Россиянын атомдук муз жаргыч кемеси. Архив

"Орустарда ондоп саналат, бизде экөө": АКШ Россиядан кай багытта артта калган?

315
Америкалыктар Арктикадан тездик менен кол жууп келет. Сенаттын куралдуу күчтөр боюнча комитетинин мүчөлөрү Рожер Уикер жана Дэн Салливан АКШны түйшөлткөн ушундай бүтүмгө келишкен.

Сенаторлордун пикиринде, Кошмо Штаттарга Түндүк жарым шарда иштөөгө жөндөмдүү муз жаргычтар тартыш, ал эми Россия бул багытта кыйла алдыда. Муз жаргыч жана ири мамлекеттердин кызыкчылыгын жайылтууда алардын ролу туурасында Андрей Коцтун макаласы РИА Новости сайтына жарыяланган.

Жалгыз муз жаргыч

Уикер менен Салливан Москванын 40 кемеге эсептелген, дүйнөдөгү эң чоң муз жаргыч флотко ээ экенин айтышат. Салыштырсак, АКШнын Жээктеги коргоо командачылыгынын болгону эки — Polar Star жана Healy муз жаргычы бар. Анан калса, экинчиси, бортунан өрт чыккандыктан, ушул тапта оңдолууда.

Экономикалык жана аскердик күчтүү державага бир муз жаргыч аздык кылат. Арктикага көзөмөл жүргүзүү табигый бай ресурстарга, Евразиянын түндүгүндө туруктуу аскердик катышууга жол ачат. Эксперттер быйыл жайда Алясканын жээктеринен анча алыс эмес жерде Россиянын Аскер-деңиз флоту кансыз согуштан бери боло элек ири машыгууну өткөргөнүн да эске салды. Мындан сырткары, Москва соңку жылдары Арктикада Советтер Союзу таркагандан кийин ээн калган 50 чакты аскердик объектини кайра калыптандырды. Ал жакка кайрадан күчтөрдү жана куралдарды жайгаштырды. Кытай да өз кезегинде муз классындагы эки кеме куруп, аймакты экономикалык "Полярдык жибек жолу" катары карай турганын жашырбайт. Арктика багытында америкалыктар "бечара туугандай" абалда калганы анык.

АКШ сланецчилерин мунай үлкөндөрү куткарууда. Өздөрү "чөгүп" кетпегей эле

Июнь айында эле АКШ президенти Дональд Трамп курамы кең муз жаргычтар флотун куруу зарылдыгын билдирген. Америка бийлиги жаңы алты кеме, анын ичинде аталган өлкөдө 40 жылдан бери курула элек оор класстагы кемени куруу программасын киргизишти.

Конгресс негизги муз жаргычты каржылады, ал деңизде 2024-жылы сыналууга тийиш. Аны менен катар Жээктеги коргоо командачылыгы экинчи кемеге да каражат сурады. Азырынча сенаторлор Polar Star муз жаргычынын иш мөөнөтүн жок эле дегенде 2023-жылга дейре узартууга туура келерин маалымдашат. Кеме кылым башында эле ресурсун иштетип койгонун эске алсак, Арктикада АКШнын үстөмдүк кылышын камсыздоого Polar Star муз жаргычынын дарманы жетпейт.

Муз армадасы

Россия эч качан муз классындагы кемелердин курулушун токтоткон эмес. 21-октябрда 22220 долбоорундагы негизги атомдук "Арктика" муз жаргычы пайдаланууга берилди. Кеме ар бири 175 мегаватт жылуулук кубаттуулуктагы РИТМ-200 реакторлуу эки энергетикалык түзүлүш менен жабдылган. Бир жарым-эки узелдик ылдамдыкта 2,8 метр калыңдыктагы музду жиреп сүзө алат.

