА Новости сереп салган.

COVID менен күрөш уланып жатканына карабастан, учурда туннелдин аркы учундагы шоола эмес, айттырбай келген апааттан акырындап арылуу аракеттери өтөсүнө чыгып баратканын ишенимдүү айтууга болот. Президент да өз сөзүн дал ушул нерседен баштап, пандемиянын башталышында көпчүлүк абал кандай болуп кетет деп тынчы кетип турганда кооптонгону менен Россия бул сыноодон да өтөт деген ишеними бекем болгонун белгиледи.

Бул сөздөрдө эч кандай өзүнө ашкере ишенүү же өзүн өзү мактоо жок эле, тескерисинче, Путин оор кырдаалда да элдин кайратына, демине ишенерин айткысы келди. Анткени ынтымактуу эл гана кыйынчылыкты жеңет, бул калетсиз сөз. Путин россиялыктар дал ушул ынтымагы менен көптөгөн сыноолордон майышпай өткөнүн эске салып, азыр да "жарандар, коом, мамлекет жоопкерчиликтүү болуп, бир багытта иштегендиктен кырдаалды алдын ала билип-туюп, ошого жараша аракет көрө алганына" токтолду. Биринчи планга үй-бүлө, ынтымак, бири-бирине жардам берүү, мээримдүүлүк, биримдик, башкача айтканда, "прогрессивдүү" индивидуалисттер шакаба чеккен нерселер чыкты. Путин бул бир катар өлкөлөр унутуп бара жаткан руханий байлык, тескерисинче, россиялыктарды бириктирип, күчтүү кылганын жар салып, "ушул баалуулуктар дайым корголорун" айтты.

Куру сөз менен эмес, иш менен, башкача айтканда, үй-бүлөнү жана балдарды социалдык жактан коргоонун жаңы чаралары менен колдоого алынары айтылды. Бул камкордук кризис биринчи кезекте жетишпеген турмушта жашагандарга сезилгени үчүн эмес, жок, бул элди коргоп, көбөйтүүгө багытталган стратегиялык кадам. Путиндин айтымында, мамлекеттик саясаттын артыкчылыктуу багыты.

Коронакризис Россиянын башкы көйгөйү болгон демографиялык маселени курчутту. Президент бул жааттагы абалды өзгөчө деп атап, калктын санын туруктуу көбөйтүүгө жол ача турган бир катар чараларды сунуштады. Маселени чечүү үчүн өкмөт 1-июлга чейин балалуу үй-бүлөлөрдү колдоого багытталган чаралардын бүтүндөй системасын даярдашы керек. Бул жерде башкы милдет — жакырчылыкка жол бербөө, анткени балдардын төрөлүүсүнүн өсүшү ушул нерседен көз каранды.

Путин эмнелерди сунуштады? Биринчиден, кирешеси эки жашоо минимумунан төмөн болгон толук эмес үй-бүлөлөргө 1-июлдан баштап 8 жаштан 16 жашка чейинки балдар үчүн ай сайын төлөм чегерүү. Бул каражат ага чейин белгиленген төлөмдөргө кошумча иретинде берилмекчи. Мындай колдоого башынан эле атасыз өскөн же ата-энеси ажырашкан миллиондогон үй-бүлө ээ болот.

Экинчиден, жети жашка чейинки баласы ооруп калган энеге эмгек стажысына карабастан айлык акысынын 100 пайызы төлөнөт.

Үчүнчүдөн, оор кырдаалга кабылган кош бойлуу келиндерге ай сайын төлөм чегерилет. Болочок эне мамлекеттен моралдык жана медициналык эле эмес, материалдык да колдоо болуп турарын сезиши керек. Мындай кадам биринчи жолу жасалмакчы.

Мындан тышкары, кирешенин көлөмүнө карабай балдарга ай сайын берилүүчү былтыркы төлөмдөр улантылат. Августта ар бир окуучуга 10 миң рублден төлөнүп берилмекчи.

Мындай чаралар маанилүү экени талашсыз, бирок бул жерде тенденциянын өзү башкы маселе. Путин үй-бүлө жана балдарды колдоо саясатын алдыга жылдырууда. Бул боюнча былтыр Конституцияга да өзгөрүүлөр киргенин эске сала кетели. Кийинки кайрылууларда да социалдык колдоонун жаңы формалары кирери шексиз. Анткени ушу тапта үч балалуу үй-бүлө кадыресе көрүнүш катары кабылданган деңгээлге жетүү улуттук кызыкчылык болуп турат. Мунсуз демографиялык өзгөчө кырдаалды "сындыруу" мүмкүн эмес. Эл аралык абал эмес, дал ушул жагдай бүгүнкү күндө Россия үчүн башкы чакырык. Албетте, эл аралык кырдаалдын маанилүүлүгүн четке кагуу болбойт, бирок мындан Россиянын өзүнө тикелей коркунуч жок.

