Демократиялык партиядан талапкерлер Жо Байден

Байдендин тушунда да санкциялар Россияны азапка салабы?

309
(жаңыланган 12:22 13.11.2020)
АКШ бийлиги келерки жылы алмашат, бирок мурдагы президентке караганда Жо Байден Россияга катаал болору эмитен эле белгилүү. Жакындагы эле радикалдуу — тозоктун санкциялары атыккан чараларды дал демократтар сунуштаган.

Андай абал россиялык экономикага кандай коркунуч туудурары тууралуу Наталья Дембинскаянын макаласы РИА Новости сайтына жарыяланган.

Мамлекеттик карыз

"Россияга карата позиция олуттуу түрдө катаалдашын күтүп жатабыз. Байдендин командасынын Москвага жек көрүүсү чындап эле таң каларлык", — деп келтирет Вашингтондогу жогорку кызматты ээлеген дипломаттын сөзүн Financial Times басылмасы. Бирок саясий декларациялар – өзүнчө маселе. Байден канчалык согушчул болбосун, Вашингтондун Россиянын экономикасына сезилерлик зыян келтирчү каражаттары анчалык деле арбын эмес экенин белгилейт Bloomberg.

Эң олуттуу коркунуч — россиялык карызга салым (федералдык зайымдын облигациялары – ФЗО) кошууга тыюу салуу. Бирок биринчи кезекте мындан америкалык инвесторлор – баалуу кагаздардын ири кожоюндары жабыр тартат. Анан алар Байдендин администрациясын сотко бериши мүмкүн. Ал гана эмес Россия ага жооп иретинде АКШнын казыналык облигациялардан биротоло арылары шексиз. Олчойгон мамлекеттик карыз жана бюджетте ири таңсыктык болуп турган шартта мунун Ак үйгө зарылдыгы жок.

"Америкалыктар Алексей Навальныйды ууландыруу боюнча болжолдуу аракети үчүн ушундай эле европалык санкцияларды сөзсүз киргизет. Бирок кеп тармактык эмес, персоналдык чектөөлөрдө.

Андан ары Моска менен диалогду калыптандыруу аракети жасалат, Вашингтондун саясаты ошол процесстин жыйынтыгына жараша болмокчу", — деп боолголойт Орус-азиялык өнөр жай союзунун президенти Виталий Манкевич. Анын көз карашында Россиянын мамлекеттик карызына кызыл чийинден чыкккан учурда гана тыюу салынат.

Путиндин Байденди куттуктоосуна себеп жок

"Түндүк агым — 2"

"Түндүк агым – 2" долбооруна кысым көрсөтүү күчөйт окшоп калды. 2016-жылы эле

Байден Европа үчүн россиялык энергетикалык долбоордун начар экенин айткан. "Бул акыры Украинаны туруксуздаштырат. Ал эми Европага диверсификацияланган газ жабдуучулар зарыл", — деп билдирген ал Кошмо штаттардын вице-президенти болуп турган кезинде.

Октябрдын ортосунда демократтын шайлоо штабы талапкердин позициясы өзгөрбөгөнүн, ал россиялык газ түтүгүнө дале каршы экенин жана Европанын энергетикалык көз карандысыздыгын бекемдөөгө умтуларын кайрадан эскерткен. Бирок мунун баары сөз бойдон калып, ал эми АКШнын жаңы президенти Россия менен соодалашып, долбоорго каршылыгынан баш тартары деле мүмкүн.

Америкалык Виргиния штатынын мурунку сенатору Ричард Блэк Байден курулушту бүткөрүү жөнүндө Москва менен "тымызын" макулдашарын айтат. Ордуна Вашингтонго пайданы соодалап алууга аракет кылат.

АКШдагы шайлоонун күңгөй-тескейи: өлкө келечегине азыртан абай салганда

Жашыл багыт жана ОПЕК

Байдендин президенттигинин дагы терс аспектиси — жашыл курс аталган энергетикалык саясат. Ал 2035-жылга чейин экологиялык таза энергетикага өтүүгө эки триллион доллар бөлүүнү, ал эми 2050-жылы энергетиканы чыгындысыз кылууну пландоодо.

"Байдендин болжонгон жеңишинин көрүнүктүү бенефициарлары кайра калыптанып жаткан компаниялар, инфраструктуралык сектор. Мунай-газ, фармацевтикалык компаниялар начар абалда калат, ал эми антимонополиялык жөнгө салуунун тобокелдик аймагына ири технологиялык компаниялар кабылышы ыктымал. Бул учурда россиялык рынок үчүн санкциялар күчөтүлүшү мүмкүн", — деп көрсөтүшкөн "Финам" талдоочулары 2020-жылдын төртүнчү кварталына карата инвестициялык стратегияда.

