Германиянын канцлери Ангела Меркелдин жана Украинанын президенти Владимир Зеленский менен жолугушуусу

30 жылдан кийинки Украина: тандоодон тайыганда...

137
(жаңыланган 09:48 26.08.2021)
Киевдеги сүйлөшүүлөрдүн жыйынтыгы боюнча басма сөз жыйынында жергиликтүү калкка Украина Батышты эми кызыктырбай турганын, бул Германия (башкача айтканда, ЕБ) жана АКШнын консенсустук позициясы экенин сылык түшүндүрүүгө убара тартты.

Бул – Киевдин евроинтеграцияга багытталган отуз жылдык туруктуу жана ырааттуу саясатынын жыйынтыгы.

Жаңы шарттарга көнүп кетүү үчүн Украинага абдан көп каражат жана убакыт керектиги тууралуу Зеленскийдин билдирүүсүнө жооп иретинде Меркель акча келбестигин, колдоо болбостугун, транзитке кепилдик берилбестигин ачык эле түшүндүрдү. Украинага жашыл технологияларды киргизүү же киргизимиш болушу 2024-жылга чейин гана жүргүзүлөт. Андан ары Украина кантип жан багары эч кимди түйшөлтпөйт.

Россия менен согуш боюнча адаттагыдай Батышты шантаж кылуудан эми майнап чыкпайт. Кремль тараптан аскердик кооптуулук деп көрсөтүү аракетине канцлер Меркель Минск макулдашуусун аткарууга кеңеш берди.

Көз карандысыздык алгандан бери отуз жылдан кийин Батыш эбегейсиз жана кезегинде бай болгон Украинага караганда кымындай Молдованын жана Армениянын көйгөйлөрүнө кабатырланып турат. Кандайча мындай болуп калды? Украин бийлиги жана коому мындай жашоого кандайча кабылганын байкабай калышты.

Украиналыктарды кайдан табуу керек?

Маселе Украина мамлекетин түптөөгө салынган демилгенин туура эместигинде. Орус калкы басымдуулук (паспорт боюнча эмес тил жана маданият боюнча) кылган өлкөдө ошондой эле орус бийлиги капыстан эле этнократиялык украиналык державаны курууга белсенишкен.

Ага негиз катары ХХ кылымдын биринчи жарымында эле кыйраган украин улутчулдарынын идеологиялык иштери алынган. Украиналык саясатчылар австралиялык чалгындоочулардын 1914-1918-жылдарга жана 1933-45-жылдар аралыгындагы Улуугерман рейхинин Империялык коопсуздук кызматынын эмгектерин көтөрүп чыгып, ошол чабал пайдубалда "улут жаратууга" белсенишкен.

Ишенимдүүлүк үчүн консультант катары украиналык эмиграциянын өкүлдөрү, тагыраагы, Австрия-Венгрия монархиясынын тушунда эле Канадага иштеп кеткендердин, ошондой эле Экинчи дүйнөлүк согуш убагында гитлердик режим менен кызматташып, кийин АКШ жана Улуу Британияга качкан коллаборационисттердин тукумдары бул ишке тартылган. Алар Украинаны орус тарыхынын бөлүгү катары кабылдай албайт, "украиналык тарыхый миф" чыгарып, анын негизинде украиналык улутту жараткылары келген.

Совет убагындагы маалыматтар боюнча Украинада СССР ыдыраган маалда 51,5 миллион киши болгон, алардын 70%ы этникалык украиналыктар деп эсептелген. Чындыгында украин деп жазылгандардын көпчүлүгү орустар эле.

Украинанын алгачкы эки президенти Кравчук жана Кучма: "Украинаны жараттык, эми украиналыктарды жаратуубуз керек!" - деп кайталаганды жактырышар эле. Башкача айтканда, иш жүзүндө украиналык мамлекет түзүлүп жаткан украин улуту али жоктугун моюнга алышкан.

Тил маселеси

90-жылдары – Россия али стратегиялык өнөктөш болуп турганда орусчаны колдонуу чөйрөсүн чектөөнүн жана украин тилине жалгыз мамлекеттик макамын берүүнү жактагандар мамлекеттик колдоосуз украин тили жок болот деген жүйөнү келтиришкен. Бул чындык эле. УССРде украин тили кандайдыр бир деңгээлде колдоого алынып, мамлекет тарабынан өрчүтүлгөн. Украин мектептери, орусча мектептерде украин тили жана адабияты милдеттүү түрдө окутулган. Анткен менен калктын басымдуу бөлүгү орусча ой жүгүртүп, орусча сүйлөгөн. Эгер алар мамлекетти жарандык принциби боюнча куруудан башташса, аларга орус тили жолтоо болмок эмес.