Анткени өлкө ким менен эмне талашып жатканын так билип, өз коопсуздугун, өнүгүүсүн камсыздоого кудурети жетет. Кайрылуунун тышкы саясатка багытталган бөлүмү чакан, бирок эмоционалдуу, ачык болду.

Путин Россия менен өйдөсүнүп, кыр көрсөтүп сүйлөшүү майнапсыз экенин айтты. Өлкө өз позициясы менен кызыкчылыгын коргоо үчүн дайым жол табат. Андыктан президент Россияга чагымчылык кылбоону жана козутпоону талап кылды.

"Айрым мамлекеттер бир нерсе болсо эле, көп учурда эч себепсиз эле Россияны кыпчый кеткен акылга сыйгыс адат таап алды. Ким катуураак кыйкырып чыгат деп жарышкан сыяктуу".

"Токтоолук кылып, сабырдуу болуп жатабыз. Көп учурда көз жаздымда калтырып унчукпай коёбуз. Биз баары менен жылуу мамиледе болгубуз келет. Бирок иш жүзүндө эмне болуп жатканын да көрүп жатабыз: жогоруда айткандай, Россияны жөнсүз эле ар нерсеге кыпчып жатышат. Албетте, алардын айланасына Шерханды тегеректегендей эле "Табакилер" жыйналып, Киплинг айткандай, башчысына дем-күч берүү үчүн улуп-уңшуп турушат. Киплинг улуу жазуучу эле".

"Биз эл аралык аренада бардыгы менен, акыркы убакта тил табыша албай жаткан тараптар менен да жылуу мамиледе болгубуз келет. Таптакыр бет карашпай калгандан алыспыз. Бирок биздин изги ойлорубузду кайдыгерлик же алсыздык катары кабылдагандар же таптакыр алаканы үзмөкчү болгондор Россия токтоосуз жана катуу жооп берерин билиши керек".

Маселенин кабыргасынан коюлганына карабастан Путин дагы түшүнүктүүрөөк болушу үчүн минтип кошумчалады:

"Биздин коопсуздугубузга чагымчылык уюштургандар болуп көрбөгөндөй катуу өкүнөт".

Ошону менен бирге Путин эч кимди коркутуп опузалаган жок, болгону Россиянын улуттук кызыкчылыгы өткөн жерге кызыл чийин чийип жаткандарга жооп гана берди. Кызыл чийин боюнча да сөзү түшүнүктүү болду:

"Россияга карата кызыл чектен өтүү эч кимдин оюна келбейт деп ишенем. Ал чек кай жерде экенин ар бир учурда биз өзүбүз аныктайбыз".

Ооба, Россия улуттук кызыкчылыгы, орус дүйнөсүнүн кызыкчылыгы эмнеде экенин өлкө ичинде да, сыртында да өзү аныктайт. Мындай абал жагышы да мүмкүн, жакпай калышы да ыктымал, бирок моюн сунууга туура келет.

Белгилер:
мамиле, кызыкчылык, колдоо, бала, үй-бүлө, кайрылуу, Владимир Путин, Россия
Тема боюнча
Вакцина келди. Россия берген "Спутник V" "Манаска" түшүрүлгөн видео
Май куйуучу станция. Архив

Россия бензин баасын тизгиндейт. ЕАЭБде мунайдын кымбаттоосу токтойбу?

(жаңыланган 13:49 23.04.2021)
Россия бензиндин баасын кармап туруу жана ички рынокту турукташтыруу боюнча жаңы чараларды көрүүдө. Өлкөнүн өкмөтү бензиндин экспортуна утурумдук чек коюу боюнча да ойлонуп жатат.

Экономисттер Россия бийлиги жасаган кадамдардын шарапаты Евразиялык экономикалык биримдиктин өлкөсүнө да тийиши мүмкүндүгүн айтууда.

Россиядагы бензиндин баасын тизгиндөө иши ЕАЭБ өлкөлөрүнө да таасирин тийгизерин Sputnik иликтеп көрдү.

