ТОС-1а Солнцепек ракетасы. Архив

"Мында Россияга тең келчү жок": АКШ армиясынын талуу жерин ачыктады

(жаңыланган 16:43 16.03.2021)
АКШнын кургактагы күчтөрү жакында жаңы артиллериялык куралга ээ болот. Залптык октун реактивдүү тутуму үчүн тескелүүчү ER GMLRS дүрмөтү сыноодон өттү, болжолдуу бутасын 80 чакырымдан жок кылды.

Пентагондогулар бул акыркы чек эмес экенине ынанышат. Ушул курал жана анын россиялык аналогдору жөнүндөгү Андрей Коцтун макаласы РИА Новости сайтына жарыяланган.

"Алтын" дүрмөттөр

Кургактагы күчтөрдө ыраак аралыкка атуучу заманбап куралдар жетишсиз, бул АКШ армиясынын эбактан берки баш оорусу. Алар стволдуу да, реактивдүү да артиллерия жаатында Россиядан бир топ артта калганын ачык моюнга алышат. Келечектүү курал-жарактын жакындагы сыноосу – экинчи жолкусу. 2020-жылдын ноябрындагы биринчи сыноо ийгиликсиз болуп калган, дүрмөт кое берилгенден көп өтпөй абада жарылган.

Lockheed Martin концернинин адистери каталарын карап чыгып, мүчүлүштүктөрдү жоюп, акыры ER GMLRS Нью-Мексикодогу White Sands полигонунда ийгиликтүү сыналды. Окту HIMARS залптык октун реактивдүү тутуму атты. Курал дал ошого ылайыкталып иштелип чыккан.

"Тескелүүчү жаңы реактивдүү дүрмөт залптык октун реактивдүү тутумунун ок атуусунун аралыгын кыйла узартат, — деп маалымдайт Lockheed Martin ишканасынын ракеталык бөлүгүнүн вице-президенти Гаилб Кэмпбелл. — Сыноонун жүрүшүндө учуштун бүтүндөй траекториясында каалаган жыйынтыкка жете алышты. Башкача айтканда, курал пландалбаган аралыктан бутасын талкалап, HIMARS программалык камсыздоосун ошого тууралай алат. Курал толукталып иштелип чыккан соң аны эски M270 залптык октун реактивдүү тутумунда да пайдаланууга болот".

Кэмпбеллдин айтымында, кийинки сыноолордо рекорддук ыраактыкты – 150 чакырымды багындыруу зарыл. Эгер бул ишке ашып калса, америкалык залптык октун реактивдүү тутуму дүйнөдө эң узак аралыкка атуучу артиллерияга айланат. Бирок бул дүрмөттөр чындап массалык куралга айланары арсар. 60 чакырымга чейинки аралык ыраактыкка ок атчу кадимки вариантынын наркы — 100 миң доллар. Ал эми заманга бап жаңыртылышы Пентагонго кыйла кымбатка түшөрү айкын.

ER GMLRS (Enhanced Range Guided MLRS) – 227 миллиметрлик калибрдеги, ок бөлүгү кассеталык же бир блоктуу реактивдүү тескелүүчү дүрмөт. Мээлөө системасы инерциялык жана спутниктик болот. Аз өлчөмдөгү жалгыз, маселен, танк же буталардын чакан тобун бир атып жок кылууга багытталган.

Ушул тапта АКШ армиясынын арсеналында 50 миңдин тегерегиндеги GMLRS бар. Заманбапташтырылган снаряддардан канча бирдик сатып алышарын азырынча жарыялаша элек, бирок анын өндүрүшүнүн башталышы 2023-жылга белгиленген.

Жердеги артыкчылыкка умтулуу

Америкалыктар стволдуу артиллерияны күчөтүүгө тырышууда. Былтыр март айында ERCA (Extended Range Canon Artillery) өзү жүрүүчү гаубицасы сыноодо 65 чакырым аралыктан бутасын кыйраткан. Бул – АКШ армиясынын негизги артиллериялык тутуму болгон M109дун ок атуу ыраактыгынан эки эсе узун аралык.

Ок 58 калибрдеги эки типтеги снаряддуу, Excalibur менен тескелүүчү 155 миллиметрлик XM907 жана ыраактыгы узартылган XM1113 эксперименталдык активдүү-реактивдүү куралынан атылган. Эки курал тең чакан көлөмдүү буталарын таамай жок кыла алышкан.