"Россия үчүн реалдуу тобокелдик — көмүртек салыгынын глобалдык күн тартибине киришүү. Дүйнөдөгү эң мыкты россиялык өздүк наркка доо кетирет. Ошондой эле бул

сталевар жана түстүү металлургдарга да тиешелүү", — деп белгилейт Манкевич.

Байден ОПЕКке басым кылууну улантат. Мисалы, ал Иран жана Венесуэлага каршы санкцияларды жумшартып, алардын мунайы дүйнөлүк рынокко кайтышы ыктымал.

"Иран суткасына кеминде эки миллион баррель мунай берет. Бул ОПЕК+ келишимин солгундатууга жөндөмдүү", — деп эскертет каржы аналитиги Артем Звездин.

"Россия макулдашуудан чыгуу тобокелдиги бар, андай болсо келишим кыйрайт. Москванын катышына Дональд Трамптын салымы бар", — деп эскерткен картелдеги булак Reuters агенттигине. Мунай өндүрүүнү кыскартуу боюнча макулдашуу токтойт, рынокто мунай кирешелерине терс таасир эте турган глобалдык көйгөйлөр жаралат.

Бирок мунун баары азырынча жоромол. Балким бийликке келгенде Байдендин командасы конструктивдүү нукка түшүүнү ылайык көрөт. Шайлоо кампаниясынын убагында ураандар катуу жаңырат эмеспи, бирок алардын реалдуу саясатка пайдасы тийбейт.

309
Белгилер:
санкциялар, президент, Жо Байден, АКШ, Россия
Тема боюнча
Серепчи АКШдагы шайлоо тууралуу: Трамптын жеңишин далилдөөгө бир гана жол бар
Армениянын чек арасын жанындагы талкаланган шаар. Архив

Армениядагы чек ара жаңжалы: ЖККУ кийлигишер кезби?

51
(жаңыланган 23:29 16.05.2021)
Көз карандысыз мамлекеттер шериктештигинин аймагындагы улам чыгып калып жаткан чек ара жаңжалы – чоң согуштун тутанышына себеп эмес.

Бул өңдүү көйгөйлөр эки тараптуу сүйлөшүүлөрдү, дипломатиялык жөнгө салууну, Бириккен Улуттар Уюму (БУУ), Европа коопсуздук кызматташтык уюму (ЕККУ), Жамааттык коопсуздук кызматташтык уюму (ЖККУ) же Түндүк атлантикалык келишим уюмунун (НАТО) потенциалын пайдаланбастан кадыресе делимитация же демаркацияны талап кылат. Ушундай ойду карманган аскерий баяндамачы Александр Хроленко бул сапар Армениядагы абалга токтолгон.

Армения Республикасынын Сүник облусундагы ок атуусуз чек ара жаңжалы чындап технологиялык мүнөздө, ошондуктан саясий билдирүүлөр менен кырдаалды жасалма түрдө козутууга болбойт.

Армениянын Коргоо министрлигинин маалыматы боюнча, 12-майда таң эрте: "Азербайжандын Куралдуу күчтөрү "чек араны тактоо" шылтоосу менен чек ара тилкелеринин биринде иштерди жүргүзүүгө аракет кылышкан. Армениялык күч бөлүктөрү тарабынан көрүлгөн чаралардан соң азербайжандык аскерлер бул ишти токтотушкан". Ошондон кийин дароо жагдайды жөнгө салуу боюнча сүйлөшүүлөр башталган.

Армениянын премьер-министринин милдетин аткаруучу Никол Пашинян Сүник облусундагы абалга байланыштуу ЖККУга расмий кайрылуу жөнүндө чечим кабыл алганын маалымдады. Андан мурунку күнү эле ал Азербайжан аскердик күчтөрү 12-майда чек арадан өтүп, Кара көлдү курчоо аракетинде армениялык аймакка 3,5 чакырым аралык кирип келгендигин билдирген.

Бул боюнча Азербайжан тарап да үн катпай койгон жок. "2020-жылдын 10-ноябрында кол коюлган үч тараптуу билдирүүгө ылайык, аба ырайынын жакшырышы менен азербайжандык чек ара күчтөрү Армения менен чектешкен татаал тоолуу рельеф жана климаттык шарттары бар Лачин жана Көлбажар райондорунда Азербайжан позициясында жайгаштырылат. Процесс кадимки режимде жана системалуу жүргүзүлүүдө", — деп айтылган Азербайжан Республикасынын Тышкы иштер министрлигинин билдирүүсүндө.

