Колун дезинфекция кылып көчөдө бараткан англичандар. Архивдик сүрөт

ДССУ Европада коронавирус боюнча кырдаал начарлай баштаганын жар салды

133
(жаңыланган 08:46 18.09.2020)
Коронавирус 25 жаштан 41 жашка чейинкилердин арасында көп катталууда. Буга байланыштуу адис COVID-19 менен күрөшүүдө бардык Европа мамлекеттерин тилектеш болууга чакырды.

БИШКЕК, 18-сен. — Sputnik. Европада коронавирус боюнча кырдаал начарлай баштады. Бирок дүрбөлөңгө түшүүгө негиз жок. Бул тууралуу Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмунун Европадагы аймактык директору Ханс Клюгге билдиргенин РИА Новости жазды.

"Биз оор абалга туш болгону турабыз. Коронавирус жуктурган жаңы учурлардын саны март айындагыдай кайра өсө баштады. Эске салсак, мартта Европада бейтаптардын саны өсүп, оорунун көбөйгөн убагы болгон. Европа мамлекеттеринин теңинен көбү акыркы эки жумада ооругандардын саны 10 пайызга өскөнүн айтты", — деди ал.

Клюгге белгилегендей, коронавирус 25 жаштан 41 жашка чейинкилердин арасында көп катталууда. Буга байланыштуу адис COVID-19 менен күрөшүүдө бардык Европа мамлекеттерин тилектеш болууга чакырды.

Адис: коронавируска каршы эмдөө жүрмөйүн экинчи эмес, онунчу толкун да болот

"Коронавирус боюнча эреже, сунуштар мурдагыдай эле. Эгер силер аралыкты сактай албасаңар, анда бет капты сөзсүз тагынуу керек. Абал начарлай баштаганы менен дүрбөлөңгө түшүүгө негиз жок", — деди Клюгге.

Буга чейин Австриянын канцлери Себастьян Курц өлкөдө коронавирустун экинчи толкуну башталганын айткан.

133
Белгилер:
Дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюму, кайрылуу, оору, коронавирус, Европа
Тема:
Дүйнөгө жайылган коронавирус (1389)
Тема боюнча
ДССУ акыркы суткада COVID жуктургандардын рекорддук көрсөткүчүн каттады
ДССУ коронавирус акыркы пандемия эмес экенин жар салды
Космостон жердин көрүнүшү. Архив

Жердин температурасы үч миллион жылдан бери жогорку көрсөткүчкө жетти

95
БУУнун башкы катчысы адамзат жардын кырында турганын айтып, калабанын алдын алуу үчүн дүйнө эли таза жана жашыл жолду тандап, биргелешип иш алып барышы керектигине токтолгон.

БИШКЕК, 7-май — Sputnik. Өткөн жылы Жердин температурасы үч миллион жылдан бери жогорку көрсөткүчкө жетип, адамзатты климаттык кыйроого жакындатты. Бул тууралуу БУУнун башкы катчысы Антониу Гутерреш "Петерсбергский климатический диалог" форумунда сүйлөп жатып айтканын РИА Новости жазды.

"Өткөн жылы дагы күтүүсүз климаттык өзгөрүүлөр, кырсыктар көп болду", — деди Гутерреш.

Анын айтымында, абада көмүр кычкыл газынын концентрациясы 148 пайыз болуп эң жогорку тепкичке жеткен.

Гуттереш бул үч миллион жылдан берки эң жогорку көрсөткүч экенин белгилеген. Ага чейин Жердин температурасы үч градуска, деңиз деңгээли 15 метрге жогору болчу.

БУУнун башкы катчысы адамзат жардын кырында турганын айтып, калабаны алдын алуу үчүн дүйнө эли таза жана жашыл жолду тандап, биргелешип иш алып барышы керектигине токтолгон.

95
Белгилер:
БУУ, температура, жер, Антониу Гутерриш
Тема боюнча
Гутерриш дүйнө туңгуюкка кептелгенин айтып, эл башчыларына сунуш берди
Жаңы зеландиялык трансгендер оор отлетчи Лаурель Хаббард. Архив

Эркек киши Олимпиадада аялдар менен күч сынашат

94
(жаңыланган 10:02 07.05.2021)
Лаурель Хаббард 12 жыл мурда операция жасатып, жынысын алмаштырган. Ага чейин ал Гэвин деген ысым менен жашап, өз өлкөсүндө эркектер арасында алдыңкы оор атлетчи болгон.

БИШКЕК, 7-май — Sputnik. Жаңы зеландиялык оор отлетчи Лаурель Хаббард тарыхта Олимпиада оюндарына катышкан алгачкы трансгендер болуп калганы турат. Бул тууралуу The Guardian жазды.