Баанын көтөрүлүшүнө себеп боло турчу нерсе

Россиянын Финансы жана Энергетика министрликтери Россиянын ички отун рыногу үчүн демпфердик механизмдин чен өлчөмдөрүн жөнгө салуу боюнча өз ара макулдашты. Бул туурасында аталган ведомствонун шейшемби күнү, 20-апрелде, биргелешип жасаган билдирүүсүндө айтылган.

1-майдан тарта ички рынок үчүн бензиндин индикативдик наркы (өкмөт аныктаган дүң баа — ред.) өзгөрүп, ал 4 миң рублге чейин түшөт. Учурда анын баасы бир тоннасына 56,3 миң сом. Мындан сырткары, 2023-жылдын 1-январынан тарта бензиндин базалык наркы жыл сайын азыркы 5 пайыздын ордуна 3 пайыздан гана индексация болуп турат.

Демпфер биринчи ирет 2019-жылы ишке кирген. Максат — 2018-жылдагы отун кризисинин кайрадан кайталанышына жол бербөө эле. Анда мунайдын дүйнөлүк рынокто кымбаттап кетишинен улам Россияда бензиндин наркы жогорулап, өкмөт нефть компаниялары менен сүйлөшүп, бааны "тоңдуруп" коюуга аргасыз болгон.

Демпфердик механизмде чет жактагы кымбат мунайдан улам нефтини кайра иштетүүчү россиялык компаниялар кенемте алат, төлөгөн салыгынын кайсы бир бөлүгү аларга кайтарып берилет. Бул төлөмдөр мунайчыларга дүйнөлүк баадан чочулабай, продукцияны ички рынокко алып келүүгө түрткү берет.

Мындай система бензиндин баасын өзүнүн чен өлчөмү менен гана көтөрүүгө мүмкүнчүлүк берет.

Мунайдын наркы инфляциянын жылдык деңгээлинен жогору өспөйт (2020-жылы өсүш 2,5 пайызды түзгөн, бул инфляциядан эки эсе төмөн), бирок дүйнөлүк баа ылдыйлаганда арзандабайт. Ошентип баа кескин "чайпалганда" да ички рынок корголгон боюнча калат.

Демпфердин өзү индикативдик эсеп жана сырткы рыноктогу актуалдуу баа менен каралат. Индикативдик баанын боло турган төмөндөөсү (тоннасына 56,3 миң рубль) деген нерсе, продукцияны дүйнөлүк баанын шартында ички рынокко алып келгенде мунайчылардын (компаниялар) кайра кайтарылган төлөмдү көбүрөөк алгандыгы. Sputnik собол узаткан эксперттердин пикиринде, мындай кадам Россиянын ички рыногунда бензиндин баасынын көтөрүлүшүн токтотууга мүмкүнчүлүк берет.

"Өкмөт кенди казууга коюлган салыкты жогорулатат. Ал арада рубль түшүп, нефть кымбаттоодо. Эгерде индикативдик бааны ылдыйлатпаганда, өлкөнүн ичине ташып келүү демпфер жасаганда деле пайдасыз болуп калмак. Андыктан муну рыноктун учурдагы шарт-абалына ылайыкташтырышты. Бензин эми арзандабай калды, бирок анын кымбатташы, кыязы, жакынкы күндөрү токтошу мүмкүн", — деген божомолун айткан Улуттук энергетика институтунун директорунун орун басары Александр Фролов.

Россиянын рыногуна удаа эле... башкалары

Быйылкы жылдын башынан тарта Евразиялык экономикалык биримдиктин мамлекеттеринде да бензиндин баасы асмандаган.

Өткөн жылы АИ-92 үлгүсүндөгү бензиндин баасы бир литрине Арменияда 2,64 пайызга, Кыргызстанда 4,3, Казакстанда 6,5, Беларуста 1,4 пайызга өскөн.

Ушул эле мезгилде АИ-95 үлгүсүндөгү бензиндин баасы бир литрине Арменияда 6,2 пайызга, Кыргызстанда 6, Казакстанда 7,9, Беларуста 1,16 пайызга көтөрүлгөн.

Армения менен Кыргызстандын рыногундагы мындай абал бул мамлекеттердин нефтини өз алдынча кайра иштетпегендигинен, аны Россиядан сатып алгандыгынан улам жаралган. Андыктан аталган продукциянын наркы мунайды кайра иштетүүчү россиялык заводдор берген баага байланыштуу болот.