Океанда да, дайралардын агымдарында да иштей алат. "Атомфлот" аталган долбоордун дагы төрт, атап айтсак, "Сибирь", "Урал", "Якутия" жана "Чукотка" кемелерин алабыз деп турат. Биринчи экөөнүн 2021-2022-жылдары пайдаланууга берилиши күтүлүүдө.

"Сууга "Арктика" муз жаргычынын кое берилиши — бул ата мекендик верфтерде абдан көлөмдүү, анан калса оригиналдуу кеменин батыш технологиялары жана анын компоненттери колдонулбастан курулушу тегин окуя эмес, — деп билдирди Аскердик-саясий изилдөөлөр борборунун директору Алексей Подберезкин. — Башкысы — саясий мааниси. Жаңы муз жаргычтардын сериясы жакынкы жылдары курулуп, Россия Түндүк деңиз багыты боюнча терең суу тилкелеринде эле эмес, алда канча маанилүү, майда сууларда да кырдаалды көзөмөлдөй алмакчы. Эми биз Түштүк-Чыгыш Азия жана Азия-Тынч океан аймагынан Европага, болгондо да жыл бою транспорттук коридорду камсыздай алабыз".

Атомдук муз жаргычтар — аймакта кандай гана аскердик жана жарандык курулуш болбосун, ийгиликтин кепили. "Арктикадан" сырткары, Россия 75 миң аттын күчүндөй бар кубаттуулуктагы өзөктүк энергетикалык түзүлүш менен жабдылган кош реактордуу эки кемеге ("Ямал", "Жеңишке 50 жыл"), 50 миңдей аттын күчүнө тете кубаттуулуктагы тек реактордуу түзүлүшү бар эки муз жаргычка, 40 миң аттын күчүнө барабар кубаттуулуктагы реактордуу түзүлүш орнотулган "Севморпуть" атомдук лихтеровозу жана технологиялык тейлөөчү беш кемеге ээлик кылат. "Советтер Союзу" муз жаргычы азыр эксплуатациялык резервде. Дизелдик-электрдик кемелерди эсепке албаганда да бул – кыйла таасирдүү арктикалык флотилия (кемелер отряды). Соңкуларына, маселен, 2017-жылы Түндүк флоттун курамына кирген абдан заманбап "Илья Муромец" таандык. Ал метрге чейинки калыңдыктагы чылгый муз талаасында иштей алат. Арктикалык суулар аркылуу кемелерди узатуу өңдүү негизги функциясын аткаруудан тышкары, кеме күчтөрдүн арктикалык тобуна жүк жеткирет.

"Россия колдонуп келет": америкалыктар өздөштүрө албаган курал

Долбоор борттук куралдануунун монтажын, атап айтканда, АК-630, АК-230, АК-306 ыкчам ок атуучу артиллериялык түзүлүштөрдү куроого багытталган. Теория боюнча муз жаргычты сокку уруучу аскердик кемеге айлантууга болот, ал үчүн кемеге каршы коргонуу ракеталары менен гана жабдуу жетишерлик.

Дайым алдыңкы сапта

Россия муз классындагы кемелерди курууда башка өлкөлөрдөн дайым алдыда келген. 1864-жылы пайдаланууга берилген "Пайлот" куткаруучу бурама буксири заманбап типтеги биринчи муз жаргыч болгон. Атайын маңдайкы бөлүгү музга карай "сойлоп", өз салмагы менен аны жарууга мүмкүндүк берген.

Бул конструкция эл аралык баага татыган. 1871-жылдын кышында германиялык өкмөт Россиядан муз жаргычтын чийимин сатып алган. Анткени катуу сууктан улам аймакта соода толук токтоп калгандыктан, Гамбург портунун акваториясы жана Эльбаны муздан арылтууга туура келген. Кийин Дания, Швеция жана АКШ ишкерлери да немецтерден өрнөк алышкан.