Вашингтондо артиллерияга өзгөчө көңүл бурушканы тегин жерден эмес. 2017-жылдын декабрында таасирдүү RAND америкалык изилдөө борбору россиялык Куралдуу күчтөрдүн согуштук мүмкүнчүлүктөрүнүн анализин жарыялаган. Аталган борбор Пентагонду улуттук коопсуздук маселелери боюнча өткөн кылымдын ортосунан тарта консультациялап келет. Батыш талдоочуларынын пикиринде, Россия кокус согуш тутанып кетсе душмандын жердеги күчтөрүнө алар менен түз ок атышууга киришпестен эле максималдуу зыян келтирүүгө тырышат. Фланг (душмандын катарынын оң жана сол жак учу), маневр жана бөгөттөө менен сокку кеңири коюлат.

"Орустар артиллерияны болушунча колдонушат, — деп эскертишет RAND борбору. — Бул жаатта батыш армиясына караганда алардын артыкчылыгы жогору. Мисалга, америкалык кургактагы күчтөр бригадасында жалгыз гана артиллериялык батальон бар. Россиялык аскердик бөлүк жана бирикмелерде ок менен коштоочу бөлүктөр алда канча арбын. Үч мотоаткычтар жана бир танк батальонунан турган мотоаткычтар бригадасын бекемдөө үчүн өзү жүрүүчү эки жана бир реактивдүү артиллерия батальонун кошушат.

Согуш учурунда америкалык бригада кыйла көп сандагы замбирек жана залптык октун реактивдүү тутумуна ээлик кылган душман менен бет келишет. Булар ок-дарынын кеңири номенклатурасын колдонуп, ыраак аралыктан сокку ура алат".

Кыйла артта

Бул багытта америкалыктар чындап эле кууп жете албай келишет. Россиянын армиясы 2016-жылдан бери жаңыртылган "Торнадо-С" ЗОРС менен жабдылып келет. Бул — топтошкон буталардын ыраактагы кире беришин (аскердик күчтөр, зооттолбогон, жеңил зооттолгон жана толук зооттолгон техника), токтотмо жайларын, командалык пунктуларды, байланыш түйүндөрүн, аскердик-өнөр жай инфраструктуралардагы тактикалык ракеталарды, зениттик комплекстерин, тик учактарды талкалоого багытталган 300 миллиметрлик калибрдеги курал. Узундугу — 120 чакырым, РФ Коргоо министрлигинен билдиришкендей, келечекте 200гө жеткирилет. Эске салсак, америкалык HIMARS куралынын ок атуу ыраактыгы – 80 чакырым. "Смерч" деп аталган залптык октун заманбап реактивдүү тутуму да жүз чакырымга тескелүүчү дүрмөттөр менен атат.

Ооба, америкалык ЗОРСту чакан аралыктагы ATACMS ыкчам-тактикалык баллистикалык ракеталарын (ЫТБР) кое берүүчү орнотмо катары пайдаланууга болот. Алардын ыраактыгы — 300 чакырым. Бирок "Искандер-М" ЫТБР 500 чакырым аралыктан буталарын жок кылат. Мындан сырткары, Россия ЗОРСтун кеңири номенклатурасына ээ. 300 миллиметрлик оор "Смерч" жана "Торнадо-С" залптык октун реактивдүү системаларынан тышкары кургактагы күчтөрдө 122 миллиметрлик "Град", ок атуу ыраактыгы 42 чакырымдык "Торнадо-Г" жана 36 чакырымга ок атуучу 220 миллиметрлик "Урагандар" бар.

Радиациялык, химиялык, биологиялык коргоо күчтөрүнүн ТОС-1 жана ТОС-2 оор огнеметтук тутумдары бар. Маңызында бул алты чакырымга чейинки аралыктагы жакынкы аракеттеги ЗОРС. Америкалыктарда азырынча — 227 миллиметрлик HIMARS жана 60 чакырымдык дүрмөт менен тескелүүчү, башкарылбаган 40 чакырымдык снаряддуу M270 бар. Бул – "Торнадо-Сга" караганда эки эсе аз аралык. Стволдуу артиллерияга окшош жагдай.

