Кыз парфюмерия дүкөнүндө. Архив

Жыт билбей калуу эмне үчүн COVID-19дун жакшы белгиси? Адистин жообу

397
(жаңыланган 12:20 16.03.2021)
Окумуштуулар даамды жана жытты билүүнүн бузулушу негизинен аялдарда, 65 жаштан төмөнкү курактагыларда жүрөк, неврология оорусу бар адамдарда кездешерин айтышкан.

БИШКЕК, 15-мар. — Sputnik. Окумуштуулар эмне үчүн аносмияны (жытты сезбей калуу) COVID-19дун салыштырмалуу "жакшы" белгиси деп түшүндүрүп беришкенин РИА Новости жазды.

Мадриддеги Комплутенсе университетинин окумуштуулары жана Сан-Карлос клиникалык ооруканасынын адистери атайын изилдөө жүргүзүп, ага COVID-19 менен алты миңге чукул бейтапты тарткан.

Илимий иштин жыйынтыгында эксперттер жыт билбей калган адамдын коронавирустан жеңил жана тез айыгып кете тургандыгынан кабар берерин айтышкан.

Алардын билдиргенине караганда, бул абал ооруга күчтүү иммунитеттин берген жообу, ал цитокин штормунун (иммундук системанын өлүмгө алып келе турган реакциясы) өнүгүп кетүүсүн азайтат.

"Алынган жыйынтык өтө маанилүү болуп чыкты. Алар бейтаптын баштапкы абалына баа берет, андан сырткары, оорудан улам патологиялык процесстердин пайда болушунун жана өрчүшүнүн мыйзам ченемдүүлүгүн аныктайт", — деп түшүндүргөн Сан-Карлос ооруканасынын профессору жана неврология бөлүмүнүн жетекчиси Хесус Порта-Этессам.

Окумуштуулар, мындан сырткары, даамды жана жытты билүүнүн бузулушу аялдарда (12,41 пайыз, эркектерде 8,67 пайыз), 65 жаштан төмөнкү курактагыларда, жүрөк, неврология жана онкологиялык оорусу бар адамдарда кездешерин айтышкан.

Саламаттык сактоо боюнча дүйнөлүк уюмдун маалыматында ааламда 119,2 миллион адам, ал эми Жонс Хопкинс университетинин эсебинде 119,8 миллион киши коронавируска чалдыккан. 2,6 миллиондон ашык адамдын өмүрүн дарыгерлер сактай албай калышкан.

Ал эми Кыргызстанда расмий маалымат боюнча баш-аягы 86 917 адам COVID жуктурса, алардын ичинен 1483 бейтап каза тапкан.

397
Белгилер:
жыт, жуктуруу, симптом, коронавирус, Мадрид
Тема:
Дүйнөгө жайылган коронавирус (1391)
Тема боюнча
Өзбекстанга келгендерге милдеттүү түрдө ПЦР-тест тапшыруу жокко чыгарылды
Талибан кыймылынын согушкери. Архив

Афганистан Борбор Азия өлкөлөрүнө "атайын багыттагы күчтөрдүн достугун" сунуштады

24
(жаңыланган 18:17 15.05.2021)
Афганистанда "постамерикалык" тынчтыкты жөнгө салуу процесси атайын инструмент жана опцияларды, анын ичинде күчтү да талап кылары турулуу иш.

Эгерде пикир келишпестиктерди жоюп, бир катар өлкөлөрдүн атайын багыттагы бөлүктөрүнүн каражаттары жана мүмкүнчүлүктөрү ийгиликтүү жуурулушса, Кабулдагы атайын операциялар күчтөрүнүн эл аралык аймактык борборунун долбоору көптү үмүттөндүрөт. Аскерий баяндамачы Александр Хроленко бул жолу аталган долбоордун келечеги тууралуу ой калчаган.

Афганистандан АКШ күчтөрү чыгып жатканда аталган Ислам республикасында талибдер менен куралдуу кагылыш күчөдү. Өкмөттүк армиянын Атайын операциялар корпусунун (ANASOC) командачысы генерал-лейтенант Мохаммад Фарид Ахмади географиялык коңшуларына атайын багыттагы жалпы (эл аралык) базада терроризм менен күрөшүүдөгү ыңгайлуу аракеттерди бириктирүүнү сунуштады.