Дүйнөдөгү биринчи атомдук муз жаргыч да СССРде курулган, аны "Ленин" деп аташкан. Атомоходду Деңиз флоту министрлигине 1959-жылы өткөрүп беришкен. Ал гигант түндүк кеңдиктериндеги навигацияны бир топ узарткан.

"Ленин" алты жыл аралыгында эле 82 миңден ашуун деңиз милин сүзүп, өз алдынча 400дөн ашуун кемени алып өткөн. 1989-жылы аталган муз жаргыч Мурманскидеги түбөлүк кеме токтотуучу жайга коюлуп, федералдык маанидеги маданий мурас эстеликтеринин бирдиктүү реестрине киргизилген.

Россия — лихтеровоз-муз жаргычты пайдаланган жалгыз өлкө. Сыйымдуулугу 61,88 миң тонна "Севморпуть" муз жаргычы — 1988-жылы пайдаланууга берилген ири транспорттук кеме. Метрлик калыңдыктагы музду өз алдынча жиреп өтө алат. Бул учурдагы атомдук күч түзүлүшү бар жалгыз иштеп турган жүк ташуучу кеме болуп саналат.

315
Белгилер:
муз, Арктика, Россия, Америка
Тема боюнча
"Жок дегенде аракет кылып көрүш керек". СНВ-3 макулдашуусун узартуу боюнча пикир
Суверенитетти коргоо: россиялык С-500 абадан коргонуу тутумун кимдер сатып алат?

Антонина Шевченконун учакты башкарып, асманда калкыган видеосу

44
UFC уюмунун кыргызстандык мушкери Антонина Шевченко бир моторлуу учакты өзү баштарып, чакан авиациядагы жолу тууралуу кеп кылган берүү даярдалды.

"Путь Пилота" YouTube каналына "Пантера" каймана аты бар мушкер кыздын чакан авиациядагы жолу, өзү сатып алган учагы жана кантип учкуч болуп калгандыгы тууралуу айтып берди.

Спортчунун айтымында, ага учкуч болуу идеясы келгенине көп болгон. Бирок ал кыялын ишке ашырууну АКШга барганда көздөй баштаган. Былтыр февраль айында Лас-Вегас шаарында учкучтар мектебине барган. Алгачкы ирет сентябрь айында өз алдынча учуп, декабрда жеке учкучтун сертификатын алган.

Антонина Шевченко — UFC уюмунун кыргызстандык мушкери, белгилүү спортчу Валентина Шевченконун бир тууганы.

44
Белгилер:
Берүү, видео, Учкуч, Антонина Шевченко
Тема боюнча
Майянын кашын жарып салды. Шевченко чемпиондугун коргогон беттештин видеосу
SpaceX жана Tesla компанияларынын башчысы Илон Маск. Архив

Илон Маск Билл Гейтстен озуп кетти. Дүйнөдөгү эң бай адамдардын жаңы тизмеси

166
(жаңыланган 11:30 24.11.2020)
Бул жылы Илон Маск алдыга секирик жасап, рейтингд экинчи орунга илинди. Биринчиде дагы деле Amazon компаниясынын негиздөөчүсү Джефф Безос калууда.

БИШКЕК, 24-ноя. — Sputnik. SpaceX жана Tesla компанияларынын башчысы Илон Маск Microsoft ишканасынын негиздөөчүсү Билл Гейтсти артта калтырып, дүйнөдөгү эң бай адамдардын тизмесинде экинчи орунга чыкты. Бул тууралуу Bloomberg Billionaires Index (BBI) рейтингине шилтеме берип РИА Новости жазды.

Масктын байлыгы бир жыл ичинде 100,3 миллиард долларга өсүп, учурда 127,9 миллиард долларга жетти. Үчүнчү орунга түшүп калган Билл Гейтстин капчыгында 127,7 миллиард доллар бар.

Биринчи орунда мурдагыдай эле Amazon компаниясынын негиздөөчүсү Джефф Безос калууда. Анын байлыгы 182 миллиард долларга жетти.