Армениянын Коопсуздук кеңешинин катчысы Армен Григорян теледеги мурдагы күнкү маегинде: "Армениянын аймагынан азербайжандык аскерлерди али чыгарта албадык. Коопсуздук кеңешинин жыйынында биз ЖККУга кайрылууну чечип, бул процессти баштадык".

ЖККУдагылар Армениянын Сүник облусунун чек арага жакын райондорундагы абалдын өнүгүшүнө кылдат көз салууда. Ошону менен бирге эле: "Жагдайга жараша зарылдыгы чыкса Жамааттык коопсуздук боюнча келишимдин жана ЖККУнун Уставынын жоболорунда каралган чаралар көрүлөт".

Азербайжан Тышкы иштер министрлиги 13-майда аталган аймактагы жалпы көрүнүштү мындайча сүрөттөдү: "Көз карандысыздыкты калыптандыргандан бери эки мамлекет белгилүү себептер менен мамлекеттик чек араларга ээ болгон эмес. Биз ушул тапта тараптардын ортосундагы келишпестик менен коштолгон татаал техникалык процесс жөнүндө кеп кылып турабыз". Бул билдирүүлөрдө согуштан кийинки чек аралар агрессияга алдыруу (ок атуулар) же Азербайжандын Арменияга карата кандайдыр бир территориялык дооматтары байкалбайт.

Технологиялык келишпестиктер – маанисиз деңгээлге чейин жеткирилбесе эле кадыресе процесс. 1991-жылы КМШ өлкөлөрүндө чек ара боюнча талаш маселелер ар кыл даражадагы ийгилик менен чечилип келген. Ошентсе да "талаш" маселелер кескин геосаясий кыймылдар жана кан төгүүгө арзыбайт. Бүгүнкү күндө Баку же Ереванда көйгөйдүн булагын издөөнүн кереги жок. Кавказдагы бул көйгөйдүн түбү Россия империясын СССРге трансформациялоонун жүрүшүнө барып такалат. Процесс саясий болуп саналат, советтик республикалардын чийилген чек аралары көбүнесе шарттуу жана мурдатан эле талаштуу. Россиянын революцияга чейинки "монолиттик" картасында улуттук республикалар болгон эмес, өлкө административдик жактан губерния жана облустарга бөлүнгөн. Тургундардын баары россиялык букаралыкка гана ээ болушкан.

Ырбаган учурларды мисал келтирүү үчүн өткөнгө терең үңүлүүнүн деле кереги жок. Жакындагы эле Тажикстан менен чек ара жаңжалынан улам Кыргызстандын Жогорку Кеңешинин Эл аралык иштер, коргоо жана коопсуздук комитетинин мүчөлөрү 11-майда өз өлкөсүн ЖККУга катышууну кайра карап чыгууну сунуштаганы маалым. Дүйнөдө ушул жааттагы тажрыйбаларды карап көрсөк, НАТОдо Греция менен Түркиянын чек ара маселелери улам көтөрүлөт, бирок атлантикалык альянс тигил же бул тарапты бомбалоого белсенбейт. Эч кимиси НАТОдон чыгып кетүүгө кам урбайт.

Кавказда жагдай жеңил эмес. Армения – ЖККУга мүчө, Азербайжан бул уюмга кирбейт. Ошентсе да Баку менен Еревандын чек ара боюнча бул (бир да ок атылбаган) талаш кырдаалында жаңжалдашкан тараптардын сүйлөшүүлөрүнөн улам (Россиянын катышуусундагы) агрессия, аннексия тууралуу катуу кыйкырып, анан да ЖККУ боюнча союздаштарына дээрлик шантаж кылуу натуура.

Азыр Арменияны эч ким аскердик кол салуу менен коркуткан жери жок. Россиялык чек арачылар макулдашууларга ылайык Сүник облусундагы автожолдун көйгөйлүү тилкелериндеги (Горис – Давид Бек жана Горис – Капан) кыймылдын коопсуздугун жана үзгүлтүксүздүгүн камсыздоодо. Азербайжандык күчтөрдүн бул багытта кандайдыр бир өтүп кетишин элестетүү да дээрлик мүмкүн эмес.