Мындай инструмент Афганистандын аймагында согушкер-моджахеддердин мизин кайтаруунун майнаптуулугун арттырмак. Ошондой эле Борбордук жана Түштүк Азиянын чектешкен өлкөлөрүнө террордук топтордун жер которушун ооздуктай алмак. Андан тышкары, Атайын операциялар күчтөрүнүн улуттук борборлору кыйла чоң аскердик тажрыйбага ээ болмок.

Генерал Ахмадинин демилгесин жүзөгө ашыруу далай тоскоолго кабылары шексиз, ошентсе да Өзбекстан, Тажикстан, Казакстан жана Кыргызстан куралдуу күчтөрүнүн атайын багыттагы бөлүктөрүн өнүктүрүүгө чоң көңүл бөлүп келгени, анан да олуттуу потенциалга ээ экени белгилүү. Афганистандагы эл аралык долбоорго атайын багыттагы күчтөрү Сирия Араб Республикасында ири тажрыйбай топтогон Россия да кошулуп калышы ыктымал.

Ал ортодо 2020-жылдын 29-февралындагы АКШ менен "Талибандын"* макулдашууларындагы шарттарга ылайык бошотулган 5000 талибдин көпчүлүгү кайрадан согуш талаасына кайтты. Алар америкалыктарды жана анын НАТОдогу союздаштарын өлкөдөн бачымыраак сүрүп чыгарууга белсенишкен.

Талибдер жазгы чабуулдарын улантып, өкмөттүк коопсуздук күчтөргө жана жарандык инфраструктурасынын объектилерине улам кол салууда. Кабулда 8-майда өтө оор террордук акты жасалып, мектептин жанындагы жардыруу өспүрүм курактагы 75 окуучу кыздын өмүрүн алып, 190 киши жараат алды. Андан мурун эле, тагыраак, 1-майда Логар провинциясынын Пули-Алам шаарындагы жардырууда 30 киши каза таап, 90дон ашуун киши (көбүнесе жергиликтүү университеттин абитуриенттери) жарадар болгон.

Кабул провинциясында 12-майдагы Өзбекстандан Афганистанга электр импорттоодо кызмат кылчу электр түркүгүн жардырышты. Ушундай көрүнүш апта ичинде үчүнчү ирет кайталанып отурат.

Афганистандан америкалык күчтөрдү чыгарып кетүү үчүн 100дөн ашуун аскердик-транспорттук учак каттоодо. Бул багытта иш 1-майда башталып, ушул тапта 12 пайызга аткарылды.

Интеграция мүмкүндүгү

Афганистандын улуттук армиясы терроризм менен күрөшүү үчүн маанилүү ресурс болуп саналат. Чөлкөмдөгү туруктуулукту камсыз кылуу үчүн аны АКШ жана НАТО күчтөрү чыгарылгандан кийин да сактап калуу маанилүү.

ANASOC командачысы генерал Ахмади (баса, Россиядагы Рязанск аба-десанттык командалык жогорку окуу жайынын бүтүрүүчүсү) Афганистандын улуттук куралдуу күчтөрүндөгү атайын багыттагы бөлүгүнүн потенциалын өзгөчө белгилейт. Атайын операциялар күчтөрүн негизги мамлекеттик энчиси деп эсептейт. Анткен менен атайын багыттагы бөлүктүн ондогон аскер кызматкерлери согушкерлер тарабынан өлтүрүлгөнү маалым. Болжол менен Борбор Азиядагы чектешкен өлкөлөр Кабулга жарандык согуштун жаңы эпкининде атайын багыттагы өз бөлүктөрү менен олуттуу көмөктөшө алат. Мисалы, Улуу Британияда өткөн бул багыттагы бөлүктөрдүн эл аралык Cambrian patrol-2019 таймашында Өзбекстан Республикасынын Коргоо министрлигинин Атайын операциялар күчтөрүнүн өкүлдөрү жеңип чыккан. Бул тегин жерден эмес. Аталган республика СССРден атайын багыттагы 15-бригаданы мурастап калган. Кезегинде ал СССР убагындагы афган жаңжалында бир топ курчуган. Кийин өзбекстандык атайын багыттагы бөлүк россиялык, америкалык, британиялык, түркиялык, немец, италиялык жана башка кесиптештери менен тажрыйба алмашкан. Өзбекстан менен Россиянын Атайын операциялар күчтөрү биргелешкен окууларды байма-бай өткөрүп келет. РФтин Коргоо министрлигинин курамына 17-десанттык-штурмдук бригадасы, ыкчам чара көрүү бригадасы, Чыгыш аскердик округунун атайын операциялар батальону кирет. Өзбекстандын да Мамлекеттик коопсуздук кызматынын атайын багыттагы бөлүгүнүн да потенциалы кыйла жогору.