Ошондой эле эң бай адамдардын бештигине Louis Vuitton Moët Hennessy компаниясынын президенти Бернар Арно жана Facebook тармагынын негиздөөчүсү Марк Цукерберг кирет.

Бул жылы чоң ийгиликке жетишкен Илон Масктын Tesla Motors компаниясы 2003-жылы негизделген. Ал негизинен электромобилдерди жана ага тиешелүү жабдууларды өндүрөт.

166
Белгилер:
рейтинг, байлык, Жефф Безос, Билл Гейтс, Илон Маск
Тема боюнча
Amazon негиздөөчүсүнүн мурдагы жубайы дүйнөдөгү эң бай аял болду
Жогорку Кеңештин депутаты Өмүрбек Текебаев. Архив

Сот Текебаев эмнеге депутаттык мандатынан ажырап жатканын түшүндүрдү

0
(жаңыланган 15:57 24.11.2020)
Сот Текебаевге мандатын кайтарып берүү боюнча Борбордук шайлоо комиссиясы чыгарган токтомун жараксыз деп тапкан.

БИШКЕК, 24-ноя. — Sputnik. Бишкек шаардык административдик соту Жогорку Кеңештин депутаты Өмүрбек Текебаевди мандатынан ажыратуу боюнча чыгарган чечимине түшүндүрмө берди.

Анда сот кечээ, 23-ноябрда, Текебаевге мандатын кайтарып берүү боюнча Борбордук шайлоо комиссиясы чыгарган токтомун жараксыз деп тапканы айтылат. БШК өзүнүн токтому менен "КР президентин жана Жогорку Кеңештин депутаттарын шайлоо жөнүндө" Конституциялык мыйзамды бузганы белгиленет.

Аталган токтомдо жазылгандай 2017-жылы Текебаевге карата соттун айыптоо өкүмү чыкканына байланыштуу анын депутаттык укуктары мөөнөтүнөн мурда токтотулуп, мандаты партиянын кийинки тизмесинде турган талапкерге берилген. Бирок 2019-жылы Текебаевге чыккан өкүм Жогорку сот тарабынан жокко чыгарылып, жаңы жагдайларга байланыштуу ишти кайра кароого жөнөтүлгөндүктөн БШК мандатын кайтарып берген.

Ошондой эле Текебаев мандат алышы үчүн Жогорку Кеңештин бир депутаты кызматын тапшырганы кошумчаланган.

"Деген менен "КР президентин жана Жогорку Кеңешти шайлоо жөнүндө" Консититуциялык мыйзамдын 5-беренесинин 3-бөлүгүндө депутат мөөнөтүнөн мурда кызматтан кетсе, анын ордуна партиянын кийинки тизмесиндеги адам мандат алышы керек. Ал эми Өмүрбек Текебаев андан кийинки сапта турган эмес. Дал ушундай мыйзам бузуу аныкталганы үчүн сот БШКнын токтомун жокко чыгарды", — деп айтылат маалыматта.

Буга чейин активист Темирлан Ормуков саясатчы мыйзамсыз түрдө мандатын кайтарып алганын айтып сотко кайрылган.

Өмүрбек Текебаев "Коррупция" беренеси боюнча соттолгонунан улам ажыраган мандатын кайтарып алуу боюнча арызын берген. Буга ага карата чыккан өкүм жокко чыгарылып, ишти кайра башынан кароого жөнөтүлгөнү негиз болгон. Борбордук шайлоо комиссиясы саясатчынын арызын 15-октябрда канааттандырып, Текебаев кайра депутат болуп парламентке кайтып келген.

0
Белгилер:
депутат, мандат, чечим, сот, Өмүрбек Текебаев
Тема боюнча
Жапаров дайындаган кадрлар. Кызматка келген достору, үзөңгүлөштөрү
Текебаев: окуучум туура баа берди, жаңы Конституциянын долбоору — "урод"