Өлкө ажырым, тирештерге жеткирбей, болгон күчтү экономиканы өнүктүрүүгө жумшай алмак. Анын ордуна мамлекеттик ресурстун чоң бөлүгү жасалма украиндештирүүгө, орустун баары менен күрөш, өзүнүн жеке союздашы жана стратегиялык өнөктөшү болгон Россиядан оолактоого короткон. Мындай форматта улутчулдар өлкөдөгү бийликти олигархаттарга өткөрүп берүүгө кызыкдар болушкан.

Улутчулдардын өздөрү сан жагынан да чабал уюшулуп, бирок олигархатка зарыл, башкача айтканда, украин улутун Россиядан коргоо катары украиналык мамлекеттүүлүккө негизделген демилгелерге ээ болушкан.

Анын ордуна саясий жана экономикалык бийликти өз колуна топтогон олигархат коомдо улуттук демилгелерди илгерилетүүнү, ошондой эле билим берүү, илим, искусство, адабият, маалымат каражаттары жана башка гуманитардык чөйрө, тышкы саясатты көзөмөлдөөнү улутчулдарга өткөрүүнү камсыздап берген.

Мындай мамлекет калктын басымдуу бөлүгүнүн кызыкчылыгына, өз экономикасынын керектөөлөрүнө каршы келген. Ал колдогу ресурсту түгөтүүнүн эсебинен гана жашайт. Ресурстук базанын кыскарышы менен ар кандай олигархтар тобу жана алардын саясаттагы өкүлдөрүнүн ортосундагы карама-каршылык күчөй берген.

Коом каймактарынын ажырымы өлкөнү да ушундай абалга кептеген. Анткени тирешкен ички топтордун күчү бирдей эле. Тышкы күчтөрдү украиналык ички саясатка тартуудан кутула албас эле.

Украинанын негизги көйгөйү украиналык улуттук долбоор демилгесинде. Отуз жыл аралыгында илдет ырбап отуруп, организмди жабыркатып бүтүргөн, сакаюуга үмүт жок. Колдон чыгарылган бейишти кантип кайтаруу керектигине баш катыруу кажетсиз. Мындан ары эмне болорун ойлонуу зарыл.

Автордун пикири редакциянын көз карашын туюндурбайт.

137
Белгилер:
Россия, экономика, саясат, бийлик, эгемендүүлүк, көз карандысыздык, көз, Украина
Тема боюнча
Михаил Хазин: Украинанын элитасы өлкөнү ойлобойт
"Крым платформасы" — пайдасыз саммит. Саясат таануучунун пикири
Радикалдарга таянган бийлик, гүлдөгөн улутчулдук. Эгемен Украинанын саясаты
БУУнун башкы катчысы Антониу Гутерриш. Архив

БУУ: дүйнө өзөктүк куралдан жок болуп кетүү коркунучунда турат

30
Антониу Гутерриш берген маалыматка караганда, ушул тапта дүйнөнүн булуң-турчунда 14 миңден ашык өзөктүк курал катылуу.

БИШКЕК, 26-сен. — Sputnik. Дүйнө коомчулугу өзөктүк куралдардан улам жок болуп кетүү алдында турат. Мындай пикирин бүгүн БУУнун башкы катчысы Антониу Гутерриш айтты.

РИА Новости анын Twitter баракчасындагы билдирүүсүнө таянып жазганына караганда, ушул тапта дүйнөнүн булуң-турчунда 14 миңден ашык өзөктүк курал катылуу.

"Адам баласы ушул тапта өзөктүк куралдын көптүгүнөн улам жок болуп кетүү коркунучуна мурда болуп көрбөгөндай жакын турат. Андыктан ал куралдарды жок кылып, мындан ары ишеним жана сый-урмат менен жашоого чакырам. Ядролук коркунучту жоготууга кез келди. Дүйнөдө ансыз дагы кооптуу нерселер көп", — деди Гутерриш.

Сөзүнүн аягында ал акыркы жылдары өзөктүк куралы бар мамлекеттер модернизациялоо иштерин жүргүзүп, ким күчтүү экенин далилдөө үчүн жарышка түшүп жатканын кошумчалады.

30
Белгилер:
БУУ, Антониу Гутерриш, коркунучтар, өзөктүк курал
Тема боюнча
Согуш отун тутантпасын деп… АКШ президентинен өзөктүк баскычты алып коюшту
Кабул аэропортунан учуп жаткан учак. Архив

Талибдер Кабул аэропорту бардык каттамдарды кабыл алууга даяр экенин айтты

46
(жаңыланган 19:08 26.09.2021)
Талибдер түзгөн Афганистандын убактылуу өкмөтүнүн Тышкы иштер министрлигинин өкүлү авиакомпанияларга кайрылуу жолдогон.