Тажикстандын атайын багыттагы күчтөрүнүн негизин мобилдик күчтөрдүн 7-десанттык-штурмдук бригадасы түзөт. Улуттук коопсуздук мамлекеттик комитетинин курамындагы "Альфа" да жана ИИМдин ичиндеги атайын багыттагы өзүнчө бригада да белгилүү. Мындан сырткары, Тажикстанда 201-россиялык аскердик база жайгашкан.

Кыргызстан менен Казакстандын Куралдуу күчтөрүнүн атайын операциялар күчтөрү да өз ара аракеттешип келишет. Тоолуу аймактарда болжолдуу душманды атайын чалгындоо, бөгөттөө жана жок кылуу боюнча машыгышат.

Борбор Азия өлкөлөрүнүн Атайын операциялар күчтөрүн колдонуу чечими эң жогорку деңгээлде кабыл алынат. Афганистанда бир нече мамлекеттин атайын багыттагы бөлүктөрүн жана максаттарын интеграциялоого мүмкүн, бирок ишке ашырылышы коомчулуктун колдоосу менен да арсар.

Аткарылгыс вазийпа

"Атайын багыттагы күчтөрдүн достугунун" идеологу АКШ президентинин атайын өкүлү Залмай Халилзад өңдөнөт. Ал өткөн жумада Кабулдагы республикалык өкмөттү эл аралык колдоону мобилизациялоо максатында Ташкент, Доха (Катардын борбору), Душанбеге барган. Бул шаарлар капыстан тандалганы жок. Доха – талибдер менен сүйлөшүүдө негизги аянтча. Душанбе жана Ташкент – Афганистан менен чектешкен республикалардын баш калаалары.

Анан калса талибдер бир топ жылдардан бери түндүктөгү чек арага жакын провинцияларды көзөмөлгө алууга умтулуп келет. АКШ жана НАТОнун күчтөрү чыгарылган соң бул зоналарды көзөмөлдөө касташкан тараптар үчүн кыйла орчундуу маселеге айланат. Тажикстан менен Өзбекстандын аймагына террордук активдүүлүктүн чагылышы да мүмкүн, "Талибандын"* жана "Ислам мамлекетинин"* катарында бул өлкөлөрдүн жарандары да аз эмес. Халилзаддын вазийпасы аткарылчудайбы?

Тажикстан Афганистан менен 1300 чакырымдан ашуун аралыкта чектешет, бул – КМШнын түштүк чек арасы. Эске салсак, совет мезгилинде тажик-афган чек арасын "жашыл фуражкачан" 25 миң жоокер кайтарган. СССР ыдырагандан тарта 2005-жылга дейре Тажикстан Республикасынын түштүк чек аралары Россиянын 19 миң кишиден турган Чек ара күчтөрүнүн ыкчам тобунун жоопкерчилигинде эле. Кийин алардын ордун 16 миң тажик чек арачы баскан. Маңызы жоокерлердин санында деле эмес. Чек аранын ар бир чакырымын заманбап стандарттарга ылайык жабдуу үчүн 1 млн доллардын тегерегиндеги каражат талап кылынат. Андай суммадагы акча жок, анткен менен чек араны кайтарууга күч менен каражат жетишерлик.

ЖККУнун тутумунда интеграцияланган Тажикстан Коргоо министрлигинин атайын бөлүктөрүн Афганистандын кай бир жеринде Кытай, Пакистан, Иран жана бөлөк өлкөлөрдүн бул багыттагы күчтөрү менен өз ара аракеттешип пайдалануу бүгүнкү күндө мүмкүн эместей туюлат. Маанилүү саясий чечимдер жана алдын ала ири даярдык талап кылынат.