Америкалык негизги M109A7 өзү жүрүүчү артиллериялык орнотмонун эң соңку модификациясы да 22 гана чакырымдан майдаланма-фугастык дүрмөт менен сокку урат. СССР убагында эле жасалган россиялык "Мста-С" 25 чакырым аралыкка, анан калса эң жогорку ыкчамдыкта ок атат. Ал эми келечектүү "Коалиция" өзү жүрүүчү артиллериялык орнотмосу 80 чакырымга чейинки аралыктан дүрмөттөр менен тескелүүчү буталарды жок кыла алат.

Белгилер:
күч, ракета, курал, Россия, АКШ
Тема боюнча
Европа өз көйгөйлөрүнө күнөөлүүнү тапты. Бет тырмарлыкпы?..
Россиянын Петр Великий атомдук крейсери. Архив

"Бул кемесиз иш жүрбөйт": Россиянын Түндүк флоту НАТОго кандай жооп кайтарат?

(жаңыланган 20:15 22.04.2021)
Эксперттердин баамында, РФтин Түндүк флотуна ушул тапта суу түбүндө жүрүүчү дизелдик кайыктар өтө зарыл.

Куралышы адаттан тыш, купуялуулук, автономдуулугу жогору, бөтөнчө милдеттер... 2027-жылы Россиянын Аскердик-деңиз күчтөрүнүн Түндүк флоту кеминде эле суу түбүндөгү жаңы дизель-электрдик төрт кайык менен бекемделет. Алар "Лада" 677 долбооруна таандык.

Бүгүнкү күндө мындай кемелер айрыкча Арктикага зарыл. РФтин эң күчтүү аскердик-деңиз бирикмесинин курамы кандай өзгөрөрү тууралуу РИА Новости агенттигинин колумнисти Николай Протопопов толгогон.

Дизелдик серия

Төртүнчү муундагы 677 долбоорунун дизелдик-электрдик кайыктары 1990-жылдардын аягынан бери курулуп келет. Башкы кемеси — ушул тапта сынамык пайдалануудагы "Санкт-Петербург". Суу түбүндө жүрүүчү дагы эки, атап айтканда, "Кронштадт" жана "Великие Луки" кайыктарынын курулушу ар кыл баскычта. Булардан тышкары дагы эки кеменин курулушу келерки жылы башталат.

"Лада" — көбүнесе инновациялык долбоор. "Рубин" борбордук конструктордук бюросунун иштеп чыгуучу адистери россиялык кеме курууга анча мүнөздүү болбогон бир корпустуу схеманы колдонушкан.

Атайын каражат менен капталгандыктан, ошондой эле заманбап радиоэлектрондук системалар менен жабдылып, жогорку даражада автоматташтырылгандыктан "Ладалар" бул типтеги субмариналардын арасынан байкатпастыгы боюнча кескин түрдө айырмаланат. Булардан тышкары, келечекте "677чилерди" абадан көз каранды болбогон күч орнотмолору менен жабдышмакчы.

"Ладалар" — россиялык флоттун "курулушу узакка созулган" кайыктарынан. Кемелерди ишке берүүнүн мөөнөтү улам жылдырылып, каржылоо кыскарып, иш токтотулуп келген. Биргелешкен кеме куруу корпорациясынын жетекчиси Алексей Рахмановдун айтымында, мындайга себеп болгон көйгөйлөр тийиштүү каражаттар менен жабдуучуларга байланыштуу. Ал тургай ушундан улам Тынч океандык флот үчүн "Ладалардын" ордуна башка бир — 636.3 долбоорунун суу түбүндөгү алты кайыгын курууну чечишкен.

Башкы "Санкт-Петербург" кемесин моряктарга араң 2010-жылы беришкен. Негизи бул кеме сынамык стенд катары болуп, пайдаланууда улам толукталып, куроодогу мүчүлүштүктөрүн жоюуга бир далай убакыт кеткен.

"Ладалар" салыштырмалуу чакан субмариналар, сыйымдуулугу — 1800 тонна. Суу түбүндө 21 узелге дейре күүлөнөт, 250 метрге чейин сүңгүй алат. Экипажы — 35 киши, автономдуулугу — 45 сутка. Негизги кеме торпеда жана миналар менен гана жабдылган, сериядагы кийинкилеринде бортторуна "Калибр" канаттуу ракеталары жайгаштырылат.