Демпферди жөнгө салуу Россиянын рыногун тойгузушу, тагыраагы, толук камсыздашы керек. Ошондо гана Кыргызстанга бериле турган россиялык бензиндин наркынын түшүшүнө жагымдуу шарт түзүлөрүн Эл аралык ишкерлер кеңешинин аткаруучу директору Аскар Сыдыков билдирген.

Исполнительный директор Международного делового совета Аскар Сыдыков в офисе Sputnik Кыргызстан
© Sputnik / Асель Сыдыкова
Эл аралык ишкерлер кеңешинин аткаруучу директору Аскар Сыдыков
"Кыргызстанда бензиндин кымбатташы Россия рыногундагы дефициттин кесепети. Россияда нефть продукцияларынын тартыштыгы байкалары менен баа бир аз көтөрүлө түшөт. Бизде да мындай көрүнүш кездешип жатат, бирок бул Кыргызстанда масштабдуу болууда. Себеби бизде демпфер жок эмеспи. Кыргызстандагы нефтетрейдерлер анча кубаттуу эмес, алардын мунайды көп көлөмдө сактап турууга шарты жок, бааны жөнгө салууга кудурети жетпейт. Демпфердин жаңы чен-өлчөмдөрү бизге да шарапатын тийгизет деп өтө ишенип турабыз. Россияда бул жаатта тартыштык жок болсо, Кыргызстан бензинди арзаныраак ала баштайт", — деп түшүндүргөн Сыдыков.

Дал ушундай эле көз карашын Кыргызстандагы Нефтетрейдерлер ассоциациясынын аткаруучу директору Канат Эшатов да билдирген. Анын айтымында, өлкөдөгү отун рыногу Россия рыногунун артынан эле ээрчийт.

Исполнительный директор Ассоциации нефтетрейдеров КР Канат Эшатов
© Sputnik / Асель Сыдыкова
Нефтетрейдерлер ассоциациясынын аткаруучу директору Канат Эшатов
"Россия продукция берген бирден-бир тарап болгондуктан, биздин рынок Россияныкынан толук көз каранды. Эгерде аларда баанын өсүшү токтосо, бир нече жума айырма менен бизде да ошондой абал болуп, турукташат. Россиялык заводдор пайдалуу кенди казганы үчүн ири салыктарды төлөгөндүктөн, жыл башынан тарта бензиндин сатык баасы 4-6 пайызга өсүп кетти. Эгерде салыкчылар көбүрөөк акча кайтарып берсе, мунайды кайра иштеткен заводдор продукцияны бир аз арзаныраак сата баштайт", — деген Эшатов.

Арменияда деле ушундай абал. Республиканын рыногундагы отун продукцияларынын баасын Кыргызстандагыдай эле факторлор аныктап жатат. Алар да мунайда кайра иштете албагандыктан Россиядан келе турган нефтиге көз каранды болуп отурат.

Ал эми Казакстанда абал, тескерисинче, жергиликтүү кубаттуулуктан улам отунга болгон бардык муктаждыктарын жаап алган. Эгерде 2018-жылга чейин ачык түстөгү мунай заттарын (бензин, керосин жана дизель – Sputnik) Россиядан арбыныраак, 500 миңден 1 миллион тоннага чейин алып турган. Бирок кийинки убакта кадыресе азайтканын (2019-жылы 20 миң тоннага жакын, ал эми 2020-жылы 2 миң тоннанын тегерегинде) экономикалык баяндамачы Сергей Домнин айтып берди.

"Казакстан менен Россиянын экономикасындагы, нефть рынокторундагы өз ара байланыштарга жана жалпы чек арага карабастан обочолонуп турат. Өлкөлөрдө мунай зат боюнча рыноктун ар башка схемадагы иши, кайра иштеп чыгуудагы баалардын ар түрдүү болушу, акциз төлөмдөрү жана бензиндин чекене баасы ар башка. Казакстанда бензин ички факторлордон улам кымбаттоодо (мунай заттары менен нефтинин экспортунун көбөйүшү, салыктын өсүшү — ред.). Андыктан Россия рыногундагы кырдаал бизге таасирин тийгизе албайт", — деп эсептейт Домнин.

Россиядагы демпфер Беларустагы бензиндин кымбатташын токтото алышы арсар. Республика продукцияны мунайды кайра иштетүүчү эки заводдон чыгарат. Алар ички муктаждыкты канааттандыра турган көлөмдө (ал тургай экспортту да) гана өндүрөт.