Ташкенттин ЖККУнун чийини боюнча милдеттенмелерге байланышы жок, ошентсе да баары бир жакынкы коңшулары менен аскердик жана аскерий-техникалык кызматташтыкты жамааттык коопсуздук реалдуулуктарын эске алуу менен ийгиликтүү өнүктүрүүдө.

Коргоо жаатында Өзбекстандын саясаты өлкөнүн куралдуу күчтөрүнүн чет жердеги тынчтык орнотуучу операцияларына жана аскердик жаңжалдарга катышпоо принцибине негизделген. Ошону менен бирге эле Өзбекстан – Афганистандагы улуттук кызыкчылыктарды өнүктүрүү стратегиясын кабыл алган Борбор Азиядагы жападан жалгыз өлкө. Ташкент билдиргендей, Афганистан менен Өзбекстандын коопсуздугу – бир бүтүн. Өзбекстан президентинин Афганистан боюнча атайын өкүлүнүн институту да түзүлгөн. Ал чөлкөмдөгү негизги оюнчулар, анын ичинде Россия, Кытай, Иран, АКШ менен өз ара аракеттешет.

Ташкентте быйыл жайда афгандык жөнгө салуу аракети боюнча эл аралык конференция өтөт. Анда Борбор Азия мамлекеттеринин жогорку даражадагы өкүлдөрү чөлкөмдөгү коопсуздук чараларын талкуулашат.

Өзбекстан "постамерикалык" Афганистандын транспорттук жана экономикалык потенциалын кызуу пайдаланууга ниеттенет. Ал үчүн Кабул менен да, талибдер менен да коопсуздук кепилдиктери жөнүндө сүйлөшүүгө даяр. Ташкентте алар афган коомунун бөлүгү деп каралып, юридикалык жактан террорчулар деп эсептелбейт.

Ар бир мамлекет өзүнүн улуттук чектөө жана өзгөчөлүктөрүнө ээ. Азыркы аскердик-саясий реалдуулукта Борбордук жана Түштүк Азиядагы чектеш өлкөлөрдүн өкмөттөрү Афганистандын аймагында жайнаган партизандык түзүмдө менен узакка салгылашууга караганда жеңүүчү (ким болбосун) менен тынч макулдашууга ыктайт.

Пакистан армиясынын башкы командачысы генерал Камар Жавед Бажва 11-майда афган жаңжалын аскердик жол менен чечүү планда жок экенин тастыктады. Кытай 12-майда Борбор Азия өлкөлөрүн Афган Ислам Республикасында тынчтык процессин жайылтууга көмөк көрсөтүүгө үндөдү.

Ошентсе да Кабулда Түштүк жана Борбор Азия өлкөлөрүнүн Атайын операциялар күчтөрүнүн алдыңкы тажрыйбасы жана терроризм менен күрөшүүчү чөлкөмдүк борборун түзүү демилгеси террордук экспансиянын, башкача айтканда, Афганистандын чегинен тыш да "Ислам мамлекетин" кеңейтүү коркунучунан улам жүзөгө ашырылып калышы ыктымал.

* – бир катар өлкөлөрдө тыюу салынган террордук уюмдар.

24
Белгилер:
Пакистан, террорчулук, операция, коопсуздук, саясат, Борбордук Азия, Афганистан
Тема боюнча
ЖМК: АКШ Афганистандан чыгарылган аскер күчүн Борбор Азияга жайгаштырабы?
Марс планетасы. Архив

Кытай алгачкы жолу Марска космостук аппаратын кондурду

112
(жаңыланган 12:20 15.05.2021)
Кытайлык "Тяньвэнь-1" космостук аппараты Марстын орбитасына 10-февралда чыккан, бирок ал космоско былтыркы жылдын 23-июлунда учурулганы маалымдалган.

БИШКЕК, 15-май — Sputnik. Кытайлык "Тяньвэнь-1" космостук аппараты ишемби күнү Марска ийгиликтүү конду. Бул тууралуу Синьхуа агенттигине шилтеме берип РИА Новости жазды.

"Кытайдын Марсты изилдөө боюнча алгачкы миссиясынын алкагында "Тяньвэнь-1" аппараты 15-май күнү Утопия түздүгүнүн аймагына конду", — деп айтылат маалыматта.