43 жаштагы спортчу азырынча Жаңы Зеландиянын оор отлетика боюнча кыз-келиндер курама командасына расмий түрдө кабыл алына элек. Бирок Эл аралык олимпиада комитетинин жаңы эрежелерине ылайык, ал аялдар менен күч сынашып калышы толук мүмкүн.

Лаурель Хаббард  12 жыл мурда операция жасатып, жынысын алмаштырган. Ага чейин ал Гэвин деген ысым менен жашап, өз өлкөсүндө эркектер арасында алдыңкы оор атлетчи болгон.

Коомдук уюмдар анын аялдар арасында күч сынашына каршы болуп келет. Анткени спортчу расмий түрдө аял болгону менен факт жүзүндө дене түзүлүшү жана күчү эркектикиндей деп эсептешет.

Ал буга чейин Самоада өткөн кыз-келиндер мелдешине катышып, эки алтын, бир күмүш утуп алган.

94
Белгилер:
аял, оор атлетика, эреже, олимпиада, трансгендер, эркек
Тема боюнча
Модель болгусу келген кечил бала жынысын алмаштырып, подиумга чыкты

Окуучу кезде өзүм каччумун, азыр 8 балам менен качып жүрөм. "Чек арачы" эненин муңу

0
(жаңыланган 15:59 07.05.2021)
Катуу атып жатты, биз суу өткөн каналдын астына жашындык. Өзүм окуучу кезде дагы качар элем, азыр да сегиз баламды ээрчитип качып жүрөм. Тынч жашоо болбой калды, биз да эл катары жашагыбыз келет. Ушинтип сөзүн баштады муңайган "чек арачы" энелер.

Кыргыз-тажик чек арасындагы жаңжал маалында Баткендин 14 айылынын 40 миңден ашуун жашоочусу мектептерге, бирөөлөрдүн үйүнө эвакуацияланды. Бул учурда "Алтын-Бешик" мейманканасы 196 адамга кучагын жайып, акысыз карап жатат. Алар улгайган ата-апалар, аялдар жана балдар. Азык-түлүк, кийим-кече, гуманитардык жардам менен камсыздалууда.

Sputnik Кыргызстандын кабарчыларына Баткен районунун Ак-Сай, Көк-Таш айылдарынан келген аялдар кантип качканы тууралуу айтып беришти.

"Алар өтө күчтүү курал менен атышты. Дароо эле миномёт, гранатомёт дейби, ушундай куралдар менен ата баштады. Биз качып чыкканга жетишип калдык. Каналдын астында суу өтө турган туннелдин астына жашынып жан сактадык", — деди Көк-Таш айылынын тургуну Асылкан Халматова.

Гүлайым Сатарова Тажикстан менен чектешкен Ак-Сай айылында жашайт. Ал балдарын ээрчитип таң атпай качып жөнөгөн, дагы деле коркуп турганы көзүнөн байкалып турат.

"Эртең менен ооз бекиткенден кийин "балдарыңарды даярдагыла, алып чыгып кетет" деген имиш болду. Балдарым уктап жаткан, тургузуп даярдап, коңшулар топтошуп бир жерде турдук. ӨКМдин балдары келип бирден-экиден маршруткага салып жатты. Ал эми жетишпей калгандары Рават айылына качты. Жетишкени Баткен элине (шаарына) келди", — деп эскерет айыл тургуну.

Сатарова жети кыз, бир уулдун энеси, жолдошу чек ара заставасында иштейт. Ал сегиз баласын ээрчитип, буга чейин бир нече ирет качканын айтып берди. Мындай жаңжал өзүнүн бала кезинен бери токтобой жатканы ызалантат.

"1989-жылы мен 4-класстагы кыз элем, тажиктер менен чыр чыгып элди вертолёт менен эвакуациялаган. Бүгүнкү күндө балдарыбыз да ушинтип качып жүрөт. Былтыркы урушта балдарды үйгө калтырып, чоң кызымды тосуп алганы Ошко баргам. Аэропортко жеткенде артыбыздан чалып "башталып кетти, атышып атат" дешти. Эне үчүн ал убакты элестетип көргүлөчү. Үйгө жеткенге чейин канча нервим кетти, күйгөндөн суу иче берип азыр ден соолугумдан айрылып калдым, чынын айтсам. Кудайга шүгүр, коңшулар балдарымды коопсуз жайга алып чыгыптыр. Баары бир өз көзүң менен көрмөйүнчө кыжалат болосуң. Акыркы ирет таштаганым ошол болду, ошондон бери балдарымды таштай албайм", — деди Сатарова.
Пустая улица села Ак-Сай во время военного конфликта с Таджикистаном
© Sputnik / Эламан Карымшаков
Военный конфликт в Баткенской области на границе с Таджикистаном

Бул үй-бүлөнүн турак жайы чек арага бет маңдай, жолдун боюнда жайгашкан. Ошондуктан да ээн-эркин жашап, балдарды көчөгө чыгаруу бир топ кооптуу экенин белгиледи.