Алмашкыс кайыктар

Эксперттердин баамында, РФтин Түндүк флотуна ушул тапта суу түбүндө жүрүүчү дизелдик кайыктар өтө зарыл. Азырынча аталган өлкөнүн 877 долбоорунун суу түбүндө жүрүүчү эски дизелдик-электрдик кайыгынан бир нечеси гана бар.

"Палтус", негизи эле суу түбүндөгү күчтөр көп буталуу жана стратегиялык атомдук субмариналар катары таанылган. Натыйжада аларды башкы функциясынан башка багытка буруп, тактикалык операцияларга катыштырууга туура келет. Россияда флоттун мурдагы командачысы адмирал Вячеслав Поповдун айтымында, мындай көрүнүш — 1990-жылдардагы каатчылыктын изи.

"Түндүк флотко суу түбүндө жүрүүчү дизелдик кайыктар ар убак зарыл, — дейт ал. — Ар бир долбоордун өз аскердик багыты бар, башкалар анын ордун баары бир жүз пайызга толтура албайт. Азыркы дизелдик-электрдик суу түбүндөгү кайыктардын атомдук түрлөрүнөн негизги айырмачылыгы — дээрлик дабышсыз, аларды табыш абдан татаал. Негизги милдети — душмандын кайыгы менен кармашуу". Адмирал ушундай субмариналардын жоктугун башка каражаттар, атап айтканда авиация, кемелер, атомдук ракета ташуучулар менен толукталарын түшүндүрөт.

"Түндүк флотко суу үстүндөгү жана суу түбүндөгү кемелердин бардык – дизелдик-электрдик кайыктардан атомдук түрлөрүнө дейре керек, — дейт Попов. — Флотко командачылык кылып турганымда суу түбүндө жүрүүчү дизелдик-электрдик үч кайыгыбыз бар эле. Акырындап алар мөөнөтү боюнча эсептен чыгарылган, бирок кайра жарытарлык эч нерсе жөнөтүлгөн эмес. Кара деңиз флотун суу түбүндөгү дизелдик кайыктар менен толуктоону чечишкен. Саясий себептерден улам ушундай болгону айкын".

Чектешкен чекит

Түндүк флоту кансыз согуш жылдары өзөктүк ооздуктоонун маанилүү элементи болгон. Түндүк деңизчилер эң заманбап стратегиялык атомоход жана суудагы сокку уруучу ракеталык кемелерге ээ болгон.

Бүгүн тарых кайталанып турат: Түндүк флотко өзүнчө аскердик округ макамын ыйгарышкан, ал эми 2014-жылы анын базасында Бириккен страгиялык командачылыкты түзүшкөн. Бул жакка эң акыркы курал жана техника келип турат. Ошентип, түндүк деңизчилер "Борей" долбоорунун суу түбүндөгү жаңы атомдук жана "Ясень" көп буталуу кайыктарын алгачкылардан болуп өздөштүрүштү.

"Адмирал Нахимов" атомдук ракеталык крейсери да толук заманбапташтырылууда. Ага удаа эле "Петр Великий" оор атомдук ракеталык крейсери да толук жакшыртылат. Мындан тышкары, түндүк деңизчилерге 22350 долбоорунун көп буталуу фрегаттарынан бир нече бирдик бөлүшкөн. Алар "Калибр" канаттуу ракеталары жана кемеге каршы коргонуучу "Оникс" ракеталары менен куралданган. Анан да сериянын башкы вымпели "Адмирал Горшковдо" "Циркон" гипер үндүү комплексин башкарууга машыгып жатышат.

Азыркы реалдуулукта Россияга Түндүктө кубаттуу форпост (алдыңкы пункт) өтө зарыл. Арктикага планетадагы алдыңкы державалар тыкыр көз салат. Мында пайдалуу кендин эбегейсиз кору жатат. Далай мамлекеттер аталган чөлкөмдө аскердик күчүн бекемдөөгө умтулат. Анын ичинде Арктикадагы башкы атаандаштары катары Россия менен Кытайды атаган Кошмо Штаттар да аталган аймакта активдешти.

Соңку жылдары америкалыктар Түндүккө курал толтуруп, Аляскада радиолокациялык станцияларды куруп, ал жакка ондогон сокку уруучу истребителдерди жеткирүүдө. Пентагон чөлкөмдө жаңы типтеги күч бөлүктөрүн – көп домендүү топторду уюштурууга ниеттенди. Норвегияда азыр АКШнын стратегиялык авиациясынын учактары бар, ал эми россиялык жээктерге жакын тоңдурулган аскердик-деңиз базаларды кайрадан пайдаланууну пландоодо.