Кытайлык "Тяньвэнь-1" космостук аппараты Марстын орбитасына 10-февралда чыккан, бирок ал космоско былтыркы жылдын 23-июлунда учурулганы маалымдалган. Ал эми үстүбүздөгү айда космостук аппарат жердин катмарын изилдеп, химиялык анализ алып, биомолекула, биосигнатураларды алыш үчүн марсоход жиберилген.

Кытай Советтер Союзу менен АКШдан кийин Кызыл планетаны изилдөө үчүн өз аппаратын кондурган үчүнчү өлкө болуп калды. СССРдин "Марс 3" аппараты бул планетага 1971-жылдын декабрь айында конгон. Ал эми Американын Viking-1 жана Viking-2 аппараттары Марска 1976-жылы барышкан.

112
Белгилер:
космос, аппарат, планета, Марс, Кытай
Тема боюнча
Окумуштуу Марста адамзат канча жылдан кийин туруктуу жашап каларын айтты
Марс планетасына алгачкы тик учак кантип конду. Тарыхый сүрөттөр
Кеңсе. Архив

"Кумтөрдүн" кеңсеси тинтүүгө алындыбы? Расмий жооп

47
(жаңыланган 18:39 15.05.2021)
Соңку күндөрү алтын казуучу компаниянын айланасында ар кандай териштирүү, анын катарында соттук иштер да жүрүп жатат. Мындан сырткары, компаниянын ишмердүүлүгүн текшерген мамлекеттик комиссия да иш алып барууда.

БИШКЕК, 15-май — Sputnik. "Кумтөр голд компани" ишканасына карата тергөө иш-чаралары жүрүп жатат. Бул тууралуу Улуттук коопсуздук комитетинин маалымат кызматы билдирди.

Айрым ЖМКлар жазгандай, УКМКнын кызматкерлери бүгүн компаниянын кеңсесине тинтүү жүргүзүп, тиешелүү документтерди алышкан.

Тоо-металлургиялык профсоюзунун борбордук комитетинин төрагасы Элдар Тажибаев да "Кумтөдө" тинтүү жүрүп, документтер алынганын белгиледи.

Анын айтымында, мунун компанияга тышкы башкаруу киргизүү тууралуу мыйзамга тиешеси жок. Маселе мурда козголгон кылмыш ишине байланыштуу болууда.

УКМКнын маалымат кызматы тергөө амалдары жүрүп жатканын билдирип, окуя тууралуу маалымат берүүдөн, ошондой эле мекеменин кеңсесине тинтүү жүргүзүлгөнү тууралуу суроого жооп берүүдөн баш тартты.

"Кумтөр" боюнча абал

7-май күнү Бишкек шаарынын Октябрь райондук соту "Кумтөр Голд Компани" ишканасын экологияга тийгизген залакасы үчүн деп мамлекетке 261 миллиард 719 миллион 674 сом (3 миллиард доллардан көбүрөөк) төлөөгө милдеттендирген.

Ага чейин Жогорку Кеңеш министрлер кабинетине ишкананы сырттан башкарууга мүмкүндүк бере турган мыйзам долбоорун жактырган. Өлкө президенти Садыр Жапаров 14-майда бул мыйзамга кол койгон.

Мындан улам канадалык Centerra Gold Inc. компаниясы Кумтөр кенине байланышкан окуяга комментарий берген.

11-май күнү УКМК "Кумтөр голд компани" ишканасынын жетекчилери Кыргызстандан чыгып кеткенин билдирди.

Ал арада "Кумтөрдүн” ишин иликтеген мамкомиссия Centerra Gold Ink менен кенге байланыштуу бардык келишимдерди жокко чыгарууну сунуштады.

Анда 3,086 миллиард экологиялык зыян жана 1,166 миллиард салык төлөмдөрү боюнча, жалпысынан 4,3 миллиард доллар доо арыз берүү каралган.

Centerra Gold Inc. — канадалык алтын иштетүүчү компания. Кыргызстандагы Кумтөр кенинде иштейт. Кыргызстан ишкананын болжол менен төрттөн бир бөлүгүнө ээлик кылат.

47
Белгилер:
жооп, УКМК, тинтүү, кеңсе, Кумтөр
Тема:
"Кумтөргө" 3 миллиард доллар айып салынышы
Тема боюнча
Жапаров: "Кумтөргө" тышкы башкаруу үч жылга киргизилиши мүмкүн
Канада менен Улуу Британиянын элчиликтери Кумтөр боюнча билдирүү жасады