Мурдараак Армения ТИМи Ереван менен Баку россиялык чек арачылар жайгашканга чейин мурда таанылбаган Тоолуу Карабах республикасына кирген жана Армения менен чектешкен бир катар аймактардын Азербайжандын карамагына өткөндөн кийинки чек ара тилкелерин демаркациялоо үчүн убактылуу аскердик позицияларды жайгаштырууну такташышкан.

Демаркациялоо жүрүп жатат. Чиеленишкен чек ара маселелери оор чечилет, уй мүйүз тарта отуруп сүйлөшүү менен кылдат жөнгө салууну, кыйла интеллектуалдык аракеттерди талап кылат. Кара көлдөгү абалды жөнгө салуу үчүн дүрбөлөңгө салган билдирүүлөрдүн да, ЖККУнун күчтөрүн жана каражаттарын тартуу менен күч операцияларынын да түк  кереги жок.

Жамааттык коопсуздук келишимдин 2-беренесине ылайык: "Мамлекет-катышуучулар алардын кызыкчылыгына тиешелүү эл аралык коопсуздуктун бардык маанилүү маселелери боюнча бири-бири менен кеңешип, позицияларын макулдашышат.

Катышуучу мамлекеттердин биринин же бир нечесинин коопсуздугуна, территориялык бүтүндүгүнө жана суверенитетине коркунуч туулса же эл аралык тынчтыкка кооптуулук жаралса, мамлекет-катышуучулар өз позицияларын координациялоо жана коркунучту жоюуга чара көрүү максатында биргелешкен консультациялар механизмин кечиктирбестен кыймылга келтирет".

Чек араны демаркациялоо жагдайында эл аралык же Армениянын тынчтыгына реалдуу кооптуулук туулган жок. Андай эмес деп далилдөө (ЖККУнун консультацияларында жана бөлөк сүйлөшүү аянтчаларында) кыйын болот.

БУУнун аныктамасына ылайык, "бир мамлекет тарабынан башка бир өлкөнүн суверенитетине, территориялык кол тийбестигине же саясий көз карандысыздыгына каршы куралдуу күч колдонуу" агрессия болуп саналат. БУУнун Коопсуздук кеңеши да Сүник облусундагы Азербайжан агрессиясын байкаганы жок.

51
Белгилер:
ЖККУ, Жаңжал, чек ара, Армения
Тема боюнча
Америкалыктар Россияга "афган бомбасын" таштаганы турабы?
Туристтер Стамбулдагы Айя София мечитинин жанында отурат

Түркияда коронавируска байланыштуу чектөөлөр акырындык менен алынууда

56
(жаңыланган 23:57 16.05.2021)
Саламаттык сактоо министрлигинин маалыматы боюнча, бир нече күндөн бери оору жуктургандардын саны азайып келе жатат.

БИШКЕК, 16-май — Sputnik. Түркиянын Ички иштер министрлиги коронавируска байланыштуу киргизилген чектөөлөр акырындык менен алына баштаганы жазылган документти жарыялады. Бул тууралуу РИА Новости жазды.

Документке ылайык, соода борборлор, кийим, чарба буюмдарын саткан дүкөндөр иш күндөрү саат 10:00дөн 20:00гө чейин иштей алат. Азык-түлүк саткан дүкөндөр дем алыш күндөрү деле саат 10:00дөн 17:00гө чейин соодасын жүргүзө берет.

"1-июнга чейин саат 21:00дөн таңкы саат 5:00гө чейинки, ишемби, жекшембиде 24 сааттык коменданттык саат сакталып турат. Кафе жана ресторандар азырынча ачылбайт, тамакты үйгө жеткирип гана иштеп турат", — деп айтылат маалыматта.

Бирок маалыматта бул чектөөлөр туристтерге тиешеси жок экени жазылган. Ал эми туруктуу жашоого уруксаты барлар жаңы эрежелерди аткарышы абзел.

Эске салсак, буга чейин Түркия коронавирус боюнча эпидемиологиялык кырдаалдан улам бир катар шаарларына локдаун киргизген. Саламаттык сактоо министрлигинин маалыматы боюнча, бир нече күндөн бери оору жуктургандардын саны азайып келе жатат.

Аталган мамлекетте оору март айында күч алып, 16-апрелде жогорку чекке жеткен. Тагыраагы, бир суткада 63 082 жаңы учур катталган.

56
Белгилер:
коменданттык саат, дүкөн, чектөө, коронавирус, Түркия
Тема:
Дүйнөгө жайылган коронавирус
Тема боюнча
Россияда йогурт сымал коронавируска каршы вакцина жасалды
Бир суткада 224 адамдан COVID-19 табылып, сегиз киши көз жумду