Белгилер:
Авиация, сокку, кайык, ракета, курал, НАТО, Россия, кеме
Тема боюнча
Бура бастырбаган табылга. Россиянын жаңы стратегиялык ракета ташуучусу
Екатеринбург шаарындагы мигранттар. Архив

Россияда мигрант куруучулардын реестрин түзүү сунушталууда. Максаты кандай

(жаңыланган 16:02 22.04.2021)
Жаңы эреже мигранттарга жумушка оңой орношууга, айлык акысын убагында алып, жакшы шарттарды талап кылууга жардам берери айтылууда.

БИШКЕК, 22-апр. — Sputnik. Россияда Куруучулардын улуттук бирикмеси курулуш тармагында иштеген мигранттардын реестрин түзүүнү сунуштап жатат. Бул тууралуу бирикменин жетекчиси Антон Глушков РИА Новости агенттигине билдирди.

Анын айтымында, учурда Россияга келген куруучулар ден соолугу тууралуу маалым кат даярдап, орус тилинен экзамен тапшырып, ошондой эле жумушка орношуу үчүн документтерди тууралашы керек.

"Мындан ары аларды Россияга келе жатканда эле бирдиктүү реестрге катталууга милдеттендирүүнү сунуштап жатабыз. Бул нерсе мигранттарга жумушка оңой орношууга, айлык акысын убагында алып, жакшы шарттарды талап кылууга жардам берет. Мындан тышкары, салык жагынан ачык-айкындуулук пайда болмок", — деди Глушков.

Ошондой эле жетекчи бул тизме учурда кайсы куруучу иштеп, кайсынысынын колу бош экенин аныктап, тез аранын ичинде аны жаңы объектиге жайгаштырууга мүмкүнчүлүк түзөрүн кошумчалады.

Буга чейин Россия президентинин маалымат катчысы Дмитрий Песков "ири пландарды ишке ашыруу үчүн мигранттар жетишсиз болуп жатканын, жумушчу күчтүн тартыштыгы өзгөчө курулуш тармагында байкалганын" билдирген.

Белгилер:
реестр, курулуш, мигранттар, Россия
Тема боюнча
Песков: ири пландарды ишке ашыруу үчүн Россияга мигранттар жетишпей жатат
Дүкөндөгү кумшкекер. Архив

ЕЭК Кыргызстанга шекерди бажы алымысыз алып келип турууга уруксат берди

(жаңыланган 23:58 22.04.2021)
Тарифтик жеңилдик 15-майдан 30-сентябрга чейин болот. Натыйжада Кыргызстанга 40 миң тоннадан ашык кумшекер бажы алымы жок келет.

БИШКЕК, 22-апр. — Sputnik. Евразия экономикалык комиссиясынын кеңеши ЕАЭБ аймагына шекерди импорттоодо бажы алымды убактылуу алып турууну чечти. Бул тууралуу ЕЭКтин маалымат кызматы кабарлады.

Мындай чечим комиссиянын кеңешинин жыйынында кабыл алынган.

Тарифтик жеңилдик 2021-жылдын 15-майынан 30-сентябрына чейин болот. Арменияга 22,4 миң тонна, Казакстанга 134,4 миң тонна, Кыргызстанга 40 миң тонна, Россияга 350 тоннадан ашык эмес өлчөмдө ташылып келген кумшекер бажы алымынан бошотулат.

ЕЭК белгилегендей, комиссиянын кеңешинин чечими расмий жарыялангандан тартып 10 календардык күндө күчүнө кирет.

Эске сала кетсек, азыр ЕАЭБге кирбеген өлкөлөргө шекер ташуунун  бажы алымы тоннасына 340 долларды түзөт.

Белгилер:
импорт, Кумшекер, бажы, чечим, комиссия, ЕЭК, Евразиялык экономикалык биримдик
Тема:
ЕАЭБдеги Кыргызстан
Тема боюнча
Бишкекте азык-түлүк жарманкеси өтөт. Даректери
Кумшекер бир айда 7,2 пайызга кымбаттады. Жер-жерлердеги баалар