Январдан февралга чейин 1,68 миллион тонна мунай продукцияларын сыртка саткан. Бул былтыркыга караганда 2,3 эсе көп. Ири импортёрлор Украина (546,5 миң тонна), Европа биримдиги (940,2 миң тонна) жана Улуу Британия (138,7 миң тонна) болгон.

Беларусь стратегиялык изилдөөлөр институтунун эксперти Алексей Авдониндин айтымына караганда, аларда бензиндин кымбаттап кетишине мунай заттарынын дүйнөлүк кымбаттоосу таасир этти. Ал эми Россиядагы демпферди жөнгө салуу бул тенденцияны өзгөртө албайт.

Жаңы пайда

Россиянын вице-премьери Александр Новактын суроо-талап кайнап турган учурда бензиндин сыртка чыгарууга тыюу салынбайт деген билдирүүсү Россиянын ЕАЭБ боюнча өнөктөштөрүнүн абайлаган оптимизмин жандандырышы мүмкүн.

© Sputnik / Максим Блинов
Россиянын вице-премьери Александр Новак
"Бул маселени жакында талкуулайбыз. Энергетика, Экономикалык өнүгүү министрликтеринин, Монополияга каршы федералдык кызматтын сунуштарын угуп, чечимди биргелешип кабыл алабыз. Себеби анын терс таасирлери болушу мүмкүн, тагыраагы, компаниялар өндүрүш көлөмүн төмөндөтүп жибериши ыктымал", — деп айтканын "Интерфакс" агенттиги жазган.

ЕАЭБ мамлекеттерине мындай тыюу салуу киреби же жокпу Новак так айткан жок.

Sputnik сурамжылаган эксперттердин пикиринде, экспорттук кандай гана чектөөлөр болбосун соңку жылдардагы тажрыйба көрсөткөндөй Бажы биримдигинин курамындагы мамлекеттерге тиешелүү болбойт.

Мындай болгон учурда Армения менен Кыргызстанга бериле турган бензиндин көлөмү азайбастан, көбөйүшү мүмкүн. Жыйынтыгында демпфердин жаңыланышы менен кош натыйжа болуп, отун рыногу толот. Бул — бензинди эң акыркы болуп колдонгондордун чөнтөгүнө, тагыраагы, бензиндин баасына оң таасирин тийгизет.

Белгилер:
мунай, эксперт, кымбаттоо, баа, бензин, Беларусь, Казакстан, Армения, Россия, Кыргызстан
Тема:
ЕАЭБдеги Кыргызстан
Тема боюнча
Күйүүчү май өлкөнүн кайсы аймагында баарынан кымбат сатылууда. Статистика
Кемпир-Абад суу сактагычы. Архив

Өзгөндүктөр да жер берүүгө каршы чыгып, Кемпир-Абаддын жээгине боз үй тикти

(жаңыланган 15:18 23.04.2021)
Жер берүүгө нааразы болгон тургундар Камчыбек Ташиевдин келишин талап кылып, беш күндүк убакыт беришти.

БИШКЕК, 23-апр. — Sputnik. Өзгөн районунун жашоочулары Кемпир-Абад суу сактагычына караштуу жердин Өзбекстанга берилишине каршы болуп акцияга чыгышты.

Аталган суу сактагыч райондун бир нече айылдары менен чектешет. Кызыл-Октябрь жана Кароол айыл өкмөттөрүнүн тургундары бул жактан жер берүүгө каршы болуп акцияга чыгышкан. Алар Кемпир-Абад суу сактагычынын жээгине дөбөгө боз үйлөрдү тигишкен.

Элдин талабын угуу үчүн өкмөттүн Ош облусундагы өкүлүнүн орун басары Бактыбек Алайчиев барды.

Бирок чогулгандар анын жообуна канааттанбай, Мамлекеттик чек араны делимитация жана демаркациялоо боюнча өкмөттүк комиссиянын жетекчиси, УКМК төрагасы Камчыбек Ташиевдин келишин талап кылышты.

Натыйжада беш күндүк убакыт берилип, 28-апрелде Ташиевди күтмөй болушту. Ага чейин кошумча боз үй тигип, кайтарып отуруу чечимин кабыл алышты.

Белгилер:
суу сактагычы, суу, Берүү, жер, Боз үй, Өзгөн
Тема боюнча
Ташиев Савайга барып жер берүүгө каршы чыккан эл менен жолукту
Сууну Өзбекстан башкарып калбайбы? Өкмөттүн жооптуу өкүлү менен видео маек