"Дагы деле кооптуу, барсак кантип жашайбыз, билбейм. Айрыкча энелер үчүн кыйын экен, түн уйкуда дагы башталып кетсе кантем деп ойлоносуң. Буга чейин мен бир нече ирет качып көрдүм. Балдарым өтө жаш эле, бирин алсаң бири калып кетет, өкүрүп-бакырып ыйлап дагы жүрдүм. Мен дагы эл катары кеңири, коркпой-үркпөй, тынч жашасам дейм. Өзгөчө кыздарымдан корком, тажикстандыктар ары-бери өтүп тийише берет экен", — деп муңайды эне.

Ал эми аксайлыктар үчүн мал кармоо чоң тобокелчилик экенин айтат. Себеби коңшу өлкөнүн чегине өтүп кеткен мал кайтпайт экен.

"Мал кармасаң өзүңө жакшы эмеспи. Бирок Тажикстанга кирген мал ошол бойдон жок болуп жатты да. Коңшуларыбыз беш-алтыдан жоготту, кээде короосунан жылкыларды айдап кеткен учурлар болду. Бирок биздин бийлик тараптан бири дагы кайтарылбады. Алардын малы кирип кетсе биз, кыргыз, кең пейил эл экенбиз "тиги жерде тажиктин малы бар экен, айтып койгула, келип алып кетсин" дейбиз. Биз бирөөнүн малын мал кылганды жактырбайт экенбиз", — деди Сатарова.
Айыл окмоту села Ак-Сай во время военного конфликта с Таджикистаном
© Sputnik / Эламан Карымшаков
Военный конфликт в Баткенской области на границе с Таджикистаном

Асылкан Халматова кыргыз-тажик чек арасындагы жаңжалда тараптар алгач бири-бирине таш ыргытуу менен чектелсе, эки-үч жылдан бери курал колдонула баштаганына тынчсызданат.

"Бизге бийлик ушул чек араны чечип берсе, зым тор тартып эле тосуп таштасынчы. Болбосо мындай кайталана берет. Барган сайын күчөп жатат. Биринчи 1988-жылы башталган, Курман айт күнү тажиктер чыгып кетмен, күрөк, таш менен чабышкан. Биздин айылдар шахмат түрүндө жайгашкан. Суунун башы сыяктуу жакшы жерлерибизди алып калып, башка жагын алмашса деле макулбуз. Биз тынч жашагыбыз келет. Бийликтен ошону талап кылабыз", — деди Халматова.

Гүлайым Сатарова тажик тарап менен чыр алгач Ак-Сай айылында гана болсо, акырындап отуруп Көк-Ташка жетип, анан Лейлек районуна өткөнүн белгилейт. Бизден кийин башка айылдарда дагы тынчтык жок болуп калды дешти энелер.

"Алардын максаты эле кичине-кичинеден басып, жерлерди ала бериш экен. Кысым кылып жатып, бир канча жерлерди алып койду буга чейин. Кийин эл жапа тырмак чыгып, бербей тирешчү болду. Ак-Сайдын жайыты кенен, суунун башы. Биздин эл кетсе, каргаша болгон "Головнойдогу" суу Төрткүлгө келбей калат. Ал жер жөн эле өтүп кетет да. Тажикстан көз карандысыз болуп, ээн-эркин каттап калат. Азыр ошол жерде Ак-Сай эли турган үчүн алар кичине сестенип турушат. Канча жылдан бери Ак-Сайды жок кыла албай жатышат", — деди Сатарова.
Жители села Ак-Сай во время военного конфликта с Таджикистаном
© Sputnik / Эламан Карымшаков
Военный конфликт в Баткенской области на границе с Таджикистаном

Белгилей кетсек, Тажикстан менен чектешкен аймактагы куралдуу кагылыштан 190 кыргызстандык жабыркаган. Анын 36сы курман болуп, дагы 154 киши түрдүү жаракат алган.

Өкмөт талкаланган, өрттөлгөн бардык турак жайларды мамлекеттин эсебинен тургузууну убадалады. Ал эми каза болгон адамдардын жакындарына 1 миллион, жарадарларга 50-100 миң сомдон берилери айтылды.

0
Белгилер:
эвакуация, Тажикстан, коркуу, турак үй, Жаңжал, качуу, бала, эне, Ак-Сай, Баткен
Тема:
Баткендеги кыргыз-тажик жаңжалы
Тема боюнча
Чек ара жаңжалынан жабыркаган айылдарда аткарыла турган иштердин тизмеси
Марипов: чек ара чырынан талкаланган объектилерди оңдоого 700 млн. сом бөлүндү