БИШКЕК, 26-сен. — Sputnik. "Талибан"* кыймылы Афганистандын борборундагы Кабул аэропорту ички жана эл аралык каттамдарды кабыл алууга толугу менен даяр экенин билдирди. Бул туурасында РИА Новости жазды.

Талибдер түзгөн Афганистандын убактылуу өкмөтүнүн Тышкы иштер министрлигинин өкүлү Абдул Кахар Балхи Twitter баракчасы аркылуу авиакомпанияларга кайрылуу жолдогон.

"Кабул эл аралык аэропортундагы көйгөйлөр чечилди, аба майдан ички жана эл аралык каттамдар үчүн толугу менен даяр. "Афганистан Ислам Эмирлиги" (талибдердин өзүн-өзү атап алган саясий системасы — ред.) бардык авиакомпаниялар менен кызматташууга даяр деп ишендирет жана буга чейин аткарып келген каттамдарын жандандырышына үмүт артат", — деди ТИМдин өкүлү.

Август айынын башында талибдер Афганистандын аскер күчтөрүнө чабуулун активдештирген. 15-августта Кабулду басып алып, анын эртеси согуш токтогонун жар салышкан. Августтун акыркы эки жумасы америкалык аскерлердин көзөмөлүндө болгон Кабул аэропортунан Батыштын жарандары жана алар менен кызматташкан афгандар массалык түрдө эвакуацияланган. 31-августка караган түнү дээрлик 20 жылга жакын Афганистанда болгон АКШ аскерлерин Кабул аэропортунан чыгарып кетишкен. Сентябрдын алтысында талибдер буга чейин баш ийбей келген, афгандык 34 провинциянын акыркысы Панжшер аймагын алдык деп билдирген. Эртеси күнү Мохаммад Хасан Ахунд башында турган Афганистандын убактылуу өкмөтүнүн курамы түзүлгөнү жарыяланды. Ал талибдердин биринчи жолу бийлик башкаруу учурунда тышкы иштер министри болуп иштеп, 2001-жылдан бери Бириккен Улуттур Уюмунун санкцияларында болуп келген.

* — Кыргызстанда жана башка мамлекеттерде тыюу салынган уюм

46
Белгилер:
'Талибан' кыймылы, Кабул, аэропорт
Тема:
Афган бийлиги менен талибдердин тиреши
Тема боюнча
Кабулдагы базада калган мекендештерди чыгарып... Кыргызстандык дипломаттын эрдиги
Саясат таануучу Өзбекстандын талибдерге көз карашы кандай экенин айтты
УКМКнын төрагасы Камчыбек Ташиев. Архив

Ташиев: мамкызматкерлер аралашкан фармацевтикалык мафиянын бетин ачтык

0
(жаңыланган 21:25 26.09.2021)
Кошумча, кенен маалымат УКМКнын төрагасы дүйшөмбү күнү берилерин белгилеп, дагы бир иштин четин чыгарды.

БИШКЕК, 26-сен. — Sputnik. Кыргызстанда ири фармацевтикалык мафиянын бети ачылды. Бул тууралуу УКМКнын төрагасы Камчыбек Ташиев Алай районунда атайын кызматтын бөлүмүнүн жаңы имаратынын ачылышында билдирди.

Анын айтымында, Кыргызстанда дарылардын баасы 3-10 эсе кымбат сатылып келгени аныкталган.

"Ири фармацевтикалык мафиянын бети ачылды. Кыргызстанда дарылар эң аз дегенде 3, эң кымбат дегенде 10 эсе кымбат сатылып келиптир. Мамлекеттик кызматкерлер, дарыгерлер менен чогуу мафия түзүлгөн. Биринчи күнү толук маалымат берилет", — деди Ташиев.

Мындан тышкары, УКМК төрагасы күйүүчү май ташыгандардын мафиясынын да изине түшкөнүн белгиледи.

"Бүгүнкү күндө күйүүчү май 56-58 сомдон сатылууда, бирок 50 сомго жетпеген баада сатылышы керек экен. Муну мамлекет да, жетекчилер да, эч ким караган эмес, биз азыр ошого багыт алдык", — деди Ташиев.

Кызматкерлерге кайрылып жатып жетекчи ар кимиси элдин, мамлекеттин кызыкчылыгы үчүн иштеши керектигин, бул үчүн ар биринде бийлик да, мүмкүнчүлүк да бар экенин белгиледи. Сөзүнүн соңунда ар бир кызматкер отчет тапшырып, иши ошонун негизинде бааланарын кошумчалады.

0
Белгилер:
Камчыбек Ташиев, УКМК, Күйүүчү май, дары-дармек
Тема боюнча
Бишкек: заводдун аймагынан бомба табылган жок. Ишти эми УКМК изилдейт
Соцтармакка тараган "Ташиевдин тизмеси". УКМК төрагасы үн катты